{"id":4318,"date":"2009-02-23T13:34:17","date_gmt":"2009-02-23T18:34:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=4318"},"modified":"2020-10-04T20:00:25","modified_gmt":"2020-10-05T00:00:25","slug":"nieomylnosc-kosciola-katolickiego-ks-b-chelminski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=4318","title":{"rendered":"Nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego – Ks. B. Che\u0142mi\u0144ski<\/em>"},"content":{"rendered":"

\u201e…Ko\u015bci\u00f3\u0142 Boga \u017cywego, filar i utwierdzenie prawdy\u201d
\r\nI Tym 3,15<\/em><\/p>\r\n

WST\u0118P <\/span><\/strong><\/p>\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki by\u0142 po wszystkie czasy \u015bwiat\u0142em \u015bwiata i str\u00f3\u017cem prawdy, sprawie\u00addliwo\u015bci i dobrych obyczaj\u00f3w. Na ka\u017cdej nie\u00admal karcie historyi czyta\u0107 mo\u017cna, ile to dobro\u00addziejstw ludzko\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142owi zawdzi\u0119cza. Przez wieki ca\u0142e Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. by\u0142 jedynym krzewicielem o\u015bwiaty, prawdziwej kultury i cywilizacyi. Jako kokosz kurcz\u0119ta swoje pod skrzyd\u0142a zgromadza, tak Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki z i\u015bcie macierzy\u0144sk\u0105 pieczo\u0142owito\u015bci\u0105 czuwa\u0142 i czuwa nad dzie\u0107mi swemi, by \u017cyj\u0105c w\u015br\u00f3d \u015bwiata zepsutego z przewrotnych jego nieraz nauk szkody nie ponios\u0142y. Jako nauczyciel i s\u0119dzia najwy\u017cszy w rzeczach wiary i oby\u00adczaj\u00f3w czujnym On okiem \u015bledzi i bada sto\u00adsunki spo\u0142eczne, a spostrzeg\u0142szy gdziekolwiek niezgodne z wiar\u0105 objawion\u0105 nauki lub fa\u0142sze i mrzonki niezdrowej filozofii, natychmiast w imieniu prawdy objawionej g\u0142os zabiera i wiernych przestrzega. Nic by\u0142o czasu, kiedyby k\u0142amstwo i z\u0142o\u015b\u0107 ludzka nie targn\u0119\u0142y si\u0119 na prawd\u0119 odwieczn\u0105; ale podczas gdy dawniej heretycy i niedowiarkowie zaprzeczali lub fa\u0142szywie t\u0142umaczyli poszcze\u00adg\u00f3lne dogmaty, dzisiaj Ko\u015bcio\u0142owi katolickiemu wprost racyi bytu odmawiaj\u0105 i istnienie praw\u00addy objawionej wog\u00f3le zaprzeczaj\u0105.<\/span><\/p>\r\n

\u201eCo to jest prawda?\u201d pytaj\u0105 za Pi\u00ad\u0142atem z u\u015bmiechem na p\u00f3\u0142 szyderczym scep\u00adtycy nowocze\u015bni; \u201eEcrasez l’infame!\u201d – zg\u0142ad\u017acie nikczemn\u0105 tj. wiar\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 – za bezbo\u017cnym francuskim filozofem Voltairem wo\u0142aj\u0105 inni. Wsz\u0119dy patrzymy dzi\u015b na zgubn\u0105 robot\u0119 socyalistycznych agitator\u00f3w, na szerokie warstwy spo\u0142ecze\u0144stwa ba\u0142amu\u00adcone k\u0142amliwemi obietnicami, na miliony robo\u00adtnik\u00f3w odwracaj\u0105cych si\u0119 od Boga i od Ko\u00ad\u015bcio\u0142a. Ca\u0142a nienawi\u015b\u0107 socyalnej demokracyi zwraca si\u0119 przeciwko religii katolic\u00adkiej; wiedz\u0105 oni bowiem bardzo dobrze, \u017ce skoro im si\u0119 uda wiar\u0119 z serc ludzkich wydrze\u0107, \u0142atwo im przyjdzie reszty dokona\u0107 i tak o\u0142ta\u00adrze jak trony panuj\u0105cych w niwecz obr\u00f3ci\u0107. Jeden z g\u0142\u00f3wnych przyw\u00f3dzc\u00f3w socyalistycznych, Liebknecht, wyra\u017anie o\u015bwiadczy\u0142: \u201eW czasach, kiedy socyalna demokracya b\u0119\u00addzie panuj\u0105c\u0105, Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki b\u0119dzie nale\u017ca\u0142 do fantastycznych bajek przesz\u0142o\u015bci\u201d.<\/span><\/p>\r\n

Ale wobec tego gro\u017anego niebezpiecze\u0144\u00adstwa \u201enie \u015bpi, kt\u00f3ry strze\u017ce Izraela – non dormit, qui custodit Israel\u201d; nie \u015bpi, kt\u00f3ry jest filarem i utwierdzeniem prawdy, Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw.! G\u0142owa jego, Papie\u017c Leon XIII pierwszy g\u0142os podnosi i w wspania\u00ad\u0142ych encyklikach swoich jasno wykazuje b\u0142\u0119dy socyalnej demokracyi i podobnych przewrot\u00adnych teoryi, wskazuj\u0105c zarazem drog\u0119 prowa\u00addz\u0105c\u0105 do rozwi\u0105zania najtrudniejszych zaga\u00addnie\u0144 spo\u0142ecznych. Nauczyciel najwy\u017cszy Ko\u00ad\u015bcio\u0142a przemawia, a s\u0142ucha go \u015bwiat ca\u0142y i podziwia m\u0105dro\u015b\u0107 jego. – Obok d\u0105\u017cno\u015bci i nauk przewrotnych socyalnej demokracyi i tendencyami r\u00f3wnej masoneryi grozi nam inne najnowszego pochodzenia niebezpiecze\u0144\u00adstwo w\u015br\u00f3d katolik\u00f3w samych kierowanych urojon\u0105 jak\u0105\u015b gorliwo\u015bci\u0105 o dobro wiernych i Ko\u015bcio\u0142a; jest niem pr\u0105d w\u015br\u00f3d niekt\u00f3rych uczonych katolickich, \u017c\u0105daj\u0105cych w Ko\u015bciele dziwnych jakich\u015b reform czyli zmian dnych z zasadami zdrowej nauki Ko\u015bcio\u0142a, a za\u00adgra\u017caj\u0105cych w nast\u0119pstwach swych istocie Ko\u015bcio\u0142a i wiary objawionej. Pr\u0105d ten zwie si\u0119 katolicyzmem post\u0119powym czyli zreformowanym. Jedni chc\u0105 wiary kato\u00adlickiej bez \u015bcis\u0142ych dogmat\u00f3w czyli artyku\u0142\u00f3w wiary, tylko naukowej etyki czyli moralno\u015bci. Tymczasem cho\u0107 nawiasem tylko wobec owej teoryi zaznaczy\u0107 wypada, i\u017c, jak rozum wska\u00adzuje i do\u015bwiadczenie wraz z history\u0105 potwier\u00addza, bez wiary najszczytniejsze nawet regu\u0142y etyczne czyli moralne niezdolne s\u0105 przyt\u0142umi\u0107 nami\u0119tno\u015bci i pokona\u0107 bestyi w cz\u0142owieku. Inni znowu z owych \u201epost\u0119powc\u00f3w\u201d nie odrzuca\u0142a dogmat\u00f3w, \u017c\u0105daj\u0105 tylko, by tym dogmatom czyli artyku\u0142om wiary dano odmienne od pojmowa\u0144 dawniejszych znaczenie, kt\u00f3reby od\u00adpowiada\u0142o wi\u0119cej post\u0119powi i badaniom nowo\u00adczesnym filozofii. Wszystko zgo\u0142a na \u015bwiecie, tak wywodz\u0105 ci nowinkarze, podlega pewnej zmianie i nieustannemu post\u0119powi, a wiara mia\u0142aby sama z tej regu\u0142y by\u0107 wyj\u0119ta? Ot\u00f3\u017c i ona winna post\u0119powa\u0107 z czasem i zastosowa\u0107 si\u0119 do wymaga\u0144 ducha czasu, inaczej uwa\u017camy j\u0105 za zacofan\u0105 i niegodn\u0105, by umys\u0142 ludzki tak \u201eja\u015bnie o\u015bwiecony\u201d nadal ni\u0105 si\u0119 zajmowa\u0142. W cz\u0119\u015bci macie s\u0142uszno\u015b\u0107, panowie, ale tylko w cz\u0119\u015bci. Trzeba rozr\u00f3\u017cnia\u0107 mi\u0119dzy rozwojem a istotn\u0105 zmiana \u201d\u201d Qui bene distinguit, bene docet! Wiara owszem si\u0119 rozwija, lecz nigdy istotnie si\u0119 nie zmienia.<\/span><\/p>\r\n

Rozwija si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 i wiara si\u0119 rozwija, podobnie jak drzewo z ziarnka pocz\u0105wszy roz\u00adwija si\u0119 i ro\u015bnie, a jednak nigdy drzewem by\u0107 nie przestaje czyli istoty swej jako drzewo nie zmienia. Dogmaty czyli artyku\u0142y wiary roz\u00adwijaj\u0105 si\u0119 w tym sensie, i\u017c jakkolwiek w zasa\u00addzie i niejako w zarodku w sk\u0142adzie wiary (depositum fidei) zawarte, po cz\u0119\u015bci z czasem dopiero ukazuj\u0105 si\u0119 nam w \u015bwietle prawdziwem i w ca\u0142ej obj\u0119to\u015bci, n. p. Niepokalane Po\u00adcz\u0119cie Naj\u015bw. Maryi Panny, Nieomylno\u015b\u0107 Ojca \u015bw. itd. Nigdy atoli nie podlega Ko\u015bci\u00f3\u0142 kato\u00adlicki ani jego dogmaty zmianie istotnej, kt\u00f3raby mia\u0142a miejsce, gdyby Ko\u015bci\u00f3\u0142 og\u0142asza\u0142 prawdy wprost nowe, w sk\u0142adzie wiary wcale nie zawarte lub prawdy objawione pojmowa\u0142 lub ich naucza\u0142 wr\u0119cz przeciwnie ni\u017c przedtem, u. p. \u017ce niema siedm sakrament\u00f3w, jak uczono do\u00adtychczas, jeno s\u0105 dwa, albo \u017ce Chrystus nic by\u0142 Bogiem, lecz tylko zwyczajnym cz\u0142owie\u00adkiem. Szkaradna by\u0142aby w tem sprzeczno\u015b\u0107; nie post\u0119p ta, ale odst\u0119p od zasad wiary i zdro\u00adwego rozs\u0105dku; nie by\u0142aby to o\u015bwiata, lecz co\u00adfanie si\u0119 w ciemno\u015bci poga\u0144stwa. Zaznaczy\u0107 tu wypada, i\u017c owi reformatorzy nowocze\u015bni czyli t. z<\/em>w. <\/em>katolicy zreformowani, \u015bci\u015ble rzecz wzi\u0105wszy, sami dok\u0142adnie nie wie\u00addz\u0105, co m\u00f3wi\u0105 i do czego w\u0142a\u015bciwie d\u0105\u017c\u0105. Panuj\u0105ce w g\u0142owach ich zamieszanie uwydatnia si\u0119 najlepiej w mglistych i niejasnych wy\u00adra\u017ceniach i wywodach. Jak zreszt\u0105 u wszyst\u00adkich niepowo\u0142anych reformator\u00f3w, tak i u nich my\u015bl\u0105 przewodni\u0105 jest ostatecznie nienawi\u015b\u0107 przeciwka Ko\u015bcio\u0142owi i jego Najwy\u017c\u00adszej O\u0142owie. Stosunki takie nie usz\u0142y baczno\u015bci Papie\u017ca Piusa X, <\/span>kt\u00f3ry jako najwy\u017cszy nau\u00adczyciel i pasterz Ko\u015bcio\u0142a czuwa\u0107 musi, by jad b\u0142\u0119d\u00f3w nie szerzy\u0142 zniszczenia w duszach wiernych. Dlatego og\u0142asza dnia 4. lipca 1907 r. nowy \u201eSyllabus\u201d pi\u0119tnuj\u0105cy te prze\u00adwrotne nowoczesne nauki.<\/span><\/p>\r\n

Znany te\u017c jest inny podobny ob\u0142\u0119d, zwany modernizmem, szerz\u0105cy si\u0119 w spos\u00f3b zastraszaj\u0105cy w\u015br\u00f3d niekt\u00f3rych uczonych ka\u00adtolickich. Modernizm nie jest wprawdzie niczem innem jak odm\u00f3wieniem znanych ju\u017c zdawna a odgrzanych w innym kszta\u0142cie b\u0142\u0119d\u00f3w; poniewa\u017c jednak na czele systemu tego stan\u0119\u0142o kilku powa\u017cnych sk\u0105din\u0105d pisarzy – Tyrell w Anglii, Loisy, Laberthonniere i Sabatier we Francyi, w Niemczech Schnitzer i inni – has\u0142a ich znalaz\u0142y pos\u0142uch u wielu nie rozumiej\u0105cych mo\u017ce zrazu niebezpiecze\u0144stwa i ca\u0142ej donios\u0142o\u015bci objaw\u00f3w modernizmu. By pozna\u0107 istot\u0119 tej niebezpiecznej nowoczesnej herezyi, wystarczy wiedzie\u0107, \u017ce wedle nauki modernist\u00f3w rozum ludzki poznaje tylko to, co pod zmys\u0142y podpada i wskutek tego zewn\u0119trz\u00adnego objawienia ze strony Boga nigdy nie by\u0142o i by\u0107 nic mo\u017ce. B\u00f3g objawia si\u0119 ludziom przez uczucie; uczucie to czyli zmys\u0142 religijny ulega rozmaitym zmianom; wiara zale\u017cy od osobi\u00adstego prze\u015bwiadczenia o prawdzie, wi\u0119c ka\u017cda religia musi by\u0107 prawdziw\u0105. Widoczna rzecz, i\u017c teorya ta godzi w zasadnicze poj\u0119cia wiary, odrzuca Objawienie i powag\u0119 Ko\u015bcio\u0142a. To te\u017c Pius <\/span>X <\/span>przeciw tym modernistom z ca\u0142\u0105 sta\u00adnowczo\u015bci\u0105 i surowo\u015bci\u0105 wyst\u0105pi\u0142; w Allo\u00adkucyi (przemowie) swej na Konsystorzu 16 grudnia 1907 roku okre\u015bla nauk\u0119 nowo\u00adczesnych niepowo\u0142anych reformato\u00adr\u00f3w \u015bwieckich i duchownych i pi\u0119t\u00adnuje jako streszczenie wszystkich dawniejszych b\u0142\u0119d\u00f3w przeciw wierze, jako trucizn\u0119, zawieraj\u0105c\u0105 jad wszystkich dotychczaso\u00adwych herezyi. <\/span><\/span><\/p>\r\n

W Polsce powsta\u0142o w ostatnich latach pod wp\u0142ywem niewiasty cierpi\u0105cej na urojenia kacerska sekta maryawit\u00f3w, dla kt\u00f3rej acz pocz\u0105tkowo gro\u017anej i \u015bmia\u0142ej pono ju\u017c trumn\u0119 zam\u00f3wiono. W ka\u017cdym razie ob\u0142\u0119d ten sprowadzi\u0142 w niekt\u00f3rych okolicach roz\u00addwojenie w\u015br\u00f3d ludu i niejednych zba\u0142amuci\u0142. I tu znowu Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. czuwa, a G\u0142owa jego i najwy\u017cszy nauczyciel Papie\u017c Pius X <\/span>wy\u00adsy\u0142a osobny list \u201eTribus circiter\u201d do Polski dnia 5. kwietnia 1906 r., w kt\u00f3rym wzywa biskup\u00f3w do czujno\u015bci i podaje wskaz\u00f3wki, jak z\u0142emu w zarodku zaradzi\u0107 nale\u017cy.<\/span><\/p>\r\n

Przeciwko sekcie maryawit\u00f3w i innym podobnym d\u0105\u017cno\u015bciom warto przytoczy\u0107 trafn\u0105 uwag\u0119 Ks. Jak\u00f3ba Wujka, kt\u00f3r\u0105 on robi wobec t. zw. <\/em>reformator\u00f3w 16. stulecia, obja\u015bniaj\u0105c s\u0142owa Pisma \u015bw. I Tym. 2, 12 \u201eNaucza\u0107 niewie\u015bcie nie dopuszczam\u201d:<\/span><\/span><\/p>\r\n

\u201ePrzeciw temu rozkazaniu czyni\u0105 dzisiej\u00adsze niewiasty, zw\u0142aszcza te, kt\u00f3re si\u0119 Ewangeliczkami zowi\u0105, bibli\u0105 szermuj\u0105c i o pi\u015bmie si\u0119 dysputuj\u0105c, kt\u00f3rym si\u0119 to s\u0142usznie rzec mo\u017ce, co Bazyliusz \u015bw. kuchmistrzowi Cesar\u00adskiemu, co\u015b z pisma za Aria\u0144sk\u0105 sekt\u0105 przy\u00adwodz\u0105cemu odpowiedzia\u0142: Twoja rzecz, prawi, potrawy Cesarzowi gotowa\u0107, a nie Ewangeli\u0105 wyk\u0142ada\u0107\u201d.<\/span><\/span><\/p>\r\n

Jak wobec obecnych pr\u0105d\u00f3w i nauk prze\u00adwrotnych, tak zachowywa\u0142 si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki po wszystkie czasy od pierwszych pocz\u0105tk\u00f3w swego istnienia. Id\u017amy wstecz, przejd\u017amy w duchu owe blisko dwadzie\u015bcia wiek\u00f3w, jakie up\u0142yn\u0119\u0142y od za\u0142o\u017cenia Ko\u015bcio\u0142a, zawsze On troskliwie strzeg\u0142 sk\u0142adu wiary, by ani krzty nie uroni\u0107 z przekazanej Mu nauki Chrystusowej, wola\u0142 i napomina\u0142 wedle s\u0142\u00f3w i zlecenia aposto\u0142a Pawia: \u201eO Tymoteuszu, strze\u017c tego co\u0107 powierzono, waruj\u0105c si\u0119 niezbo\u017cnych nowo\u015bci s\u0142\u00f3w i odporno\u015bci fa\u0142szywie nazwanej umiej\u0119tno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 niekt\u00f3rzy obiecuj\u0105c odpadli od wiary\u201d (I Tym 6, 20-21). – \u201eMiej wz\u00f3r zdrowych s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re\u015b odemnie s\u0142ysza\u0142 w wierze i w mi\u0142o\u015bci w Chrystusie Jezu\u00adsie, Strze\u017c dobrej rzeczy zwierzonej przez Du\u00adcha \u015bw., kt\u00f3ry w nas mieszka\u201d (II Tym 1 13-14). Nie mia\u0142 i nie mo\u017ce mie\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. wzgl\u0119d\u00f3w jakichkolwiek, skoro przychodzi mu stawa\u0107 w obronie praw\u00addy objawionej. Niech przyjd\u0105 ludzie g\u0142\u0119boko uczeni, niech posiadaj\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107 i wymow\u0119 i\u015bcie anielsk\u0105, niech odznaczaj\u0105 si\u0119 znamienit\u0105 na poz\u00f3r gorliwo\u015bci\u0105 i pobo\u017cno\u015bci\u0105, a niech nauki i teorya ich sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 wierze objawionej, czcza i marna b\u0119dzie ich m\u0105dro\u015b\u0107, pr\u00f3\u017cna i daremna ich gorliwo\u015b\u0107: \u201eAle cho\u0107by my, albo Anio\u0142 z nieba przepowiada\u0142 wam mimo to, co\u015bmy wam przepowiadali, niech b\u0119dzie przekl\u0119tym\u201d(Galat 1, 8).<\/span><\/span><\/p>\r\n

Wiernych umacnia\u0107 we wierze, zb\u0142\u0105ka\u00adnych sprowadza\u0107 na dobr\u0105 drog\u0119 prawdy i sprawiedliwo\u015bci; wskaza\u0107 drog\u0119 prawa i prawdy duszom b\u0142\u0105kaj\u0105cym si\u0119 na bezdro\u00ad\u017cach tysi\u0105cznych b\u0142\u0119d\u00f3w, \u015bwiat rozdarty niezgod\u0105 i \u017c\u0105dz\u0105 nienasycon\u0105 nowo\u015bci zjednoczy\u0107 a ludom i panuj\u0105cym przypomina\u0107 wieczne zasady Bo\u017cego prawa – ot\u00f3\u017c nadludzkie i olbrzymie i\u015bcie zadanie Ko\u015bcio\u0142a ka\u00adtolickiego tu na ziemi! Zadaniu odpowia\u00adda\u0107 musz\u0105 \u015brodki; nadludzkie zadanie nadludz\u00adkich, boskich wymaga \u015brodk\u00f3w; pos\u0142annictwo to przechodz\u0105ce si\u0142y ludzkie nie ob\u0119dzie si\u0119 bez pomocy z g\u00f3ry – od Boga!<\/span><\/p>\r\n

Aby Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3g\u0142 spe\u0142ni\u0107 pos\u0142annictwo swe, aby nam m\u00f3g\u0142 by\u0107 sternikiem pewnym i niechybnym, wyposa\u017cy\u0142 go B\u00f3g darem nadprzyrodzonym nie\u00adomylno\u015bci:<\/span><\/span><\/p>\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w nauce wiary i obycza\u00adj\u00f3w jest nieomylny.<\/span><\/span> <\/span><\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

CZ\u0118\u015a\u00c4\u2020 PIERWSZA.<\/span><\/span><\/strong> <\/span><\/p>\r\n

Rzeczywisto\u015b\u0107 nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. <\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\r\n

I. Nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a opiera si\u0119 na jego nadprzyrodzonem pochodzeniu. <\/span><\/span><\/strong><\/p>\r\n

Nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a nie mo\u017ce by\u0107 nale\u00ad\u017cycie poj\u0119t\u0105 i zrozumian\u0105 przez tych, kt\u00f3rzy w Ko\u015bciele katolickim widz\u0105 li tylko instytucy\u0119 naturaln\u0105, czyli zgromadzenie i zespolenie czysto przyrodzone, nie r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 w niczem od zwyk\u0142ych stowarzysze\u0144 i instytucyi \u015bwieckich. Jak istnienie Ko\u015bcio\u0142a i ca\u0142y ustr\u00f3j jego jest dla nich zagadk\u0105, tak niezrozumia\u0142\u0105 musi by\u0107 w oczach ich nauka o nieomylno\u015bci Ko\u00ad\u015bcio\u0142a. Nie dziw st\u0105d, \u017ce nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a wrogom jego i niedowiarkom s\u0142u\u017cy\u0142a i s\u0142u\u017cy do dzi\u015b dnia za przedmiot po\u015bmiewiska i szy\u00adderstwa. Niechno Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki czyli w jego imieniu najwy\u017cszy nauczyciel Ojciec \u015bw. ode\u00adzwie si\u0119, by moc\u0105 urz\u0119du swego broni\u0107 prawdy lub pot\u0119pi\u0107 b\u0142\u0119dne nauki, a wszystkie libe\u00adralne i maso\u0144skie dzienniki i czasopisma hur\u00admem na\u0144 uderz\u0105, drwi\u0105c z niego i m\u00f3wi\u0105c z przek\u0105sem o \u201enieomylnym Papie\u017cu\u201d. M\u0105dro\u015b\u0107 Bo\u017ca, kt\u00f3ra przemawia przez usta Ko\u00ad\u015bcio\u0142a, jest im zgorszeniem i g\u0142upstwem, tak i\u017c sprawdzaj\u0105 si\u0119 tu w pewnem znaczeniu s\u0142owa \u015bw. Paw\u0142a I. Kor. 1, 23, 24: \u201eMy prze\u00adpowiadamy Chrystusa ukrzy\u017cowanego, \u0179y\u00addom wprawdzie zgorszeniem, a Grekom g\u0142up\u00adstwem; lecz samym wezwanym i \u017bydom i Gre\u00adkom Chrystusa moc\u0105 Bo\u017c\u0105 i m\u0105dro\u00ad\u015bci\u0105 Bo\u017c\u0105\u201d. Znaczenie i ca\u0142a donios\u0142o\u015b\u0107 nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a zasadza si\u0119 szczeg\u00f3lniej na tem, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki jest pochodze\u00adnia nadprzyrodzonego czyli bo\u00adskiego. <\/span><\/span><\/p>\r\n

Moderni\u015bci przecz\u0105, jakoby Pan Jezus wog\u00f3le Ko\u015bci\u00f3\u0142 ustanowi\u0142; Ko\u015bci\u00f3\u0142 kato\u00adlicki jest wedle nich dzie\u0142em czysto ludzkiem a nadto istotnie r\u00f3wnym od Ko\u015bcio\u0142a pierwot\u00adnego. W Francyi my\u015bli i zdania podobne rozsiewa mianowicie Auguste Sabatier \u201eLes religions d’autorite et la religion de l’esprit\u201d i Loisy \u201eL’Evangile et l\u2019Eglise\u201d; w Niemczech <\/span>I. <\/span>Schnitzer im wt\u00f3ruje. Nie mo\u017ce by\u0107 zada\u00adniem rozprawy niniejszej i przekracza\u0142oby zakres i cel przedmiotu, gdyby\u015bmy chcieli teorye te obszernie przedstawi\u0107 i niedorzecz\u00adno\u015bci ich zbija\u0107. Sam fakt, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 kato\u00adlicki przez blisko dwa tysi\u0105ce lat istnieje i po\u00admimo ci\u0105g\u0142ych strasznych burz nienawi\u015bci i prze\u015bladowa\u0144 coraz to wi\u0119cej si\u0119 rozszerza i pot\u0119\u017cnieje, jest jasnym \u017cadnem rozumowa\u00adniem niezbitym dowodem jego boskiego pochodzenia. Ziszczaj\u0105 si\u0119 na Ko\u015bciele <\/span>katolickim prorocze s\u0142owa Gamaliela: \u201ePrzeto\u017c i teraz powiadam wam, odst\u0105pcie od tych ludzi i zaniechajcie ich (tj. aposto\u0142\u00f3w); albowiem je\u017ali\u0107 jest z ludzi ta rada albo spra\u00adwa, rozchwieje si\u0119; lecz je\u017ali jest z Boga, nie b\u0119dziecie mogli ich zepsowa\u0107, by\u015bcie sna\u0107 nie nale\u017ali si\u0119 z Bogiem walczy\u0107\u201d(Dzieje Apost 5, 38-39). Nie wy\u00admys\u0142em ludzkim jest instytucya Ko\u015bcio\u0142a, ale dzie\u0142em boskiem. Nie dowcip ludzki go stworzy\u0142, lecz m\u0105dro\u015b\u0107 Bo\u017ca go ustanowi\u0142a. Nie kieruje losami jego s\u0142aba si\u0142a ludzka, lecz wszechmocna r\u0119ka bo\u017ca.<\/span><\/p>\r\n

\u201eGdy w czasach spokojnych po Konstantynie Wielkim Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a przenie\u015bli si\u0119 w duchu w one trzy stulecia, w kt\u00f3rych chrze\u015bcia\u0144stwo \u015bwiat zdoby\u0142o, nie mogli nie wie\u00addzie\u0107, \u017ce szybko\u015b\u0107 zdobyczy tej by\u0142a jasnym dowodem boskiej pomocy. W r\u00f3wnej mierze zdumiewaj\u0105 si\u0119 nad objawem tym hi\u00adstorycy dni naszych. Siedmdziesi\u0105t lat po za\u0142o\u017ceniu pierwszej gminy w Antyochii, tak pisze jeden z tych historyk\u00f3w, donosi Pliniusz Trajanowi o chrze\u015bcia\u0144stwie w odleg\u0142ej prowincyi Bitynii, i\u017c jest ono wdzierc\u0105 wystawia\u00adj\u0105cym na niebezpiecze\u0144stwo stare kulty po\u00adga\u0144skie; siedmdziesi\u0105t lat po Pliniuszu widzi\u00admy, i\u017c istnieje konfederacya ko\u015bcio\u0142\u00f3w, roz\u00adci\u0105gaj\u0105ca si\u0119 ze \u015brodowiskiem w Rzymie, a\u017c do Lyonu i do Edessy; znowu siedmdziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej cesarz Decyusz o\u015bwiadcza, \u017ce wola\u0142by widzie\u0107 w Rzymie przeciwnika jako ce\u00adsarza ni\u017ali znie\u015b\u0107, by wakuj\u0105ca naonczas sto\u00adlica biskupia na nowo by\u0142a obsadzona\u201d. Chrystus przyobieca\u0142 ustanowie\u00adnie Ko\u015bcio\u0142a, gdy m\u00f3wi\u0142 do Piotra: \u201eJa tobie powiadam, i\u017ce\u015b ty jest opoka, a na tej opoce zbuduj\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3j\u201d. Chrystus te\u017c Ko\u015b\u00adci\u00f3\u0142 rzeczywi\u015bcie za\u0142o\u017cy\u0142 wybieraj\u0105c w tym celu aposto\u0142\u00f3w (\u0141uk. 6, 13), kt\u00f3rym zaraz z po\u00adcz\u0105tku zda\u0142 w\u0142adz\u0119 zwi\u0105zywania i rozwi\u0105zy\u00adwania (Mat. 18, 18) i kt\u00f3rych wys\u0142a\u0142 p\u00f3\u017aniej w \u015bwiat, aby nauczali wszystkie narody (Mat. 28, 19). Od wiernych \u017c\u0105da pos\u0142usze\u0144stwa: \u201eKto was s\u0142ucha, mnie s\u0142ucha; kto wami gardzi, mn\u0105 gardzi\u201d (\u0141uk. 10, 16); a innym razem: \u201eJe\u017aliby kto Ko\u015bcio\u0142a nie s\u0142ucha\u0142, niech ci b\u0119\u00addzie jako poganin i celnik\u201d (Mat. 18, 17). Pawe\u0142 \u015bw. wyra\u017anie stwierdza, i\u017c ustr\u00f3j ca\u0142y Ko\u015bcio\u0142a i poszczeg\u00f3lne urz\u0119dy ko\u015bcielne od Chrystusa samego pochodz\u0105; \u201eI ten\u017ce (Chry\u00adstus) da\u0142 niekt\u00f3re Aposto\u0142y, a niekt\u00f3re Proroki, a drugie Ewangelisty, a inne pasterze i doktory\u201d (Efez 4, II). Pod\u0142ug rozkazu i zlecenia Chrystusa Pana aposto\u0142owie wyst\u0119powali nauczaj\u0105c i opo\u00adwiadaj\u0105c Jezusa ukrzy\u017cowanego i zmartwych\u00adwsta\u0142ego, a w Zielone \u015awi\u0105tki wskutek kazania Piotra \u015bw. od razu przyst\u0105pi\u0142o do Ko\u015bcio\u0142a \u201ejakoby trzy tysi\u0105ce dusz\u201d. <\/span><\/span><\/p>\r\n

