{"id":43010,"date":"2011-09-04T21:27:50","date_gmt":"2011-09-05T02:27:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=43010"},"modified":"2011-09-04T09:41:17","modified_gmt":"2011-09-04T14:41:17","slug":"usa-izrael-i-cywilizacja-chrzescijanska-prof-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=43010","title":{"rendered":"USA, Izrael i cywilizacja chrze\u015bcija\u0144ska – prof. Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

W zwi\u0105zku z poruszeniem, jakie wywo\u0142ali swoimi \u201ejudeochrze\u015bcija\u0144skimi\u201d i proizraelskimi deklaracjami publicy\u015bci Frondy<\/em>: pp. dr Tomasz P. Terlikowski i \u0141ukasz Adamski, warto rozwa\u017cy\u0107 r\u00f3wnie\u017c w\u0105tek pojawiaj\u0105cy si\u0119 nierzadko w innych tak\u017ce wypowiedziach, a mianowicie twierdzenie, i\u017c strategiczny sojusz (Polski, katolik\u00f3w, konserwatyst\u00f3w – w zale\u017cno\u015bci od stawianego akcentu) ze Stanami Zjednoczonymi oraz Izraelem ma istotne – pozytywne – znaczenie dla sprawy cywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej, albowiem, w my\u015bl tego za\u0142o\u017cenia, USA maj\u0105 by\u0107 dzi\u015b cywilizacji tej opok\u0105 i bastionem, Izrael za\u015b – jej bliskowschodnim przycz\u00f3\u0142kiem.<\/p>\r\n

To rzecz pewna, \u017ce oba te kraje reprezentuj\u0105 jak\u0105\u015b<\/em> cywilizacj\u0119, bo – parafrazuj\u0105c dzielnego wojaka Szwejka – jeszcze nigdy tak nie by\u0142o, \u017ceby jakiej\u015b cywilizacji nie by\u0142o. Problem jednak w tym, jaka to cywilizacja i jakie s\u0105 podstawy, aby wspomniane kraje wi\u0105za\u0107 akurat z cywilizacj\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105<\/em>, tym bardziej za\u015b przypisywa\u0107 im tak szczeg\u00f3lne z tego punktu widzenia znaczenie.<\/p>\r\n

Przede wszystkim, na pocz\u0105tek, pragn\u0119 odsun\u0105\u0107 na bok terminologiczno-semantyczne spory o to, jak \u201eprawid\u0142owo\u201d nazywa\u0107 t\u0119 cywilizacj\u0119: chrze\u015bcija\u0144sk\u0105<\/em>, zachodni\u0105<\/em>, europejsk\u0105<\/em> czy zw\u0142aszcza \u0142aci\u0144sk\u0105<\/em> – jak chc\u0105 \u201eortodoksi\u201d Konecznianizmu, twierdz\u0105cy, \u017ce cywilizacja nie mo\u017ce by\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska, bo nie jest – w rozumieniu tego autora – \u201esakralna\u201d. Spory te, cho\u0107 na sw\u00f3j spos\u00f3b interesuj\u0105ce, wydaj\u0105 mi si\u0119 dosy\u0107 ja\u0142owe, a na pewno niekonkluzywne. Ja, na okre\u015blenie \u201etego, co [tu] domniemane\u201d, tj. owej cywilizacji, przyjm\u0119 okre\u015blenie najprostsze, a zarazem o jasnej i jednoznacznie okre\u015blonej tre\u015bci: Christianitas<\/em>. Nie s\u0105dz\u0119, aby jakiekolwiek kontrowersje wzbudzi\u0142a taka oczywisto\u015b\u0107, jak to, \u017ce