{"id":43021,"date":"2011-09-04T10:42:51","date_gmt":"2011-09-04T15:42:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=43021"},"modified":"2011-09-04T10:42:51","modified_gmt":"2011-09-04T15:42:51","slug":"10-lat-w-bolszewii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=43021","title":{"rendered":"10 lat w Bolszewii"},"content":{"rendered":"

Nak\u0142adem O\u015brodka „Wo\u0142anie z Wo\u0142ynia” ukaza\u0142a si\u0119 niezwyk\u0142a ksi\u0105\u017cka. S\u0105 to wspomnienia Ks. Zygmunta Chmielnickiego zatytu\u0142owane „Kartki wspomnie\u0144”, opracowane przez Mari\u0119 D\u0119bowsk\u0105. Niezwyk\u0142o\u015b\u0107 tej publikacji polega na tym, ze s\u0105 to wspomnienia kap\u0142ana pracuj\u0105cego w \u201eBolszewii\u201d – jak przed II wojna \u015bwiatow\u0105 w Polsce okre\u015blano Zwi\u0105zek Radziecki.<\/strong><\/p>\r\n

Ks. Zygmunt Chmielnicki nie porzuci\u0142 \u0179ytomierszczyzny, jak inni kap\u0142ani, gdy w wyniku Traktatu Ryskiego zosta\u0142a ona w\u0142\u0105czona do sowieckiej Ukrainy i kontynuowa\u0142 swoja pos\u0142ug\u0119 duszpastersk\u0105 w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w a\u017c do momentu, gdy zosta\u0142 aresztowany i zes\u0142any na So\u0142owki.<\/p>\r\n

Urodzi\u0142 si\u0119 on w 1891r. w Nie\u015bwiczu na Wo\u0142yniu. Gimnazjum uko\u0144czy\u0142 w \u0141ucku. W 1911r. zapisa\u0142 si\u0119 na wydzia\u0142 prawa w Uniwersytecie \u015bw. W\u0142odzimierza w Kijowie. Studia prawnicze porzuci\u0142 w 1914r., by wst\u0105pi\u0107 do seminarium duchownego diecezji \u0142ubko-\u017cytomierskiej w \u0179ytomierzu. \u015awi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie otrzyma\u0142 w 1918 r. Pierwsz\u0105 jego plac\u00f3wk\u0105 duszpastersk\u0105 by\u0142y Horoszki, filia parafii Toporzyszcze w dekanacie owruckim diecezji \u017cytomierskiej. W tym momencie zaczynaj\u0105 si\u0119 \u201eKartki wspomnie\u0144\u201d. Zaczyna je obrazek zatytu\u0142owany \u201ePierwsze zetkni\u0119cie z bolszewikami\u201d.\u00a0<\/p>\r\n

Wcze\u015bniej jednak autor napisa\u0142 wst\u0119p, w kt\u00f3rym przedstawia swoje intencje. Czytamy w nim m.in.: \u201eJe\u017celi si\u0119 ma poza sob\u0105 blisko 10 lat \u017cycia kap\u0142a\u0144skiego w Bolszewii, je\u017celi si\u0119 zwiedzi\u0142o kilkana\u015bcie wi\u0119zie\u0144 i ob\u00f3z koncentracyjny so\u0142owiecki, to w pewnym stopniu posiada si\u0119 warunki do napisania wcale zajmuj\u0105cych pami\u0119tnik\u00f3w. Poniewa\u017c jednak nie\u0142atwo da\u0142oby si\u0119 to osi\u0105gn\u0105\u0107 przy rozmaitych zaj\u0119ciach kap\u0142a\u0144skich, poprzesta\u0107 trzeba na lu\u017anych obrazkach, nie zawsze nawet zwi\u0105zanych w ca\u0142o\u015b\u0107 chronologiczn\u0105. Dla czasopisma to ujdzie. Pisz\u0119 je spokojnie, wiele zapomniawszy, a wszystko przebaczywszy, bez \u017c\u00f3\u0142ci i jadu. Niech B\u00f3g b\u0142\u0105dz\u0105cym daje upami\u0119tanie, a cierpi\u0105cym ratunek. Odtwarzam wiernie, jak mi to w tej chwili pami\u0119\u0107 przedstawia. Nie trzeba nic dodawa\u0107 ani upi\u0119ksza\u0107 – \u017cycie stwarza fakty i anegdoty, jakich najbujniejsza fantazja nie wymy\u015bli.\u201d\u00a0<\/p>\r\n