\u0179e aposto\u0142owie nie samowolnie ale <\/span><\/span>jako pos\u0142annicy Chrystusowi wy\u00adst\u0119powali, wynika z s\u0142\u00f3w Chrystusa: \u201eNie wy\u015bcie mnie obrali, alem ja was obra\u0142 i posta\u00adnowi\u0142em was, aby\u015bcie szli i przynie\u015bli owoc, a owocby wasz trwa\u0142.\u201d(Jan 15, 16) Jak Jezusa pos\u0142a\u0142 Ojciec, tak On ich posy\u0142a: \u201eJako\u015b ty mnie pos\u0142a\u0142 na \u015bwiat, i jam je pos\u0142a\u0142 na \u015bwiat.\u201d (Jan 17, 18) W li\u00adstach swoich \u015bw. Pawe\u0142 wielokrotnie odwo\u0142uje si\u0119 na to, i\u017c Chrystus sam go wybra\u0142 i pos\u0142a\u0142: \u201ePawe\u0142 aposto\u0142 nie od ludzi, ani przez cz\u0142owieka, ale przez Jezusa Chry\u00adstusa…\u201d (Galat I, I) \u015aw. Pawe\u0142 z szczeg\u00f3lnym przyci\u00adskiem cz\u0119sto powtarza, i\u017c od Chrystusa wszelki urz\u0105d i wszelka w\u0142adza w Ko\u015bciele po\u00adchodzi: \u201ePawe\u0142, s\u0142uga Jezusa Chrystusa, po\u00adwo\u0142any aposto\u0142, od\u0142\u0105czony na ewangeli\u0105 Bo\u017c\u0105.\u201d (Rzym I, I) Od Chrystusa aposto\u0142owie s\u0105 powo\u00ad\u0142ani i Od niego wzi\u0119li \u0142ask\u0119 i apostolstwo: \u201ePrzez kt\u00f3rego \u201d\u201d Jezusa Chrystusa Pana na\u00adszego \u201d\u201d wzi\u0119li\u015bmy \u0142ask\u0119 i apostolstwo ku po\u00ads\u0142usze\u0144stwu wiary mi\u0119dzy wszystkiemi narody dla imienia jego\u201d (Rzym I, 5).<\/span><\/p>\r\n

Boskiego wi\u0119c pochodzenia jest Ko\u015bci\u00f3\u0142, albowiem Syn Bo\u017cy, Jezus Chry\u00adstus go za\u0142o\u017cy\u0142; boskiego i nadprzyrodzonego pochodzenia s\u0105 r\u00f3wnie\u017c istotne w\u0142adze i urz\u0119dy w tym\u017ce Ko\u015bciele.<\/span><\/p>\r\n

Skoro Ko\u015bci\u00f3\u0142 co do za\u0142o\u017cenia swego i ca\u00ad\u0142ego ustroju jest instytucy\u0105 bosk\u0105,. nadprzyrodzon\u0105, nie mo\u017ce by\u0107 niedo\u00adrzeczno\u015bci\u0105, \u017ce cieszy si\u0119 on darami i przywi\u00adlejami nadprzyrodzonymi. Takim da\u00adrem nadprzyrodzonym jest mi\u0119dzy innymi szczeg\u00f3lnie dar nieomylno\u015bci. Dziwnem by\u0142oby, gdyby jaka szko\u0142a filozof\u00f3w, kt\u00f3re w czasach staro\u017cytnych w wielkiej liczbie ist\u00adnia\u0142y, przypisywa\u0142a sobie dar nieomylno\u015bci, gdy\u017c to nie stowarzyszenia nadprzyrodzone, boskie, ale ludzkie z s\u0142abym i omylnym rozu\u00admem ludzkim; a jednak, cho\u0107 – nies\u0142usznie, platonizm przypisywa\u0142 mistrzowi swemu Pla\u00adtonowi bosk\u0105 nieomylno\u015b\u0107; u Pytagorejczyk\u00f3w by\u0142 zwyczaj jako ostateczny nie\u00adzbity dow\u00f3d przytacza\u0107 s\u0142owa mistrza: tak mistrz powiedzia\u0142 – \u00ce\u00ac\u00cf\u008d\u00cf\u201e\u00cf\u0152\u00cf\u201a \u00ce\u00b5\u00cf\u2020\u00ce\u00ac. Jak niezrozu\u00admia\u0142em i wprost potwornem nam si\u0119 to by\u0107 wy\u00addaje, i\u017cby cz\u0142owiekowi przypisywa\u0107 mo\u017cna bosk\u0105 nieomylno\u015b\u0107, tak niemniej jasno fakt ten odzwierciedla g\u0142\u0119bie serca ludzkiego, kt\u00f3re nie mo\u017ce nie pragn\u0105\u0107 absolutnej prawdy i bezwarunkowej pewno\u015bci co do zagadnie\u0144 si\u0119gaj\u0105cych ponad zmys\u0142y i ponad rzeczy wi\u00addome. Jak\u017ce\u017c nam wobec tego podziwia\u0107 trzeba m\u0105dro\u015b\u0107 i dobro\u0107 Boga, kt\u00f3ry ku zaspo\u00adkojeniu tego wrodzonego pragnienia serca ludz\u00adkiego ustanowi\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 sw\u00f3j w tym celu i z tym zadaniem, by on nam w imieniu Boga po wszystkie czasy by\u0142 mistrzem i nauczycielem, nieomylnym!<\/span><\/p>\r\n

\u00a0<\/p>\r\n

II. <\/span><\/span>Nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a ze wzgl\u0119du na jego cel i zadanie. <\/span><\/strong><\/p>\r\n

Nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a wynika z celu i zadania, jakie wedle postanowienia Chry\u00adstusa Pana ma tu na ziemi. Chrystus za\u0142o\u017cy\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 i wyposa\u017cy\u0142 go rozmaitemi darami i \u0142askami, aby za jego po\u015brednictwem wszyscy ludzie sta\u0107 si\u0119 mogli uczestnikami dzie\u0142a od\u00adkupienia i niesko\u0144czonych zas\u0142ug Chrystuso\u00adwych, a tem samem osi\u0105gn\u0119li ostatecznie szcz\u0119\u00ad\u015bliwo\u015b\u0107 wieczn\u0105. Chrystus przyszed\u0142 na \u015bwiat, aby ludziom przynie\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107 prawdy, za kt\u00f3r\u0105 oni t\u0119sknili przez lat tysi\u0105ce. \u201eJam si\u0119 na to narodzi\u0142 i na tom przyszed\u0142 na \u015bwiat, abym \u015bwiadectwa da\u0142 prawdzie.\u201d (Jan 18, 37) Chce on, aby wszyscy ludzie przyszli do po\u00adznania prawdy i przez to byli zbawieni: \u201eKt\u00f3ry chce, aby wszyscy ludzie byli zbawieni i przyszli ku uznaniu prawdy\u201d (I Tym. 2, 4). Ko\u015bcio\u0142a za\u00addaniem jest, objawion\u0105 przez Chrystusa prawd\u0119 i nauk\u0119 jego podawa\u0107 dalszym pokoleniom, aby dzie\u0142o odkupienia trwa\u0142o po wszystkie czasy: \u201eId\u0105c tedy nauczajcie wszystkie na\u00adrody… nauczaj\u0105c je chowa\u0107 wszystko, com wam kolwiek przykaza\u0142” (Mat. 28, 19-20). <\/span><\/p>\r\n

G\u0142oszenie s\u0142owa Bo\u017cego jest pierwszem i najg\u0142\u00f3wniejszem zadaniem Ko\u015bcio\u0142a. Jak wiara jest \u201egruntem rzeczy tych, kt\u00f3rych si\u0119 spodziewamy\u201d, \u201ea bez wiary niepodobna jest. spodoba\u0107 si\u0119 Bogu\u201d, tak nauczanie wiary Chry\u00adstusowej jest najwa\u017cniejszym przedmiotem dzia\u0142alno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a, podstaw\u0105 niejako wszel\u00adkich \u0142ask nadprzyrodzonych. Jak\u017ce m\u00f3g\u0142by Ko\u015bci\u00f3\u0142 sprosta\u0107 temu nadludzkiemu zadaniu, je\u015bliby w nauce wiary mia\u0142 zb\u0142\u0105dzi\u0107? Kto chce nam by\u0107 przewodnikiem na drodze do wiecz\u00adno\u015bci, musi wprz\u00f3d sam drog\u0119 t\u0119 dok\u0142adnie zna\u0107. Azali poprowadzi\u0142by nas Ko\u015bci\u00f3\u0142 napewno i niechybnie do celu tj. do po\u00adznania Boga i do ogl\u0105dania go kiedy\u015b w wiecz\u00adno\u015bci, gdyby sam zboczy\u0107 m\u00f3g\u0142 z drogi praw\u00addziwej? Zawi\u00f3d\u0142by nas Ko\u015bci\u00f3\u0142 na manowce a nic do poznania i posiadania prawdy od\u00adwiecznej, gdyby m\u00f3g\u0142 si\u0119 myli\u0107 i zamiast praw\u00addy fa\u0142sz i k\u0142amstwo og\u0142asza\u0107.<\/span><\/p>\r\n

Kto pragnie dopi\u0105\u0107 napewno celu jakiego, musi koniecznie u\u017cy\u0107 \u015brodk\u00f3w odpowiednich, niechybnie do celu prowadz\u0105cych. Chrystus przekaza\u0142 Ko\u015bcio\u0142owi w\u0142adz\u0119 i zadanie nau\u00adczania i g\u0142oszenia prawd objawionych, musia\u0142 dlatego uczyni\u0107 go zdolnym do tego i\u015bcie bo\u00adskiego dzie\u0142a, a wi\u0119c uchroni\u0107 go od b\u0142\u0119du. Co by to by\u0142 za Ko\u015bci\u00f3\u0142 bo\u017cy, kt\u00f3ry ma i chce ludzi naucza\u0107, a sam si\u0119 myli i b\u0142\u0105dzi! Niemo\u017cliwe to przypuszczenie i niezgodne z ce\u00adlem i zadaniem Ko\u015bcio\u0142a. Ko\u015bci\u00f3\u0142 zdolny b\u0142\u0119du, by\u0142by sprzeczno\u015bci\u0105 sam\u0105 w sobie.<\/span><\/p>\r\n

P. B\u00f3g jako wszechmocny i najm\u0119drszy m\u00f3g\u0142by, absolutnie m\u00f3wi\u0105c, objawia\u0107 si\u0119 ka\u017cdemu z osobna i do ka\u017cdego cz\u0142owieka z osobna przemawia\u0107, jak to po cz\u0119\u015bci uczyni\u0142 rzeczywi\u015bcie w Starym Zakonie, objawiaj\u0105c si\u0119 Moj\u017ceszo\u00adwi, Patryarchom i Prorokom a w Nowym Zako\u00adnie aposto\u0142om swoim. Nie u\u017cy\u0142 B\u00f3g \u015brodka tego, kt\u00f3ryby zreszt\u0105 niezawodnie nie odpowiada\u0142 m\u0105dro\u015bci jego, ale powierzy\u0142 skarb prawd nad\u00adprzyrodzonych Ko\u015bcio\u0142owi, aby w imieniu jego do nas przemawia\u0142. Ko\u015bcio\u0142a s\u0142ucha\u0107 mamy pod utrat\u0105 zbawienia i wierzy\u0107 bez\u00adwarunkowo i bezwzgl\u0119dnie wszystko zgo\u0142a, co on nam w imieniu Boga do wierzenia podaje: \u201eId\u0105c na wszystek \u015bwiat, opowiadajcie Ewan\u00adgeli\u0119 wszemu stworzeniu. Kto uwierzy i ochrzci si\u0119, zbawion b\u0119dzie, a kto nie uwierzy, b\u0119dzie pot\u0119pion\u201d (Mar. 16 15-16) Grzeszy ci\u0119\u017cko, kto Ko\u00ad\u015bcio\u0142a nic s\u0142ucha: \u201eJe\u017aliby kto Ko\u015bcio\u0142a nie us\u0142ucha\u0142, niech ci b\u0119dzie jako poganin i celnik\u201d (Mat. 18,17). Z s\u0142\u00f3w tych wynika, i\u017c obowi\u0105zek bezwzgl\u0119dnego pos\u0142usze\u0144stwa wobec Ko\u015bcio\u0142a odnosi si\u0119 do wszystkich ludzi wszystkich czas\u00f3w. Ale czy\u017c by\u0142by obowi\u0105\u00adzek ten mo\u017cliwy, je\u015bliby Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3remu wierzy\u0107 mamy, m\u00f3g\u0142 si\u0119 myli\u0107? Sk\u0105d\u017ce m\u00f3g\u0142by Ko\u015bci\u00f3\u0142 ro\u015bci\u0107 sobie prawo, \u017c\u0105da\u0107 od nas pos\u0142u\u00adsze\u0144stwa pod utrat\u0105 zbawienia, gdyby zdolen by\u0142 zb\u0142\u0105dzi\u0107 i fa\u0142szywie naucza\u0107? Zmusza\u0107 nas do bezwzgl\u0119dnego pos\u0142usze\u0144stwa wobec Ko\u015bcio\u0142a omylnego i b\u0142\u0105dz\u0105cego, by\u0142oby wprost niedorzeczno\u015bci\u0105. Je\u015bli wi\u0119c Chrystus nakazuje nam pod utrat\u0105 zbawienia, wierzy\u0107 Ko\u015bcio\u0142owi i we wszystkiem go s\u0142ucha\u0107, naj\u00admniejszej ulega\u0107 nie mo\u017ce w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Ko\u00ad\u015bci\u00f3\u0142 zawsze tylko prawd\u0119 m\u00f3wi i g\u0142osi czyli, \u017ce jest nieomylny. <\/span><\/p>\r\n

\u201eFilozofia przemawia wprost do rozum\u00f3w ludzkich dowodami, i niczego wi\u0119cej nie potrze\u00adbuje, tylko \u017ceby rozumy dowody jej oceni\u0142y – religia podaje si\u0119 jako objawiona i wymaga wiary; wi\u0119c, je\u017celi sama si\u0119 bierze na seryo, to musi wymaga\u0107 wiary bezwarunko\u00adwej we wszystko co zawiera; a opr\u00f3cz tego musi j\u0105 kto\u015b podawa\u0107, \u015bwiadczy\u0107 o tem, \u017ce jest objawion\u0105. Bo jak\u017ce\u017c inaczej? Cho\u0107by Biblia w oczach ludzkich z nieba spad\u0142a, to jeszcze nie wszyscy ludzie byliby \u015bwiadkiem tego spadni\u0119\u00adcia; ci coby byli na drugiej p\u00f3\u0142kuli i ludzie na\u00adst\u0119pnych pokole\u0144 musieliby by\u0107 o tem pouczeni od tych co widzieli, a pouczeni w jaki\u015b obowi\u0105zuj\u0105cy spos\u00f3b, je\u017celi religia nie ma by\u0107 dowoln\u0105 spekulacy\u0105, lecz objawieniem wymagaj\u0105cem wiary. S\u0142owem, nie pojmuj\u0119 religii objawionej bez pewnego organizmu ko\u015bcielnego z w\u0142a\u00addz\u0105 nauczaj\u0105c\u0105, kt\u00f3ra jakim\u015b sposobem uwierzytelnia sw\u0105 misy\u0119 od B\u00f3stwa. \u0179e ka\u00adtolicyzm stan\u0105\u0142 na tem stanowisku szczerze i niepo\u0142owicznie, to mi t\u0142umaczy jego trwanie, w przeciwstawieniu do znikomo\u015bci wyzna\u0144, kt\u00f3re tego nie zrobi\u0142y\u201d (Morawski, Wieczory nad Lemanem). <\/span><\/p>\r\n

\u00a0<\/p>\r\n

III. Nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a warunkiem jedno\u015bci jego.<\/span><\/span><\/strong><\/p>\r\n

Z konieczno\u015bci zachowania jedno\u015bci we wierze wyp\u0142ywa niezb\u0119dna nieo\u00admylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a. Jedno\u015b\u0107 wiary jest cech\u0105 istotn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a. Bez jedno\u015bci Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142by wprost niemo\u017cliwym; co wi\u0119cej, bez jedno\u015bci wiary, ani nawet wyobrazi\u0107 go sobie nie mo\u017cna, jak wyobrazi\u0107 sobie nie mo\u017cna domu bez cegie\u0142 lub kamieni \u015bci\u015ble z sob\u0105 zespolonych. Naocznie uwydatnia to Chrystus sam, przyr\u00f3wnuj\u0105c Ko\u00ad\u015bci\u00f3\u0142 sw\u00f3j do budowli: \u201ena tej opoce zbuduj\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3j\u201d. To te\u017c przy ostatniej wieczerzy modli si\u0119 Chrystus, by aposto\u0142owie i wszyscy, kt\u00f3rzy przez s\u0142owo ich w Niego uwierz\u0105, byli jedno jako Ojciec Niebieski i Chrystus jedno s\u0105. Kiedy w Koryncie chrze\u015bcianie podzielili si\u0119 na kilka stronnictw, \u015bw. Pawe\u0142 napomina ich temi s\u0142owy: \u201eProsz\u0119 was, bracia, przez imi\u0119 Pana naszego Jezusa Chrystusa, aby\u015bcie to\u017c m\u00f3wili wszyscy, a i\u017cby nie by\u0142y mi\u0119dzy wami rozerwania, ale b\u0105d\u017acie doskonali w jednem rozumieniu i w jednej nauce\u201d <\/sup>(I Kor. I, 13). <\/span><\/span><\/p>\r\n

Jedno\u015b\u0107 ta by\u0142aby niemo\u017cliw\u0105 bez nieomyl\u00adno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. \u201eZwa\u017cywszy nieudolno\u015b\u0107 umy\u00ads\u0142u ludzkiego i trudne do poj\u0119cia prawdy i ta\u00adjemnice wiary, niezrozumia\u0142o\u015b\u0107 nawet Pisma \u015bw.1<\/sup>), nie mo\u017ce oby\u0107 si\u0119 bez tego, by nie pow\u00adsta\u0142y nieporozumienia i spory co do obj\u0119to\u015bci objawienia i znaczenia poszczeg\u00f3lnych dogma<\/span>t\u00f3w, itd., jak to rzeczywi\u015bcie si\u0119 zdarzy\u0142o, a te\u00adgo dowodem historya dogmat\u00f3w. Musi dlatego by\u0107 postanowiony od Boga s\u0119dzia rozstrzyga\u00adj\u0105cy spory, aby owoce objawienia, jedno\u015b\u0107 wiary, nie by\u0142y na szwank wystawione… Aby za\u015b s\u0119dzia ten m\u00f3g\u0142 sprosta\u0107 wielkiemu zadaniu swemu, winien by\u0107 obdarzony tak\u0105 powag\u0105, i\u017cby\u015bmy w rzeczy tak wa\u017cnej, jak\u0105 jest wiara, z. zupe\u0142n\u0105 pewno\u015bci\u0105 wy\u00adrokowi jego jako absolutnie prawdzi\u00adwemu podda\u0107 si\u0119 mogli i aby on spowodowa\u0107 m\u00f3g\u0142 spieraj\u0105cych si\u0119, by zdanie i wyrok jego przyj\u0119li i na\u0144 si\u0119 zgodzili\u201d (Hurter, Theol. generalis 240).<\/span><\/p>\r\n

S\u0119dzi\u0105 tym jest Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki przez sw\u00f3j urz\u0105d nauczycielski; wyposa\u017cony jest w rzeczach wiary powag\u0105 absolutn\u0105 przez Chrystusa samego, aby Ko\u015bci\u00f3\u0142 zdolny by\u0142, napewno wskaza\u0107 i rozstrzygn\u0105\u0107, gdzie prawda, i tym sposobem usun\u0105\u0107 wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci, musi on by\u0107 koniecznie nieomylny. \u0179adne inne wyznania i tak zwane ko\u015bcio\u0142y nie maj\u0105 nieomylnego trybuna\u0142u najwy\u017cszego, kt\u00f3ryby s\u0105dzi\u0142 i rozstrzyga\u0142 kwestye tycz\u0105ce wiary; kt\u00f3rego wyroki by\u0142yby pra\u00adwomocne i obowi\u0105zuj\u0105ce pod utrat\u0105 zba\u00adwienia. St\u0105d rozdwojenie i niezgoda tak u protestant\u00f3w jak w ko\u015bciele schizmatyckim czyli prawos\u0142awnym. W samej cerkwi rosyjskiej jest sekt tak wiele, \u017ce ich nawet policzy\u0107 nie mo\u017cna; a u protestant\u00f3w naliczono dot\u0105d r\u00f3\u017cnych sekt oko\u0142o dwie\u015bcie. Wobec tego roz\u00addwojeniu pewien uczony protestancki powie\u00addzia\u0142 s\u0142usznie, \u017ce to, w czem si\u0119 protestanci dzisiaj zgadzaj\u0105, m\u00f3g\u0142by napisa\u0107 na paznogciu swego palca. Udowodnion\u0105 jest rzecz\u0105 i codziennem stwierdzon\u0105 do\u015bwiadczeniem, \u017ce wy\u00adznania religijne odosobnione od Ko\u015bcio\u0142a katolickiego prowadz\u0105 z czasem si\u0142\u0105 nieugi\u0119tej lo\u00adgiki do zupe\u0142nego niedowiarstwa czyli poga\u0144\u00adstwa; wprz\u00f3d rozdwojenie i rozk\u0142ad, w ko\u0144cu zniszczenie i nico\u015b\u0107. I nic mo\u017ce by\u0107 inaczej! Bez najwy\u017cszej powagi nieomylnej niemasz jednolitej wiary, nic mo\u017ce by\u0107 jedno\u015bci; a gdzie nie ma jedno\u015bci, tam z czasem wszystko idzie w rozsypk\u0119, wedle onej starej prawdy: \u201eZgoda buduje, niezgoda rujnuje \u201d\u201d Concordia res parvae crescunt, discordia vel maximae dilabuntur\u201d. Jak\u017ce\u017c ina\u00adczej w Ko\u015bciele katolickim! Orzeczenia i wy\u00adroki Ko\u015bcio\u0142a wierni na ca\u0142ej kuli ziemskiej przyjmuj\u0105 jako boskie i \u015bwi\u0119te i wierz\u0105 w nie jednomy\u015blnie, bo nie mog\u0105 ani na chwil\u0119 przy\u00adpu\u015bci\u0107, i\u017cby Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3g\u0142 kiedykolwiek zb\u0142\u0105\u00addzi\u0107. Przedziwna ta jedno\u015b\u0107 we wszystkiem, co Ko\u015bci\u00f3\u0142 og\u0142asza i naucza, t\u0142\u00f3maczy si\u0119 jego nieomylno\u015bci\u0105, bez kt\u00f3rej jedno\u015b\u0107 we wie\u00adrze by\u0142aby tak niemo\u017cliw\u0105 jak budowa bez fun\u00addamentu.<\/span><\/p>\r\n

\u201eCho\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest rozproszony po ca\u0142ym \u015bwiecie, pisze \u015bw. Ireneusz, to jednak prze\u00adchowuje on otrzyman\u0105 od Chrystusa wiar\u0119 z najwi\u0119ksz\u0105 wsz\u0119dzie troskliwo\u015bci\u0105 tak, jak gdyby zamieszkiwa\u0142 tylko jeden dom; wyznaje j\u0105 po wszystkie czasy z tak\u0105 jednomy\u015blno\u015bci\u0105, jak gdyby mia\u0142 tylko jedn\u0105 dusz\u0119 i jedno serc; g\u0142osi j\u0105 zawsze z tak wielk\u0105 zgodno\u015bci\u0105, jak gdyby mia\u0142 tylko jedne usta\u201d.<\/span><\/p>\r\n

\u0179e jedno\u015b\u0107 wiary polega na nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a i \u017ce bez najwy\u017cszej absolutnej po\u00adwagi w nauczaniu: o zgodzie i jednomy\u015bl\u00adno\u015bci mowy by\u0107 nie mo\u017ce, o tem przekona\u0107 si\u0119 musieli nawet t. zw. reformatorzy 16. stu\u00adlecia. Z \u017calem w sercu wyzna\u0107 musieli, \u017ce dzie\u0142o ich na piasku zbudowane, \u017ce bez silnej podstawy, jak\u0105 jest powaga obowi\u0105zuj\u0105ca, na trwa\u0142e osta\u0107 si\u0119 nie mo\u017ce. \u201eZa \u017cycia jeszcze pierwszych reformator\u00f3w Lutra i Kal\u00adwina wszystko si\u0119 rozpada\u0142o wskutek zniesienia powagi w rzeczach wiary. Luter pisa\u0142 do Zwingli’ego, je\u017celi \u015bwiat jeszcze potrwa, to trzeba b\u0119dzie chyba wr\u00f3ci\u0107 do sobor\u00f3w, a\u017ceby jak\u0105kolwiek jedno\u015b\u0107 w wierze zachowa\u0107. Wreszcie uda\u0142o si\u0119 \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 g\u0142o\u015bniejszych nowator\u00f3w do Augsburga i ka\u00adza\u0142o si\u0119 im u\u0142o\u017cy\u0107 formu\u0142\u0119 wiary; czego gdy inaczej uskuteczni\u0107 nie mogli, musieli z g\u00f3ry pod przysi\u0119g\u0105 si\u0119 zobowi\u0105za\u0107, \u017ce si\u0119 poddadz\u0105 wszystkiemu, co to zebranie postanowi, \u201enie w\u0105tpi\u0105c, \u017ce niem Duch \u015bw. rz\u0105dzi\u201d. Tak pow\u00adsta\u0142a Konfesya Augsburska, pierwsza sp\u00f3jnia protestantyzmu, zbudowana na katolickiej za\u00adsadzie powagi obowi\u0105zuj\u0105cej. Sp\u00f3jnia ta, wskutek sprzeczno\u015bci z protestanck\u0105 zasad\u0105, wkr\u00f3tce p\u0119kn\u0105\u0107 musia\u0142a; potworzy\u0142y si\u0119 oso\u00adbne Konfesye, r\u00f3wnie\u017c za wyrokami obowi\u0105\u00adzuj\u0105cymi osobnych sobork\u00f3w, i tak sz\u0142o dalej… Kiedy idzie jedynie o post\u0119powanie, to mog\u0119 si\u0119 jeszcze kierowa\u0107 powag\u0105, kt\u00f3rej tylko wzgl\u0119dn\u0105 przypisuj\u0119 warto\u015b\u0107, bo mog\u0119 sobie ostatecznie powiedzie\u0107, \u017ce us\u0142ucham, cho\u0107by m\u00f3j kierownik zb\u0142\u0105dzi\u0142; ale kiedy idzie o wiar\u0119, wi\u0119c o bezwarunkowe przekona\u00adnie, \u017ce podana nauka jest prawdziw\u0105, to albo powaga b\u0119dzie mia\u0142a dla mnie warto\u015b\u0107 bez\u00adwzgl\u0119dn\u0105, czyli b\u0119dzie nieomyln\u0105, albo wcale o ni\u0105 wiary oprze\u0107 nie zdo\u0142am. Je\u015bli w takim razie uwierz\u0119, to nie dla tej powagi, kt\u00f3r\u0105bym mia\u0142 za omyln\u0105, ale dlatego, \u017ce rzecz sama mi si\u0119 spodoba i trafi, jak m\u00f3wi\u0105, do mego przekonania. Uwierz\u0119 wi\u0119c zapewne nie wszystkiemu, co mi w tej nauce podaj\u0105, ale tylko temu, co mi si\u0119 spodoba; drugi za\u015b obok mnie, dla takiej\u017ce racyi, to w\u0142a\u015bnie odrzuci, a innym cz\u0119\u015bciom tej nauki uwierzy, trzeci jeszcze innym. I tak, je\u017celi wog\u00f3le wiara b\u0119dzie mo\u017cliwa, to przecie\u017c niemo\u017cliwa b\u0119\u00addzie jedno\u015b\u0107 wiary, niemo\u017cliwa spo\u00ad\u0142eczno\u015b\u0107 w wierze – i \u017caden wog\u00f3le Ko\u015bci\u00f3\u0142 istnie\u0107 nie b\u0119dzie… I dochodzi si\u0119, nie do takich zaprzecze\u0144 pojedynczych dogmat\u00f3w, jakie zatrwa\u017ca\u0142y Lutra, ale a\u017c do radykalnej negacyi bosko\u015bci chrystyanizmu. I niema \u017ca\u00addnego \u015brodka, kt\u00f3ryby m\u00f3g\u0142 ten proces znisz\u00adczenia powstrzyma\u0107, bo on le\u017cy w samem za\u0142o\u017ceniu protestantyzmu: w odrzuceniu nie\u00adomylnej powagi w wierze\u201d (Morawski, Wieczory nad Lemanem). <\/span><\/span><\/p>\r\n

Znamiennem objawem owego rozdwojenia w\u015br\u00f3d protestant\u00f3w jest ta okoliczno\u015b\u0107, \u017ce ka\u017cda sekta na dow\u00f3d rzekomej prawdziwo\u015bci swej nauki odwo\u0142uje si\u0119 na Pismo \u015bw., twier\u00addz\u0105c, jakoby Duch \u015bw. j\u0105 o\u015bwieci\u0142. Dziwne to zaiste musi by\u0107 o\u015bwiecenie, skoro ka\u017cda z tych sekt wr\u0119cz przeciwne i sprzeczne z Pisma \u015bw. wywodzi nauki. Jak\u017ce\u017c m\u00f3g\u0142by ten sam Duch \u015bw., Duch prawdy, o\u015bwieci\u0107 jednego tak a dru\u00adgiego owak? To te\u017c ku o\u015bmieszeniu podob\u00adnych niedorzecznych zapatrywa\u0144 sekciarskich utworzono wiersz nast\u0119puj\u0105cy: <\/span><\/span><\/p>\r\n

Hic liber est, in quo quaerit sua dogmata quisque;
\r\nInvenit et pariter dogmata quisque sua.<\/span><\/span><\/p>\r\n