Christianitas<\/em> zbudowa\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 Rzymski na \u201emateriale ludzkim\u201d ochrzczonych i ucywilizowanych przez Niego lud\u00f3w \u201ebarbarzy\u0144skich\u201d: celtyckich, gockich, germa\u0144skich, s\u0142owia\u0144skich, a nawet (W\u0119grzy!) tura\u0144skich, przekazuj\u0105c im – pr\u00f3cz \u015bwiat\u0142a Wiary, oczywi\u015bcie – harmonijnie splecione ze sob\u0105 potr\u00f3jne dziedzictwo kulturowe: biblijne, greckie i rzymskie. Duchowym szczytem tej Christianitas<\/em> by\u0142o Papiestwo – najwy\u017cszy urz\u0105d Zast\u0119pcy Chrystusa na ziemi i Nast\u0119pcy Ksi\u0119cia Aposto\u0142\u00f3w; jej sercem – benedykty\u0144skie, cysterskie i inne opactwa, od Monte Cassino po Cluny, oraz pielgrzymkowe sanktuaria na czele z Santiago de Compostella, gdzie spotyka\u0142a si\u0119 i prawdziwie jednoczy\u0142a ca\u0142a Europa; jej m\u00f3zgiem – Uniwersytet, z Paryskim jako primus inter pares<\/em>. Bezpo\u015bredni\u0105 transmisj\u0119 skarb\u00f3w zniszczonego najazdami \u015bwiata staro\u017cytnego (w tym antycznego chrze\u015bcija\u0144stwa) zapewnili iro-szkoccy mnisi z Zielonej Wyspy \u015bw. Patryka; najstarsz\u0105, najbogatsz\u0105 w dobra materialnej i duchowej kultury i przez wieki najpobo\u017cniejsz\u0105, najbardziej obfituj\u0105c\u0105 w \u015bwi\u0119tych, c\u00f3r\u0105 Ko\u015bcio\u0142a by\u0142o francuskie Kr\u00f3lestwo Lilii, Kr\u00f3lestwo \u015bw. Ludwika; swoje apogeum osi\u0105gn\u0119\u0142a Christianitas<\/em> w wieku XIII, wydaj\u0105c najwy\u017csze arcydzie\u0142a ludzkiego ducha: gotyckie katedry, Sumy Teologiczne<\/em> na czele z t\u0105 Tomaszow\u0105, Bosk\u0105 komedi\u0119<\/em> Dantego i Siete Partidas<\/em> Alfonsa X M\u0105drego. Jej najwi\u0119ksza \u201educhowa przygoda\u201d – Krucjaty – wyda\u0142a tak\u017ce wznios\u0142y fenomen zakon\u00f3w rycerskich. Na jej wschodnich rubie\u017cach jej heroicznym przedmurzem, stawiaj\u0105cym czo\u0142a otoma\u0144skiej nawa\u0142nicy, by\u0142y W\u0119gry i Polska (kt\u00f3ra tak\u017ce schrystianizowa\u0142a pokojowo ostatni poga\u0144ski lud w Europie – Litw\u0119); na zachodnich – narody Hiszpanii i Portugalii, kt\u00f3re te\u017c, po doko\u0144czeniu rekonkwisty, podj\u0119\u0142y wspania\u0142e, niemaj\u0105ce sobie r\u00f3wnych w historii, dzie\u0142o konkwisty Nowego \u015awiata, ocalaj\u0105c z niewoli poga\u0144stwa i jednocze\u015bnie okrutnej, barbarzy\u0144skiej tyranii, miliony ludzkich dusz, wszczepiaj\u0105c je na wieki w Mistyczne Cia\u0142o Chrystusa.<\/p>\r\n