Z kolejnych \u201ekartek\u201d wspomnie\u0144 poznajemy pierwsze miesi\u0105ce w\u0142adzy bolszewik\u00f3w na Ukrainie, kiedy to nie czuli si\u0119 jeszcze pewnie i cofali si\u0119 na Wsch\u00f3d, przep\u0119dzani przez \u201ebia\u0142ych\u201d i Polak\u00f3w. Opisuje wkroczenie wojsk polskich na \u0179ytomierszczyzn\u0119 podczas ofensywy na Kij\u00f3w w 1920 r. Ich odwr\u00f3t i ponowne wkroczenie bolszewik\u00f3w. Pisze o oczekiwaniach Polak\u00f3w z okolicy, w kt\u00f3rej pracowa\u0142, naiwnie wierz\u0105cych, \u017ce podczas rokowa\u0144 pokojowych Polska o nich nie zapomni. – \u201ePanuje og\u00f3lne przekonanie, \u017ce Polska we\u017amie po Dniepr, a przynajmniej po Teterew. Granice 1772 r. – oto powszechna u nas opinia. Jeste\u015bmy spokojni, \u017ce w takim razie nast\u0105pi z wszelk\u0105 pewno\u015bci\u0105 w\u0142\u0105czenie naszego rejonu do granic Rzeczypospolitej.<\/p>\r\n

Pewnego dnia jesiennego, potrzebuj\u0105c spowiedzi \u015bw., a maj\u0105c kap\u0142ana o 20 km we wsi Buczkach, w osobie \u015bp. Ks. Wincentego Pruszy\u0144skiego, uda\u0142em si\u0119 tam pieszo, bo o konie z powodu wzgl\u0119dnej blisko\u015bci frontu by\u0142o trudno. S\u0105siad powita\u0142 mnie wiadomo\u015bci\u0105:<\/p>\r\n

– Wie ju\u017c ksi\u0105dz, kt\u00f3r\u0119dy przejdzie granica?<\/p>\r\n

– Nie. Albo ju\u017c wiadomo?<\/p>\r\n

– Prosz\u0119 gazet\u0119.<\/p>\r\n

Czytam i oczom nie wierz\u0119. Wyliczony szereg miejscowo\u015bci, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych obchodz\u0105 mnie najbardziej le\u017c\u0105ce bli\u017cej nas. A\u017c poza Zwiahlem, ko\u0142o Korca… Gdzie\u017c te ustupki? Wszak o tej granicy m\u00f3wili bolszewicy jeszcze zim\u0105 , przed wojn\u0105, owszem, nawet o oddaniu Zwiahla. By\u0142o to dla nas ca\u0142kiem niezrozumia\u0142e.<\/p>\r\n

Co\u015bmy jednak mogli o tym s\u0105dzi\u0107? Nie wiedzieli\u015bmy przecie ani o rzeczywistym przebiegu boj\u00f3w ani o \u00f3wczesnej racji politycznej. Bolszewicy pisali, \u017ce \u017c\u0105dana przez Polsk\u0119 linia graniczna ma charakter wybitnie strategiczny. Siedzieli\u015bmy smutni, przygn\u0119bieni. W m\u00f3zgu t\u0119tni\u0142o jedno zdanie, po\u017cyczone ze smutnego zako\u0144czenia Trylogii sienkiewiczowskiej:<\/p>\r\n