To znaczy po polsku; Ta jest ksi\u0119ga, w kt\u00f3rej ka\u017cdy szuka i znajduje r\u00f3wnocze\u015bnie swoje dogmaty! Nic w tem dziwnego, \u017ce w braku najwy\u017cszej powagi w protestantyzmie ka\u017cdy wierzy wedle w\u0142asnego osobistego ro\u00adzumu i upodobania, \u201equot capita, tot sensus – ile g\u0142\u00f3w, tyle my\u015bli i zda\u0144.\u201d<\/span><\/p>\r\n

Jednomy\u015blno\u015b\u0107 czyli jedno\u015b\u0107 w wierze nie mo\u017ce si\u0119 zatem oby\u0107 bez najwy\u017cszej i to nieomylnej powagi, jak\u0105 dla nas jest w\u0142a\u015bnie Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki.<\/span><\/p>\r\n

S\u0105 podzi\u015bdzie\u0144 i byli tacy, kt\u00f3rzy twier\u00addzili, \u017ce nauki i wyroki Ko\u015bcio\u0142a obowi\u0105zuj\u0105, tylko o tyle, o ile si\u0119 zgadzaj\u0105 z wywodami ba\u00adda\u0144 teolog\u00f3w i uczonych \u015bwieckich. Wi\u0119c ostatecznie rozum ludzki by\u0142by najwy\u017csz\u0105 instancy\u0105 i ostateczn\u0105 mia\u0142by decyzy\u0105 nad prawd\u0105 bosk\u0105! Ale\u017c ten ograniczony i s\u0142aby rozum ludzki nie pojmuje nawet rzeczy przyrodzonych i stokrotnie si\u0119 myli, jak dzieje ludzko\u015bci i codzienne do\u015bwiadczenia ucz\u0105; jak\u017ce\u017c ten rozum ludzki mo\u017ce by\u0107 s\u0119dzi\u0105 najwy\u017c\u00adszym w tak trudnych do poj\u0119cia prawdach nadprzyrodzonych i w tajemnicach wiary! Nie mieliby\u015bmy w\u00f3wczas pewno\u015bci \u017cadnej; by\u00adliby\u015bmy raczej postawieni zawsze przed pyta\u00adnie, kt\u00f3rego nikt dot\u0105d nie rozwi\u0105za\u0142: Jaka tedy nauka albo szko\u0142a ma rozstrzyga\u0107 i mie\u0107 powag\u0119 decyduj\u0105c\u0105 i bezwzgl\u0119dnie obowi\u0105\u00adzuj\u0105c\u0105? <\/span><\/p>\r\n

\u00a0<\/p>\r\n

IV. <\/span><\/span>Nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a w \u015bwietle Pisma \u015bw. <\/span><\/strong><\/p>\r\n

Chrystus wyra\u017anie do Piotra m\u00f3wi, i\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 sw\u00f3j na nim zbuduje jako na opoce, \u201ea bramy piekielne nie zwyci\u0119\u017c\u0105 go\u201d (Mat.16, 18). Tem samem wyklucza on wszelk\u0105 mo\u00ad\u017cliwo\u015b\u0107, jakoby Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3g\u0142 si\u0119 myli\u0107 i odej\u015b\u0107 od prawdy objawionej. W ci\u0105g\u0142ej przeciwno\u015bci stoj\u0105 niejako ze sob\u0105: k\u0142amstwo, kt\u00f3rego po\u00adcz\u0105tkiem i \u017ar\u00f3d\u0142em jest szatan, \u201ek\u0142amca od po\u00adcz\u0105tku\u201d, a prawda, kt\u00f3rej pocz\u0105tkiem i \u017ar\u00f3d\u00ad\u0142em jest B\u00f3g, kt\u00f3rego dlatego nazywamy od\u00adwieczn\u0105 Prawd\u0105. Ko\u015bci\u00f3\u0142 popad\u0142szy w b\u0142\u0105d i fa\u0142sz sta\u0142by si\u0119 w tej chwili ofiar\u0105 \u201ek\u0142amcy od pocz\u0105tku\u201d, szatana; bramy piekielne odnio\u00ads\u0142yby zwyci\u0119stwo nad Ko\u015bcio\u0142em Chrystu\u00adsowym. <\/span><\/p>\r\n

Chrystus przyobieca\u0142 Ko\u015bcio\u0142owi, \u017ce go\u00adnie opu\u015bci nigdy i \u017ce jako obro\u0144ca pot\u0119\u017cny sta\u0142 b\u0119dzie zawsze u boku jego: \u201eId\u0105c tedy nauczajcie wszystkie narody… A oto ja je\u00adstem z wami po wszystkie dni, a\u017c do sko\u0144czenia \u015bwiata\u201d (Mat 28, 19-20). Azali mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 ofiar\u0105 b\u0142\u0119du i mylnej nauki Ko\u015bci\u00f3\u0142, nad kt\u00f3rym czuwa odwieczna prawda, Syn Bo\u017cy? Bez tej pomocy m\u00f3g\u0142by si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 myli\u0107, gdy\u017c sk\u0142ada si\u0119 z ludzi omylnych i s\u0142a\u00adbych, jak myl\u0105 si\u0119 ko\u015bcio\u0142y fa\u0142szywe. Nie zejdzie atoli z drogi prawej i nie zab\u0142\u0105ka si\u0119, komu przewodnikiem jest ten, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 o sobie powiedzie\u0107: \u201eJam jest droga i prawda, i \u017cywot\u201d (Jan 4, 6). Ko\u015bci\u00f3\u0142 wskazuje nam drog\u0119 prawdziw\u0105 i nie poprowadzi nas na bezdro\u017ca, bo Chrystus, droga prawdziwa, jest z nim; Ko\u015bci\u00f3\u0142 b\u0119dzie nam zawsze tylko prawd\u0119 og\u0142asza\u0142, bo z nim jest Chrystus, kt\u00f3ry jest prawd\u0105. Nic mo\u017ce nam podawa\u0107 jako pokarm duchowy trucizny i jadu b\u0142\u0119dnej nauki a tem same spowodowa\u0107 \u015bmier\u0107 duszy naszej Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3rego zasila i pokrzepia Syn Bo\u017cy, On za\u015b jest \u017cywotem.<\/span><\/p>\r\n

Chrystus nietylko sam jest z Ko\u015bcio\u0142em po wszystkie czasy, ale nadto przyrzek\u0142 mu nie\u00adustann\u0105 pomoc Ducha \u015bw., Ducha prawdy: \u201eA ja prosi\u0107 b\u0119d\u0119 Ojca, a innego pocieszyciela da wam, aby z wami mieszka\u0142 na wieki, Ducha prawdy…\u201d (<\/span>Jan 14, 16-17<\/span>). \u201eGdy przyjdzie on Duch prawdy, nauczy was wszelkiej prawdy\u201d<\/span> (Jan 16, 13<\/span>). <\/span><\/span><\/p>\r\n

Duch \u015bw. czyli Duch prawdy ma miesz\u00adka\u0107 z Ko\u015bcio\u0142em na wieki i nauczy\u0107 go wszel\u00adkiej prawdy. Nie mo\u017ce si\u0119 tedy wydarzy\u0107, by Ko\u015bci\u00f3\u0142 rz\u0105dzony Duchem prawdy m\u00f3g\u0142 kiedy\u00adkolwiek popa\u015b\u0107 w b\u0142\u0105d i oddali\u0107 si\u0119 w czemkolwiek od prawdy. Odzie Duch prawdy mieszka, tam nie mo\u017ce r\u00f3wnocze\u015bnie mieszka\u0107 duch b\u0142\u0119du i fa\u0142szu, bo k\u0119dy \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107 jest, nic mo\u017ce zarazem by\u0107 ciemno\u015bci; jedno drugie wy\u00adklucza. St\u0105d wykluczony jest b\u0142\u0105d w Ko\u015bciele, w kt\u00f3rym prawda mieszka; myli\u0107 si\u0119 nie mo\u017ce, komu Duch prawdy jest nauczy\u00adcielem. S\u0142usznie dlatego aposto\u0142 Pawe\u0142 widzi w Ko\u015bciele Chrystusowym podwalin\u0119 prawdy, \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 Boga \u017cywego, fi\u00adlar i utwierdzenie prawdy\u201d<\/span> (I Tym. 3. 15<\/span>). Jak si\u0119 na filarze sklepienie opiera, a na fundamen\u00adcie budowa ca\u0142a, kt\u00f3ra st\u0105d nie mo\u017ce si\u0119 roz\u00adsypa\u0107, tak prawda spoczywa na Ko\u015bciele jako na mocnej i trwa\u0142ej podwalinie.<\/span><\/span><\/p>\r\n

\u201eDowody na nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a z Pisma \u015bw. protestanci zaczepiaj\u0105 twier\u00addz\u0105c, \u017ce obracaj\u0105 si\u0119 w b\u0142\u0119dnem kole. Katolicy, tak m\u00f3wi\u0105, dowodz\u0105 nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a z natchnionego (nieomylnego) Pisma \u015bw. a znowu natchnienia czyli inspiracyi Pisma \u015bw. z nie\u00adomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. Atoli odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 w dowodach apologetycznych na nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a na Pismo \u015bw., uwa\u017camy je przedewszystkiem za history\u00adcznie pewny dokument i staramy si\u0119 na\u00adby\u0107 z niego pewnego przekonania, czy Chry\u00adstus Ko\u015bci\u00f3\u0142 za\u0142o\u017cy\u0142, na czem polega jego istota i jakie s\u0105 jego znamiona. Wynikiem badania tego jest fakt niezaprzeczony, \u017ce Chrystus rze\u00adczywi\u015bcie Ko\u015bci\u00f3\u0142 za\u0142o\u017cy\u0142, kt\u00f3ry w rzeczach wiary jest nieomylny. Skoro si\u0119 w ten spos\u00f3b z autentycznych i wiarogodnych ksi\u0105g Pisma \u015bw., mianowicie Nowego Zakonu, wykaza\u0142o, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest nieomylny, wolno nam na dow\u00f3d inspiracyi s\u0142usznie si\u0119 odwo\u0142a\u0107 na nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a. Dowodzenie takie nie jest, jak z \u0142a\u00adtwo\u015bci\u0105 ka\u017cdy widzi, bynajmniej t. zw. circulus vitiosus (b\u0142\u0119dne ko\u0142o)\u201d (<\/span>Specht. Apologetyka 284<\/span>). <\/span><\/span><\/p>\r\n

Prawd\u0119 o nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a zawart\u0105 w Pi\u015bmie \u015bw. znajdujemy niemniej jasno wyra\u017con\u0105 i stwierdzon\u0105 w drugiem \u017ar\u00f3dle ob\u00adjawienia tj. w ustnem podaniu Ko\u015bcio\u0142a czyli w tradycyi. <\/span><\/span><\/p>\r\n

\u00a0<\/p>\r\n

V. <\/span><\/strong><\/span>Nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a w \u015bwietle tradycyi.<\/span><\/strong><\/span><\/p>\r\n

Liczne mamy \u015bwiadectwa Ojc\u00f3w Ko\u00ad\u015bcio\u0142a i znakomitych pisarzy ko\u015bciel\u00adnych ju\u017c z pierwszych wiek\u00f3w chrze\u015bcia\u0144skich, kt\u00f3rzy po\u015brednio lub bezpo\u015brednio przy\u00adpisuj\u0105 Ko\u015bcio\u0142owi nieomylno\u015b\u0107, nazywaj\u0105c go nauczycielem i wiernym t\u0142umaczem i str\u00f3\u017cem prawdy objawionej. Kto szuka i pragnie prawdy, nie ma wedle nich ucieka\u0107 si\u0119 do m\u0119drc\u00f3w i filozof\u00f3w tego \u015bwiata ani do heretyk\u00f3w, ale do Ko\u015bcio\u0142a Chrystuso\u00adwego, kt\u00f3ry jest po\u015brednikiem i szafarzem \u0142ask boskich i nauczycielem boskiej prawdy. W przeciwstawieniu mianowicie do szerz\u0105cych si\u0119 b\u0142\u0119dnych nauk, Ojcowie Ko\u00ad\u015bcio\u0142a wci\u0105\u017c wskazuj\u0105 na Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry posiada prawd\u0119. Gdzie herezya, tam tem samem jest k\u0142amstwo i ciemno\u015b\u0107 b\u0142\u0119du, za\u015b gdzie Ko\u015bci\u00f3\u0142, tam szczero\u015b\u0107 i \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107 prawdy. <\/span><\/p>\r\n

\u015aw. Ignacy (+ 107), biskup antioche\u0144ski, m\u00f3wi, \u017ce Chrystus Ko\u015bci\u00f3\u0142 Sw\u00f3j obdarzy\u0142 \u201enieskazitelno\u015bci\u0105\u201d tj. \u017ce nie podlega zepsuciu a tem samem \u017cadnemu b\u0142\u0119dowi (<\/span>Ep. ad Eph. c. 17<\/span>). Ireneusz (+ 202), biskup lyo\u0144ski, w przeciwie\u0144stwie do heretyk\u00f3w, kt\u00f3rzy prawdy nie maj\u0105 i mie\u0107 nie mog\u0105, przypisuje Ko\u015bcio\u0142owi posiadanie pra\u00adwdy: \u201eAlbowiem gdzie jest Ko\u015bci\u00f3\u0142, jest te\u017c duch Bo\u017cy, a gdzie jest duch Bo\u017cy, tam jest Ko\u015bci\u00f3\u0142 i wszelka \u0142aska; Duch \u015bw. jest prawd\u0105\u201d (Adv. haer. III, 24. I<\/span>). Kto chce widzie\u0107 i szczerze si\u0119 przekona\u0107, znajdzie w Ko\u015bciele przekazan\u0105 i odziedziczon\u0105 od aposto\u0142\u00f3w nauk\u0119, za kt\u00f3r\u0105 r\u0119cz\u0105 biskupi jako prawdziwi nast\u0119pcy apo\u00adsto\u0142\u00f3w. Aposto\u0142owie s\u0105 \u201edodecastylum firmamentum Ecclesiae\u201d, fundamentem przez Chry\u00adstusa samego za\u0142o\u017conym. My za\u015b mamy obowi\u0105zek s\u0142ucha\u0107 prawowitych ich nast\u0119p\u00adc\u00f3w, kt\u00f3rzy nauki ich strzeg\u0105 i kt\u00f3rzy wraz z \u015bwi\u0119ceniem swem odebrali pewny i nie\u00adomylny dar prawdy – \u201echarisma veritatis certum\u201d (Adv. haer. <\/span>IV, <\/span>21; 26<\/span>). Niemasz prawdy poza nauk\u0105 apo\u00adsto\u0142\u00f3w, niemasz nauki aposto\u0142\u00f3w poza Ko\u015bcio\u00ad\u0142em, niemasz Ko\u015bcio\u0142a bez nast\u0119pstwa, sukcesyi biskup\u00f3w. Duch \u015bw. utwierdza Ko\u015bci\u00f3\u0142; je\u015bli nauka Ko\u015bcio\u0142a sta\u0142\u0105 jest i niezmienn\u0105, po\u00adchodzi to st\u0105d, \u017ce duch Bo\u017cy wci\u0105\u017c j\u0105 odnawia jako dobro drogocenne, kt\u00f3re przechowuje si\u0119 w pi\u0119knem naczyniu, a duch odnawia te\u017c na\u00adczynie same (Adv. haer. III, 24. 1<\/span>). <\/span><\/p>\r\n

Klemens Alexandryjski (\u017cy\u0142 oko\u0142o r. 200) uwydatnia mianowicie znaczenie i stanowisko Ko\u015bcio\u0142a jako nauczyciela i str\u00f3\u017ca prawdy w przeciwie\u0144stwie do herezyi, kt\u00f3re nie maj\u0105c prawdy chwiejne i zmienne s\u0105 jak wiatr. \u201eChrystus jest oblubie\u0144cem Ko\u015bcio\u0142a, a my jeste\u015bmy dzie\u0107mi opieraj\u0105cemi si\u0119 wiatrom herezyi, kt\u00f3re s\u0105 pe\u0142ne g\u0142upstwa; wzbraniamy si\u0119 wierzy\u0107 tym, kt\u00f3rzy inaczej nas ucz\u0105 ni\u017c ojcowie nasi, a staniemy si\u0119 doskona\u0142ymi, je\u015bli nale\u017cymy do Ko\u015bcio\u0142a z Chrystusem jako G\u0142ow\u0105\u201d (Paedagog. I, 5)<\/span>. O Ko\u015bciele jako oblubienicy Boga tak si\u0119 wyra\u017ca: \u201eOblubienica, kt\u00f3r\u0105 jest Ko\u00ad\u015bci\u00f3\u0142, musi by\u0107 czyst\u0105 i woln\u0105 od my\u015bli sprze\u00adciwiaj\u0105cych si\u0119 prawdzie, nietkni\u0119t\u0105 r\u00f3wnie\u017c i nieska\u017con\u0105 mniemaniami, kt\u00f3re z zewn\u0105trz na ni\u0105 nacieraj\u0105; mam tu na my\u015bli zwolennik\u00f3w herezyi namawiaj\u0105cych j\u0105 do niewierno\u015bci wo\u00adbec Boga wszechmocnego a jedynego jej oblu\u00adbie\u0144ca (<\/span>Stromata III, 12). W por\u00f3wnaniu wi\u0119c do herezyi Ko\u00ad\u015bci\u00f3\u0142 jest prawowit\u0105, czyst\u0105 i wieczn\u0105 oblubie\u00adnic\u0105, na kt\u00f3r\u0105 herezye z zewn\u0105trz nacieraj\u0105. Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest prawd\u0105; herezya mniemaniem niesta\u0142em i zmiennem jak wiatr. <\/span><\/span><\/p>\r\n

Jak\u017ce mogliby\u015bmy przypu\u015bci\u0107, wo\u0142a Tertulian (+ 240), i\u017c Chrystus dozwoli\u0142, by co\u00adkolwiek z wiary tym by\u0142o nieznane, kt\u00f3rych On jako nauczycieli ludzko\u015bci postanowi\u0142!… Azali mo\u017cna przypu\u015bci\u0107, by Duch \u015bw., kt\u00f3rego Chrystus mia\u0142 przys\u0142a\u0107 jako nauczyciela pra\u00adwdy, o Ko\u015bci\u00f3\u0142 si\u0119 nie troszczy\u0142? Mia\u0142by On, zast\u0119pca Chrystusa, obowi\u0105zek sw\u00f3j zaniedba\u0107 i dozwoli\u0107, by Ko\u015bci\u00f3\u0142 wedle upodobania wie\u00adrzy\u0142 i wiar\u0119 inaczej pojmowa\u0142 ni\u017c On przez apo\u00adsto\u0142\u00f3w naucza\u0142? (Praescr. 22. 28)<\/span><\/p>\r\n

Podobnie jak Klemens Alexandryjski, na\u00adst\u0119pca jego w nauczycielstwie przy szkole kate\u00adchet\u00f3w w Alexandryi, s\u0142awny w\u00f3wczas na \u015bwiat ca\u0142y z g\u0142\u0119bokiej wiedzy i nauki Orige\u00adnes (ur. si\u0119 r. 185) wskazuje na Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry posiada i g\u0142osi prawd\u0119, a pi\u0119tnuje heretyk\u00f3w jako k\u0142amc\u00f3w i ob\u0142udnik\u00f3w, jako z\u0142odzieji i cu\u00addzo\u0142o\u017cnik\u00f3w: \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 posiada wiar\u0119 praw\u00addziw\u0105\u201d. Heretycy nosz\u0105 miano chrze\u015bcian; chlubi\u0105 si\u0119 znajomo\u015bci\u0105 jakiej\u015b prawdy, kt\u00f3rej cz\u0142onkowie Ko\u015bcio\u0142a nie znaj\u0105; w rzeczy\u00adwisto\u015bci s\u0105 oni z\u0142odzieje i cudzo\u0142o\u017cnicy; z\u0142o\u00addzieje, kt\u00f3rzy kradn\u0105 naczynia \u015bwi\u0105tyni; cudzo\u0142o\u017cnicy, kt\u00f3rzy b\u0142\u0119dami swymi czyste i czcigodne dogmaty Ko\u015bcio\u0142a kalaj\u0105 (Comment. in om. I, 19; II, <\/span>11).<\/span><\/p>\r\n

W razie w\u0105tpliwo\u015bci, m\u00f3wi Origenes, ma si\u0119 ka\u017cdy zg\u0142osi\u0107 do tych, kt\u00f3rzy s\u0105 postano\u00adwieni nauczycielami Ko\u015bcio\u0142a. Jak uczniowie zwracaj\u0105 si\u0119 do boskiego mistrza swego i go pytaj\u0105, mamy i my podobnie czyni\u0107; w rze\u00adczach wiary trzeba nam szuka\u0107 porady i od\u00adpowiedzi na nasuwaj\u0105ce si\u0119 nam zagadnienia u tych, kt\u00f3rych B\u00f3g uczyni\u0142 nauczycielami w Ko\u015bciele (Comment. in Matth. XIII, 15). Napomina te\u017c Origenes, by\u015bmy nie zwa\u017cali na tych, kt\u00f3rzy nam Chrystusa nie pokazuj\u0105 w Ko\u015bciele; Ko\u015bci\u00f3\u0142 za\u015b jest pe\u0142en \u015bwiat\u0142a prawdziwego, filarem i utwierdzeniem: prawdy (Comment. in Matth. ser. n. 46).<\/span><\/p>\r\n

\u015aw. Cyprian (+ 258) m\u00f3wi: \u201eP\u0142yn\u0105ca w Ko\u015bciele czysta, zbawienna i \u015bwi\u0119ta woda nie mo\u017ce by\u0107 zepsut\u0105 ani fa\u0142szowan\u0105, jako i Ko\u00ad\u015bci\u00f3\u0142 sam nieska\u017cony jest i czysty\u201d (Ep. 73, 8). Rozumie on to mianowicie o czysto\u015bci i nieskazitelno\u015bci nauki, albowiem zboczenie od prawdy jest w oczach jego rodzajem duchowej sromoty wedle s\u0142\u00f3w Pisma \u015bw. II. <\/span>Kor. 4, 2: \u201eOdrzu\u00adcamy pokryt\u0105 sromot\u0119, nie chodz\u0105c w chy\u00adtro\u015bci ani fa\u0142szuj\u0105c s\u0142owa Bo\u017cego, ale okazaniem prawdy zalecaj\u0105c si\u0119, samych do wszel\u00adkiego sumienia ludzi przed Bogiem.\u201d <\/span><\/span><\/p>\r\n

\u015aw. Ambro\u017cy, biskup medyola\u0144ski (+ 397),) pisze, i\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 zbudowany na opoce apostolskiej pozostaje niewzruszony i polega ustawicznie na fundamencie niezachwianym (Ep. 2, I). Podobnie wyra\u017ca si\u0119 \u015bw. Augustyn (+ 430) przytaczaj\u0105c na dow\u00f3d, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 posiada prawdy i zb\u0142\u0105dzi\u0107 nie mo\u017ce, szczeg\u00f3lniej miej\u00adsca pisma \u015bw. Mat. l6, 18 i <\/span><\/span>I <\/span>Tym. 3, 15. <\/span><\/span><\/p>\r\n

Piotr Kluniace\u0144ski (Petrus Venerabilis, z 12. stul.) pisze przeciwko heretykom t. zw. Petrobrussyanom: \u201eCzy\u017c nie trzeba wierzy\u0107 \u015bwiadectwom Ko\u015bcio\u0142a, z kt\u00f3rym Duch \u015bw. nieroz\u0142\u0105cznie pozostaje nietylko tu, ale wiecznie? Czy\u017c nie nale\u017cy si\u0119 wiara \u015bwia\u00addectwom Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry jest jeden z Ojcem i Synem, jako Ojciec w Synie a Syn w Ojcu jest? Komu da\u0142 Syn Bo\u017cy chwa\u0142\u0119, jak\u0105 od Ojca odebra\u0142 (Jan 17, 22)? Jak\u017ce\u017c wi\u0119c m\u00f3g\u0142 przez wi\u0119cej ni\u017c tysi\u0105c lat b\u0142\u0105dzi\u0107 lub by\u0107 w b\u0142\u0105d wprowadzony Ko\u015bci\u00f3\u0142, z kt\u00f3rym praw\u00addziwy Ojciec, z kt\u00f3rym prawda Syn, z kt\u00f3rym Duch prawdy nieustannie pozostawa\u0142?\u201d <\/span><\/span><\/p>\r\n

\u00a0<\/p>\r\n

VI. <\/span><\/span>Nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a w \u015bwietle historyi. <\/span><\/span><\/strong><\/p>\r\n

Wiara w nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a jest tak dawna jak Ko\u015bci\u00f3\u0142 sam. Nieporozumienia i r\u00f3\u017c\u00adno\u015b\u0107 zapatrywa\u0144 co do kwestyi tycz\u0105cych wiary, je\u015bli tedy ow\u0119dy zachodzi\u0142y, by\u0142y przej\u015bciowe i trwa\u0142y dop\u00f3ty tylko, dop\u00f3ki Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie wyda\u0142 rozstrzygaj\u0105cego orzeczenia i osta\u00adtecznego wyroku. Skoro Ko\u015bci\u00f3\u0142 w sprawie dot\u0105d w\u0105tpliwej g\u0142os zabra\u0142 i zawyrokowa\u0142, zamilk\u0142 wszelki sp\u00f3r a wierni przyjmowali s\u0142owa Ko\u015bcio\u0142a z tak\u0105 czci\u0105 i uwa\u017cali je za tak \u015bwi\u0119te, prawdziwe, jakoby B\u00f3g sam do nich by\u0142 przem\u00f3wi\u0142. W Dziejach Apostol\u00adskich roz. 15. czytamy, i\u017c powsta\u0142 sp\u00f3r, czy poganie chc\u0105cy przyj\u0105\u0107 wiar\u0119 chrze\u015bcia\u0144sk\u0105 musz\u0105 si\u0119 wprz\u00f3d obrzeza\u0107 i zachowa\u0107 zakon wedle zwyczaju Moj\u017ceszowego, czy te\u017c obo\u00adwi\u0105zku tego nie maj\u0105; zdania co do tego by\u0142y podzielone. Wtedy zebrali si\u0119 aposto\u0142owie na Sob\u00f3r do Jeruzalem i tam uchwalili, \u017ce obrzezanie i przepisy ceremonialne wedle zwy\u00adczaju Moj\u017ceszowego nikogo nie zobowi\u0105zuj\u0105, \u201ealbowiem zda\u0142o si\u0119 Duchowi \u015bwi\u0119temu i nam, aby\u015bmy wi\u0119cej nie k\u0142adli na was ci\u0119\u017caru\u201d. List z uchwa\u0142\u0105 t\u0105 pos\u0142ano do mieszka\u0144c\u00f3w Antyochii, \u201ekt\u00f3ry przeczytawszy, uradowali si\u0119 z pocieszenia. A Judas i Sylas, b\u0119d\u0105c i sami Proroki, wiel\u0105 s\u0142\u00f3w cieszyli braci\u0105 i utwier\u00addzili\u201d. Ko\u015bci\u00f3\u0142 przem\u00f3wi\u0142, a wierni przyj\u0119li z rado\u015bci\u0105 wyrok jego jako \u015bwi\u0119t\u0105, nieomyln\u0105 prawd\u0119.<\/span><\/p>\r\n

\u0179yj\u0105cy w 16. stuleciu Ks. Jak\u00f3b Wujek, ro\u00addem z W\u0105growca, znany jako znakomity t\u0142u\u00admacz Pisma \u015bw. na j\u0119zyk polski, w uwadze swej do rzeczonego miejsca – Dzieje Apost. 15, 31: \u201e…uradowali si\u0119 z pocieszenia\u201d – tak si\u0119 wyra\u017ca: \u201eWierni katolicy przyjmuj\u0105 z rado\u015bci\u0105 dekrety koncyli\u00f3w jako dekrety Ducha \u015bw. Lecz uporni here\u00adtycy, kt\u00f3rych b\u0142\u0119dy na koncyliach bywaj\u0105 po\u00adt\u0119pione, jako na on czas Cheryantowie i fa\u0142\u00adszywi aposto\u0142owie nie przyj\u0119li tego Jerozolim\u00adskiego, Aryanowie Nice\u0144skiego, a Trydentskiego dzisiejsi heretykowie.\u201d <\/span><\/p>\r\n