Polityczn\u0105 form\u0105 Christianitas<\/em> by\u0142o Ekumeniczne \u015awi\u0119te Cesarstwo, wskrzeszone (jako pars occidentalis<\/em>) przez \u201enowego Dawida\u201d i \u201enowego Konstantyna\u201d – kr\u00f3la Frank\u00f3w Karola Wielkiego: imperium karoli\u0144skie ustali\u0142o raz na zawsze znaczenie poj\u0119cia \u201ecywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej\u201d jako przesycania wsp\u00f3lnoty doczesnej pierwiastkami duchowo\u015bci (civitas terrena spiritualisata<\/em>), tak, aby – na ile to mo\u017cliwe na tym padole \u0142ez – mog\u0142a si\u0119 ona przybli\u017cy\u0107 do Civitas Dei<\/em>, kt\u00f3re, jak uczy\u0142 \u015bw. Augustyn, zaistnieje w pe\u0142ni dopiero w Niebie; mo\u017cna ten sens uj\u0105\u0107 jako r\u00f3wnanie: \u201eEuropa = Zach\u00f3d = Rzym = Katolicyzm\u201d. Sacrum Imperium<\/em>, jako polityczny analogon Santa Ecclesia<\/em>, w oparciu o trynitarn\u0105 ide\u0119 jedno\u015bci Ojca (papie\u017ca) i Syna (cesarza) w Duchu \u015awi\u0119tym, przenikaj\u0105cym Res Publica Christiana<\/em>, trwa\u0142o nast\u0119pnie pod ber\u0142ami niemieckich dynastii Ludolfing\u00f3w, Hohenstauf\u00f3w i wreszcie Habsburg\u00f3w, dop\u00f3ki nie dozna\u0142o \u015bmiertelnego pchni\u0119cia w Traktacie Westfalskim (1648) – tym triumfie narodowych egoizm\u00f3w i wyznaniowego partykularyzmu, i nie pad\u0142o ostatecznie pod ciosami cezara rewolucyjnego w 1806 roku. Zanim to jednak nast\u0105pi\u0142o, i Cesarstwo, i wszystkie inne kr\u00f3lestwa i ksi\u0119stwa nale\u017c\u0105ce do Res Publica Christiana<\/em>, zdo\u0142a\u0142y przekaza\u0107 nam \u015bwi\u0119ty depozyt Monarchii Katolickiej, taki o jakim m\u00f3wi na przyk\u0142ad napis na mozaice w weneckiej Bazylice \u015bw. Marka: \u201eBiskup jako g\u0142owa w\u0142adzy duchowej; Kr\u00f3l w Radach jako g\u0142owa w\u0142adzy doczesnej oraz Nar\u00f3d [zgromadzony] wok\u00f3\u0142 o\u0142tarza, jako \u017ar\u00f3d\u0142o prawdziwego pokoju i pe\u0142ni cz\u0142owiecze\u0144stwa\u201d. Monarchii katolickiej, to znaczy tak\u017ce misyjnej, kt\u00f3rej misja – jak pisa\u0142 Ramiro de Maeztu – \u201epolega na pouczeniu wszystkich ludzi na ziemi, \u017ce je\u015bli pragn\u0105, mog\u0105 by\u0107 zbawieni, i \u017ce osi\u0105gni\u0119cie tego zale\u017cy tylko od ich wiary i woli\u201d. Oto zatem \u201ecywilizacja chrze\u015bcija\u0144ska\u201d – \u201epok\u00f3j Chrystusa pod panowaniem Chrystusa (\u2026); cywilizacja (\u2026), surowa i hierarchiczna, sakralna od podstaw, antyegalitarna i antyliberalna\u201d (Plinio Correa de Oliveira). Innej nie by\u0142o, nie ma i by\u0107 nie mo\u017ce.<\/p>\r\n

Nieszcz\u0119\u015bciem jest to, \u017ce w rzeczywisto\u015bci politycznej tej cywilizacji ju\u017c nie ma; Christianitas<\/em> jest ju\u017c od dawna, by tak rzec, bezdomna, bez dachu nad g\u0142ow\u0105. \u0179yje i b\u0119dzie \u017cy\u0107 dop\u00f3ki \u017cyj\u0105 i karmi\u0105 si\u0119 ni\u0105 ludzie, rodziny, \u015brodowiska oddychaj\u0105ce jej dziedzictwem i przekazuj\u0105ce je swoim dzieciom lub uczniom, ale – odk\u0105d upad\u0142y Portugalia Salazara i