{"id":43040,"date":"2011-09-04T21:13:37","date_gmt":"2011-09-05T02:13:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=43040"},"modified":"2011-09-04T21:13:37","modified_gmt":"2011-09-05T02:13:37","slug":"wladze-niemieckie-slepe-na-krzywde-niewidomych-poszkodowanych-w-wyniku-ii-wojny-swiatowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=43040","title":{"rendered":"W\u0142adze niemieckie \u015blepe na krzywd\u0119 niewidomych-poszkodowanych w wyniku II wojny \u015bwiatowej"},"content":{"rendered":"

O wiele trudniej jest dochodzi\u0107 praw poszkodowanych cywilnych ofiar wojny w sytuacji, gdy w\u0142adze pa\u0144stwowe odwracaj\u0105 si\u0119 do nich plecami.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Polacy pokrzywdzeni w wyniku II wojny \u015bwiatowej maj\u0105 ju\u017c do\u015b\u0107 wykr\u0119t\u00f3w w\u0142adz Niemiec. Pozostawieni sami sobie przez obecny rz\u0105d Polski decyduj\u0105 si\u0119 bra\u0107 sprawy we w\u0142asne r\u0119ce. Stowarzyszenie Niewidomych Cywilnych Ofiar Wojny zacz\u0119\u0142o niedawno sw\u0105 batali\u0119 w Berlinie, ale jest gotowe na zako\u0144czenie jej nawet w Strasburgu, je\u015bli Niemcy b\u0119d\u0105 nadal oboj\u0119tni na krzywd\u0119 polskich poszkodowanych.
<\/strong><\/p>\r\n

W miniony czwartek, w 72. rocznic\u0119 wybuchu II wojny \u015bwiatowej, Stowarzyszenie Niewidomych Cywilnych Ofiar Wojny zorganizowa\u0142o w Berlinie manifestacj\u0119, domagaj\u0105c si\u0119 zado\u015b\u0107uczynienia za cierpienia i utracony wzrok w wyniku rozp\u0119tanej przez Niemc\u00f3w wojny. – Demonstracja by\u0142a ostatnim desperackim krokiem, by zauwa\u017cono t\u0119 grup\u0119 ofiar wojny. Liczy ona w Polsce 250 os\u00f3b. Te krzywdy do tej pory nie zosta\u0142y wynagrodzone przez Niemc\u00f3w – podkre\u015bla przewodnicz\u0105cy stowarzyszenia Ryszard Rutka.<\/p>\r\n

Wtr\u0105ceni w ciemno\u015bci na ca\u0142e \u017cycie<\/strong><\/h4>\r\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w stowarzyszenia zosta\u0142a poszkodowana jeszcze jako dzieci. – Cz\u0142onkowie stowarzyszenia doznali utraty wzroku zwykle w wyniku bombardowa\u0144 samolot\u00f3w niemieckich czy te\u017c dlatego, \u017ce w okresie wojny jako dzieci zetkn\u0119li si\u0119 z niezabezpieczonymi minami i niewypa\u0142ami, lub z innych powod\u00f3w – opowiada przewodnicz\u0105cy SNCOW.
W podobny spos\u00f3b sam pan Ryszard straci\u0142 wzrok. – W grudniu 1944 r. jako 5-letni ch\u0142opiec bawi\u0142em si\u0119 z innymi dzie\u0107mi niedaleko ko\u015bcio\u0142a parafialnego w jednej z podradomskich miejscowo\u015bci, gdy dosz\u0142o do eksplozji zrzuconego przez niemiecki samolot niewybuchu. Zgin\u0119\u0142y wtedy trzy osoby, a troje dzieci zosta\u0142o rannych, w\u015br\u00f3d nich ja. Straci\u0142em wzrok… – opowiada. Tragedia zmieni\u0142a ca\u0142e jego \u017cycie, pogr\u0105\u017caj\u0105c je na zawsze w ciemno\u015bciach… – \u0179adna rehabilitacja nie przywr\u00f3ci mi wzroku – zaznacza pan Ryszard. Dodaje, \u017ce niekt\u00f3rzy poszkodowani w wyniku eksplozji lub innych dzia\u0142a\u0144 wojennych tracili niekiedy tak\u017ce r\u0119ce, nogi lub doznawali obra\u017ce\u0144 wewn\u0119trznych.
Leczenie rannych dzieci w trudnych warunkach wojennych spada\u0142o wy\u0142\u0105cznie na rodziny. Sprawca – armia niemiecka – nie poni\u00f3s\u0142 za to \u017cadnej odpowiedzialno\u015bci… do dzi\u015b. Czy jest szansa, by to zmieni\u0107?<\/p>\r\n