Jak pierwsi chrze\u015bcianie za cza\u00ads\u00f3w apostolskich wierzyli w nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a, tak wierni w nast\u0119pnych czasach niemniej przekonani byli o tej prawdzie, i\u017c nie\u00admo\u017cliw\u0105 jest wprost rzecz\u0105, by Ko\u015bci\u00f3\u0142 w rze\u00adczach wiary m\u00f3g\u0142 kiedykolwiek zb\u0142\u0105dzi\u0107. \u0179e Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest wedle s\u0142\u00f3w aposto\u0142a \u201efilar i utwier\u00addzenie prawdy\u201d i jako taki myli\u0107 si\u0119 nie mo\u017ce, by\u0142o dla prawdziwie wierz\u0105cych katolik\u00f3w zawsze tak jasnem jak s\u0142o\u0144ce na niebie. Dzieje Ko\u015bcio\u0142a dostatecznym s\u0105 dowodem tego, \u017ce wierni szli zawsze za g\u0142osem Ko\u015bcio\u0142a jak trzoda idzie za g\u0142osem dobrego pasterza. Ilekrotnie Ko\u015bci\u00f3\u0142 si\u0119 odzywa\u0142, obja\u015bniaj\u0105c jaki przedmiot wiary lub te\u017c pot\u0119piaj\u0105c b\u0142\u0119dne nauki, wierni przyjmowali s\u0142owa jego z dzieci\u0119cem zawsze pos\u0142usze\u0144stwem, uznaj\u0105c je za prawdziwe bez najmniejszych w\u0105tpliwo\u015bci i jakichkolwiek zastrze\u017ce\u0144. Ci za\u015b, kt\u00f3rzy wy\u00adrok\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a przyj\u0105\u0107 i uzna\u0107 nie chcieli, uwa\u017cani byli za odszczepie\u0144c\u00f3w, nie nale\u017c\u0105\u00adcych nadal do Ko\u015bcio\u0142a i nie zas\u0142uguj\u0105cych na miano prawowiernych chrze\u015bcian; nie wda\u00adwano si\u0119 z nimi w d\u0142ugie dysputy, nie pytano ich, dla jakich przyczyn oni tych lub owych orzecze\u0144 Ko\u015bcio\u0142a przyj\u0105\u0107 i uzna\u0107 za praw\u00addziwe nie chc\u0105 czy nie mog\u0105, lecz fakt sam, \u017ce nie wierz\u0105 i podda\u0107 si\u0119 nie chc\u0105 wyrokom Ko\u015bcio\u0142a, wystarcza\u0142, by ich tem samem wy\u00adkluczy\u0107 z spo\u0142eczno\u015bci prawowiernych katoli\u00adk\u00f3w. Niepoj\u0119te to na poz\u00f3r i a\u017c nadto surowe niby post\u0119powanie wobec wszystkich, kt\u00f3rzy Ko\u015bcio\u0142owi bezwarunkowo wierzy\u0107 i podda\u0107 si\u0119 nie chc\u0105, t\u0142\u00f3maczy si\u0119 owem niezachwianem \u017cyj\u0105cem w\u015br\u00f3d wiernych prze\u00ad\u015bwiadczeniem, \u017ce przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 B\u00f3g dzia\u0142a i dlatego s\u0142owa Ko\u015bcio\u0142a s\u0105 w ostateczno\u015bci zupe\u0142nie nieomylne, a jako takie nie znosz\u0105 oporu, pow\u0105tpiewania lub krytyki ludzkiej. Prostaczek, kt\u00f3ry si\u0119 nad nieomylno\u015bci\u0105 Ko\u015bcio\u0142a nigdy bli\u017cej nie zasta\u00adnawia\u0142, i uczony teolog, kt\u00f3ry mo\u017ce z zawodu obszerne i g\u0142\u0119bokie studya o przedmiocie tym robi\u0142, ka\u017cdy z nich zar\u00f3wno niejako instynkto\u00adwnie to odczuwa, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 b\u0142\u0105dz\u0105cy i omylny by\u0142by tak\u0105 niedorzeczno\u015bci\u0105 jak s\u0142o\u0144ce nie da\u00adj\u0105ce \u015bwiat\u0142a. Bez tego wrodzonego niejako prze\u015bwiadczenia \u017cadna powaga ani \u017cadna w\u0142a\u00addza, cho\u0107by najm\u0119drsza i najpot\u0119\u017cniejsza, nie zdo\u0142a\u0142aby wym\u00f3dz na ludziach, by na jedno skinienie natychmiast s\u0142uchali i wierzyli jedno\u00admy\u015blnie; co wi\u0119cej, i\u017cby s\u0142uchali i wierzyli nie na zewn\u0105trz tylko i z obawy mo\u017ce lub z innych wzgl\u0119d\u00f3w, ale z serca i z zupe\u0142nem prze\u00adkonaniem. Szale\u0144stwem by\u0142oby po prostu post\u0119powanie tylu tysi\u0119cy i milion\u00f3w wiernych wszystkich czas\u00f3w, kt\u00f3rzy Ko\u015bcio\u0142owi na s\u0142owo wierzyli i raczej \u015bmier\u0107 woleli ponie\u015b\u0107 ni\u017c o prawdziwo\u015bci nauk jego pow\u0105tpiewa\u0107, gdyby nie byli nad wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107 o tem przekonani, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 w imieniu Boga do ludzi przemawia i \u017ce dlatego orzeczenia jego s\u0105 tak prawdziwe jak B\u00f3g sam prawdziwy jest i nie\u00adomylny. <\/span><\/span><\/p>\r\n

Aryusz zaprzecza b\u00f3stwu Chrystusa, do\u00adwodz\u0105c w sw\u00f3j spos\u00f3b, i\u017c jest on tylko stwo\u00adrzeniem acz najwy\u017cszem ze wszech rzeczy stworzonych; Naj\u015bw. Marya Panna nie jest dla\u00adtego Matk\u0105 bosk\u0105, ale matk\u0105 Chrystusa cz\u0142o\u00adwieka. Ko\u015bci\u00f3\u0142 pot\u0119pia t\u0119 nauk\u0119 na pierw\u00adszym Soborze w Nicei r. 325 i pi\u0119tnuje Aryusza jako heretyka oddalaj\u0105cego si\u0119 od objawio\u00adnej boskiej prawdy. Pr\u00f3cz niekt\u00f3rych zwolen\u00adnik\u00f3w Aryusza ogrom wiernych przyjmuje ten wyrok Ko\u015bcio\u0142a jako prawdziwy, a cesarz Konstantyn Wielki zgodnie z wiar\u0105 t\u0105 o\u015bwiadcza: \u201eCo Sob\u00f3r postanowi\u0142, nie jest niczem innem jak g\u0142osem Bo\u017cym, gdy\u017c Duch \u015bw. zamiesz\u00adka\u0142 niejako w sercach i umys\u0142ach tych godnych i szlachetnych m\u0119\u017c\u00f3w t. j. biskup\u00f3w i wol\u0119 Boga im objawi\u0142.\u201d <\/span><\/span><\/p>\r\n

Pelagiusz na pocz\u0105tku pi\u0105tego stule\u00adcia naucza, i\u017c \u0142aska boska do zachowania przy\u00adkaza\u0144 i do zbawienia nie jest koniecznie po\u00adtrzebna. Na kilku synodach a wreszcie przez Papie\u017ca Innocentego I. nauka ta zosta\u0142a pot\u0119\u00adpion\u0105, a Augustyn \u015bw. wesp\u00f3\u0142 z wiernymi m\u00f3g\u0142 si\u0119 odezwa\u0107: \u201eSprawa jest uko\u0144czona; oby kiedy\u015b zako\u0144czy\u0142 si\u0119 i ob\u0142\u0119d\u201d. Z s\u0142\u00f3w tych \u015bw. Augustyna utworzy\u0142a si\u0119 z czasem ta zna\u00admienna zasada: \u201eRoma locuta, causa finita – Rzym orzek\u0142, sprawa jest uko\u0144czona\u201d. Zdanie to mogliby\u015bmy s\u0142usznie umie\u015bci\u0107 jako napis nad ca\u0142\u0105 history\u0105 Ko\u015bcio\u0142a od pierwszego so\u00adboru apostolskiego w Jerozolimie a\u017c do Soboru Watyka\u0144skiego i a\u017c do dni naszych. Rzym czyli Ko\u015bci\u00f3\u0142 przem\u00f3wi\u0142, rzecz sko\u0144czona! Co za wielko\u015b\u0107, co za pot\u0119ga mie\u015bci si\u0119 w kr\u00f3tkiem tem wyra\u017ceniu! Kt\u00f3ry\u017c w\u0142adzca \u015bwiecki, kt\u00f3ry\u017c cesarz albo kr\u00f3l pot\u0119\u017cny mia\u0142 kiedykol\u00adwiek t\u0119 w\u0142adz\u0119, by s\u0142owom jego \u015bwiat ca\u0142y wierzy\u0142 i wyrokom jego bezwzgl\u0119dnie si\u0119 pod\u00adda\u0142? Ko\u015bcio\u0142owi wierz\u0105 i pos\u0142uszne s\u0105 mi\u00adliony; na s\u0142owo i niejako na jedne skinienie jego wierni ca\u0142ej kuli ziemskiej korz\u0105 si\u0119 nie jako niewolnicy z obawy, ale jako dzieci wolne Ojca niebieskiego, kt\u00f3ry przez usta Ko\u015bcio\u0142a ich poucza. <\/span><\/span><\/p>\r\n

Dnia 8. grudnia 1854 og\u0142asza Ko\u015bci\u00f3\u0142 przez usta Papie\u017ca Piusa <\/span>IX. <\/span>dogmat o Niepokalanem Pocz\u0119ciu Naj\u015bw. Ma\u00adryi Panny. Pr\u00f3cz znikaj\u0105cej garstki kil\u00adkunastu przeciwnik\u00f3w, ca\u0142y \u015bwiat katolicki orzeczenie to przyjmuje z przedziwn\u0105 zgod\u0105 i jednomy\u015blno\u015bci\u0105, a hymny i pienia radosne na cze\u015b\u0107 Niepokalanej rozbrzmiewaj\u0105 od wschodu do zachodu, od bieguna do bieguna. Czem si\u0119 t\u0142\u00f3maczy to zadziwiaj\u0105ce zjawisko, je\u015bli nie mocnem przekonaniem wier\u00adnych, \u017ce co Ko\u015bci\u00f3\u0142 og\u0142asza, to bo\u017c\u0105 nauk\u0105! Wiara w nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a <\/span>czyli Papie\u017ca, kt\u00f3ry w imieniu Ko\u015bcio\u0142a do nas si\u0119 odzywa, jedynie zdolna nam to wyja\u015bni\u0107, coby inaczej by\u0142o dla nas niepoj\u0119t\u0105 zagadk\u0105.<\/span><\/p>\r\n

Historya Ko\u015bcio\u0142a pe\u0142na jest podobnych przyk\u0142ad\u00f3w jako naocznych \u015bwiadectw tej prawdy, \u017ce wiara w nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a jest tak dawna jak Ko\u015bci\u00f3\u0142 sam i \u017ce prze\u015bwiadczenie o nieomylno\u015bci tej zawsze by\u0142o w\u015br\u00f3d wier\u00adnych \u017cywe i niczem niezachwiane. S\u0142owa i rozumowania, acz dobre i po\u017cyteczne, w og\u00f3lno\u015bci mniej dowodz\u0105 ni\u017c fakta rzeczy\u00adwiste, kt\u00f3re niejako w oczy bija i dlatego sil\u00adniejsze i bardziej przekonywajace <\/span>robi\u0105 wra\u00ad\u017cenie na serca i umys\u0142y ludzkie. Litery i ksi\u0119gi s\u0105 martwe, cho\u0107by wiele m\u0105dro\u015bci zawiera\u0142y; \u017cycie tylko i rzeczywisto\u015b\u0107 mo\u017ce budzi\u0107 \u017cycie i \u017cywe przekonanie w umys\u0142ach i porywa\u0107 serca. Jak okoliczno\u015b\u0107 ta, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki mimo najsro\u017cszych prze\u015bladowa\u0144 \u017cyje przez blisko dwa tysi\u0105ce lat niez\u0142amany i pe\u0142en si\u0142y \u017cywotnej, naocznym jest dowodem jego bo\u00adskiego pochodzenia, tak niemniej ustawicz\u00adna jednomy\u015blna i bezwarunkowa wiara w orzeczenia i wyroki Ko\u00ad\u015bcio\u0142a, jak\u0105 napotykamy i podziwiamy u prawdziwych katolik\u00f3w wszystkich czas\u00f3w, jest niezbitym dowodem nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Bo czy\u017c m\u00f3g\u0142by B\u00f3g do\u00ad pu\u015bci\u0107, by wierni cz\u0142onkowie Ko\u015bcio\u0142a Jego zawsze przyjmowali i uwa\u017cali za niew\u0105tpliw\u0105 prawd\u0119 to, co w rzeczywisto\u015bci jest k\u0142amstwem i fa\u0142szem? Znaczy\u0142oby to w ostateczno\u015bci tyle, \u017ce B\u00f3g \u015bwi\u0119ty i prawdziwy ustanawia Ko\u015bci\u00f3\u0142 sw\u00f3j i spokojnie znosi i dopuszcza, \u017ce prawdziwi i wierni cz\u0142onkowie tego\u017c Ko\u015bcio\u0142a w ogromnej swej ca\u0142o\u015bci ustawicznie wierz\u0105, co w rzeczy samej jest b\u0142\u0119dne; by\u0142aby to sprzeczno\u015b\u0107 sama w sobie. Skoro wierni s\u0105 w b\u0142\u0119dzie, to i Ko\u015bci\u00f3\u0142 musi by\u0107 fa\u0142szywy i ostatecznie B\u00f3g sam, kt\u00f3ry go ustanowi\u0142, przesta\u0142by by\u0107 \u015bwi\u0119tym i prawdziwym.<\/span><\/p>\r\n

\u00a0<\/p>\r\n

CZ\u0118\u015a\u00c4\u2020 DRUGA.<\/span><\/span><\/strong> <\/span><\/p>\r\n

Istota nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a katolickiego.<\/span><\/span> <\/span> <\/strong><\/p>\r\n

I. <\/span> <\/span>Obja\u015bnienie nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. <\/span> <\/span><\/strong><\/p>\r\n

Chrystus w tym celu Ko\u015bci\u00f3\u0142 za\u0142o\u017cy\u0142 i ustanowi\u0142, by w Jego imieniu prawd\u0119 obja\u00adwion\u0105 zachowa\u0142 i g\u0142osi\u0142 wszystkim narodom po wszystkie dni a\u017c do sko\u0144czenia \u015bwiata. Aby Ko\u015bci\u00f3\u0142, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z s\u0142abych i omyl\u00adnych ludzi, m\u00f3g\u0142 swe i\u015bcie nadludzkie zadanie spe\u0142ni\u0107, wyposa\u017cy\u0142 go Chrystus r\u00f3wnocze\u015bnie rozmaitemi \u0142askami i darami; darem takim nadprzyrodzonym czyli przywilejem jest nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a. Nie\u00adomylno\u015b\u0107 ta polega na tem, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 za szczeg\u00f3ln\u0105 pomoc\u0105 bosk\u0105 czyli wskutek przyczynienia si\u0119 bo\u017cego (assistentia divina) w nauce wiary nigdy myli\u0107 si\u0119 nie mo\u017ce. Ta pomoc boska nie wyklucza atoli u\u017cycia \u015brodk\u00f3w przyrodzonych, jak mo\u00addlitwy, badania \u017ar\u00f3de\u0142 objawienia, a temi s\u0105 Pismo \u015bw. i ustne podanie czyli tradycya i do u\u017cywania tych \u015brodk\u00f3w przyrodzonych odnosi si\u0119 owa nadprzyrodzona pomoc czyli asystencya boska. <\/span> <\/span><\/p>\r\n

\u201eNieomylno\u015b\u0107 tj. wolno\u015b\u0107 od b\u0142\u0119du sama w sobie jest pierwotnie wy\u00ad\u0142\u0105czn\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 Boga, gdy tymczasem stwo\u00adrzenie ka\u017cde a w szczeg\u00f3lno\u015bci cz\u0142owiek ze siebie i z natury b\u0142\u0119dowi podlega. St\u0105d atoli nie wynika, jakoby B\u00f3g daru nieomylno\u015bci nie m\u00f3g\u0142 r\u00f3wnie\u017c ludziom udzieli\u0107, je\u015bli on to w ce\u00adlach zbawienia uwa\u017ca za stosowne; tak samo jak znajomo\u015b\u0107 przysz\u0142o\u015bci, kt\u00f3r\u0105 on tak\u017ce tylko sam posiada, udzielon\u0105 by\u0107 mo\u017ce innym a udzielon\u0105 rzeczywi\u015bcie prorokom czasu swe\u00adgo zosta\u0142o. Udzielaj\u0105c jednak\u017ce B\u00f3g Ko\u015bcio\u00ad\u0142owi nauczaj\u0105cemu daru nieomylno\u015bci, nie wy\u00adposa\u017ca go tem samem w\u0142asno\u015bci\u0105 bosk\u0105, nie staje si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 przez to wszystko wiedz\u0105cym i niejako istotnie i wszechstronnie nieomylnym, ale tylko zachowany bywa od b\u0142\u0119du przy tej czynno\u015bci i w tym przypadku, gdy nam tre\u015b\u0107 i przedmiot wiary do wierzenia podaje. Jak cz\u0142owiek czyni\u0105cy cuda, a wi\u0119c dzia\u0142aj\u0105cy, co w\u0142a\u015bciwie tylko Bogu si\u0119 przy\u00adnale\u017cy, nie jest obdarzony w\u0142asno\u015bci\u0105 boskiej wszechmocy, tak Ko\u015bci\u00f3\u0142 czyli urz\u0105d nauczy\u00adcielski Ko\u015bcio\u0142a, og\u0142aszaj\u0105c nam nieomylnie tre\u015b\u0107 wiary, nie jest tem samem obdarzony w\u0142asno\u015bci\u0105 boskiej wszechwiedzy\u201d (<\/span>Specht, Apologetyka 323<\/span>). <\/span><\/span><\/p>\r\n

Pomoc boska, kt\u00f3ra Ko\u015bci\u00f3\u0142 w rzeczach wiary czyni nieomylnym, jakkolwiek jest dzie\u0142em Boga w Tr\u00f3jcy jedynego, w szczeg\u00f3lno\u015bci przypisuje si\u0119 trzeciej osobie w B\u00f3stwie tj. Duchowi \u015bwi\u0119temu (assistentia Spiritus sancti). To te\u017c na pierwszym powszechnym Sobo\u00adrze w Jerozolimie Piotr \u015bw. i aposto\u0142o\u00adwie wyra\u017anie m\u00f3wi\u0105, \u017ce to, co uradzili, posta\u00adnowili za natchnieniem Ducha \u015bwi\u0119tego: \u201eZda\u0142o si\u0119 Duchowi \u015bwi\u0119temu i nam, aby\u015bmy wi\u0119cej nie k\u0142adli na was ci\u0119\u00ad\u017caru…\u201d (Dzieje Apost. 15, 28<\/span>). I w czasach nast\u0119pnych, ile razy Ko\u015bci\u00f3\u0142, mianowicie zgromadzeni na soborze papie\u017c i biskupi rozja\u015bniaj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci we wierze lub pot\u0119piaj\u0105, b\u0142\u0119dne nauki heretyk\u00f3w, zawsze zapadaj\u0105 u chwia\u0142y zebranych przy po\u00admocy Ducha \u015bwi\u0119tego: \u201ezda\u0142o si\u0119 Duchowi \u015bw. i nam.\u201d<\/span><\/p>\r\n

Nieomylno\u015b\u0107 w nauce wiary nie jest darem osobistym, lecz przywilejem urz\u0119dowym zaliczaj\u0105cym si\u0119 do tych \u0142ask i da\u00adr\u00f3w nadprzyrodzonych, kt\u00f3re w pierwszym rz\u0119dzie przeznaczone s\u0105 dla dobra i zbawienia innych. R\u00f3\u017cni si\u0119 zatem ten dar nieomylno\u015bci od tych dar\u00f3w i \u0142ask, jakich B\u00f3g udziela lu\u00addziom ku ich dobru i zbawieniu osobistemu; tak\u0105 jest n. p. \u0142aska u\u015bwi\u0119caj\u0105ca; za\u015b kap\u0142a\u0144\u00adstwo i inne \u0142aski, jako z\u0142\u0105czone z kap\u0142a\u0144stwem w\u0142adze, przeznaczone s\u0105 w pierwszym rz\u0119dzie, cho\u0107 nie wy\u0142\u0105cznie, dla dobra i zbawienia in\u00adnych. Takiemi \u0142askami s\u0105 np. dary proroctwa, cud\u00f3w, o kt\u00f3rych czytamy w Pi\u015bmie \u015bw.; nazywaj\u0105 one si\u0119 te\u017c \u201e\u0142aski darmo dane – gratiae gratis datae\u201d: \u201eNiemocne uzdrawiaj\u00adcie, umar\u0142e wskrzeszajcie, tr\u0119dowate oczysz\u00adczajcie, czarty wyrzucajcie; darmo\u015bcie wzi\u0119li, darmo dawajcie\u201d (Mat. 10, 8<\/span>). Dary te nosz\u0105 te\u017c nazw\u0119 charysm\u00f3w czyli dar\u00f3w charysmatycznych. Do tego rodzaju \u0142ask zalicza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3r\u0105 Sob\u00f3r Watyka\u0144ski dlatego wyra\u017anie nazywa charysmem prawdy – charisma veritatis.<\/span><\/p>\r\n

Pomin\u0105\u0107 tu nie mo\u017cna istotnej r\u00f3\u017cnicy, jaka zachodzi mi\u0119dzy tym darem nieomylno\u015bci a natchnieniem Bo\u017cem czyli inspiracy\u0105. Daru nieomylno\u015bci nie mo\u017cna stawia\u0107 na r\u00f3wni z inspiracy\u0105, <\/strong>o ileby si\u0119 przez inspiracy\u0119 czyli natchnienie rozumia\u0142o tak\u017ce boskie oznaj\u00admienie nieznanych dot\u0105d prawd albo zdarze\u0144. Zadanie bowiem Ko\u015bcio\u0142a nie na tem polega, by odbiera\u0142 od Boga nowe objawienia i ludziom je oznajmia\u0142, ale na tem, by z \u015bmierci\u0105 ostatniego aposto\u0142a uko\u0144czony i zam\u00adkni\u0119ty raz na zawsze sk\u0142ad wiary obja\u00adwionej zachowa\u0142, og\u0142asza\u0142 i obja\u015bnia\u0142.<\/span><\/p>\r\n

Autorzy czyli pisarze ksi\u0105g Pisma \u015bw. byli natchnieni przez Ducha \u015bw., wp\u0142yw ten nazy\u00adwamy inspiracy\u0105; w ksi\u0119gach wi\u0119c \u015bwi\u0119\u00adtych w pierwszym rz\u0119dzie B\u00f3g przemawia, pi\u00adsarz za\u015b sam zajmuje miejsce drugie, ale nie ca\u0142kowicie podrz\u0119dne. Pisarz biblijny nie jest czysto mechanicznem narz\u0119dziem, jakoby Duch \u015bw. mu s\u0142owo w s\u0142owo dyktowa\u0142 a \u00f3w pisarz li tylko pisa\u0142 bez w\u0142asnego wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania du\u00adchowego; nie jest on wprawdzie pi\u00f3rem tylko w r\u0119ku Boga, \u017ce si\u0119 tak wyrazimy; zwykle m\u00f3wi\u0105, \u017ce styl i ca\u0142y uk\u0142ad my\u015bli jest w\u0142asno\u00ad\u015bci\u0105 poszczeg\u00f3lnego pisarza, istotna cz\u0119\u015b\u0107 czyli my\u015bli same ostatecznie zawsze od Ducha \u015bw. pochodz\u0105. Nie tak daleko si\u0119ga wp\u0142yw boskiej asystencyi, jakiej za\u017cywa Ko\u015bci\u00f3\u0142. Przy inspiracyi poddaje i wskazuje tre\u015b\u0107 my\u015bli Duch \u015bw., przy asystencyi za\u015b strze\u017ce Duch \u015bw. tylko od b\u0142\u0119du. St\u0105d to jest Pismem \u015bwi\u0119tem Boga, co napisane pod wp\u0142ywem nat\u00adchnienia, natomiast to nie jest Pismem \u015bw. co napisane za przyczyn\u0105 daru nieomylno\u015bci, a wi\u0119c orzeczenie ko\u015bcielne. Je\u015bli wi\u0119c Ko\u00ad\u015bci\u00f3\u0142 zamierza okre\u015bli\u0107 lub obja\u015bni\u0107 jaki dog\u00admat albo powzi\u0105\u0107 wa\u017cn\u0105 jak\u0105 uchwa\u0142\u0119 w rze\u00adczach wiary lub obyczaj\u00f3w, u\u017cy\u0107 mu trzeba wprz\u00f3d odpowiednich \u015brodk\u00f3w przyrodzo\u00adnych, a tymi pr\u00f3cz modlitwy do Ducha \u015bw. o o\u015bwiecenie, s\u0105 mianowicie g\u0142\u0119bokie i su\u00admienne badania i studya \u017ar\u00f3de\u0142 wiary tj. Pisma \u015bw. i tradycyi jako te\u017c niemniej dok\u0142adne roz\u00adwa\u017canie wszelkich argument\u00f3w przeciwnych. Nadto i z tego wzgl\u0119du m\u00f3wi\u0107 nie mo\u017cna o in\u00adspiracyi czyli natchnieniu Ko\u015bcio\u0142a, \u017ce mu przyobiecan\u0105 jest tylko pomoc czyli asystencya przy og\u0142aszaniu i obja\u015bnianiu prawd ju\u017c objawionych aby uchroni\u0107 go od b\u0142\u0119du, nie za\u015b inspiracya albo i przekazanie prawd nieobjawionych dot\u0105d i wcale niezna\u00adnych. Z \u015bmierci\u0105 ostatniego aposto\u0142a \u015bw. Jana, oko\u0142o r. 100 p. Chr., objawienia raz na zawsze by\u0142y uko\u0144czone. <\/span><\/span><\/p>\r\n

Duch \u015bw. wi\u0119c udziela Ko\u015bcio\u0142owi swej po\u00admocy i chroni go od b\u0142\u0119du; to nazywamy asystencya Ducha \u015bw. – assistentia Spir. s. Ust\u0119p odno\u015bny w Katechizmie Rzymskim tak opiewa: \u201eJak ten jeden Ko\u015bci\u00f3\u0142 myli\u0107 si\u0119 nie mo\u017ce w rzeczach wiary i obyczaj\u00f3w, gdy\u017c Duch \u015bw. nim rz\u0105dzi, tak koniecznie st\u0105d wy\u00adnika, \u017ce wszystkie inne ko\u015bcio\u0142y przypisuj\u0105ce sobie miano Ko\u015bcio\u0142a, poniewa\u017c rz\u0105dzi nimi duch szatana, znajduj\u0105 si\u0119 niechybnie w naj\u00adzgubniejszych b\u0142\u0119dach nauki i obyczaj\u00f3w\u201d. Jak przy stworzeniu \u015bwiata \u201eDuch Bo\u017cy unasza\u0142 si\u0119 nad wodami\u201d, by wszystkie rzeczy stworzone, przedstawiaj\u0105ce pierwotnie nie\u00adkszta\u0142tn\u0105 jeszcze mas\u0119 czyli chaos, w przy\u00adsz\u0142o\u015bci si\u0119 uporz\u0105dkowa\u0142y i przeistoczy\u0142y w kszta\u0142t stworze\u0144 o cudnej, zgodnej harmonii, tak ten sam Duch Bo\u017cy unasza si\u0119 niejako nad Ko\u015bcio\u0142em Chrystusowym czyni\u0105c go pi\u0119knym, czystym i wolnym od plam i zmazy fa\u0142szu i b\u0142\u0119\u00add\u00f3w. Duch prawdy go zas\u0142ania i broni: \u201eAby Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3g\u0142 Sk\u0142ad wiary, jaki odebra\u0142, wiernie zachowa\u0107 i wszystkim narodom prawdziw\u0105 Chrystusa nauk\u0119 przeka\u00adza\u0107; aby m\u00f3g\u0142 spory w rzeczach wiary, kt\u00f3re wskutek s\u0142abo\u015bci rozumu ludzkiego powsta\u0107 mog\u0105, pod\u0142ug zasad prawdy rozstrzygn\u0105\u0107; aby m\u00f3g\u0142 wreszcie zupe\u0142nego pos\u0142usze\u0144stwa wewn\u0119trznego, jakie si\u0119 Chrystusowi samemu nau\u00adczaj\u0105cemu nale\u017cy, \u017c\u0105da\u0107: Chrystus przyobie\u00adca\u0142 i da\u0142 Ducha prawdy, kt\u00f3ryby jak ongi apo\u00adsto\u0142\u00f3w, tak ich nast\u0119pc\u00f3w biskup\u00f3w nauczy\u0142 wszelkiej prawi\u0142y; On sam r\u00f3wnie\u017c przyrzek\u0142, i\u017c b\u0119dzie z nimi po wszystkie dni a\u017c do sko\u0144\u00adczenia \u015bwiata. Ko\u015bci\u00f3\u0142 zatem, \u201efilar i utwier\u00addzenie prawdy\u201d, w tem, co si\u0119 odnosi do wiary i obyczaj\u00f3w ani si\u0119 myli\u0107 ani \u017cadn\u0105 przemoc\u0105 lub podst\u0119pem ludzi i piek\u0142a w b\u0142\u0105d wprowa\u00addzony by\u0107 nie mo\u017ce\u201d (Conc. Prov. Col. P. I, c. 24<\/span>).<\/span><\/p>\r\n

\u00a0<\/p>\r\n

II. <\/span><\/span>Podmiot nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. <\/span> <\/strong><\/p>\r\n

Podmiotem czyli dzierzycielem tego przywileju nieomylno\u015bci czyli nieomylnego nauczania w Ko\u015bciele Chrystusowym jest ustanowiony przez Chrystusa samego urz\u0105d nauczycielski. Pierwszymi zawiadow\u00adcami tego urz\u0119du nauczycielskiego byli wy\u00adbrani i pos\u0142ani od Chrystusa aposto\u00ad\u0142owie: \u201eId\u0105c tedy nauczajcie wszystkie na\u00adrody\u201d; nieomylnymi w nauce wiary musieli by\u0107 i byli aposto\u0142owie maj\u0105c pomoc Chrystusa i Ducha \u015bw. czyli Ducha prawdy: \u201eOto ja je\u00adstem z wami po wszystkie dni a\u017c do sko\u0144czenia \u015bwiata\u201d – \u201eprosi\u0107 b\u0119d\u0119 Ojca, a innego pocieszyciela da wam, aby z wami mieszka\u0142 na wieki, Ducha prawdy…\u201d \u201eGdy przyjdzie on Duch prawdy, nauczy was wszelkiej prawdy\u201d. Nie ka\u017cdy mo\u017ce sobie samowolnie przyw\u0142aszczy\u0107 tego urz\u0119du nauczycielskiego i wedle upo\u00addobania g\u0142osi\u0107 s\u0142owo Bo\u017ce, ale musi by\u0107 wezwan od Boga jak Aaron. Ani \u015bwi\u0105tobli\u00adwo\u015b\u0107 \u017cycia ani nauka ani inne jakiekolwiek dary, cho\u0107 najszczytniejsze, nie upowa\u017cniaj\u0105 same przez si\u0119 do tej w\u0142adzy nauczycielskiej w Ko\u015bciele. \u015awi\u0119to\u015b\u0107 i m\u0105dro\u015b\u0107, cho\u0107by aniel\u00adska, nie daje sama przez si\u0119 prawa do tego urz\u0119du, ale jedynie wyra\u017ane boskie po\u00ads\u0142annictwo.<\/span><\/p>\r\n