Hiszpania Franco, Irlandia si\u0119 zlaicyzowa\u0142a, a W\u0142ochy i kraje Ameryki Roma\u0144skiej na \u017c\u0105danie watyka\u0144skich modernist\u00f3w zsekularyzowa\u0142y swoje konstytucje – nie ma ju\u017c \u017cadnego pa\u0144stwa, kt\u00f3re by chroni\u0142o i wspiera\u0142o Christianitas<\/em>. Mo\u017ce jedynie wsp\u00f3\u0142czesna Kolumbia, w zachodniej hemisferze, i W\u0119gry blisko nas, s\u0105 p\u0142omykami nadziei na jej odrodzenie, ale nawet je\u015bli ten optymizm nie jest przedwczesny, to i tak przecie\u017c s\u0105 to jedynie ma\u0142e wysepki w morzu laicyzmu. Christianitas<\/em> broni\u0142a si\u0119 dzielnie, czasami nawet (Kontrreformacja, Wandea, Hiszpania, meksyka\u0144scy cristeros<\/em>) kontratakowa\u0142a, ale ostatecznie zosta\u0142a zdruzgotana przez wszystkie rewolucje religijne, polityczne, spo\u0142eczne i kulturalne, pocz\u0105wszy od rewolucji protestanckiej, a w sensie intelektualnym podkopa\u0142a j\u0105 rewolucja nominalistyczna u schy\u0142ku \u015bredniowiecza. Na jej miejscu rozpar\u0142a si\u0119 inna cywilizacja, geograficznie te\u017c europejska, kt\u00f3rej zasady s\u0105 kontr-zasadami \u0142adu Christianitas<\/em>, a ca\u0142e tragiczno-groteskowe nieporozumienie (kt\u00f3rego ju\u017c to sprawcami, ju\u017c to ofiarami jego iluzji s\u0105 w\u0142a\u015bnie \u201ejudeochrze\u015bcijanie\u201d) polega na tym, \u017ce czasami pr\u00f3buje si\u0119 ona podszywa\u0107 pod cywilizacj\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, albo tak jest przez nie\u015bwiadomych rzeczy postrzegana (do tych ostatnich nale\u017c\u0105 na przyk\u0142ad ci wyznawcy Allacha, kt\u00f3rzy w \u201eprzynosz\u0105cych im demokracj\u0119\u201d ameryka\u0144skich marines<\/em> widz\u0105 \u201ekrzy\u017cowc\u00f3w\u201d). Kontradyktoryjny charakter Christianitas<\/em> (hiszp. Cristiandad<\/em>) i cywilizacji nowoczesnej, okre\u015blanej tu jako \u201eEuropa\u201d, gdzie pierwsza jest tradycj\u0105<\/em>, druga za\u015b rewolucj\u0105<\/em>, wypunktowa\u0142 dok\u0142adnie karlistowski my\u015bliciel Francisco El\u00c3\u00adas de Tejada:<\/p>\r\n

\r\n

Europa jest mechanizmem; to neutralizacja w\u0142adz; formalna koegzystencja wyzna\u0144; moralno\u015b\u0107 poga\u0144ska; absolutyzmy; demokracje; liberalizmy; domowe wojny nacjonalistyczne; abstrakcyjna koncepcja cz\u0142owieka; pa\u0144stwa narodowe i organizacje mi\u0119dzynarodowe; parlamentaryzm; konstytucjonalizm; zbur\u017cuazyjnienie; socjalizm; protestantyzm, republikanizm; suwerenno\u015b\u0107; kr\u00f3lowie, kt\u00f3rzy nie rz\u0105dz\u0105; indyferentyzm, ateizm i antyteizm: w sumie rewolucja<\/em>. Cristiandad<\/em>, przeciwnie, jest organizmem spo\u0142ecznym; to chrze\u015bcija\u0144ska wizja w\u0142adzy; jedno\u015b\u0107 wiary katolickiej; w\u0142adza ograniczona; krucjaty misyjne; koncepcja cz\u0142owieka jako bytu konkretnego; Kortezy autentycznie reprezentuj\u0105ce rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105, rozumian\u0105 jako cia\u0142o mistyczne; systemy wolno\u015bci konkretnych; kontynuacja historyczna przez wierno\u015b\u0107 przodkom: w sumie tradycja<\/em>.