– Na Lenina po wieki wiek\u00f3w… Na Lenina po wieki wiek\u00f3w…\u201d<\/p>\r\n

Na kolejnych \u201ekartkach\u201d ks. Chmielnicki pisze o pr\u00f3bach u\u0142o\u017cenia wsp\u00f3\u0142\u017cycia z bolszewikami, kt\u00f3rych wraz z wiernymi traktowa\u0142 jako kar\u0119 za grzechy, a tak\u017ce \u017cycie religijne powierzonej im trz\u00f3dki. O wszystkich najtrudniejszych dla siebie chwilach pisze z humorem i bez nienawi\u015bci do kogokolwiek, a zw\u0142aszcza do swoich prze\u015bladowc\u00f3w. O pierwszym aresztowaniu przez bolszewik\u00f3w pisze: \u201epierwszy raz w kozie\u201d. Swoj\u0105 duszpastersk\u0105 pos\u0142ug\u0119 zako\u0144czy\u0142 ks. Chmielnicki jako proboszcz parafii \u015bw. Barbary w Berdyczowie. W tej parafii pracowa\u0142 tylko kilkana\u015bcie miesi\u0119cy i zosta\u0142 aresztowany. 15 maja 1926 r. osadzono go w wi\u0119zieniu w Berdyczowie. Wkr\u00f3tce z trzyletnim wyrokiem znalaz\u0142 si\u0119 w \u0142agrze na Wyspach So\u0142owieckich. W 1928 r. wyszed\u0142 na wolno\u015b\u0107 w ramach wymiany wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych. Osiad\u0142 na Wo\u0142yniu. By\u0142 m.in. ojcem duchownym alumn\u00f3w w seminarium duchownym w \u0141ucku, a tak\u017ce redaktorem tygodnika \u201e\u0179ycie Katolickie\u201d. W nim zamieszcza\u0142 kolejne odcinki swoich wspomnie\u0144 z Bolszewii. W 1939 r. pozosta\u0142 na Wo\u0142yniu. Sowieci nie aresztowali go, traktuj\u0105c nawet z pewna rewerencj\u0105. Znali doskonale jego wspomnienia i potrafili doceni\u0107 ksi\u0119dza, kt\u00f3ry pisa\u0142 o nich bez nienawi\u015bci. By\u0142 jednym z dw\u00f3ch wikariuszy generalnych bpa Adolfa Piotra Szel\u0105\u017cka, dziekanem dekanatu \u0142uckiego, duszpasterzem parafii katedralnej. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 ze strukturami cywilnymi Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. Aresztowany przez Niemc\u00f3w w 1944r. zgin\u0105\u0142 w obozie koncentracyjnym. Jego wspomnienia s\u0105 bardzo ciekawe i stanowi\u0105 obowi\u0105zkow\u0105 lektur\u0119 dla wszystkich pasjonat\u00f3w Wo\u0142ynia i badaczy dziej\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a katolickiego na Wschodzie.<\/p>\r\n

Marek A. Koprowski<\/strong><\/em><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\r\n

Ks. Zygmunt Chmielnicki, \u201eKartki Wspomnie\u0144\u201d, opracowa\u0142a Maria D\u0119bowska, O\u015brodek \u201eWo\u0142anie z Wo\u0142ynia\u201d, Bia\u0142y Dunajec – Ostr\u00f3g 2010, redaktor serii ks. Witold J\u00f3zef Kowal\u00f3w<\/p>\r\n

Ksi\u0105\u017ck\u0119 mo\u017cna zamawia\u0107 pod nast\u0119puj\u0105cymi adresami:<\/p>\r\n

O\u015brodek \u201eWo\u0142anie z Wo\u0142ynia\u201d skr. poczt. 9, 34-520 Poronin
http:\/\/www.wolaniecom.parafia.info.pl\/<\/a>
e-mail: vykovaliv@gmail.com<\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nak\u0142adem O\u015brodka „Wo\u0142anie z Wo\u0142ynia” ukaza\u0142a si\u0119 niezwyk\u0142a ksi\u0105\u017cka. S\u0105 to wspomnienia Ks. Zygmunta Chmielnickiego zatytu\u0142owane „Kartki wspomnie\u0144”, opracowane przez Mari\u0119 D\u0119bowsk\u0105. Niezwyk\u0142o\u015b\u0107 tej publikacji polega na tym, ze s\u0105 to wspomnienia kap\u0142ana pracuj\u0105cego w \u201eBolszewii\u201d – jak przed II wojna \u015bwiatow\u0105 w Polsce okre\u015blano Zwi\u0105zek Radziecki. Ks. Zygmunt Chmielnicki nie porzuci\u0142 \u0179ytomierszczyzny, jak inni […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43021"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43021"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43021\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43021"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43021"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43021"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}