Ku nale\u017cytej ocenie niepowo\u0142anych refor\u00admator\u00f3w i g\u0142osicieli jakich\u015b nowych, nie\u00adznanych w Ko\u015bciele nauk, z szczeg\u00f3lnym przyciskiem zawsze powtarza\u0107 trzeba t\u0119 zasad\u0119, \u017ce bez osobnego boskiego rozkazu czyli pos\u0142annictwa ka\u017cdy mianuj\u0105cy si\u0119 kazno\u00addziej\u0105 jest fa\u0142szywym prorokiem i fa\u0142szywym aposto\u0142em. Miarodajn\u0105 t\u0119 i stosowan\u0105 zaw\u00adsze regu\u0142\u0119 czyli zasad\u0119 Chrystus sam po\u00adstanowi\u0142, kiedy powiedzia\u0142 do aposto\u0142\u00f3w: \u201eJako mi\u0119 pos\u0142a\u0142 ojciec i ja was posy\u0142am\u201d (Jan 20, 21). W przypowie\u015bci o dobrym pasterzu Chrystus my\u015bl t\u0119 szczeg\u00f3lnie jasno i naocznie uwydatnia, kiedy m\u00f3wi, \u017ce przez Niego powo\u0142any i pos\u0142any by\u0107 musi, ktokolwiek chce by\u0107 prawym dusz\u00adpasterzem: \u201eZaprawd\u0119, zaprawd\u0119 m\u00f3wi\u0119 wam: Kto nie wchodzi przezedrzwi do ow\u00adczarni owiec, ale wchodzi in\u0119dy, ten jest z\u0142odziej i zb\u00f3jca. Lecz kt\u00f3ry wchodzi przeze\u00addrzwi, pasterzem jest owiec… jam jest drzwiami owiec. Wszyscy ile ich przysz\u0142o, z\u0142odzieje s\u0105 i zb\u00f3jcy i ich nie s\u0142ucha\u0142y owce. Jam jest drzwiami. Przez mi\u0119 je\u017ali kto wnijdzie, zbawion b<\/span>\u0119dzie\u201d(<\/span> Jan 10, i. 2 i 7-9). <\/span><\/span><\/p>\r\n

To\u017c samo wynika z s\u0142\u00f3w \u015bw. Paw\u0142a, kt\u00f3ry jako warunek niezb\u0119dny g\u0142oszenia wiary Chrystusowej stawia pos\u0142annictwo Bo\u017ce, m\u00f3wi\u0105c: \u201eA jako b\u0119d\u0105 przepowia\u00adda\u0107, je\u015bliby nie byli powo\u0142ani?\u201d (Rzym. 10, 15) Nie ka\u017cdego Duch \u015bw. o\u015bwieca i nie ka\u017cdy wedle upodobania samowolnie mo\u017ce by\u0107 pasterzem owiec Chrystusowych i nauczycielem w Ko\u00ad\u015bciele, jak mylnie utrzymuj\u0105 protestanci i inne fa\u0142szywe wyznania religijne, albowiem wyra\u017anie powiada ten sam aposto\u0142 narod\u00f3w: \u201eA B\u00f3gci postanowi\u0142 niekt\u00f3re w Ko\u015bciele, naj\u00adprz\u00f3d aposto\u0142y, powt\u00f3re proroki, po trzecie nauczyciele… I\u017cali wszyscy aposto\u0142ami? I\u017cali wszyscy prorokami ? I\u017cali wszyscy nauczycielami?\u201d (Dzieje Apost. 1, 23-26<\/span>). W miejsce Judasza obieraj\u0105 aposto\u0142owie Macieja, ale tak, \u017ce wy\u00adb\u00f3r ten jest ostatecznie nie ich dzie\u0142em, lecz dzie\u0142em Boga czyli Ducha \u015bwi\u0119tego; B\u00f3g wybiera i posy\u0142a Macieja: \u201eI postanowili dwu, J\u00f3zefa, kt\u00f3rego zwano Barsabas, kt\u00f3rego nazywano Justem, i Macieja. A modl\u0105c si\u0119 m\u00f3wili: Ty Panie, kt\u00f3ry znasz serca wszyst\u00adkich, oka\u017c, kt\u00f3rego\u015b obra\u0142 z tych dwu jednego, aby wzi\u0105\u0142 miejsce us\u0142ugowania tego i apostol\u00adstwa, z kt\u00f3rego wypad\u0142 Judasz, aby odszed\u0142 na miejsce swe. I dali im losy, i pad\u0142 los na Macieja i policzon jest z jedyna\u015bci\u0105 aposto\u0142\u00f3w.\u201d<\/span><\/p>\r\n

Aposto\u0142 Pawe\u0142, broni\u0105c siebie przeciwko zarzutom, jakie mu niekt\u00f3rzy czynili, jakoby sobie nieprawnie miano i powo\u0142anie aposto\u0142a przyw\u0142aszcza\u0142, jasno okre\u015bla r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy prawowitym pos\u0142annikiem Chrystusowym a samozwa\u0144cem i tymi, co nie od Chrystusa, ale od ludzi s\u0105 pos\u0142ani: \u201ePawe\u0142 Aposto\u0142 nie od ludzi ani przez cz\u0142owieka, ale przez Jezusa Chrystusa…\u201d (<\/span>Galat. 1, 1<\/span>) <\/span><\/span><\/p>\r\n

Urz\u0105d wi\u0119c nauczycielski i to nieomylny, aposto\u0142owie od Chrystusa samego odebrali. W prze\u015bwiadczeniu o tem boskiem pos\u0142anni\u00adctwie swem przypisuj\u0105 sobie aposto\u0142owie ab\u00adsolutn\u0105 powag\u0119 i domagaj\u0105 si\u0119 bezwarun\u00adkowego pos\u0142usze\u0144stwa ze strony wier\u00adnych, albowiem co opowiadaj\u0105, jest nieomyln\u0105 bosk\u0105 prawd\u0105: \u201eJako\u015bmy do\u015bwiadczeni byli od Boga, \u017ceby nam by\u0142a zwierzona Ewangelia, tak m\u00f3wimy… przepowiadali\u015bmy u was Ewan\u00adgeli\u0105 bo\u017c\u0105. Dlatego i my dzi\u0119kujemy Bogu bez przestanku, i\u017c przyj\u0105wszy od nas s\u0142owo s\u0142uchania Bo\u017cego, przyj\u0119li\u015bcie je n i e jako s\u0142o\u00adwo ludzkie, ale jako jest prawdziwie s\u0142o\u00adwo Boga…\u201d (I Thess. 2, 4. 9. 13) W imieniu Boga nauczaj\u0105, w imieniu Boga rozkazuj\u0105 i napominaj\u0105 aposto\u0142owie, a nauki i wyroki ich jako boskie i nie\u00adomylne nie znosz\u0105 krytyki ludzkiej, lecz wyma\u00adgaj\u0105 wiary pewnej i niezachwianej: \u201eJe\u017ali kto zda si\u0119 by\u0107 prorokiem, albo duchownym, niech pozna, i\u017c co wam pisz\u0119, s\u0105 Pa\u0144skie rozkazania\u201d (I Kor. 14, 37<\/span>). – \u201eMiasto Chrystusa po\u00adselstwo sprawujemy, jakoby B\u00f3g przez nas napomina\u0142.\u201d (II <\/span>Kor. 5, 20<\/span>)<\/span><\/p>\r\n

Nast\u0119pcami prawowitymi aposto\u00ad\u0142\u00f3w w w\u0142a\u015bciwem i pe\u0142nem s\u0142owa tego zna\u00adczeniu s\u0105 biskupi, a jako tacy dzier\u017c\u0105 oni t\u0119 sam\u0105 co aposto\u0142owie w\u0142adz\u0119 i urz\u0105d nauczy\u00adcielski w Ko\u015bciele; obdarzeni s\u0105 r\u00f3wnie\u017c przy\u00adwilejem nieomylno\u015bci. Je\u015bli wedle s\u0142\u00f3w Chry\u00adstusa Ko\u015bci\u00f3\u0142 i wiara trwa\u0107 maj\u0105 po wszystkie czasy, to tem samem trwa\u0107 musi nieustannie w Ko\u015bciele przez Chrystusa ustanowiony urz\u0105d nauczycielski i z\u0142\u0105czony z nim istotnie dar nieomylno\u015bci; obietnica dana aposto\u0142om przez Chrystusa, i\u017c b\u0119dzie z nimi po wszystkie dni i \u017ce Duch \u015bw., Duch prawdy mieszka\u0107 z nimi ma na wieki i nauczy\u0107 ich wszelkiej prawdy, odnosi\u0107 si\u0119 zatem musi r\u00f3w\u00adnie\u017c do prawowitych nast\u0119pc\u00f3w tj. biskup\u00f3w. \u0179e biskupi s\u0105 prawdziwymi nast\u0119pcami apo\u00adsto\u0142\u00f3w, maj\u0105cymi ten sam co aposto\u0142owie obo\u00adwi\u0105zek nauczania i zachowania wiary objawio\u00adnej czystej i nieska\u017conej, wynika jasno z Pisma \u015bw.<\/span><\/p>\r\n

Pierwszy biskup w Efezie, Tymoteusz, kt\u00f3rego Pawe\u0142 \u015bw. sam wy\u015bwi\u0119ci\u0142, odebra\u0142 od tego\u017c aposto\u0142a napomnienie: \u201ePrze\u00adpowiadaj s\u0142owo; nalegaj w czas, nie w czas, karz, pro\u015b, \u0142aj, z wszelak\u0105 cierpliwo\u015bci\u0105 i nauk\u0105. Albowiem b\u0119dzie czas, gdy zdrowej nauki nie \u015bcierpi\u0105, ale wed\u0142ug swoich po\u017c\u0105dliwo\u015bci na\u00adgromadz\u0105 sobie uczyciel\u00f3w maj\u0105c \u015bwierzb\u0105ce uszy; a prawdy\u0107 s\u0142uchania odwr\u00f3c\u0105, a ku ba\u00ad\u015bniom si\u0119 obr\u00f3c\u0105\u201d (II <\/span>Tym. 4, 2-4<\/span>). Do Tytusa, kt\u00f3rego aposto\u0142 Pawe\u0142 ustanowi\u0142 biskupem na wys\u00adpie Krecie, pisze ten\u017ce aposto\u0142: \u201eA ty m\u00f3w, co przystoi zdrowej nauce… To m\u00f3w i napo\u00adminaj i strofuj, z wszelk\u0105 powag\u0105. \u0179aden tob\u0105 niech nie gardzi\u201d (Tyt. 1, 5. 9<\/span>). Oboje odbieraj\u0105 r\u00f3wno\u00adcze\u015bnie od aposto\u0142a zlecenie, by obierali sobie wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, nast\u0119pc\u00f3w, m\u0119\u017c\u00f3w, kt\u00f3rzyby nauczali tych. co nic maj\u0105 i nie znaj\u0105 prawdy: \u201eDlaczegom ci\u0119 zostawi\u0142 w Kre\u00adcie, aby\u015b to czego niedostawa naprawi\u0142 i posta\u00adnowi\u0142 kap\u0142any po miastach, jako i ja tobie roz\u00adrz\u0105dzi\u0142… Trzymaj\u0105cy si\u0119 tej, kt\u00f3ra jest wedle nauki, wiernej mowy, i\u017cby m\u00f3g\u0142 napomina\u0107 przez zdrow\u0105 nauk\u0119 i tych, kt\u00f3rzy si\u0119 sprzeci\u00adwiaj\u0105, przekona\u0107\u201d (Tyt. 2, 1. 15)<\/span>.<\/span><\/p>\r\n

Biskup\u00f3w uwa\u017cano zawsze za prawdzi\u00adwych nast\u0119pc\u00f3w aposto\u0142\u00f3w i jako nauczy\u00adcieli i str\u00f3\u017c\u00f3w wiary prawdziwej; oni s\u0105 te\u017c dziedzicami urz\u0119du i w\u0142adzy apostolskiej. Dowodem tego jest pr\u00f3cz Pisma \u015bw. tak\u017ce nauka Ojc\u00f3w Ko\u00ad\u015bcio\u0142a i historya Ko\u015bcio\u0142a. \u015aw. Hieronim pisze: \u201eU nas miejsce aposto\u0142\u00f3w zajmuj\u0105 biskupi\u201d. – \u201eByli, o Ko\u015bciele, apo\u00adsto\u0142owie ojcami twymi! gdy\u017c sami ci\u0119 zrodzili; teraz: atoli, kiedy oni \u015bwiat opu\u015bcili, masz za\u00admiast ich biskup\u00f3w jako syn\u00f3w\u201d (<\/span>Hieron. ep. 42 n. 3 i in ps. 44. 17<\/span>). Augu\u00adstyn \u015bw. w uwadze swej do ps. 44. 17. m\u00f3wi: \u201eW miejsce aposto\u0142\u00f3w ustanowieni s\u0105 biskupi. Ko\u015bci\u00f3\u0142 sam ojcami ich nazywa, on sam ich zrodzi\u0142, i on sam ich ustanowi\u0142 na stolicach oj\u00adc\u00f3w t. j. aposto\u0142\u00f3w\u201d. Wedle Ireneusza aposto\u0142owie pozostawili biskup\u00f3w jako nast\u0119p\u00adc\u00f3w i przekazali im obowi\u0105zki urz\u0119du nauczy\u00adcielskiego w Ko\u015bciele.(<\/span> Adv. haer. 1.3 c.3. n.1<\/span>) Cypryan tak si\u0119 wyra\u017ca: \u201eWiedzie\u0107 ci trzeba, \u017ce biskup w Ko\u00ad\u015bciele jest a Ko\u015bci\u00f3\u0142 w biskupie\u201d (<\/span>Ep. 66 n. 8<\/span>). <\/span><\/span><\/p>\r\n

Co Pismo \u015bw. i tradycya czyli nauka Oj\u00adc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a g\u0142osi, stwierdza r\u00f3wnie\u017c histo\u00adrya Ko\u015bcio\u0142a. Wed\u0142ug historyi kwestye sporne przedk\u0142adano biskupom, kt\u00f3rzy je roz\u00adstrzygali. Na soborach tylko biskupi mieli zawsze g\u0142os decyduj\u0105cy i podpi\u00adsywali powzi\u0119te uchwa\u0142y. Zwyczajni kap\u0142ani za\u015b mieli na soborach tylko g\u0142os doradczy, ale nigdy decyduj\u0105cy; chyba \u017ce kap\u0142an zwyczajny jako zast\u0119pca biskupa i w jego imieniu g\u0142os od\u00addawa\u0142.<\/span><\/span><\/p>\r\n

o do daru czyli przywileju nieomylno\u015bci zachodzi jednak\u017ce znaczna r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy aposto\u0142ami a biskupami. Dar nie\u00adomylno\u015bci wskutek natchnienia Bo\u017cego posiada\u0142 ka\u017cdy aposto\u0142 z osobna; poszczeg\u00f3lny za\u015b bis\u00adkup nie cieszy si\u0119 przywilejem tym z osobna, tem mniej posiada dar inspiracyi; tylko bis\u00adkupi razem jako kolegium czyli ca\u0142o\u015b\u0107 w jedno\u015bci z Papie\u017cem s\u0105 nieomylni, gdy\u017c wszyscy razem – pomijamy chwilowo przy\u00adwileje Papie\u017ca jako nast\u0119pcy \u015bw. Piotra, s\u0105 dziedzicami w\u0142adzy nauczycielskiej aposto\u0142\u00f3w. R\u00f3\u017cnica ta t\u0142\u00f3maczy nam niejedno zaj\u015bcie w dziejach Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3re inaczej by\u0142oby nie\u00adzrozumia\u0142e. Do\u015b\u0107 wspomnie\u0107 tu \u015bw. Cypryana, biskupa Kartagi\u0144skiego, kt\u00f3ry by\u0142 mylnego zdania, jakoby chrzci\u0107 wa\u017cnie mogli tylko pra\u00adwowierni. W pi\u0105tem stuleciu Nestoryusz, bis\u00adkup Konstantynopolski, a w siedmnastem stule\u00adciu biskup Ypernski, Janseniusz, g\u0142osili wprost heretyckie nauki. Poszczeg\u00f3lny wi\u0119c biskup nie posiada przywileju nieomylno\u015bci. Nigdy atoli myli\u0107 si\u0119 nie mog\u0105 biskupi jako ca\u0142o\u015b\u0107 przedstawiaj\u0105ca powszechny nau\u00adczycielski urz\u0105d Ko\u015bcio\u0142a. Cokolwiek zatem biskupi razem w jedno\u015bci z Ojcem \u015bw. w rze\u00adczach wiary lub obyczaj\u00f3w og\u0142aszaj\u0105 i nau\u00adczaj\u0105, jest zawsze nieomyln\u0105 bosk\u0105 prawd\u0105. Nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a w, najszerszem s\u0142owa tego znaczeniu odnosi si\u0119 do wszyst\u00adkich wiernych w og\u00f3le jako \u015bci\u015ble w\u0119z\u0142em jednolitej wiary zespolonych cz\u0142onk\u00f3w jednego widzialnego zgromadzenia ko\u015bcielnego. Wy\u00adnika to st\u0105d, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest cia\u0142em Chrystusowem, kt\u00f3rego G\u0142ow\u0105 jest Chrystus sam a wier\u00adni cz\u0142onkami jego. Z tego punktu widzenia nie\u00adomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a w dwojakiem znaczeniu poj\u00admowa\u0107 trzeba: Nieomylno\u015b\u0107 w nauczaniu (in docendo) i nieomylno\u015b\u0107 w wierzeniu (in creden\u00addo); pierwsza jest przywilejem Ko\u015bcio\u0142a nau\u00adczaj\u0105cego czyli urz\u0119du nauczycielskiego, (eccl. docens), ostatnia odnosi si\u0119 do Ko\u015bcio\u0142a ca\u0142ego (eccl. audiens). Nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a s\u0142uchaj\u0105cego (eccl. audiens) wyp\u0142ywa z nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a nauczaj\u0105cego. Wierz\u0105c w to, co Ko\u015bci\u00f3\u0142 nauczaj\u0105cy nieomylnie do wie\u00adrzenia podaje, wierni tem samem zachowani s\u0105 od b\u0142\u0119du i dlatego zachowuj\u0105 prawd\u0119 nieska\u00ad\u017con\u0105.<\/span><\/p>\r\n

\u00a0<\/p>\r\n

III. Wykonywanie nauczycielstwa nieomyl\u00adnego w Ko\u015bciele. <\/span> <\/strong><\/p>\r\n

Wed\u0142ug Soboru Watyka\u0144skiego Ko\u015bci\u00f3\u0142 sprawuje sw\u00f3j nieomylny urz\u0105d nauczycielski w spos\u00f3b dwojaki: W spos\u00f3b nadzwy\u00adczajny orzeczeniem uroczystem czyli solennem i w spos\u00f3b zwyczajny t. j. zwyk\u0142em i powszechnem wyg\u0142asza\u00adniem prawd objawionych. Spos\u00f3b nadzwy\u00adczajny na tem polega, \u017ce Papie\u017c razem z biskupami jak\u0105 prawd\u0119 objawion\u0105 og\u0142a\u00adsza lub obja\u015bnia albo b\u0142\u0119dn\u0105 jak\u0105 nauk\u0119 pot\u0119pia, lub te\u017c \u017ce Papie\u017c sam jako najwy\u017cszy nau\u00adczyciel i jako G\u0142owa Ko\u015bcio\u0142a co\u015b orzeka i wyrok w rzeczach wiary wydaje. Ustawiczne za\u015b i zwyk\u0142e wyg\u0142aszanie S\u0142owa Bo\u00ad\u017cego przez biskup\u00f3w i poddanych im kap\u0142an\u00f3w nazywamy zwyczajnym sposobem dzia\u00ad\u0142alno\u015bci nieomylnego urz\u0119du nauczycielskiego w Ko\u015bciele. Wszystko zatem, co Ko\u015bci\u00f3\u0142 czy to w spos\u00f3b nadzwyczajny czy zwyczajny og\u0142asza i do wierzenia podaje, jest nieomyln\u0105 bosk\u0105 prawd\u0105.<\/span><\/p>\r\n

1. Spos\u00f3b nadzwyczajny. <\/span><\/p>\r\n

Okre\u015blaj\u0105c bli\u017cej nadzwyczajny spo\u00ads\u00f3b dzia\u0142alno\u015bci nieomylnego nauczycielskiego urz\u0119du, rozr\u00f3\u017cnia\u0107 mo\u017cemy wog\u00f3le trzy spo\u00adsoby uroczystego orzeczenia lub okre\u015blenia dogmatu jakiego czy te\u017c pot\u0119pienia jakiej fa\u0142\u00adszywej nauki albo wydania wyroku w rzeczach wiary; dzia\u0107 si\u0119 to mo\u017ce: a) Przez sob\u00f3r pow\u00adszechny tj. przez Papie\u017ca razem z biskupami na soborze zgromadzonymi; b) Przez Papie\u017ca razem z biskupami na ca\u0142ym \u015bwiecie rozpro\u00adszonymi; c) Przez Papie\u017ca samego, o czem obszernie m\u00f3wi\u0107 b\u0119dziemy w cz\u0119\u015bci trzeciej: \u201eNieomylno\u015b\u0107 Papie\u017ca.\u201d<\/span><\/p>\r\n

a) Sob\u00f3r powszechny<\/strong>. Przyk\u0142adem i wzorem wszystkich sobor\u00f3w jest sob\u00f3r apostolski w Jerozolimie, o kt\u00f3rym czy\u00adtamy w Dziejach Apostolskich; aposto\u0142owie z Piotrem \u015bw. na czele po d\u0142ugich badaniach i rozprawach nad pytaniem, kt\u00f3re chcieli roz\u00adstrzygn\u0105\u0107, jednomy\u015blnie powzi\u0119li uchwa\u0142\u0119, \u017ce zakon Moj\u017ceszowy co do obrz\u0119d\u00f3w starozakonnych nikogo wi\u0119cej nie obowi\u0105zuje; wyra\u017anie w uchwale tej m\u00f3wi\u0105, \u017ce wyrok ostateczny wy\u00addali za przyczyn\u0105 i pomoc\u0105 Ducha \u015bw.: \u201eZda\u0142o si\u0119 Duchowi \u015bwi\u0119temu i nam, aby\u015bmy wi\u0119cej nie k\u0142adli na was ci\u0119\u017caru…\u201d (<\/span>Dzieje Apost. 15, 28<\/span>) Podobnie Ko\u00ad\u015bci\u00f3\u0142 w nast\u0119pnych czasach na soborach obra\u00adduje i wyroki wydaje wedle najsumienniejszych bada\u0144 a zawsze z pomoc\u0105 Ducha \u015bwi\u0119tego. <\/span><\/span><\/p>\r\n

Wog\u00f3le liczymy dotychczas 20 sobor\u00f3w powszechnych. Pierwszy sob\u00f3r powszechny odby\u0142 si\u0119 w Nicei w Ma\u0142ej Azyi r. 325; ostatni w Rzymie w ko\u015bciele \u015bw. Piotra, tak zwany Sob\u00f3r Watyka\u0144ski od r. 1869-1870, odroczony. Nieomylno\u015b\u0107 soboru powszechne\u00adgo st\u0105d wynika, \u017ce na nim zgromadzony jest co do istoty nauczaj\u0105cy Ko\u015bci\u00f3\u0142 ca\u0142y czyli przedstawiciele nieomylnego jego urz\u0119du nauczycielskiego w ca\u0142o\u015bci i jedno\u015bci z G\u0142ow\u0105 Ko\u015bcio\u0142a tj. biskupi w \u0142\u0105czno\u015bci z Papie\u017cem. To te\u017c orzeczenia i wyroki sobor\u00f3w powszech\u00adnych zawsze uwa\u017cano za nieomylne i bezwa\u00adrunkowo obowi\u0105zuj\u0105ce wszystkich wiernych na ca\u0142ym \u015bwiecie. Sob\u00f3r atoli tylko w tym razie jest powszechny a uchwa\u0142y jego prawomocne i obowi\u0105zuj\u0105ce, je\u015bli potwierdzony jest przez G\u0142ow\u0119 Ko\u015bcio\u0142a czyli Papie\u017ca; bez tego potwierdzenia ani sob\u00f3r sam ani uchwa\u0142y jego nie s\u0105 wa\u017cne. Tak samo winien sob\u00f3r, by by\u0142 wa\u017cny, zwo\u0142any by\u0107 w imieniu Papie\u017ca albo przynajmniej za jego poprzedniem zezwo\u00adleniem, odno\u015bnie nast\u0119pnem zatwierdzeniem. <\/span> <\/span><\/p>\r\n

Koniecznym warunkiem wa\u017cno\u015bci soboru pow\u00adszechnego jest r\u00f3wnie\u017c i to, by soborowi prze\u00adwodniczy\u0142 Papie\u017c lub jego upowa\u017cniony zast\u0119pca czyli legat. Go do biskup\u00f3w koniecznem jest, by wszyscy na sob\u00f3r byli za\u00adproszeni i aby chocia\u017c nie wszyscy, przynaj\u00admniej tyle ich si\u0119 na sob\u00f3r stawi\u0142o, i\u017cby zgro\u00admadzenie ich uwa\u017ca\u0107 mo\u017cna s\u0142usznie za re\u00adprezentacy\u0119 Ko\u015bcio\u0142a nauczaj\u0105\u00adcego. Zdarzy\u0107 si\u0119 mo\u017ce, \u017ce przy obradach zdania cz\u0142onk\u00f3w soboru s\u0105 podzielone. Nie\u00adomylno\u015b\u0107 soborowi jako takiemu w ca\u0142o\u015bci, nie za\u015b ka\u017cdemu cz\u0142onkowi z osobna przynale\u017cy. R\u00f3\u017cno\u015b\u0107 zda\u0144 trwa\u0107 mo\u017ce nawet przez ca\u0142\u0105 sesy\u0119 a\u017c do ostatniego g\u0142osowania w\u0142\u0105cznie, tak i\u017c ostateczna uchwa\u0142a powzi\u0119t\u0105 by\u0107 mo\u017ce przeciwko g\u0142osom mniej lub wi\u0119cej znacznej mniejszo\u015bci cz\u0142onk\u00f3w soboru. Jednomy\u015blno\u015b\u0107 wi\u0119c nie jest konieczna, by uchwa\u0142y by\u0142y wa\u017cne i pe\u0142nomocne; i tak np. na Soborze Watyka\u0144\u00adskim przyj\u0119ty zosta\u0142 dogmat o nieomylno\u015bci Papie\u017ca 533 g\u0142osami przeciw dwom, a na So\u00adborze Trydenckim nawet 50 Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a g\u0142osowa\u0142o przeciw ustawie oznaczaj\u0105cej \u201ema\u0142\u00ad\u017ce\u0144stwa tajemne\u201d za niewa\u017cne. By\u0142oby nawet mo\u017cliwem, aczkolwiek nigdy w rzeczywisto\u015bci nie zasz\u0142o, \u017ce Papie\u017c przy\u0142\u0105czy si\u0119 nie do zda\u00adnia wi\u0119kszo\u015bci, ale do mniejszo\u015bci, albowiem w ka\u017cdym razie miarodajny i rozstrzygaj\u0105cy jest ostatecznie glos i wyrok Papie\u017ca. \u201eJako przewodnicz\u0105cy czyli prezes soboru musi Pa\u00adpie\u017c g\u0142osy liczy\u0107\u201d, – m\u00f3wi kardyna\u0142 Bellarmin – ale jako G\u0142owa Ko\u015bcio\u0142a m\u00f3g\u0142by w danym razie rz\u0105dzony Duchem \u015bw. przy\u00ad\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do mniejszo\u015bci\u201d (Bellarm., de eccles. milit. I. 18<\/span>).<\/span><\/p>\r\n

Uchwa\u0142y i orzeczenia Sobor\u00f3w powszechnych jako zupe\u0142nie nieomylne s\u0105 nieodwo\u0142alne i niezmienne. Znie\u015b\u0107 lub istotnie zmieni\u0107 nie mo\u017ce ich \u017caden Papie\u017c ani \u017caden sob\u00f3r nast\u0119pny; prosta rzecz, \u017ce co dzi\u015b jest uznane za bosk\u0105 nieomyln\u0105 pra\u00adwd\u0119 – a sobory tylko prawd\u0119 og\u0142asza\u0107 mog\u0105 nic mo\u017ce si\u0119 sta\u0107 kiedykolwiek nieprawd\u0105. Natomiast mo\u017ce sob\u00f3r nast\u0119pny uchwa\u0142y so\u00adboru jakiego poprzedniego uzupe\u0142ni\u0107; tak np. Sob\u00f3r Watyka\u0144ski uzupe\u0142ni\u0142 i bli\u017cej okre\u00ad\u015bli\u0142 dekret Soboru Trydenckiego o natchnieniu Bo\u017cem Pisma \u015bw.<\/span><\/p>\r\n

Niezale\u017cne s\u0105 te\u017c uchwa\u0142y sobo\u00adr\u00f3w powszechnych od przyzwolenia i przyj\u0119\u00adcia wiernych, jak mylnie nauczali janseni\u015bci a i poniek\u0105d protestanci. Sprzeciwia\u0142oby si\u0119 to istocie nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a oraz og\u00f3lnie przy\u00adj\u0119temu i zawsze przestrzeganemu zwyczajowi, wedle kt\u00f3rego uchwa\u0142y sobor\u00f3w od soboru apo\u00adstolskiego w Jeruzalem pocz\u0105wszy, zawsze uwa\u00ad\u017cano za nieomylne i prawomocne same przez si\u0119, niezale\u017cnie zupe\u0142nie od przyj\u0119cia nast\u0119pnego i zatwierdzenia ze strony wiernych. To te\u017c ju\u017c na pierwszym soborze apostolskim w Jero\u00adzolimie aposto\u0142owie zawyrokowali nie pytaj\u0105c. czy to wiernym si\u0119 b\u0119dzie podoba\u0142o, \u201ezda\u0142o si\u0119 Duchowi \u015bwi\u0119temu i nam…\u201d A \u015bw. Pawe\u0142, przechodz\u0105c przez Syry\u0119 i Cylicy\u0119 i inne prowincye, nie pyta\u0142 wiernych, azali si\u0119 zgadzaj\u0105 z tem, co aposto\u0142owie uchwalili, ale bez wszys\u00adtkiego wprost im nakazuje, uchwa\u0142y aposto\u0142\u00f3w w wierze i pos\u0142usze\u0144stwie przyj\u0105\u0107 i wiernie je zachowywa\u0107: \u201eObchodzi\u0142 (Pawe\u0142) Syry\u0105 i Cylicy\u0105, utwierdzaj\u0105c ko\u015bcio\u0142y, rozkazuj\u0105c cho\u00adwa\u0107 przykazania aposto\u0142\u00f3w i starszych\u201d (Dzieje Apost. 15, 40<\/span>). – \u201eA gdy chodzili po mie\u015bciech, podawali im ku chowaniu nauki, kt\u00f3re by\u0142y postanowione od aposto\u0142\u00f3w i starszych, kt\u00f3rzy byli w Jeruza\u00adlem.\u201d (Dzieje Apost. 16, 4<\/span>)<\/span><\/p>\r\n