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Je\u017celi to wszystko sta\u0142o si\u0119 w Europie i z Europ\u0105, to c\u00f3\u017c dopiero powiedzie\u0107 o anglosaskiej Ameryce Septentrionalnej, zbudowanej przez religijnych wyrzutk\u00f3w, kt\u00f3rzy nawet dla tw\u00f3rc\u00f3w i szerokich rzesz wyznawc\u00f3w g\u0142\u00f3wnych nurt\u00f3w reformacji: luteranizmu, kalwinizmu i anglikanizmu byli zbyt skrajni? Rzecz jasna, nie wszyscy koloni\u015bci p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144scy byli religijno-politycznymi wywrotowcami (\u201edysydentami\u201d): Wirgini\u0119 czy obie Karoliny zasiedlili przecie\u017c anglika\u0144scy (a po cz\u0119\u015bci nawet \u201eanglokatoliccy\u201d) rojali\u015bci; jednak najmocniejsze pi\u0119tno na ustroju i charakterze kolonii ameryka\u0144skich, w konsekwencji zatem i niepodleg\u0142ych Stan\u00f3w Zjednoczonych, wywarli nowoangielscy purytanie – nurt ekstremistyczny pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem, czego dowiod\u0142o tak\u017ce \u015bmierciono\u015bne spustoszenie, jakie poczynili podczas wojny domowej i rewolucji z lat 1640 – 1660 ich pobratymcy w metropolii; jak dowi\u00f3d\u0142 Eric Voegelin, puryta\u0144ska rewolucja by\u0142a pod wieloma wzgl\u0119dami prefiguracj\u0105 rewolucji bolszewickiej, a na pewno \u201eczasem osiowym\u201d przej\u015bcia od religijnej do \u015bwieckiej wersji gnostycyzmu.<\/p>\r\n

Ten sam ewolucyjny proces sekularyzacji przesz\u0142a i Ameryka: ju\u017c tw\u00f3r \u201eOjc\u00f3w Za\u0142o\u017cycieli\u201d by\u0142 (mimo szlachetnych wysi\u0142k\u00f3w niekt\u00f3rych ameryka\u0144skich konserwatyst\u00f3w, aby dowie\u015b\u0107 ich szczerze chrze\u015bcija\u0144skiej inspiracji) eklektyczn\u0105 mikstur\u0105 puryta\u0144skiej \u201eteologii przymierza\u201d, wigowskiego kultu pisanej konstytucji, Locke\u2019owskiego kontraktualizmu, o\u015bwieceniowego deizmu, ideologii kupieckiej i wolnomularskiego okultyzmu: jego ostatecznym rezultatem jest to, co w samej jurysprudencji ameryka\u0144skiej nazywa si\u0119 \u201eceremonialnym deizmem\u201d albo \u201euog\u00f3lnionym\u201d (na bazie r\u00f3\u017cnych od\u0142am\u00f3w protestantyzmu i bez \u017cadnej tre\u015bci dogmatycznej) i akonfesyjnym chrze\u015bcija\u0144stwem. Jak s\u0142usznie zauwa\u017ca Nina G\u0142adziuk, \u201eGdy widzimy zaprzysi\u0119\u017cenie ameryka\u0144skiego prezydenta, to trudno je sobie wyobrazi\u0107 bez Ksi\u0119gi Biblii. Ale nie jest to zbi\u00f3r pism religii