Szansa na zado\u015b\u0107uczynienie<\/strong><\/h4>\r\n

Mecenas Stefan Hambura z Berlina, kt\u00f3ry reprezentuje SNCOW, uwa\u017ca, \u017ce tak. W jaki spos\u00f3b mo\u017cna sk\u0142oni\u0107 g\u0142uche przez ca\u0142e lata w\u0142adze RFN do zado\u015b\u0107uczynienia za krzywdy wyrz\u0105dzone przedstawicielom stowarzyszenia? Zdaniem prawnika, najpierw nale\u017cy z\u0142o\u017cy\u0107 wnioski w tej sprawie w urz\u0119dzie kanclerskim reprezentuj\u0105cym w\u0142adze RFN, kt\u00f3re s\u0105 nast\u0119pc\u0105 prawnym III Rzeszy.
Jakich argument\u00f3w mo\u017cna u\u017cy\u0107? Przewodnicz\u0105cy Rutka zauwa\u017ca, \u017ce Niemcy przyznaj\u0105 \u015bwiadczenia osobom, kt\u00f3re dozna\u0142y uszczerbku na zdrowiu w wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych na terenach nale\u017c\u0105cych przed wojn\u0105 do III Rzeszy, a nie wyp\u0142acaj\u0105 takich \u015bwiadcze\u0144 osobom, kt\u00f3re mieszka\u0142y na terenie II Rzeczypospolitej. – A przecie\u017c wojna i okupacja niemiecka obejmowa\u0142a ca\u0142e terytorium Polski. Czemu wi\u0119c Polacy skrzywdzeni przez niemieckie bomby maj\u0105 przez tyle lat cierpie\u0107 bez jakiegokolwiek zado\u015b\u0107uczynienia? – pyta Ryszard Rutka.
Mecenas Stefan Hambura wskazuje, \u017ce po przyst\u0105pieniu Polski do Unii Europejskiej takie r\u00f3\u017cnicowanie wyp\u0142acanych \u015bwiadcze\u0144 ze wzgl\u0119du na narodowo\u015b\u0107 os\u00f3b poszkodowanych nie jest zgodne z unijnym prawem. – Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej w art. 18 m\u00f3wi, \u017ce zakazana jest wszelka dyskryminacja ze wzgl\u0119du na przynale\u017cno\u015b\u0107 pa\u0144stwow\u0105 – podkre\u015bla.
Z kolei przewodnicz\u0105cy Rutka zauwa\u017ca, \u017ce poszkodowani, kt\u00f3rych prawa do \u015bwiadcze\u0144 w\u0142adze niemieckie uzna\u0142y, otrzymuj\u0105 800 euro miesi\u0119cznie dodatku do emerytury, a raz w roku mog\u0105 bezp\u0142atnie pojecha\u0107 na miesi\u0105c do sanatorium. Przedstawiciele SNCOW domagaj\u0105 si\u0119 podobnej pomocy oraz jednorazowych \u015bwiadcze\u0144 w wysoko\u015bci 80 tys. euro na osob\u0119.<\/p>\r\n

Tysi\u0105ce zapomnianych ofiar<\/strong><\/h4>\r\n

Osoby, kt\u00f3re utraci\u0142y wzrok w wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych, to niestety nie jedyna grupa Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy prawie 70 lat po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej nie doczekali si\u0119 \u017cadnych \u015bwiadcze\u0144.
Jerzy Sowa, przewodnicz\u0105cy Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Stowarzyszenia Polak\u00f3w Poszkodowanych przez III Rzesz\u0119, szacuje, \u017ce s\u0105 jeszcze tysi\u0105ce ofiar cywilnych, kt\u00f3re w taki lub inny spos\u00f3b zosta\u0142y poszkodowane w wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych, a nie otrzyma\u0142y dot\u0105d zado\u015b\u0107uczynienia z tego tytu\u0142u. Dlaczego? – Wynika\u0142o to z r\u00f3\u017cnych przyczyn, m.in. rygorystycznych zapis\u00f3wwymagaj\u0105cych udowodnienia, \u017ce odniesiony uszczerbek na zdrowiu ponios\u0142o si\u0119 wskutek dzia\u0142a\u0144 wojennych – wskazuje. Jak tymczasem udowodni\u0107 tak\u0105 szkod\u0119, gdy np. zrzucona z samolotu bomba spowodowa\u0142a trwa\u0142y uszczerbek na zdrowiu dziecka podczas okupacji niemieckiej? Kto mia\u0142 wtedy wyda\u0107 za\u015bwiadczenie w tej sprawie? – Te rygorystyczne warunki by\u0142y korzystne dla Niemc\u00f3w, nie dla Polak\u00f3w – podkre\u015bla.
Mecenas Roman Nowosielski z kancelarii prawnej Nowosielski Gotkowicz i Partnerzy podpowiada jednak, \u017ce mo\u017cna stara\u0107 si\u0119 o pomoc ze strony Instytutu Pami\u0119ci Narodowej. – Wystarczy z\u0142o\u017cy\u0107 do niego doniesienie o pope\u0142nionej zbrodni przeciw Narodowi Polskiemu – t\u0142umaczy. W\u00f3wczas IPN rozpoczyna post\u0119powanie w tej sprawie, a uzyskane w ten spos\u00f3b materia\u0142y mo\u017cna wykorzysta\u0107 tak\u017ce przed s\u0105dem.
W taki w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b uda\u0142o si\u0119 pozyska\u0107 dodatkowe materia\u0142y w g\u0142o\u015bnej sprawie Winicjusza Natoniewskiego, kt\u00f3ry zosta\u0142 jako dziecko powa\u017cnie poparzony podczas pacyfikacji przez Niemc\u00f3w jednej z wsi na Zamojszczy\u017anie. To w\u0142a\u015bnie kancelaria Nowosielski Gotkowicz i Partnerzy prowadzi t\u0119 spraw\u0119.<\/p>\r\n