Dekrety i uchwa\u0142y sobor\u00f3w party\u00adkularnych lub synod\u00f3w prowincyalnych nic s\u0105 same przez si\u0119 nieomylne i prawomocne; staj\u0105 si\u0119 nimi dopiero, skoro albo Ko\u015bci\u00f3\u0142 ca\u0142y nietylko pewna prowincya lub dyecezya je przyjmie albo Papie\u017c uroczy\u015bcie jako nauk\u0119 ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a zatwier\u00addzi. Przeciw Pelagiuszowi na pocz\u0105tku pi\u0105tego stulecia odby\u0142y si\u0119 dwa sobory partykularne; powzi\u0119te uchwa\u0142y pos\u0142ano do Papie\u017ca Innocen\u00adtego I. i dopiero gdy ten\u017ce je zatwierdzi\u0142, sta\u0142y si\u0119 prawomocnemi i nieodwo\u0142alnemi na zawsze, tak i\u017c \u015bw. Augustyn m\u00f3g\u0142 powiedzie\u0107: \u201eSprawa jest uko\u0144czona – Causa finita est.\u201d<\/span><\/p>\r\n

b) Drugi spos\u00f3b nadzwyczajny <\/strong>dzia\u0142alno\u00ad\u015bci nieomylnego urz\u0119du nauczycielskiego na tem polega, \u017ce biskupi, nie zgromadzeni na soborze, ale rozproszeni na ca\u0142ym \u015bwiecie w jedno\u015bci z Ojcem \u015bw. dogmat jaki og\u0142aszaj\u0105 lub spraw\u0119 jak\u0105, tycz\u0105c\u0105 wiary czy te\u017c obyczaj\u00f3w, rozstrzygaj\u0105. Wedle przyj\u0119tego wyra\u017cenia teologicznego czyli ko\u015bcielnego m\u00f3\u00adwi si\u0119 wtedy o Ko\u015bciele rozproszo\u00adnym (ecclesia dispersa) w odr\u00f3\u017cnieniu od Ko\u00ad\u015bcio\u0142a zgromadzonego na soborze (ecclesia congregata).<\/span><\/span><\/p>\r\n

Co wi\u0119c biskupi rozproszeni na ca\u0142ym \u015bwiecie jednomy\u015blnie wyg\u0142aszaj\u0105 jako prawd\u0119 objawion\u0105, jest zawsze nieomyln\u0105 prawd\u0105. Przyczyna tego jest ta, \u017ce jak na so\u00adborach i tutaj biskupi jako jednolita ca\u0142o\u015b\u0107 przedstawicielami s\u0105 Ko\u015bcio\u0142a ca\u0142ego czyli nie\u00adomylnego nauczycielskiego urz\u0119du, jaki odzie\u00addziczyli i przyj\u0119li w ca\u0142ej pe\u0142ni od aposto\u0142\u00f3w; rozumie si\u0119, \u017ce warunkiem niezb\u0119dnym nie\u00adomylno\u015bci biskup\u00f3w wsz\u0119dzie i zawsze jest je\u00addno\u015b\u0107 z Papie\u017cem. <\/span> <\/span><\/p>\r\n

Cz\u0119stokro\u0107, jak ucz\u0105 dzieje Ko\u015bcio\u0142a, bi\u00adskupi pot\u0119piali i przyt\u0142umiali powstaj\u0105ce herezye, tak i\u017c nie by\u0142o potrzeba zwo\u0142ywa\u0107 nau\u00admy\u015blnie w tym celu soboru. Sobory wog\u00f3le nie s\u0105 same przez si\u0119 ani koniecznym ani istotnym objawieni Ko\u015bcio\u0142a nauczaj\u0105\u00adcego; wiadoma bowiem rzecz, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 przez ca\u0142e stulecia istnia\u0142 bez; sobor\u00f3w; w pierwszych trzech stuleciach chrze\u015bcia\u0144skich – pr\u00f3cz so\u00adboru apostolskiego w Jerozolimie oko\u0142o r. 50 – sobor\u00f3w powszechnych wog\u00f3le nie by\u0142o, a przecie\u017c mimo to Ko\u015bci\u00f3\u0142 istnia\u0142. Zwo\u0142anie soboru powszechnego dzieje si\u0119 stosunkowo rzadko i tylko z nadzwyczajnie wa\u017cnych przy\u00adczyn. Bo i zreszt\u0105 dziwne by\u0142oby to wyma\u00adganie, by Ko\u015bci\u00f3\u0142 gwoli jakiej marnej herezyi ka\u017cd\u0105 ra\u017c\u0105 sob\u00f3r mia\u0142 zwo\u0142ywa\u0107. Uwydatnia to mianowicie \u015bw. Augustyn przeciwko he\u00adrezyi Pelagiusza: \u201eCzy\u017c by\u0142o potrzeba zwo\u00ad\u0142ania synodu, by t\u0119 jawn\u0105 zgubn\u0105 nauk\u0119 pot\u0119\u00adpi\u0107? Jakoby \u017cadna herezya bez synodu (so\u00adboru) pot\u0119pion\u0105 by\u0107 nie mog\u0142a! Zarozumia\u0142o\u015b\u0107 i pycha heretyk\u00f3w tych – Pelagian\u00f3w – jest tak wielka, \u017ce domagaj\u0105 si\u0119, by gwoli nich Sob\u00f3r Wschodu i Zachodu si\u0119 zgromadzi\u0142.\u201d <\/span> <\/span><\/p>\r\n

2. Spos\u00f3b zwyczajny. <\/span><\/p>\r\n

Jak przy uroczystych swych orzeczeniach, b\u0105d\u017a na soborach b\u0105d\u017a przez zgodn\u0105 nauk\u0119 bi\u00adskup\u00f3w, Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest nieomylny, tak niemniej wszystko, co si\u0119 opowiada i wyg\u0142asza wier\u00adnym w spos\u00f3b zwyczajny, a wi\u0119c nieustannem codziennem g\u0142oszeniem S\u0142owa Bo\u017cego, niemniej nieomyln\u0105 jest prawd\u0105 i dlatego r\u00f3wnie\u017c przedmiotem wiary. Co wi\u0119c biskupi s\u0142owem czy pismem w swych dyece\u00adzyach w jedno\u015bci z Papie\u017cem a kap\u0142ani upo\u00adwa\u017cnieni w pos\u0142usze\u0144stwie i jedno\u015bci z swym biskupem w kazaniach, naukach katechizmo\u00adwych itd. nauczaj\u0105 i wiernym do wierzenia podaj\u0105, jest tak prawdziwe i pewne jak praw\u00addziwe i nad wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci pewne s\u0105 uroczyste orzeczenie i wyroki Ko\u015bcio\u0142a.<\/span><\/span><\/p>\r\n

I nie mo\u017ce by\u0107 inaczej! Skoro si\u0119 bowiem przypu\u015bci, \u017ce kap\u0142ani w swych kazaniach i nau\u00adkach katechizmowych a biskupi w swych listach pasterskich i t. p. w rzeczach wiary lub oby\u00adczaj\u00f3w b\u0142\u0119dnie naucza\u0107 by mogli, wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 wiernych, wskazana li tylko na \u017cywe s\u0142owo swoich kap\u0142an\u00f3w, odno\u015bnie biskup\u00f3w, nigdy nie mog\u0142aby by\u0107 absolutnie pewn\u0105, \u017ce to, co im si\u0119 g\u0142osi, jest rzeczywi\u015bcie i niew\u0105tpliwie s\u0142owem Bo\u017cem. C\u00f3\u017c dopiero powiedzie\u0107 o prostaczkach, o dzieciach, wog\u00f3le o ludziach, nie umiej\u0105cych n,i czyta\u0107 ni pisa\u0107! Im wystar\u00adcza i musi wystarczy\u0107 \u017cywe s\u0142owo kap\u0142ana, kt\u00f3re jest dla nich tak \u015bwi\u0119te i prawdziwe jak B\u00f3g sam, kt\u00f3ry do nich przez usta kap\u0142ana m\u00f3wi, \u015bwi\u0119tym jest i prawdziwym. Je\u015bli przy\u00adpu\u015bcimy, \u017ce jeden kap\u0142an co do istotnych rzeczy wiary, czy to w kazaniach czy w innych naukach, b\u0142\u0105dzi\u0107 i myli\u0107 si\u0119 mo\u017ce, to konsekwentnie powiedzie\u0107 to mo\u017cemy tem samem prawem i o drugim, dziesi\u0105tym itd. bez ko\u0144ca, tak i\u017c ostatecznie nigdzie i nigdy nie by\u0142oby dla wiernych pewno\u015bci absolutnej; co wi\u0119cej, Ko\u015bci\u00f3\u0142 ca\u0142y sta\u0142by si\u0119, skoro pierwsz\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przypu\u015bcimy, instytucy\u0105 niepewn\u0105 i zachwian\u0105 a w dalszych nast\u0119pstwach ca\u0142a nauka objawiona by\u0142aby daremn\u0105. Rozumie si\u0119, \u017ce m\u00f3wi si\u0119 li tylko o kap\u0142anach upowa\u017c\u00adnionych do g\u0142oszenia S\u0142owa Bo\u017cego przez swych biskup\u00f3w i nauczaj\u0105cych w jedno\u015b\u0107 i z biskupem; nie mo\u017cna te\u017c m\u00f3wi\u0107, jakoby ka\u00adp\u0142an przez biskupa pos\u0142any i upowa\u017cniony posiada\u0142 dar nieomylno\u015bci w rzeczach wiary, on tylko uczestniczy niejako w tym darze o tyle, o ile jest pos\u0142annikiem prawowitym Ko\u015bcio\u0142a.<\/span><\/p>\r\n

To samo zastosowa\u0107 mo\u017cna tak\u017ce do misyonarzy, kt\u00f3rzy poganom \u015bwiat\u0142o wiary przynosz\u0105; oni tak samo, skoro s\u0105 upowa\u017cnieni do nauczania, uczestnicz\u0105 poniek\u0105d w nie\u00adomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. Nie rozumie si\u0119 to jedna\u00adkowo\u017c tak, jakoby kap\u0142ani czy misyonarze, g\u0142osz\u0105c S\u0142owo Bo\u017ce \u017cadn\u0105 miar\u0105 mylnie naucza\u0107 nie mogli; twierdzenie nasze rozumie\u0107 trzeba tak, \u017ce je\u015bliby wyj\u0105tkowo kap\u0142an lub misyonarz naucza\u0142 sprzecznie z nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, z czasem, cho\u0107 nie koniecznie zaraz, nie mog\u0142o by to uj\u015b\u0107 baczno\u015bci prze\u0142o\u017conych, strzeg\u0105\u00adcych czysto\u015bci wiary; przecie\u017c w poszczeg\u00f3l\u00adnych dyecezyach biskupi maj\u0105 zadanie czuwa\u0107 nad tem, by S\u0142owo Bo\u017ce wsz\u0119dy g\u0142oszono zgodnie z nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a.<\/span><\/p>\r\n

\u0179e zwyk\u0142e, codzienne i nieustanne opowiadania S\u0142owa Bo\u017cego w dyecezyach i parafiach ca\u0142ego \u015bwiata tak samo jest nieomylne i bezwarunkowo obowi\u0105zuj\u0105ce jak uroczyste orzeczenia i wyroki Ko\u015bcio\u0142a, orzek\u0142 wyra\u017anie Sob\u00f3r Watyka\u0144ski, Sess. 3. cap. 3.<\/span><\/p>\r\n

3. Kongregacye rzymskie. <\/span><\/p>\r\n

Kongregacye rzymskie, mianowi\u00adcie kongregacya \u015bw. oficyum czyli inkwizycyi (Congregatio sancti Officii seu Inquisitionis) strzeg\u0105cej czysto\u015bci wiary i kongregacya in\u00addeksu (Congregatio Indicis) czuwaj\u0105ca nad pi\u00adsmami szkodliwemi co do wiary lub obycza\u00adj\u00f3w, nie s\u0105 same przez si\u0119 nieomylne. Dekrety ich staj\u0105 si\u0119 dopiero nieomylnymi, skoro Pa\u00adpie\u017c w spos\u00f3b uroczysty je zatwierdza i niedwuznacznie daje pozna\u0107, \u017ce w dekretach tych chce wyda\u0107 ostateczny wyrok co do wiary lub obyczaj\u00f3w. <\/span><\/span><\/p>\r\n

\u00a0<\/p>\r\n

IV. <\/span> <\/span>Przedmiot nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. <\/span><\/span><\/strong><\/p>\r\n

l. Nauka wiary i obyczaj\u00f3w \u201esk\u0142ad wiary.\u201d <\/span> <\/span><\/p>\r\n

Przedmiot czyli, obj\u0119to\u015b\u0107 nieomyl\u00adno\u015bci okre\u015bla si\u0119 i wynika z celu Ko\u015bcio\u0142a. Celem Ko\u015bcio\u0142a i jego zadaniem jest uczy\u0107 ludzi prawd wiary, prowadzi\u0107 ich do poznania Boga i ostatecznie do zbawienia wiecznego. Wszyst\u00adko zatem, co do osi\u0105gni\u0119cia celu tego istotnie i koniecznie jest potrzebne, stanowi przedmiot nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. Jak odpowiedzieli\u015bmy powy\u017cej na pytanie: Kto jest nieomylny i w jaki spos\u00f3b nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a si\u0119 obja\u00adwia?, tak teraz odpowiedzie\u0107 nam trzeba na pytanie: W czem Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest nieomylny czyli do jakich przedmiot\u00f3w i prawd nieomyl\u00adno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a si\u0119 odnosi albo co ona obejmuje ? Wszystko zgo\u0142a, co bezpo\u015brednio w koniecz\u00adnym stoi zwi\u0105zku z celem i zadaniem Ko\u015bcio\u0142a, musi by\u0107 przedmiotem jego nieomylno\u015bci. W nauczaniu wszystkich bez wyj\u0105tku prawd objawionych nadprzyrodzonych, a i niemniej w rzeczach czy naukach przyrodzonych, \u015bci\u015ble zwi\u0105zanych z prawdami wiary, Ko\u015bci\u00f3\u0142 musi by\u0107 nieomylny, inaczej nie zdo\u0142a\u0142by pos\u0142an\u00adnictwa swego spe\u0142ni\u0107. <\/span> <\/span><\/p>\r\n

Co jest przedmiotem wiary, musi by\u0107 tak\u017ce przedmiotem nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. Przed\u00admiotem wiary jest wszystko zgo\u0142a, co Chrystus objawi\u0142 i czego naucza\u0142; objawienie ca\u0142e Jezusa Chrystusa jest przedmiotem wiary a wi\u0119c i przedmiotem nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. Chrystus objawi\u0142 i kaza\u0142 naucza\u0107, co wie\u00adrzy\u0107 i co czyni\u0107 mamy, zatem Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest nieomylny w nauce wiary i obyczaj\u00f3w: \u201eId\u0105c tedy nauczajcie wszystkie narody chrzc\u0105c je w imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u015bwi\u0119\u00adtego. Nauczaj\u0105c je chowa\u0107 wszystko, com wam kolwiek przykaza\u0142\u201d (Mat. 28, 19. 20). Nadmieni\u0107 tu trzeba, \u017ce gwoli kr\u00f3tkiego wyra\u017cenia si\u0119 m\u00f3wi si\u0119 cz\u0119sto o nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a we wierze tj. we wierze w szerszem s\u0142owa znaczeniu, lecz si\u0119 tem samem w\u0142\u0105cza tak\u017ce obyczaje czyli nauk\u0119 moralno\u015bci; bo jak \u201ewiara bez uczynk\u00f3w martwa\u201d jest, tak nauka wiary nie\u00admo\u017cliw\u0105 jest bez nauki moralno\u015bci. Aby jednak wykluczy\u0107 wszelkie niedok\u0142adne poj\u0119cia i w\u0105t\u00adpliwo\u015bci, m\u00f3wi si\u0119 poprawnie, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest nieomylny w rzeczach wiary i obyczaj\u00f3w.<\/span><\/p>\r\n

Chrystus wyra\u017anie m\u00f3wi, daj\u0105c rozkaz aposto\u0142om, nie o tej lub owej prawdzie, ale o wszelkiej prawdzie, \u201egdy przyjdzie on Duch prawdy, nauczy was wszelkiej prawdy\u201d; wedle rozkazu i zlecenia, jakie aposto\u0142owie od Chrystusa odebrali a Ko\u015bci\u00f3\u0142 po aposto\u0142ach przej\u0105\u0142, maj\u0105 ludzie zachowywa\u0107 nie to lub owe tytko przykazanie, ale wszystkie przykazania i rozkazy Chrystusowe, \u201enauczaj\u0105c je chowa\u0107 wszystko, com wam kolwiek przykaza\u0142.\u201d (Mat. 28).<\/span><\/p>\r\n

Ewangeli\u0119 tj. s\u0142owo Bo\u017ce nie wedle upo\u00addobania i w cz\u0119\u015bci tylko, ale w ca\u0142o\u015bci maj\u0105 aposto\u0142owie opowiada\u0107: \u201eId\u0105c na wszystek \u015bwiat, opowiadajcie Ewangeli\u0119 wszemu stwo\u00adrzeniu\u201d (Mar. 16, 15). R\u00f3wnocze\u015bnie Chrystus zapewnia aposto\u0142\u00f3w, \u017ce b\u0119dzie zawsze przy nich i \u017ce Duch \u015bw. wszystko im przypomni i wszystkiego ich nauczy: \u201eJa jestem z wami po wszystkie dni a\u017c do sko\u0144czenia \u015bwiata\u201d (Mat. 28, 20) – \u201ePocieszyciel Duch \u015bwi\u0119ty, kt\u00f3rego Ojciec po\u015ble w imi\u0119 moje, on was wszystkiego nauczy i przypomni wam wszystko, comkolwiek wam po\u00adwiedzia\u0142\u201d (Jan 14, 26).<\/span><\/p>\r\n

Rozkaz nauczania wszystkich prawd obja\u00adwionych i pomoc Chrystusa jako te\u017c Ducha \u015bw. z aposto\u0142\u00f3w przesz\u0142a na Ko\u015bci\u00f3\u0142, st\u0105d Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest nieomylny we wszystkiem, co si\u0119 tyczy wiary objawionej.<\/span><\/p>\r\n

Przekazane Ko\u015bcio\u0142owi prawdy objawione nazywamy sk\u0142adem wiary (depositum fidei). To tylko, co w sk\u0142adzie wiary, z \u015bmier\u00adci\u0105 ostatniego aposto\u0142a \u015bw. Jana raz na zawsze uko\u0144czonym i zamkni\u0119tym, jest zawarte, mo\u017ce by\u0107 przedmiotem jak nauki tak nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. Nauki Ko\u015bcio\u0142a s\u0105 chocia\u017cby po\u015bre\u00addnio apostolskie czyli pochodzenia apostol\u00adskiego. \u0179adna z nauk objawionych nie powsta\u0142a w p\u00f3\u017aniejszym poapostolskim czasie. Te tylko objawienia, kt\u00f3re aposto\u0142owie od Chrystusa odebrali, zawarte s\u0105 W sk\u0142adzie wiary i mog\u0105 by\u0107 przedmiotem nauki i nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a.<\/span><\/p>\r\n

Objawienia jakiekolwiek p\u00f3\u017aniejsze osobiste czyli prywatne, nie s\u0105 przedmiotem wiary ani nieomylno\u015bci i nie obowi\u0105zuj\u0105 nikogo pod utrat\u0105 zbawienia, jak obowi\u0105zuj\u0105 objawienia, kt\u00f3re aposto\u0142owie odebrali. I tak np. objawienia prywatne b\u0142ogos\u0142awionej Ma\u0142gorzaty Alacoque o czci Naj\u015bw. Serca Jezusowego, lub inne podobne, chocia\u017c uznane s\u0105 za wiarogodne, nigdy przecie\u017c nie s\u0105 przedmiotem wiary i dlatego ni\u00adkogo nie obowi\u0105zuj\u0105. Istotna wi\u0119c zachodzi r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy objawieniami prywatnemi a ob\u00adjawieniami, kt\u00f3re aposto\u0142owie odebrali. W tem prze\u015bwiadczeniu zawsze Ko\u015bci\u00f3\u0142 dzia\u0142a\u0142 i orze\u00adczenia swe wydawa\u0142. Nigdy i nigdzie Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie m\u00f3wi, jakoby odbiera\u0142 i og\u0142asza\u0142 prawdy i objawienia nowe; przeciwnie jasno i niedwu\u00adznacznie o\u015bwiadcza, \u017ce celem i zadaniem jego jest przekazane dawne apostolskie objawienia t\u0142\u00f3maczy\u0107 i bli\u017cej okre\u015bla\u0107. I tak np. Sob\u00f3r Watyka\u0144ski swe orzeczenie o wierze rozpoczyna temi s\u0142owy: \u201ePostano\u00adwili\u015bmy og\u0142osi\u0107 i obja\u015bni\u0107 Chrystusa zbawienn\u0105 nauk\u0119, opieraj\u0105c si\u0119 na s\u0142owie Bo\u017cem w Pi\u015bmie i w ustnem podaniu, jako\u015bmy je odebrali od Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, kt\u00f3ry je wiernie przechowuje i wed\u0142ug prawdy obja\u015bnia\u201d. Sob\u00f3r Trydencki tak si\u0119 wyra\u017ca: \u201e\u015awi\u0119\u00adty, powszechny (ekumeniczny) Synod usta\u00adwicznie ma ten cel przed oczyma, by czyst\u0105 zachowa\u0107 Ewangeli\u0119, kt\u00f3r\u0105 Syn Bo\u017cy wprz\u00f3d sam w\u0142asnemi ustami opowiada\u0142 i apo\u00adsto\u0142om swoim, by j\u0105 \u015bwiatu ca\u0142emu g\u0142osili, przekaza\u0142, jako \u017ar\u00f3d\u0142o wszelakiej zbawiennej prawdy i nauki obyczaj\u00f3w. Prawda ta i nauka obyczaj\u00f3w zawarta jest w ksi\u0119gach pisanych i w podaniach niespisanych, kt\u00f3re aposto\u0142owie albo od Chrystusa samego odebrali albo od Du\u00adcha \u015bw. objawione otrzymali i kt\u00f3re tym spo\u00adsobem niejako z r\u0119ki do r\u0119ki na nas przesz\u0142y.\u201d<\/span><\/p>\r\n

Sk\u0142ad wiary obejmuje objawione prawdy, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142em jest Pismo \u015bw. i ustne podanie czyli tradycya. St\u0105d wynika, i\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry ma naucza\u0107 nieomylnie wszystkich prawd obja\u00adwionych, nieomylnym by\u0107 musi w uzna\u00adniu i obja\u015bnianiu \u017ar\u00f3de\u0142 objawienia, jakiemi s\u0105: Pismo \u015bw. i tradycya. Gdyby Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3g\u0142 si\u0119 myli\u0107 co do \u017ar\u00f3de\u0142 objawienia, m\u00f3g\u0142by si\u0119 tem samem myli\u0107 co do prawd ob\u00adjawionych wog\u00f3le, kt\u00f3re z \u017ar\u00f3de\u0142 tych wyp\u0142y\u00adwaj\u0105. Nieomylnym jest zatem Ko\u015bci\u00f3\u0142 w orzeczeniach swych tycz\u0105cych tre\u015bci ksi\u0105g Pi\u00adsma \u015bw. i zrozumienia ich, tak samo wzgl\u0119\u00addem tradycyi czyli ustnego podania.<\/span><\/p>\r\n

Nie nowe objawienia, nie nowe jakie nauki, a chocia\u017cby na poz\u00f3r najlepsze, s\u0105 przedmio\u00adtem wiary i nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a, ale przeka\u00adzane od aposto\u0142\u00f3w i w sk\u0142adzie wiary zawarte. Dlatego nie jest i nie mo\u017ce by\u0107 zadaniem Ko\u00ad\u015bcio\u0142a, wdawa\u0107 si\u0119 w dysputy i szerokie rozprawy z tymi, kt\u00f3rych naucza, a kt\u00f3rym pra\u00adwdy objawione g\u0142osi, ale fakt sam, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 tak a nie inaczej naucza, jest dowodem tego, \u017ce to, co orzeka czy obja\u015bnia, jest rzeczywist\u0105 dawn\u0105 i przekazan\u0105 objawion\u0105 bosk\u0105 prawd\u0105.<\/span><\/p>\r\n

Aposto\u0142 Pawe\u0142 nie rozwodzi si\u0119 d\u0142ugo i szeroko nad tem, dlaczego w\u0142a\u015bnie tak a nie inaczej naucza; nie zwraca si\u0119 d\u0142ugiemi argu\u00admentacyami do rozumu s\u0142uchaczy, ale wprost o\u015bwiadcza, i\u017c nauczaj\u0105c g\u0142osi, czego sam si\u0119 nauczy\u0142, a ci, kt\u00f3rzy s\u0142owom jego wierz\u0105, maj\u0105 tak samo wszystko wierzy\u0107 i zachowa\u0107 tak, jak ich nauczono: \u201eOznajmuj\u0119 wam, bra\u00adcia, Ewangeli\u0119, kt\u00f3r\u0105m wam powiedzia\u0142, kt\u00f3\u00adr\u0105\u015bcie te\u017c przyj\u0119li i w kt\u00f3rej stoicie; przez kt\u00f3r\u0105 te\u017c zbawienia dost\u0119pujecie, je\u017ali pa\u00admi\u0119tacie, jakim obyczajem przepowia\u00adda\u0142em wam…\u201d (I Kor. 15, I. 2) Sk\u0142ad wiary jest tem samem przez \u015bw. Paw\u0142a w zasadzie okre\u015blony. Tymo\u00adteusz ma wedle napomnienia aposto\u0142a Paw\u0142a zawsze trzyma\u0107 si\u0119 powierzonego sk\u0142adu wiary a wystrzega\u0107 si\u0119 nauk nowych: \u201eO Tymote\u00aduszu, strze\u017c tego co\u0107 powierzono, waruj\u0105c si\u0119 niezbo\u017cnych nowo\u015bci s\u0142\u00f3w i odporno\u015bci fa\u0142szywie nazwanej umiej\u0119tno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 nie\u00adkt\u00f3rzy obiecuj\u0105c odpadli od wiary\u201d(I Tym. 6, 20).<\/span><\/p>\r\n

2. Konkluzye teologiczne. <\/span><\/p>\r\n

Przedmiot nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a pr\u00f3cz sk\u0142adu wiary tj. pr\u00f3cz prawd wprost i bez\u00adpo\u015brednio objawionych, stanowi\u0105 tak\u017ce wszyst\u00adkie prawdy stoj\u0105ce z objawieniem i \u017cyciem chrze\u015bcia\u0144skiem w tak \u015bcis\u0142ym zwi\u0105zku, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 co do nich r\u00f3wnie\u017c musi by\u0107 nieomylny; w przeciwnym razie Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie zdo\u0142a\u0142by ani sk\u0142adu wiary obja\u015bnia\u0107 i wiernie przecho\u00adwywa\u0107 ani prawd w nim zawartych przeciw b\u0142\u0119dnym naukom i herezyom nale\u017cycie broni\u0107. Prawdami takiemi, zwi\u0105zanemi \u015bci\u015ble z obja\u00adwieniem, s\u0105 mianowicie t. zw. Konkluzye czyli wnioski teologiczne, kt\u00f3re nie\u00adjako wyp\u0142ywaj\u0105, wynikaj\u0105 z prawd wyra\u017a\u00adnie objawionych. Rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 bowiem prawdy jasno i wyra\u017anie objawione a prawdy, pierwotnie niejako ukryte i w za\u00adrodku tylko w sk\u0142adzie wiary zawarte; jak w ziarnku spoczywa pierwiastek k\u0142osu a w \u017co\u00ad\u0142\u0105dzi przysz\u0142y d\u0105b, tak prawdy te spo\u00adczywaj\u0105 jakoby ukryte pierwiastkowo w sk\u0142a\u00addzie wiary i z czasem dopiero rozwijaj\u0105 si\u0119 i wychodz\u0105 na jaw, ukazuj\u0105c si\u0119 nam w w\u0142a\u015bciwem \u015bwietle i w ca\u0142ej pe\u0142ni. Tak np. dogmat o Niepokalanem Pocz\u0119ciu Naj\u015bw. Maryi Panny polega na konkluzyi czyli na wniosku teolo\u00adgicznym; znaczy to, \u017ce dogmat ten nie jest wprost tak jasno i wyra\u017anie zawarty w sk\u0142a\u00addzie wiary jak np. b\u00f3stwo Chrystusa; \u017ce jednak z tego, co jest wyra\u017anie objawione, si\u0142\u0105 logicznego rozwoju i wywodu koniecznie wynika. Co bowiem ani bezpo\u015brednio i wyra\u017anie w sk\u0142adzie wiary nie jest zawarte ani po\u015brednio drog\u0105 logicznego wywodzenia z niego nie wy\u00adnika, nigdy nie mo\u017ce by\u0107 przedmiotem wiary ani nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. Cokolwiek za\u015b, czy wprost jasno i wyra\u017anie, czy pierwiastkowa w zarodku niejako w sk\u0142adzie wiary jest za\u00adwarte, musi by\u0107 koniecznie przedmiotem wiary i podlega\u0107 nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. Na tej pod\u00adstawie opieraj\u0105 si\u0119 te\u017c t. z. prawdy katolickie.<\/span><\/p>\r\n

3. Sprzeczne z wiar\u0105 objawion\u0105 nauki przyrodzone, filozofii itd. <\/span><\/p>\r\n

Z powy\u017cszych przyczyn jest Ko\u015bci\u00f3\u0142 tak\u017ce nieomylny w zwalczaniu i pot\u0119pianiu b\u0142\u0119d\u00adnych nauk filozofii, o ile si\u0119 sprzeci\u00adwiaj\u0105 prawdom objawionym, w sk\u0142adzie wiary zawartym, wedle tego, co m\u00f3wi \u015bw. Pawe\u0142: \u201ePatrzcie, by kto was nie oszuka\u0142 przez filo\u00adzofi\u0105 i pr\u00f3\u017cne omamienie wedle ustawy ludzkiej, pod\u0142ug element\u00f3w \u015bwiata, a nie wed\u0142ug Chry\u00adstusa\u201d( Koloss. 2, 8). B\u0142\u0119dne dlatego jest zdanie tych, kt\u00f3\u00adrzy twierdz\u0105 i g\u0142osz\u0105, \u017ce w naukach przyro\u00addzonych i badaniach filozoficznych, historycz\u00adnych itd. panuje samowola bez granic i zu\u00adpe\u0142na niezale\u017cno\u015b\u0107 od prawd objawionych. Wiedza i umiej\u0119tno\u015b\u0107 ludzka o tyle tylko jest swobodna i niezawis\u0142a od powagi i nauki Ko\u00ad\u015bcio\u0142a, o ile czy to w zasadach czy dalszych wywodach nie sprzeciwia si\u0119 prawdom obja\u00adwionym. P\u00f3ki my\u015bliciel jaki czy uczony w badaniach swych nie przekracza granic prawd\u0105 objawion\u0105 zakre\u015blonych, Ko\u015bci\u00f3\u0142 nigdy nie b\u0119\u00addzie mu przeszkadza\u0142 ani si\u0119 w sprawy jego miesza\u0142. W przeciwnym razie Ko\u015bci\u00f3\u0142 z urz\u0119du i obowi\u0105zku musi wkroczy\u0107 i wiernych prze\u00adstrzega\u0107, bo przesta\u0142by by\u0107 \u201efilarem i utwier\u00addzeniem prawdy.\u201d (I. <\/span>Tym. 3, 15).<\/span><\/p>\r\n