objawionej, ale nade wszystko Ksi\u0119ga Prawa: paktu, przymierza, umowy i testamentu. Je\u017celi odsy\u0142a do jakiej\u015b teologii, to jest teologia federalistyczna\u201d. Nadto, gdy przywo\u0142amy symbol piramidy na ameryka\u0144skim banknocie dolarowym, to napis na zwoju u st\u00f3p zdobi\u0105cej go piramidy, obwieszczaj\u0105cy Novus Ordo Seclorum<\/em>, \u201estandardowo t\u0142umaczy si\u0119 jako \u00abnowy porz\u0105dek wiek\u00f3w\u00bb, ale mo\u017cemy te\u017c uwolni\u0107 maso\u0144ski sens tej formu\u0142y, a w\u00f3wczas otrzymamy: \u00abnowy \u015bwiecki zakon\u00bb\u201d (Druga Babel. Antynomie siedemnastowiecznej angielskiej my\u015bli politycznej<\/em>, Warszawa 2005, s. 30-31).<\/p>\r\n

Zsekularyzowane p\u00f3\u017aniej, ale \u017ar\u00f3d\u0142owo puryta\u0144skie dziedzictwo republiki ameryka\u0144skiej zawiera\u0142o ju\u017c in nuce<\/em> dwie najbardziej zgubne idee: egalitaryzmu i kontraktualizmu – mo\u017cna by rzec \u201eidee – matki\u201d wszystkich b\u0142\u0119d\u00f3w politycznych, zawleczonych z Nowego do Starego \u015awiata, niszcz\u0105cych w\u0142a\u015bnie cywilizacj\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, a dzisiaj tak\u017ce inne cywilizacje tradycyjne. To dlatego deistyczny \u201eStw\u00f3rca\u201d kanonicznych tekst\u00f3w demokracji ameryka\u0144skiej, od Deklaracji Niepodleg\u0142o\u015bci<\/em> poprzez Mow\u0119 Gettysbursk\u0105<\/em> po Rooseveltowskie Cztery Wolno\u015bci<\/em>, \u201eStw\u00f3rca\u201d, kt\u00f3ry jakoby stworzy\u0142 ludzi r\u00f3wnymi sobie, da\u0142 im \u201eprawo\u201d do \u201eposzukiwania szcz\u0119\u015bcia\u201d i obalania wedle swego widzimisi\u0119 rz\u0105du oraz zaleci\u0142 \u201erz\u0105dy ludu, dla ludu i przez lud\u201d, nie ma nic wsp\u00f3lnego z Bogiem chrze\u015bcija\u0144skim, z Chrystusem – Pantokratorem, od kt\u00f3rego pochodzi wszelka w\u0142adza, p\u0142yn\u0105ca zawsze \u201ez g\u00f3ry\u201d i przelewana od wy\u017cszego ku ni\u017cszemu (\u201enie mia\u0142by\u015b \u017cadnej w\u0142adzy nade Mn\u0105, gdyby ci nie by\u0142a dana z g\u00f3ry\u201d). Pojmowanie ka\u017cdej sfery \u017cycia: politycznego, prawnego, spo\u0142ecznego, a nawet religijnego, jako serii nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 kontrakt\u00f3w, zawieranych przez pierwotnie \u201ewolne i r\u00f3wne\u201d jednostki, niszczy ka\u017cd\u0105 instytucj\u0119 i ka\u017cdy autorytet. Nadaje im te\u017c nieuchronnie charakter \u201ebiznesowy\u201d: purytanie nawet swoje osobiste kontakty z Bogiem nawi\u0105zywali i artyku\u0142owali w j\u0119zyku kupc\u00f3w i lichwiarzy z City (\u201eweksel\u201d, \u201elist zastawny\u201d etc.) – co sk\u0105din\u0105d sta\u0142o w jaskrawej sprzeczno\u015bci z ich oficjalnie wyznawan\u0105 teologi\u0105 kalwi\u0144sk\u0105, wed\u0142ug kt\u00f3rej \u201eB\u00f3g nam nic nie jest d\u0142u\u017cny\u201d. Ameryka\u0144scy politycy zawieraj\u0105 tedy \u201ekontrakty\u201d z Ameryk\u0105, a zaraza ta rozprzestrzenia si\u0119 wsz\u0119dzie i b\u0142yskawicznie. Ca\u0142e \u017cycie polityczne kr\u0119ci si\u0119 wok\u00f3\u0142 ekonomii (\u201egospodarka, g\u0142upku!