Ostatecznie Strasburg<\/strong><\/h4>\r\n

Mecenas Nowosielski wskazuje, \u017ce specyfika szk\u00f3d na osobie, jak kwalifikuj\u0105 prawnicy trwa\u0142y uszczerbek na zdrowiu doznany podczas wojny, polega na tym, \u017ce takie szkody nie ulegaj\u0105 przedawnieniu, co jest wa\u017cne po tylu latach.
Jakich konkretnie szk\u00f3d mo\u017cna dochodzi\u0107? – Chodzi o krzywdy fizyczne, a wi\u0119c jaki\u015b uszczerbek na zdrowiu, za kt\u00f3ry nie zosta\u0142o wyp\u0142acone zado\u015b\u0107uczynienie, jak i psychiczne, w postaci np. traumy wynikaj\u0105cej z wyp\u0119dzenia z domu, kt\u00f3ra przenosi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na dzieci, a wi\u0119c m\u00f3wimy o tzw. syndromie drugiego pokolenia. One r\u00f3wnie\u017c mog\u0142yby domaga\u0107 si\u0119 odszkodowa\u0144 – zaznacza mec. Nowosielski.
Jednak sami poszkodowani przyznaj\u0105, \u017ce wielokrotnie zwracali si\u0119 do w\u0142adz niemieckich o takie wsparcie, i niestety zawsze bez efekt\u00f3w. Mecenas Nowosielski zwraca jednak uwag\u0119, \u017ce wa\u017cny jest sam fakt przes\u0142ania takiego wniosku za tzw. dowodem dor\u0119czenia. – To sprawia, \u017ce nawet je\u015bli pa\u0144stwo niemieckie odrzuci roszczenia danej osoby poszkodowanej, w\u00f3wczas traktuje si\u0119 to tak, \u017ce z prawnego punktu widzenia w\u0142adze zosta\u0142y skutecznie powiadomione o \u017c\u0105daniu zado\u015b\u0107uczynienia i musia\u0142y wobec niego zaj\u0105\u0107 jakie\u015b stanowisko. W\u00f3wczas s\u0105d polski potraktuje to jako tzw. wezwanie przeds\u0105dowe, przeprowadzone skutecznie – wskazuje. Dodaje, \u017ce w\u00f3wczas mo\u017cna z\u0142o\u017cy\u0107 wniosek o zado\u015b\u0107uczynienie do s\u0105du w\u0142a\u015bciwego ze wzgl\u0119du na miejsce zamieszkania poszkodowanego, poniewa\u017c to w\u0142a\u015bnie tam poniesiona krzywda trwa, bo osoba poszkodowana nadal cierpi. Prawnik dodaje, \u017ce nawet je\u015bli poszkodowani nie uzyskaj\u0105 satysfakcjonuj\u0105cych rozstrzygni\u0119\u0107 w polskich s\u0105dach, to w ten spos\u00f3b wyczerpi\u0105 drog\u0119 dochodzenia na polskim gruncie. W ten spos\u00f3b spe\u0142ni\u0105 konieczny wym\u00f3g, by skierowa\u0107 spraw\u0119 do Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka w Strasburgu.
Trafi\u0142a tam r\u00f3wnie\u017c sprawa wspomnianego Winicjusza Natoniewskiego. Jakie ma szanse na wygran\u0105? – Wed\u0142ug mnie, zmiany, jakie nast\u0119puj\u0105 w prawie mi\u0119dzynarodowym, dotycz\u0105ce poszerzania zakresu ochrony os\u00f3b pokrzywdzonych, sprawiaj\u0105, i\u017c szanse wygrania sprawy w Strasburgu rosn\u0105 – odpowiada mecenas Nowosielski.<\/p>\r\n