Trafnie to wyra\u017ca Synod Kolo\u0144ski (concilium Coloniense a. 1860): \u201eNiew\u0105tpliwie Ko\u015bcio\u0142owi, aczkolwiek naukami przyrodzonemu si\u0119 nie zajmuje, jako str\u00f3\u017cowi prawd objawio\u00adnych przys\u0142uguje prawo pot\u0119piania nauk filo\u00adzofii, kt\u00f3re albo wprost si\u0119 sprzeciwiaj\u0105 praw\u00addzie objawionej, albo zdolne s\u0105 zachwia\u0107 wier\u00adnych we wierze czy te\u017c wiar\u0119 w sercach znisz\u00adczy\u0107.\u201d<\/span><\/p>\r\n

Rozum ludzki, s\u0142aby i ograniczony, a w ba\u00addaniach i wnioskach swych omy\u0142kom i b\u0142\u0119dom podlegaj\u0105cy, podda\u0107 si\u0119 winien wy\u017cszej, od Boga ustanowionej powadze, wedle tego, co m\u00f3wi \u015bw. Pawe\u0142: \u201e…w niewol\u0119 podbijaj\u0105c wszelki rozum pod pos\u0142usze\u0144stwo Chrystusa\u201d (II <\/span>Kor.10, 5). Podobnie my\u015bl t\u0119 czyli zasad\u0119 przedstawia Sob\u00f3r Watyka\u0144ski: \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry wraz z urz\u0119dem nauczycielskim odebra\u0142 rozkaz, strzedz sk\u0142adu wiary, ma r\u00f3wnie\u017c prawo i obo\u00adwi\u0105zek przekazany od Boga, fa\u0142szyw\u0105 nauk\u0119 pot\u0119pia\u0107, by kto nie by\u0142 oszukany przez filozo\u00adfi\u0105 i pr\u00f3\u017cne omamienie\u201d. (Koloss. 2, 8). Dla\u00adtego te\u017c wszystkim prawowiernym chrze\u015bcianom zabrania si\u0119 tego rodzaju zda\u0144, kt\u00f3re s\u0105 uznane jako sprzeczne z nauk\u0105 wiary, miano\u00adwicie je\u015bli przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 s\u0105 odrzucone, jako wywody poprawne wiedzy podtrzymywa\u0107, przeciwnie zobowi\u0105zani s\u0105 bezwzgl\u0119dnie uwa\u00ad\u017ca\u0107 je raczej za b\u0142\u0119dy nosz\u0105ce zgubny poz\u00f3r prawdy\u201d (Sess. 3. cap. 4. \u201ede fide et ratione\u201d). A dalej ten sam Sob\u00f3r Watyka\u0144ski orzeka: \u201eJe\u015bliby kto m\u00f3wi\u0142, \u017ce nauki ludzkie z t\u0105 uprawiane by\u0107 mog\u0105 wolno\u015bci\u0105, i\u017c twier\u00addzenia ich, chocia\u017cby sprzeciwia\u0142y si\u0119 nauce objawionej, mo\u017cnaby przyjmowa\u0107 za praw\u00addziwe, i \u017ce przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie mog\u0142yby by\u0107 po\u00adt\u0119pione, A. S. \u201d\u201d niech b\u0119dzie wykl\u0119ty!\u201d (Can. 2. \u201ede fide et ratione\u201d)<\/span><\/p>\r\n

4. Kanonizacya \u015awi\u0119tych. <\/span><\/p>\r\n

Przyj\u0119t\u0105 jest og\u00f3lnie nauka teolog\u00f3w, \u017ce nieomylno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a odnosi si\u0119 tak\u017ce do Kanonizacji \u015awi\u0119tych, gdy\u017c by\u0142oby szkaradn\u0105 niedorzeczno\u015bci\u0105 przypu\u015bci\u0107, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 zdolen jest og\u0142osi\u0107 \u015bwi\u0119tym i postawi\u0107 jako wz\u00f3r do na\u015bladowania cz\u0142owieka, kt\u00f3ry albo nie jest \u015bwi\u0119tym albo mo\u017ce jest pot\u0119pio\u00adnym. Co do karno\u015bci czyli dyscypliny ko\u00ad\u015bcielnej i co do obrz\u0105dk\u00f3w ko\u015bcielnych czyli liturgicznych, Ko\u015bci\u00f3\u0142 o tyle jest nieomyl\u00adnym, \u017ce niemo\u017cliwem jest, aby m\u00f3g\u0142 wyda\u0107 kiedykolwiek rozporz\u0105dzenia sprzeciwiaj\u0105ce si\u0119 wierze i obyczajom.<\/span><\/p>\r\n

\u00a0<\/p>\r\n

CZ\u0118\u015a\u00c4\u2020 TRZECIA.<\/span><\/span><\/strong> <\/span><\/p>\r\n

Nieomylno\u015b\u0107 Papie\u017ca.<\/span><\/strong><\/p>\r\n

I. Rzeczywisto\u015b\u0107 nieomylno\u015bci papieskiej. <\/span><\/strong><\/p>\r\n

1. Nieomylno\u015b\u0107 papieska w \u015bwietle Pisma \u015bw. <\/span><\/p>\r\n

Czytamy w ewangelii wed\u0142ug \u015bw. Mateu\u00adsza, jak Chrystus w spos\u00f3b uroczysty odzywa si\u0119 do aposto\u0142a Piotra \u015bw.: \u201eJa tobie powiadani, i\u017ce\u015b ty jest opoka, a na tej opoce zbuduj\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3j, a bramy piekielne nie zwyci\u0119\u017c\u0105 go\u201d (Mat. 16, 18). Piotr zatem przyr\u00f3wnany jest do opoki, do ska\u0142y twardej i mocnej; ma on by\u0107 siln\u0105 podwalin\u0105 czyli fundamentem, na kt\u00f3rym spo\u00adczywa\u0107 ma wspania\u0142a budowa Ko\u015bcio\u0142a Chry\u00adstusowego. Ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusowy i boskie jego prawdy opiera\u0107 si\u0119 maj\u0105 na Piotrze, kt\u00f3ry ma by\u0107 fundamentem jak ska\u0142a twar\u00addym i tak trwa\u0142ym, i\u017c piek\u0142o ca\u0142e niezdo\u0142a go wzruszy\u0107, a tem mniej obali\u0107. Prawda objawion\u0105 spoczywa na Piotrze! Ale c\u00f3\u017c si\u0119 stanie, gdy ten Piotr sam chwia\u0107 si\u0119 pocznie? Czy mo\u017ce prawda napewno i niechybnie opiera\u0107 si\u0119 na cz\u0142owieku, kt\u00f3ry sam si\u0119 myli i b\u0142\u0105dzi? Skoro wi\u0119c Piotr ma by\u0107 fundamentem prawdy objawionej i Ko\u015bcio\u0142a, musi w sprawach wiary zachowany by\u0107 od b\u0142\u0119du. Zapad\u0142by ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusowy, zniszcza\u0142aby prawda obja\u00adwiona i zosta\u0142aby ofiar\u0105 mocy piekielnych, je\u00ad\u015bliby mo\u017cliwem by\u0142o, i\u017cby podstawa Ko\u015bcio\u0142a i wiary chwia\u0107 si\u0119 pocz\u0119\u0142a. Skoro Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusowy trwa\u0107 ma po wszystkie czasy, musz\u0105 s\u0142owa wystosowane do Piotra \u015bw. od\u00adnosi\u0107 si\u0119 tak\u017ce do jego prawowitych nast\u0119pc\u00f3w. Nast\u0119pc\u0105 prawdziwym Piotra \u015b w. jest Papie\u017c czyli Ojciec \u015bw. A zatem i do Pa\u00adpie\u017ca ka\u017cdego stosuje si\u0119 obietnica dana Pio\u00adtrowi \u015bw. Papie\u017c jest tak samo siln\u0105 opok\u0105, na kt\u00f3rej pewno i bezpiecznie spoczywa prawda objawiona. Wedle wyra\u017anej obietnicy Chry\u00adstusa musi Papie\u017c podobnie jak ongi Piotr \u015bw. w rzeczach wiary zachowany by\u0107 od b\u0142\u0119du czyli musi by\u0107 nieomylnym. W przeciwnym ra\u00adzie s\u0142owa Chrystusa by\u0142yby czcz\u0105 obietnic\u0105, a nie powa\u017cnem, uroczystem o\u015bwiadczeniem, jakiem by\u0142y w rzeczywisto\u015bci.<\/span><\/p>\r\n

Donios\u0142o\u015b\u0107 obietnicy Chrystusowej uwy\u00addatnia si\u0119 tem, co Chrystus dalej m\u00f3wi: \u201eI tobie dam klucze kr\u00f3lestwa nie\u00adbieskiego\u201d( Mat. 16, 19). Do miejsca tego robi Ks. Jak\u00f3b Wujek w swym polskim przek\u0142adzie Pisma \u015bw. nast\u0119puj\u0105c\u0105 trafn\u0105 uwag\u0119: \u201ePrzez te klucze rozumie si\u0119 najwy\u017csza zwierzchno\u015b\u0107 i prze\u0142o\u00ad\u017ce\u0144stwo dane Piotrowi nad wszystkim Ko\u015bcio\u00ad\u0142em, to jest moc rozs\u0105dzania nauk, je\u017ali s\u0105 praw\u00addziwe albo fa\u0142szywe i prawo stanowienia… i moc szafowania dobry ko\u015bcielnemi, tak duchownemi jako i \u015bwieckiemi. Albowiem tak\u0105 moc i zwierzchno\u015b\u0107 Pismo \u015bw. na wielu miejscach wyra\u017ca przez klucze… Jako prze\u0142o\u017conemu miej\u00adskiemu i gospodarzowi domowemu daniem klu\u00adczy zwierzchno\u015b\u0107 nad miastem albo nad domem zlecaj\u0105… A tak temi s\u0142owy, jako \u015bw. Grzegorz i \u015bw. Chryzostom pisz\u0105, poruczy\u0142 Pan Piotrowi wszystek \u015bwiat, i uczyni\u0142 go pasterzem i g\u0142ow\u0105 Ko\u015bcio\u0142a wszystkiego.\u201d<\/span><\/p>\r\n

Piotr mianowany najwy\u017cszym zwierzchni\u00adkiem Ko\u015bcio\u0142a, zarz\u0105dzc\u0105 i szafarzem wszyst\u00adkich \u0142ask i prawd w Ko\u015bciele tym z\u0142o\u017conych! Zarz\u0105dza\u0107 wi\u0119c i rozkazywa\u0107 ma Piotr, gdy\u017c dane mu s\u0105 klucze kr\u00f3lestwa niebieskiego tj. Ko\u015bcio\u0142a tu na ziemi a w dalszym znaczeniu kr\u00f3lestwa wiecznego, do kt\u00f3rego nikt przyj\u015b\u0107 nie mo\u017ce bez po\u015brednictwa Ko\u015bcio\u0142a widzial\u00adnego. Nawet jeden z najwybitniejszych nowo\u00adczesnych teolog\u00f3w protestanckich, Pfleiderer wyzna\u0107 musia\u0142 prawd\u0119 wynikaj\u0105c\u0105 koniecznie z obietnicy danej Piotrowi \u015bw.. W dziele swem \u201eChrze\u015bcia\u0144stwo pierwotne, str. 518\u201d wyra\u017anie m\u00f3wi: \u201eWobec wszystkich przeciwnych usi\u00ad\u0142owa\u0144 protestanckich pow\u0105tpiewa\u0107 o tem nie mo\u017cna, \u017ce miejsce to (Mat. 16) zawiera uroczyst\u0105 proklamacy\u0119 prymatu Piotra tj. uro\u00adczyste mianowanie go G\u0142ow\u0105 Ko\u015bcio\u0142a; nazywa on si\u0119 fundamentem Ko\u015bcio\u0142a, dzierzy\u00adcielem kluczy, a wi\u0119c zawiadowc\u0105 czyli gospo\u00addarzem domu w kr\u00f3lestwie Bo\u017cem i prawo\u00addawc\u0105 najwy\u017cszym, kt\u00f3rego rozkazy i wyroki posiadaj\u0105 si\u0142\u0119 obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 praw boskich.\u201d Wyroki zatem Piotra \u015bw. a tem samem prawo\u00adwitego jego nast\u0119pcy, Papie\u017ca, musz\u0105 by\u0107 nie\u00adomylne, skoro Ko\u015bci\u00f3\u0142 ca\u0142y nie ma by\u0107 w b\u0142\u0105d uprowadzony. Je\u015bli wi\u0119c Papie\u017c jako G\u0142owa Ko\u015bcio\u0142a wydaje rozporz\u0105dzenia i wyroki w rzeczach wiary lub obyczaj\u00f3w, kt\u00f3re nas maj\u0105 bezwarunkowo obowi\u0105zywa\u0107; powiada\u0107 musimy pewno\u015b\u0107 absolutn\u0105, \u017ce s\u0105 prawdziwe. Gdy g\u0142owa \u017ale i opacznie my\u015bli i fa\u0142szywie kieruje, cia\u0142o ca\u0142e i cz\u0142owiek ca\u0142y nara\u017cony jest na niebezpiecze\u0144stwo i na zgub\u0119. Bez nieomylno\u015bci G\u0142owy Ko\u015bcio\u0142a, Ko\u015bci\u00f3\u0142 ca\u0142y by\u0142by zachwiany i wystawiony na zniszczenie.<\/span><\/p>\r\n

Niemniej jasno wyp\u0142ywa nauka o nieomyl\u00adno\u015bci Papie\u017ca z s\u0142\u00f3w, kt\u00f3remi Chrystus po Ostatniej Wieczerzy a wi\u0119c kr\u00f3tko przed m\u0119k\u0105 sw\u0105, do Piotra \u015bw. si\u0119 odezwa\u0142: \u201eSymonie, Symonie, oto szatan po\u017c\u0105da\u0142 was, aby przesia\u0142 jako pszenic\u0119; alem ja prosi\u0142 za tob\u0105, aby nie usta\u0142a wiara twoja, a ty niekiedy nawr\u00f3\u00adciwszy si\u0119 potwierdzaj braci\u0105 twoje\u201d (\u0141uk. 22, 31. 32). Chrystus zwraca uwag\u0119 aposto\u0142\u00f3w na niebezpiecze\u0144stwa, jakie im grozi\u0107 b\u0119d\u0105 ze strony szatana, dodaje im zarazem otuchy, by si\u0119 nie przel\u0119kli i nie zachwiali, gdy\u017c On Pio\u00adtra a przez niego wszystkich wiernych umacnia\u0107 b\u0119dzie we wierze. Piotr, wzmocniony \u0142ask\u0105 Chrystusa i modlitw\u0105 Jego, ma innych utwier\u00addza\u0107, by mimo udr\u0119cze\u0144 i prze\u015bladowa\u0144, jakie ich czekaj\u0105, wiar\u0119 zachowali. Jak\u017ce\u017c m\u00f3g\u0142by Piotr to zadanie spe\u0142ni\u0107 i wiernych we wierze umacnia\u0107, gdyby m\u00f3g\u0142by by\u0142 sam si\u0119 zachwia\u0107? Modlitwa Chrystusa strze\u017ce go od b\u0142\u0119du, tak i\u017c si\u0119 nie zachwieje we wierze i nie zb\u0142\u0105dzi. Papie\u017c jako nast\u0119pca Piotra \u015bw. maj\u0105c ten sam urz\u0105d i te same co on obowi\u0105zki, nauczania i utwierdzania ludzi we wierze, musi, chc\u0105c sprosta\u0107 zadaniu swemu, tak samo modlitw\u0105 Chrystusa by\u0107 wzmocniony we wierze i zacho\u00adwany od b\u0142\u0119du.<\/span><\/p>\r\n

Inn\u0105 raz\u0105 Chrystus kr\u00f3tko przed odej\u015bciem swojem powiedzia\u0142 do Piotra \u015bw.: \u201ePa\u015b baranki moje\u201d; powt\u00f3rzy\u0142 Chrystus s\u0142owa te \u201ePa\u015b baranki moje\u201d i doda\u0142: \u201e Pa\u015b owce moje\u201d (Jan 21, 15-17). Piotr zatem ma po odej\u015bciu Chry\u00adstusa pa\u015b\u0107 ca\u0142\u0105 trzod\u0119 jego tj. wszystkich wiernych. Wszyscy wierni chrze\u015bcianie maj\u0105 za nim post\u0119powa\u0107. Pa\u015b\u0107 znaczy tyle co kar\u00admi\u0107 pokarmem duchowym, nadprzyrodzonym czyli S\u0142owem Bo\u017cem, naucza\u0107 prawd wiary. Je\u015bli Piotr ma wszystkich wiernych naucza\u0107 i prowadzi\u0107, jako dobry pasterz prowadzi trzod\u0119 swoj\u0105, musi sam zna\u0107 dok\u0142adnie prawdy objawione i drog\u0119 prawdziw\u0105, wiod\u0105c\u0105 niechy\u00adbnie do zbawienia. Niech pasterz zboczy z drogi prawej a ca\u0142a trzoda id\u0105ca za nim za\u00adb\u0142\u0105ka si\u0119 na manowce i bezdro\u017ca. Je\u015bli wi\u0119c Chrystus chcia\u0142 wiernych uchroni\u0107 od nauk zdro\u017cnych i b\u0142\u0119dnych, musia\u0142 zarazem stara\u0107 si\u0119 o to, by przewodnik ich na drodze do wiecz\u00adno\u015bci wolny by\u0142 od b\u0142\u0119du, czyli aby si\u0119 nie m\u00f3g\u0142 myli\u0107. Co o Piotrze \u015bw., to powiedzie\u0107 trzeba r\u00f3wnie\u017c o jego nast\u0119pcach, Papie\u017cach.<\/span><\/p>\r\n

Albowiem Chrystusa Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie mia\u0142 tylko istnie\u0107 za \u017cycia Piotra, a potem znikn\u0105\u0107, ma trwa\u0107 po wszystkie czasy i dla wszystkich narod\u00f3w. \u00c5\u00b9e zatem Papie\u017c jako nast\u0119pca Pio\u00adtra \u015bw. jest G\u0142ow\u0105 Ko\u015bcio\u0142a i jego Najwy\u017cszym Pasterzem, a jako taki r\u00f3wnie jak Piotr w rze\u00adczach wiary nieomylnym, to by\u0142o zawsze prze\u00adkonaniem prawowiernych chrze\u015bcian i nauk\u0105 Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a pierwszych wiek\u00f3w jako te\u017c znamienitych teolog\u00f3w wszys\u00adtkich czas\u00f3w. Jakkolwiek nie wszyscy zawsze i bezpo\u015brednio m\u00f3wi\u0105, \u017ce Papie\u017c jest nieomylny, to jednak z nauki ich o Ko\u015bciele w og\u00f3lno\u015bci i o stolicy Apostolskiej w Rzymie w szczeg\u00f3l\u00adno\u015bci wyp\u0142ywa naoczne ich prze\u015bwiadczenie o nieomylno\u015bci tego, kt\u00f3ry jest G\u0142ow\u0105 i naj\u00adwy\u017cszym Pasterzem Ko\u015bcio\u0142a.<\/span><\/p>\r\n

2. Nieomylno\u015b\u0107 papieska w \u015bwietle tradycyi. <\/span><\/p>\r\n

Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a nie m\u00f3wi\u0105 zaw\u00adsze wprost o nieomylno\u015bci Papie\u017ca, ale t\u0142\u00f3macz\u0105c i obja\u015bniaj\u0105c przytoczone wy\u017cej miej\u00adsca Pisma \u015bw., w kt\u00f3rych nauka o nieomylno\u00ad\u015bci Papie\u017ca jest zawarta, jasno wiar\u0119 sw\u0105 w nieomylno\u015b\u0107 papiesk\u0105 uwydatniaj\u0105. Przypi\u00adsuj\u0105 bowiem Ko\u015bcio\u0142owi, na Piotrze jakoby na opoce zbudowanemu, niezachwian\u0105 sta\u0142o\u015b\u0107 we wierze, wskazuj\u0105c r\u00f3wnocze\u015bnie z szcze\u00adg\u00f3lnym przyciskiem na konieczno\u015b\u0107 zgodnej jedno\u015bci z wiar\u0105 Ko\u015bcio\u0142a rzymskiego, kt\u00f3ry apostolsk\u0105 nauk\u0119 zawsze nieska\u017con\u0105 zachowywa\u0142 (Specht, Apologetyka 338).<\/span><\/p>\r\n

Odno\u015bnie do Mat. 16, 18 m\u00f3wi Origenes (In Matth. n. 12): \u201eMniemam, i\u017c bramy pie\u00adkielne ani opoki, na kt\u00f3rej Chrystus Ko\u015bci\u00f3\u0142 zbudowa\u0142, ani Ko\u015bcio\u0142a nie zwyci\u0119\u017c\u0105\u201d. Au\u00adgustyn \u015bw. o stolicy Piotrowej tak si\u0119 wy\u00adra\u017ca: \u201eJest ona t\u0105 opok\u0105, kt\u00f3rej nie zwyci\u0119\u017c\u0105 zuchwa\u0142e bramy piekielne\u201d.<\/span><\/p>\r\n

W obja\u015bnieniu swem miejsca z Pisma \u015bw. \u0141uk. 22, 32. Papie\u017c Leon Wielki (+ 461) wyra\u017anie powiada, i\u017c s\u0142owa te \u201ea ty niekiedy nawr\u00f3ciwszy si\u0119 potwierdzaj braci\u0105 twoje\u201d odnosz\u0105 si\u0119 tak\u017ce do wszystkich nast\u0119pc\u00f3w Piotra \u015bw., gdy\u017c biskup rzymski zajmuje to same stanowisko, co Piotr \u015bw.<\/span><\/p>\r\n

Podobnie wyra\u017ca si\u0119 Cyryl Alexandryjsk i i \u015bw. Chryzostom.<\/span><\/p>\r\n

Ucze\u0144 apostolski \u015bw. Ignacy (+ oko\u0142o r. 107) m\u00f3wi o Ko\u015bciele rzymskim jako tym, \u201ekt\u00f3ry w Rzymie przewodniczy i pierwsze zajmuje miejsce\u201d jako o prze\u0142o\u017conym w zwi\u0105z\u00adku mi\u0142o\u015bci\u201d.<\/span><\/p>\r\n

Ireneusz (t 202), biskup Lyo\u0144ski, po\u00adwiada, i\u017c z Ko\u015bcio\u0142em w Rzymie jako za\u0142o\u017co\u00adnym w\u0142a\u015bnie przez najwi\u0119kszych aposto\u0142\u00f3w Piotra i Paw\u0142a, gwoli jego pierwsze\u0144stwa zgo\u00addne by\u0107 winny inne ko\u015bcio\u0142y t. j. wszyscy wierni, albowiem w Ko\u015bciele tym zawsze za\u00adchowywa\u0142a si\u0119 tradycya, kt\u00f3ra od aposto\u0142\u00f3w pochodzi.<\/span><\/p>\r\n

\u015aw. Hieronim (t 420) pisze do Pa\u00adpie\u017ca Damazego. \u201eJestem z \u015bwi\u0105tobliwo\u015bci\u0105 twoj\u0105 tj. z stolic\u0105 Piotra w jedno\u015bci z\u0142\u0105czony. Na tej opoce jest Ko\u015bci\u00f3\u0142 zbudowany\u201d.<\/span><\/p>\r\n

3. Nieomylno\u015b\u0107 papieska w \u015bwietle historyi. <\/span><\/p>\r\n

Jak ucz\u0105 dzieje Ko\u015bcio\u0142a, nieomyl\u00adno\u015b\u0107 Papie\u017ca w rzeczywisto\u015bci i w praktyce zawsze by\u0142a uznawan\u0105, acz nie by\u0142a formal\u00adnym dogmatem, bo jako taki og\u0142oszon\u0105 zosta\u0142a dopiero na Soborze Watyka\u0144skim. Papie\u017ce sami zawsze przypisywali sobie prawo i uwa\u00ad\u017cali za sw\u00f3j obowi\u0105zek, strzedz prawd wiary, herezye pot\u0119pia\u0107 i w sprawach spornych ty\u00adcz\u0105cych wiary ostatecznie rozstrzyga\u0107; wierni za\u015b zawsze w pos\u0142usze\u0144stwie i zgodnej je\u00addno\u015bci wyrokom Papie\u017ca si\u0119 poddawali, przyj\u00admowali je jako prawdziwe i nieomylne. Gdy Papie\u017c Innocenty I. na pocz\u0105tku pi\u0105tego stulecia ostatecznie pot\u0119pi\u0142 herezy\u0119 Pelagiusza, biskup Augustyn \u015bw. zaraz potem w ko\u015bciele swym wobec wiernych o\u015bwiadczy\u0142: \u201eSprawa uko\u0144czona, skoro\u015bmy odebrali od\u00adpowied\u017a od Stolicy Apostolskiej; oby tak\u017ce ob\u0142\u0119d wnet si\u0119 sko\u0144czy\u0142!\u201d Nied\u0142ugo potem pojawi\u0142a si\u0119 herezya Eutychesa, kt\u00f3ry twierdzi\u0142, \u017ce w Chrystusie jest tylko jedna na\u00adtura. Papie\u017c Leon I. wystosowa\u0142 do biskupa Flawiana pismo, w kt\u00f3rem nauk\u0119 Pisma \u015bw. o dw\u00f3ch naturach w jednej osobie Chrystusa obja\u015bnia. Pismo to dogmatyczne przeczytali le\u00adgaci papiescy na soborze Chalcedo\u0144skim r. 451 wobec zgromadzonych biskup\u00f3w, kt\u00f3rzy jedno\u00admy\u015blnie zawo\u0142ali: \u201eTa jest wiara ojc\u00f3w naszych, ta jest wiara Aposto\u0142\u00f3w. Wszyscy si\u0119 zgadzamy. Wykluczony niech b\u0119dzie z Ko\u015bcio\u0142a, ktokol\u00adwiek w t\u0119 prawd\u0119 nie wierzy. Piotr przem\u00f3\u00adwi\u0142 przez Leona\u201d. S\u0142usznie wielki uczony kardyna\u0142 Bellarmin (+ 1621), kt\u00f3ry mi\u0119dzy innymi w dziele swem \u201ede controversiis fidei christianae\u201d prawdziwo\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego jasno udowadnia, m\u00f3g\u0142 si\u0119 wobec t. zw. refor\u00admator\u00f3w odwo\u0142a\u0107 na przyj\u0119t\u0105 oddawna nauk\u0119, i\u017c niemo\u017cliw\u0105 jest rzecz\u0105, by Papie\u017c m\u00f3g\u0142 b\u0142\u0119dnie i fa\u0142szywie naucza\u0107. <\/span><\/span><\/p>\r\n

\u00a0<\/p>\r\n

II. <\/span><\/span><\/span>Istota nieomylno\u015bci Papie\u017ca. <\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\r\n

1. Obja\u015bnienie nieomylno\u015bci papieskiej. <\/span><\/span><\/p>\r\n

Ody Papie\u017c Pius <\/span><\/span>IX. <\/span>zwo\u0142a\u0142 biskup\u00f3w ca\u00ad\u0142ego \u015bwiata na sob\u00f3r powszechny, kt\u00f3ry si\u0119 rozpocz\u0105\u0142 dnia 8. grudnia r. 1869 w bazylice Watyka\u0144skiej \u015bw. Piotra, wyra\u017cono \u017cy\u00adczenie, aby sob\u00f3r ten dawn\u0105 nauk\u0119 o nieomyl\u00adno\u015bci papieskiej uzna\u0142 za wyra\u017any dogmat czyli, artyku\u0142 wiary. Jak na soborze ongi apostolskim w Jerozolimie pocz\u0105tkowo zdania by\u0142y podzie\u00adlone, tak na Soborze Watyka\u0144skim Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a zrazu podzielili si\u0119 na dwa stron\u00adnictwa. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z g\u00f3ry by\u0142a za przyj\u0119ciem przed\u0142o\u017conego orzeczenia, uwa\u017caj\u0105c je wprost za konieczne, mniejszo\u015b\u0107 by\u0142a temu przeciwna. Po<\/span> d\u0142ugich rokowaniach przysz\u0142o wreszcie dnia 18. lipca w czwartej sesyi do ostatecznego g\u0142osowania; wynik by\u0142 ten, \u017ce z 535 obecnych Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a dw\u00f3ch tylko przeciw wnio\u00adskowi g\u0142osowa\u0142o, poczerni Pius IX. <\/span>prze\u00adczyta\u0142 Konstytucy\u0119 \u201ePastor aeter\u00adnus\u201d, kt\u00f3rej czwarty rozdzia\u0142 nieomylno\u015b\u0107 Ojca \u015bw. okre\u015bla temi s\u0142owy: \u201eZgodnie z \u015bwi\u0119\u00adtym Soborem nauczamy i uznajemy za dogmat od Boga objawiony, \u017ce Papie\u017c Rzymski, je\u015bli przemawia \u201eex cathedra\u201d tj. je\u015bli sprawuj\u0105c sw\u00f3j urz\u0105d jako pasterz i nauczyciel wszystkich chrze\u015bcian moc\u0105 swej najwy\u017cszej apostolskiej w\u0142adzy nauk\u0119 dotycz\u0105c\u0105 wiary lub obyczaj\u00f3w jako obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 Ko\u00ad\u015bci\u00f3\u0142 ca\u0142y okre\u015bla: za pomoc\u0105 boskiej, w Piotrze \u015bw. mu obiecanej przyczyny, t\u0105 obdarzony jest nieomylno\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 boski Zbawiciel Ko\u015bci\u00f3\u0142 sw\u00f3j w nauce odnosz\u0105cej si\u0119 do wiary lub obyczaj\u00f3w chcia\u0142 obdarzy\u0107; \u017ce te\u017c dlatego tego rodzaju orzeczenia Papie\u017ca Rzymskiego same ze siebie, nie za\u015b wskutek przyzwolenia Ko\u015bcio\u0142a s\u0105 nieodmienne\u201d.<\/span><\/p>\r\n