Bez wsparcia w\u0142adz Polski<\/strong><\/h4>\r\n

Zar\u00f3wno prawnicy, jak i sami poszkodowani wskazuj\u0105, \u017ce o wiele trudniej jest dochodzi\u0107 praw poszkodowanych cywilnych ofiar wojny w sytuacji, gdy w\u0142adze pa\u0144stwowe odwracaj\u0105 si\u0119 do nich plecami. – Nie otrzymali\u015bmy wsparcia ani ze strony premiera, ani Ministerstwa Spraw Zagranicznych, ani nawet od Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie – \u017cali si\u0119 pan Ryszard. Wsparcia stara\u0144 stowarzyszenia odm\u00f3wi\u0142 tak\u017ce W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski, pe\u0142nomocnik premiera Donalda Tuska ds. dialogu mi\u0119dzynarodowego. – Jedynie \u015bp. prezydent Lech Kaczy\u0144ski zgodzi\u0142 si\u0119 spotka\u0107 z nami, ale niestety nie zd\u0105\u017cy\u0142… Mieli\u015bmy si\u0119 spotka\u0107 w maju ub.r. – dodaje przewodnicz\u0105cy Rutka.
Przedstawiciele rz\u0105du Donalda Tuska przyznaj\u0105 z rozbrajaj\u0105c\u0105 szczero\u015bci\u0105, \u017ce nie b\u0119d\u0105 wspiera\u0107 \u015brodowisk Polak\u00f3w poszkodowanych przez III Rzesz\u0119, bo rz\u0105d „na podstawie ww. porozumienia polsko-niemieckiego z 1991 r. zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 wobec rz\u0105du RFN, \u017ce 'nie b\u0119dzie dochodzi\u0142 dalszych roszcze\u0144 obywateli polskich, kt\u00f3re mog\u0142yby wynika\u0107 w zwi\u0105zku z prze\u015bladowaniem nazistowskim'”. Tak\u0105 odpowied\u017a przes\u0142a\u0142 przedstawicielom SNCOW Piotr Paszkowski, dyrektor gabinetu politycznego szefa MSZ Rados\u0142awa Sikorskiego.
Oburzenia takim zachowaniem nie kryje przewodnicz\u0105cy Rutka.
– Skoro wyje\u017cd\u017camy do s\u0105siedniego kraju, by dochodzi\u0107 naszych s\u0142usznych praw, to wypada\u0142oby, \u017ceby przedstawiciele mojego pa\u0144stwa cho\u0107 zainteresowali si\u0119 nami – dodaje. Tymczasem przedstawiciele polskiego konsulatu w Berlinie odm\u00f3wili jakiegokolwiek wsparcia i udzia\u0142u w inicjatywie polskich poszkodowanych. – Dlatego tym bardziej dra\u017cni\u0105 nas deklaracje przedstawicieli polskich w\u0142adz o tym, jak to wspaniale pojedna\u0142y si\u0119 z Niemcami, jakie to serdeczne relacje utrzymuj\u0105 z nimi, a minister Bartoszewski nadstawia pier\u015b do niemieckich odznacze\u0144 – m\u00f3wi wprost Ryszard Rutka. – My b\u0119dziemy mieli poczucie, \u017ce do jakiego\u015b pojednania z Niemcami mo\u017ce doj\u015b\u0107, gdy zado\u015b\u0107uczyni\u0105 za krzywdy, wyrz\u0105dzone nam i niezado\u015b\u0107uczynione od 70 lat – dodaje. l
<\/strong><\/p>\r\n

Mariusz Bober<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"O wiele trudniej jest dochodzi\u0107 praw poszkodowanych cywilnych ofiar wojny w sytuacji, gdy w\u0142adze pa\u0144stwowe odwracaj\u0105 si\u0119 do nich plecami. Polacy pokrzywdzeni w wyniku II wojny \u015bwiatowej maj\u0105 ju\u017c do\u015b\u0107 wykr\u0119t\u00f3w w\u0142adz Niemiec. Pozostawieni sami sobie przez obecny rz\u0105d Polski decyduj\u0105 si\u0119 bra\u0107 sprawy we w\u0142asne r\u0119ce. Stowarzyszenie Niewidomych Cywilnych Ofiar Wojny zacz\u0119\u0142o niedawno sw\u0105 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[6],"tags":[166,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43040"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43040"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43040\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43040"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43040"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43040"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}