Ust\u0119p ten: \u201eze siebie, nie za\u015b w sku\u00adtek przyzwolenia Ko\u015bcio\u0142a s\u0105 nie\u00adodmienne – ex sese, non autem ex consensu Ecclesiae, irreformabiles\u201d jest najwa\u017c\u00adniejszy w Watyka\u0144skim dekrecie. Albowiem ju\u017c przed Soborem Watyka\u0144skim og\u00f3lnie przy\u00adj\u0119t\u0105 by\u0142a nauka, \u017ce Papie\u017c ma prawo i obo\u00adwi\u0105zek, czuwa\u0107 nad zachowaniem czysto\u015bci wiary w Ko\u015bciele i b\u0142\u0119dne nauki pot\u0119pia\u0107; \u017ce nadto papieskie wyroki i orzeczenia wszyst\u00adkich wiernych do pos\u0142usze\u0144stwa obowi\u0105zuj\u0105. Co do pytania za\u015b, czy orzeczenia i wyroki te ju\u017c same ze siebie s\u0105 nieomylne i nieodmienne lub czy te\u017c dopiero wskutek nast\u0119pnego przy\u00adzwolenia Ko\u015bcio\u0142a, zdania teolog\u00f3w by\u0142y po\u00addzielone. Sob\u00f3r Watyka\u0144ski orzek\u0142 wi\u0119c, \u017ce orzeczenia i wyroki Papie\u017ca nieomylne i nie\u00adodmienne s\u0105 same ze siebie a nie s\u0105 nimi dopiero wskutek przyzwolenia Ko\u015bcio\u0142a. Wszyscy biskupi bez wyj\u0105tku, r\u00f3wnie\u017c dwaj pierwotnie przeciwni, po ostatecznej uchwale Soboru nauk\u0119 o nieomylno\u015bci papieskiej jedno\u00admy\u015blnie przyj\u0119li jako prawd\u0119 od Boga obja\u00adwion\u0105, jako dogmat kt\u00f3ry tak samo jak inne artyku\u0142y wiary w pos\u0142usze\u0144stwie i wierze nie\u00adzachwianej przyj\u0105\u0107 i wyznawa\u0107 winni wszyscy wierni. Wobec ca\u0142ego \u015bwiata katolickiego uznaj\u0105cego orzeczenie to Soboru Watyka\u0144\u00adskiego za objawion\u0105 bosk\u0105 prawd\u0119, protest ma\u0142ej zbyt garstki t. zw. \u201estarokatolik\u00f3w\u201d, kt\u00f3rych zreszt\u0105 na palcach policzy\u0107by mo\u017cna, wcale nie wchodzi w rachub\u0119.<\/span><\/p>\r\n

Wedle Soboru Watyka\u0144skiego zatem Pa\u00adpie\u017c przemawiaj\u0105c \u201eex cathedra\u201d tj. je\u015bli jako najwy\u017cszy pasterz i nauczyciel ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a w rzeczach wiary i oby\u00adczaj\u00f3w jaki wyrok wydaje, wskutek obiecanej mu w Piotrze \u015bw. pomocy boskiej myli\u0107 si\u0119 n i e mo\u017ce. Orzeczenia i wyroki jego s\u0105 dla\u00adtego w tem znaczeniu nieomylne i nieod\u00admienne same ze siebie i jako takie nieza\u00adle\u017cne od nast\u0119pnego przyzwolenia Ko\u015bcio\u0142a.<\/span><\/p>\r\n

2. Przedmiot nieomylno\u015bci papieskiej. <\/span><\/p>\r\n

Co si\u0119 powiedzia\u0142o o nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a wog\u00f3le, odnosi si\u0119 tak samo do nieomylno\u015bci Papie\u017ca; wynika to z wyra\u017anego okre\u015blenia Soboru Watyka\u0144skiego, \u017ce Papie\u017c t\u0105 obda\u00adrzony jest nieomylno\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 boski Zbawi\u00adciel Ko\u015bci\u00f3\u0142 sw\u00f3j w nauce wiary i obyczaj\u00f3w obdarzy\u0142. Obejmuje zatem nieomylno\u015b\u0107 Pa\u00adpie\u017ca wszystko zgo\u0142a, co\u015bmy o przedmiocie nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a czyli nauczycielskiego urz\u0119du ko\u015bcielnego wog\u00f3le powiedzieli.<\/span><\/p>\r\n

3. Podmiot nieomylno\u015bci papieskiej. <\/span><\/p>\r\n

Podmiotem czyli dzier\u017cycie\u00adlem nieomylno\u015bci jest Papie\u017c jako G\u0142owa Ko\u015bcio\u0142a czyli jako dzierzyciel najwy\u017cszej w\u0142adzy nad ca\u0142ym Ko\u015bcio\u0142em; a zatem nie jako biskup rzymski a tem mniej jako osoba prywatna. Nieomylno\u015b\u0107 Papie\u017ca jest urz\u0119dowa tj. z urz\u0119dem z\u0142\u0105czona, a nie osobista. Jako osoba prywatna, zw\u0142aszcza w rzeczach i naukach przyrodzonych, Papie\u017c myli\u0107 si\u0119 mo\u017ce jak ka\u017cdy inny cz\u0142owiek. Papie\u017c nie cieszy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nadprzyrodzonym darem nieomylno\u015bci, je\u015bli m\u00f3wi lub pisze o jakim przedmiocie religijnym jako teolog, jako uczony s\u0142owem: kiedy m\u00f3wi i dzia\u0142a li tylko jako osoba prywatna.<\/span><\/p>\r\n

4. Spos\u00f3b sprawowania nieomylno\u015bci. <\/span><\/p>\r\n

Spos\u00f3b, jakim si\u0119 nieomylno\u015b\u0107 Papie\u017ca objawia czyli wyra\u017ca, nazywa si\u0119 orzeczeniem czyli wyrokiem \u201eex cathedra\u201d. Przyj\u0119te jest to wyra\u017cenie kr\u00f3tkie i tre\u015bciwe: \u201eje\u015bli prze\u00admawia czyli naucza ex cathedra\u201d; wyraz \u0142aci\u0144ski cathedra oznacza krzes\u0142o, tron, stolic\u0119. Wyra\u017cenia tego nie trzeba bra\u0107 w dos\u0142ownem, jeno w przeno\u015bnem, obrazowem znaczeniu. Je\u015bli Papie\u017c jako nauczyciel i s\u0119\u00addzia najwy\u017cszy Ko\u015bcio\u0142a w rzeczach wiary lub obyczaj\u00f3w kwesty\u0119 jak\u0105 rozstrzyga, dogmat okre\u015bla lub herezy\u0119 i fa\u0142szyw\u0105 jak\u0105 nauk\u0119 po\u00adt\u0119pia, a wszystkich wiernych do przyj\u0119cia swe\u00adgo wyroku i bezwarunkowo pos\u0142usze\u0144stwa obowi\u0105zuje, wtedy \u017cadn\u0105 miar\u0105 myli\u0107 si\u0119 nie mo\u017ce. Niezale\u017cne s\u0105 orzeczenia papieskie od jakich\u015b formalno\u015bci lub pewnych przepisanych regu\u0142. Wystarcza raczej, je\u015bli Papie\u017c w ten lub \u00f3w spos\u00f3b niedwuznacznie daje pozna\u0107 sw\u00f3j zamiar, \u017ce wydaje ostateczny wyrok i \u017ce obowi\u0105zuje wszystkich wiernych.<\/span><\/p>\r\n

Najbardziej uroczysty spos\u00f3b jest pismo papieskie – bula, konstytucya, ok\u00f3l\u00adnik czyli encyklika, – wystosowane do Ko\u015bcio\u0142a ca\u0142ego, np. Bula Piusa IX. <\/span>z dnia 8. grudnia 1854 r. \u201eIneffabilis\u201d, w kt\u00f3rej og\u0142a\u00adsza dogmat o Niepokalanem Pocz\u0119ciu Naj\u015bw. Maryi Panny; albo encyklika Piusa IX. <\/span>z dnia 8. grudnia r. 1864 \u201eQuanta cura\u201d, w kt\u00f3rej po\u00adt\u0119pia mn\u00f3stwo nowoczesnych b\u0142\u0119dnych nauk, zwanych w streszczeniu \u201enowoczesnym libe\u00adralizmem\u201d.<\/span><\/p>\r\n

Orzeczenia i wyroki \u201eex cathedra\u201d mog\u0105 by\u0107 wystosowane zasadniczo do pojedynczej nawet osoby, jak n. p. pismo dogmatyczne Pa\u00adpie\u017ca Leona I. <\/span>do arcybiskupa Flawiana w Kon\u00adstantynopolu. W pi\u015bmie tem pot\u0119pia Papie\u017c herezy\u0119 Eutychesa. W jakikolwiek spos\u00f3b Papie\u017c co\u015b og\u0142asza, w ka\u017cdym razie musi nie\u00addwuznacznie da\u0107 pozna\u0107, \u017ce ma zamiar, wyda\u0107 wyrok ostateczny i \u017ce pismo jego, acz wystosowane pierwotnie tylko do jednej lub do wi\u0119cej os\u00f3b, ma obowi\u0105zywa\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 ca\u0142y. Inny spos\u00f3b orzeczenia czy wyroku \u201eex cathedra\u201d jest Alokucya czyli przem\u00f3\u00adwienie w Konsystorzu. Nie wynika z tego wszak\u017ce, aby ka\u017cda bula, encyklika, alokucya papieska zawiera\u0142a dogmatyczne orzeczenia; w ka\u017cdym razie zawsze tego rodzaju wynu\u00adrzenia Stolicy apostolskiej powinny by\u0107 wska\u00adz\u00f3wkami dla wiernych miarodawczemi.<\/span><\/p>\r\n

Zaznaczamy, \u017ce Papie\u017c nie cieszy si\u0119 da\u00adrem inspiracyi czyli natchnienia przez Ducha \u015bw., ale tylko asystency\u0105 czyli pomoc\u0105 Ducha \u015b w. Nie objawia mu Duch \u015bwi\u0119ty prawd nowych, lecz strze\u017ce go tylko od b\u0142\u0119du. Najwy\u017cszy nauczyciel Ko\u015bcio\u0142a nie jest dlatego zwolniony od sumiennej pracy. Pr\u00f3cz mo\u00addlitwy do Ducha \u015bw. o o\u015bwiecenie b\u0119dzie mu trzeba zwykle zasi\u0119gn\u0105\u0107 rady wybitnych teo\u00adlog\u00f3w, kardyna\u0142\u00f3w, biskup\u00f3w i innych uczo\u00adnych m\u0119\u017c\u00f3w; nie pominie te\u017c szczeg\u00f3\u0142owych study\u00f3w i bada\u0144 nad \u017ar\u00f3d\u0142ami wiary tj. Pismem \u015bw. i tradycy\u0105. Orzeczenie \u201eex cathe\u00addra\u201d b\u0119dzie zazwyczaj wymaga\u0142o wiele czasu i pracy. I tak n. p. ostatnie przygotowania uformulowania dogmatu o Niepokalanem Po\u00adcz\u0119ciu Naj\u015bw. Maryi Panny trwa\u0142y pi\u0119\u0107 lat.<\/span><\/p>\r\n

Spos\u00f3b wi\u0119c, w jaki Papie\u017c wydaje swe wyroki i orzeczenia og\u0142asza, mo\u017ce by\u0107 roz\u00admaity. \u201ePapie\u017ce rzymscy\u201d, m\u00f3wi Sob\u00f3r Wa\u00adtyka\u0144ski, \u201ewedle czasu i okoliczno\u015bci zwo\u0142y\u00adwali to powszechne sobory to w inny spos\u00f3b starali si\u0119 pozna\u0107 przekonanie Ko\u015bcio\u0142a roz\u00adpowszechnionego na ca\u0142ej kuli ziemskiej; nadto u\u017cywali synod\u00f3w partykularnych lub innych \u015brodk\u00f3w, jakie Opatrzno\u015b\u0107 im podawa\u0142a; i tak postanowili, co za przyczyn\u0105 (asystency\u0105) bosk\u0105 uznali za zgodne z Pismem \u015bw. i z poda\u00adniami apostolskiemi. Albowiem Duch \u015bw. obie\u00adcany jest nast\u0119pcom Piotra \u015bw., nie aby wskutek odebranego przeze\u0144 objawienia g\u0142osili nauk\u0119 now\u0105, ale aby za jego przyczyn\u0105 sumiennie przechowywali i wiernie wyk\u0142adali odzie\u00addziczone, od aposto\u0142\u00f3w przekazane prawdy wiary.\u201d <\/span><\/span><\/p>\r\n

5. Rzekome herezye Papie\u017cy. <\/span><\/span><\/p>\r\n

Co si\u0119 tyczy rzekomych b\u0142\u0119d\u00f3w i herezyi, w jakie rzekomo popa\u015b\u0107 mieli niejedni Papie\u017ce, z g\u00f3ry<\/span><\/span> \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107 mo\u017cna, i\u017c pomimo usi\u0142owa\u0144 przeciwnik\u00f3w nikomu dot\u0105d nie uda\u0142o si\u0119 tego udowodni\u0107; \u017caden Papie\u017c nie b\u0142\u0105dzi\u0142 ani pomyli\u0142 si\u0119 w rzeczach wiary w\u00f3wczas, kiedy orzeka\u0142 lub ostateczny wyrok wydawa\u0142 ex cathedra! Przes\u0105d, z\u0142a wola, lub niedo\u00adstateczne pojmowanie nauki o nieomylno\u015bci papieskiej s\u0105 przyczyn\u0105, \u017ce nawet bardzo \u015bwiatli i uczeni sk\u0105din\u0105d ludzie w podobne bajki wierz\u0105. Cz\u0119stokro\u0107 winna jest temu ta okoliczno\u015b\u0107, \u017ce nie rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 nale\u017cycie osoby od urz\u0119du, Papie\u017ca jako osoby prywatnej a Papie\u017ca wyst\u0119puj\u0105cego jako G\u0142owa: Ko\u015bcio\u0142a, a wi\u0119c jako Najwy\u017cszego Pasterza ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a.<\/span><\/p>\r\n

Mianowicie podczas Soboru Watyka\u0144\u00adskiego przeciwnicy nieomylno\u015bci Papie\u017ca wszelkimi sposobami usi\u0142owali wydoby\u0107 i ze\u00adbra\u0107 z historyi wydarzenia rozmaite dowodz\u0105ce rzekomo, \u017ce kilku Papie\u017cy popad\u0142o w b\u0142\u0119dy i herezye. I tak mi\u0119dzy innymi przytacza si\u0119 ze strony wrog\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a katolickiego jako przy\u00adk\u0142ad i dow\u00f3d, podobno niezbity, Papie\u017ca Ho\u00adnoryusza z si\u00f3dmego stulecia. Tymczasem wedle najnowszych bada\u0144 historycznych Pa\u00adpie\u017c ten w w\u0142a\u015bciw\u0105 herezy\u0119 i b\u0142\u0119dn\u0105 nauk\u0119 nigdy nie popad\u0142; tyle jedynie mo\u017cna mu za\u00adrzuci\u0107, \u017ce przeciw herezyi monoteletyzmu nie do\u015b\u0107 stanowczo wyst\u0105pi\u0142 i przez swe niejasne wyra\u017cenia w li\u015bcie do patryarchy Sergiusza w Konstantynopolu o tyle zawini\u0142, i\u017c b\u0142\u0105d monotelet\u00f3w nie od razu przyt\u0142umiony zosta\u0142. Nie fa\u0142szyw\u0105 nauk\u0105, ale zbytni\u0105 uleg\u0142o\u015bci\u0105 i nie do\u015b\u0107 stanowczem wyst\u0105pieniem przeciw monotelizmowi Papie\u017c Honoryusz zas\u0142u\u017cy\u0142 w prawdzie na nagan\u0119 Papie\u017ca Leona II. <\/span><\/span><\/p>\r\n

Nies\u0142ychan\u0105 wi\u0119c i niebywa\u0142\u0105 w historyi Ko\u015bcio\u0142a jest rzecz\u0105, by Papie\u017c jaki, gdy prze\u00admawia czyli naucza ex cathedra tj. jako naj\u00adwy\u017cszy nauczyciel ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a, kiedykol\u00adwiek mylnie i b\u0142\u0119dnie naucza\u0142.<\/span><\/p>\r\n

Nierozum a tak\u017ce z\u0142o\u015b\u0107 ludzka prze\u00adkr\u0119ca nieraz tak jasn\u0105 i dla ka\u017cdego katolika zrozumia\u0142\u0105 nauk\u0119 o nieomylno\u015bci Papie\u017ca. Przeciwnicy czyni\u0105 z niej karykatur\u0119, zarzu\u00adcaj\u0105c nam, \u017ce Papie\u017c to ju\u017c chyba istny \u201ebo\u00ad\u017cek\u201d, bo przecie\u017c B\u00f3g sam jedynie jest nie\u00adomylny. Wobec podobnych, niczem nieuza\u00adsadnionych zarzut\u00f3w godzi si\u0119 nam przy\u00adtoczy\u0107, co nawet protestant o jasnych i sprawiedliwych pogl\u0105dach s\u0105dzi na korzy\u015b\u0107 nauki katolickiej. Ot\u00f3\u017c teolog protestancki Monrad pisze do swego kolegi Martensen’a (Nr. 18 \u201eli\u00adst\u00f3w politycznych\u201d) dos\u0142ownie: \u201eCzy dogmat o nieomylno\u015bci czyni papie\u017ca rzeczywi\u015bcie\u201ebo\u017ckiem\u201d? Przecz\u0119 temu, gdy\u017c nieomylno\u015b\u0107 odnosi si\u0119 tylko do jego wyrok\u00f3w jako papie\u017ca, nast\u0119pcy Piotra, jako najwy\u017cszego przedstawi\u00adciela Ko\u015bcio\u0142a katolickiego a \u017cadn\u0105 miar\u0105 do jego przymiot\u00f3w jako cz\u0142owieka. Katolik \u017caden nie twierdzi, jakoby Papie\u017c pod jakimkolwiek wzgl\u0119dem pr\u00f3cz w wyrokach swych jako Pa\u00adpie\u017c nie podlega\u0142 u\u0142omno\u015bciom i s\u0142abo\u015bciom ludzkim. Sk\u0105d\u017ce tedy nazywa\u0107 go \u201ebo\u017ckiem\u201d ? Znaczy to by\u0107 wiernym \u201eprawdzie w mi\u00ad\u0142o\u015bci\u201d?<\/span><\/p>\r\n

\u0141aci\u0144ski pisarz ko\u015bcielny Prudencyusz powiada o \u015bw. Hipolicie, m\u0119czenniku, \u017ce gdy go zapytano o schyzm\u0119 Nowata w czwartem stu\u00adleciu, t\u0119 da\u0142 odpowied\u017a:<\/span><\/p>\r\n

Fugite, o miseri, exsecranda Novati Schismata:\u00a0
\r\ncatholicis reddite vos populis.\u00a0
\r\nUna fides vigeat, prisca quae condita templo est;
\r\nQuam Paulus retinet quamque cathedra Petri.<\/span><\/p>\r\n

W przek\u0142adzie polskim:<\/span><\/p>\r\n

Niecnych Nowata rozdwoje\u0144, nieszcz\u0119\u015bni wy, pilnie si\u0119 strze\u017ccie,
\r\nZa\u015b z katolickim te\u017c ludem w jedno\u015bci bra\u00adterskiej si\u0119 \u0142\u0105czcie;
\r\nKwitn\u0105\u0107 ma jedna wci\u0105\u017c wiara, od dawna w Ko\u015bciele z\u0142o\u017cona,
\r\nPawe\u0142 statecznie j\u0105 chowa i Piotra \u015bwi\u0119tego Stolica.<\/span><\/p>\r\n

\u00a0<\/p>\r\n

ZAKO\u0143CZENIE.<\/span><\/span><\/strong> <\/span><\/p>\r\n

\u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 Boga \u017cywego\u201d (I <\/span>Tym. 3, 15) musi by\u0107 tylko \u017cywym organizmem, kt\u00f3rym \u017cywa rz\u0105dzi powaga. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki jest tym \u017cywym organizmem czyli wedle s\u0142\u00f3w aposto\u0142a Cia\u0142em Chrystusowem, kt\u00f3rego G\u0142o\u00adw\u0105 jest Chrystus sam a my cz\u0142onkami jego. Jako taki nie jest i nie mo\u017ce by\u0107 ten Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusowy, jak sekciarze r\u00f3\u017cni twierdzili mylnie i twierdz\u0105 do dzi\u015b dnia, li duchowem zespoleniem o indywidualnej samowoli co do my\u015bli i wiary; przeciwnie jest on jednolitem, \u017cy\u00adwem i widzialnem zgromadzeniem; zgromadze\u00adnia czyli spo\u0142eczno\u015bci widzialne rz\u0105dzone by\u0107 mog\u0105 li powag\u0105 \u017cyw\u0105 i to bezwarunkow\u0105; pi\u00adsane lub przekazane prawo bez autorytetu \u017cy\u00adwego musi prowadzi\u0107 do spor\u00f3w i rozdwojenia. Przyzna\u0107 to musz\u0105, bo i nie mog\u0105 inaczej, na\u00adwet ci, kt\u00f3rzy nie z przekonania, ale z niena\u00adwi\u015bci przeciw wspania\u0142ej organizacyi Ko\u015bcio\u0142a katolickiego wci\u0105\u017c marz\u0105 i pisz\u0105 o czysto du\u00adchowym ko\u015bciele, nie kr\u0119puj\u0105cym \u017cadnymi dogmatami nienaruszalnej osobistej wolno\u015bci cz\u0142owieka; st\u0105d \u00f3w \u017cywy autorytet uznaje r\u00f3wnie\u017c Harnack (Historya dogmat\u00f3w I. 4,<\/em> 416) za niezb\u0119dny:<\/span><\/p>\r\n

\u201eWidzialna spo\u0142eczno\u015b\u0107 nie mo\u017ce by\u0107 rz\u0105\u00addzona przekazanem i pisanem s\u0142owem, ale tylko przez osoby; litera bowiem sama zawsze b\u0119dzie rozdwaja\u0142a i roz\u0142\u0105cza\u0142a.\u201d<\/span><\/p>\r\n

Aposto\u0142owie byli w pierwszych czasach chrze\u015bcija\u0144skich, kiedy wszystko spoczywa\u0142o na s\u0142owie \u017cywem – Pismo \u015bw. Nowego Zakonu powoli powstawa\u0142o – tem s\u0142owem au\u00adtentycznem i wiarogodnem. Aposto\u00ad\u0142owie nie przypisywali sobie tylko, ale za\u017cywali powagi bezwzgl\u0119dnej tak dalece, i\u017c bez tej ab\u00adsolutnej powagi \u017cywej powstanie Nowego Te\u00adstamentu by\u0142oby zagadk\u0105 niepoj\u0119t\u0105, tak samo jak idea sk\u0142adu wiary (depositum fidei), regu\u0142y wiary, tradycyi, urz\u0119du nauczycielskiego i ca\u00ad\u0142ej hierarchii ko\u015bcielnej (Cfr. Batiffol – Seppelt 55. 56). \u201eDlatego i my dzi\u0119\u00adkujemy Bogu bez przestanku, i\u017c przyj\u0105wszy od nas s\u0142owo s\u0142uchania Bo\u017cego, przyj\u0119li\u015bcie je nie jako s\u0142owo ludzkie, ale s\u0142owo Boga…\u201d( I Thess. 2, 13) \u201e…ale\u015bcie pos\u0142uszni byli z serca tego sposobu nauki, do kt\u00f3rego podani jeste\u015bcie\u201d (Rzym. 6, 17).<\/span><\/p>\r\n

Ani aposto\u0142owie ani ich nast\u0119pcy nie by\u00adliby zdolni zjedna\u0107 sobie u wiernych tego zaufa\u00adnia bez granic, tego bezwzgl\u0119dnego pos\u0142usze\u0144\u00adstwa i tej silnej, niczem niezachwianej wiary w to, co g\u0142osz\u0105 i czego nauczaj\u0105, gdyby nie \u017cy\u0142o w sercach tych tysi\u0119cy i milion\u00f3w ludzi prze\u015bwiadczenie o zupe\u0142nej, absolutnej prawdziwo\u015bci wszystkiego zgo\u0142a, co im Ko\u015bci\u00f3\u0142 przez usta pos\u0142annik\u00f3w swych do wie\u00adrzenia podaje. Ko\u015bci\u00f3\u0142, to nie szko\u0142a filozof\u00f3w, w kt\u00f3rej si\u0119 dysputuje i rozprawia, jak si\u0119 to dzia\u0142o w owych szko\u0142ach staro\u017cytnych filozo\u00adf\u00f3w; skoro filozof jaki si\u0119 nie podoba\u0142, obierano sobie innego wedle upodobania. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie dysputuje i nie przemawia argumentacyami m\u0105dro\u015bci ludzkiej, ale \u017cywem s\u0142owem Bo\u017cem, jako dzier\u017c\u0105cy powag\u0119 i w\u0142adz\u0119 abso\u00adlutn\u0105 od Boga mu dan\u0105. W tem si\u0142a i pot\u0119ga niespo\u017cyta Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i jego wszech\u00adpot\u0119\u017cny wp\u0142yw na jednostki i cale narody! Naucza on bowiem i dzia\u0142a z rozkazu i w imie\u00adniu Chrystusa, o kt\u00f3rym czytamy wyra\u017anie w Pi\u015bmie \u015bw.: \u201eI zdumiewali si\u0119 na nauk\u0119 jego, albowiem je uczy\u0142 jako w\u0142adz\u0119 maj\u0105cy, <\/strong>a nie jako Doktorowie\u201d (Mar. I, 22).<\/span><\/p>\r\n

Zdumiewa\u0142 si\u0119 Pliniusz za panowania ce\u00adsarza Trajana, zdumiewa\u0142 si\u0119 cesarz Decyusz, zdumiewaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c po dzi\u015b dzie\u0144 my\u015bliciele i uczeni nad t\u0105 nies\u0142ychan\u0105 powag\u0105, jakiej Ko\u015bci\u00f3\u0142 u wiernych za\u017cywa, nad jego wzrostem i wp\u0142ywem; w oczach ich – i to s\u0142usznie – Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki jest dzi\u015b pierwsz\u0105 pot\u0119g\u0105 na ca\u0142ym \u015bwiecie. Jeden z profesor\u00f3w uniwer\u00adsytetu berli\u0144skiego Ferdynand Schmidt, po\u00admimo \u017ce sam jest protestantem, tak pisze (cfr. Civita cattolica 1904 III. str. 248): \u201eZ podzi\u00adwem patrzymy dzisiaj, jak w czasach, gdy nasza literatura klasyczna tak zakwit\u0142a, a wiel\u00adcy nasi filozofowie uprawiali filozofi\u0119, katoli\u00adcyzm zyska\u0142 na sile i sta\u0142 si\u0119 najwa\u017cniejszym czynnikiem w naszem \u017cyciu politycznem i umys\u0142owem; i jakkolwiek fakt ten mo\u017ce si\u0119 nie podoba\u0107 nam protestantom, w ka\u017cdym razie przeczy\u0107 mu nie mo\u017cna. Doszli\u015bmy do tego, \u017ce patrzymy, jak protestantyzm musi si\u0119 cofa\u0107 poza katolicyzm. Wi\u0119cej powiem: dzisiaj katolicyzm, a nie protestantyzm, sta\u0142 si\u0119 \u015brodowiskiem i obro\u0144c\u0105 kultury, bo tylko Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymski zachowa\u0142 \u017cywe po\u00adczucie pot\u0119gi, jak\u0105 posiada my\u015bl, idea, jednem s\u0142owem duchowy pierwiastek w \u017cyciu. Pro\u00adtestantyzm zasn\u0105\u0142, a katolicyzm osta\u0142 si\u0119 jako jedyna o\u017cywcza pot\u0119ga du\u00adchowa.\u201d<\/span><\/p>\r\n

My wiemy, co jest t\u0105 \u201eo\u017cywcz\u0105 pot\u0119g\u0105 duchow\u0105\u201d w Ko\u015bciele katolickim, nad kt\u00f3r\u0105 \u015bwiat si\u0119 zdumiewa i kt\u00f3rej poj\u0105\u0107 nie chce. Chrystus, kt\u00f3ry ten Ko\u015bci\u00f3\u0142 sarn zbudowa\u0142, da\u0142 nam ju\u017c dawno odpowied\u017a na to pytanie, kiedy do Aposto\u0142\u00f3w powiedzia\u0142: \u201eA ja prosi\u0107 b\u0119d\u0119 Ojca, a innego pocieszyciela da wam, aby z wami mieszka\u0142 na wieki, Ducha prawdy, kt\u00f3rego \u015bwiat przyj\u0105\u0107 nie mo\u017ce, bo go nie widzi ani go zna. Lecz wy poznacie go, i\u017c u was mieszka\u0107 b\u0119dzie i w was b\u0119dzie.\u201d (Jan 14, 16, 17).<\/span><\/p>\r\n

KONIEC.<\/span><\/strong><\/p>\r\n

\u00a0<\/p>\r\n

Za: \u015awi\u0119ty Krzy\u017c<\/a><\/p>\r\n

\u00a0<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201e…Ko\u015bci\u00f3\u0142 Boga \u017cywego, filar i utwierdzenie prawdy\u201d I Tym 3,15 WST\u0118P Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki by\u0142 po wszystkie czasy \u015bwiat\u0142em \u015bwiata i str\u00f3\u017cem prawdy, sprawie\u00addliwo\u015bci i dobrych obyczaj\u00f3w. Na ka\u017cdej nie\u00admal karcie historyi czyta\u0107 mo\u017cna, ile to dobro\u00addziejstw ludzko\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142owi zawdzi\u0119cza. Przez wieki ca\u0142e Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. by\u0142 jedynym krzewicielem o\u015bwiaty, prawdziwej kultury i cywilizacyi. Jako kokosz kurcz\u0119ta […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[119],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4318"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4318"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4318\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":119132,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4318\/revisions\/119132"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4318"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4318"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4318"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}