\u201d) i nawet o\u015b podzia\u0142u \u201eprawica – lewica\u201d dzieli jedynie wyznawc\u00f3w mistyki \u201ewolnego rynku\u201d i utopii \u201epa\u0144stwo dobrobytu\u201d, a zatem tak czy inaczej uprawiaj\u0105cych kult Mamony – u pierwszych w\u0142asnej, u drugich cudzej (do przej\u0119cia). Jak destrukcyjny jest wp\u0142yw kontraktualizmu na przyk\u0142ad na system prawa, niechc\u0105co pokazuj\u0105 – intencjonalnie przecie\u017c propagandowe – niezliczone filmy hollywoodzkie o tematyce s\u0105downiczej (w mojej \u201eprywatnej\u201d genologii nazywam je filmami z gatunku objection<\/em>), gdzie orzecznictwo oparte jest nie na dociekliwym poszukiwaniu prawdy materialnej, aby m\u00f3c wyda\u0107 wyrok adekwatny do winy i mo\u017cliwie najbli\u017cszy moralnemu poczuciu naturalnej sprawiedliwo\u015bci, lecz na skomplikowanej sieci ug\u00f3d, wedle zasady \u201eco\u015b za co\u015b\u201d, zawieranych przez szczwanych i znaj\u0105cych wszystkie formalne kruczki prawnik\u00f3w.<\/p>\r\n

Powszechnie zwraca si\u0119 uwag\u0119 na \u201eprekursorski\u201d wobec \u015bwieckich demokracji charakter um\u00f3w zawieranych przez puryta\u0144skich dysydent\u00f3w, takich jak Mayflower compact<\/em> czy Fundamental Orders<\/em> kolonii Connecticut. Mniej zauwa\u017cany jest fakt politycznego \u201earcheologizmu\u201d purytan\u00f3w, kt\u00f3rych nienawi\u015b\u0107 do \u201epapizmu\u201d i monarchizmu prowadzi\u0142a do wskrzeszania najbardziej archaicznej formy politycznej staro\u017cytnego Izraela, stosownej do lu\u017anego zwi\u0105zku p\u00f3\u0142koczowniczych jeszcze plemion, jak\u0105 by\u0142 \u201eustr\u00f3j s\u0119dziowski\u201d – dzi\u015b kulminuj\u0105cy w tyranii S\u0105du Najwy\u017cszego. Trudno o bardziej wymowny dow\u00f3d odrzucenia idei rozwoju i kumulacji tradycji, a wi\u0119c tego, dzi\u0119ki czemu wzrasta\u0142a i bogaci\u0142a si\u0119 przez wieki Christianitas<\/em>. Dla purytan\u00f3w papiestwo i monarchia by\u0142y zreszt\u0105 s\u0142abo zakamuflowanym \u201epoga\u0144stwem\u201d – wystarczy przeczyta\u0107 dzie\u0142a Miltona, zar\u00f3wno polityczne (Obrona narodu angielskiego<\/em>), religijne (Racja istnienia rz\u0105du ko\u015bcielnego<\/em>), jak poetyckie (Samson walcz\u0105cy<\/em>). Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, ten polityczny \u201earcheologizm\u201d purytan\u00f3w uderzaj\u0105co przypomina r\u00f3wnie barbarzy\u0144ski \u201earcheologizm\u201d liturgiczny wsp\u00f3\u0142czesnych modernistycznych destruktor\u00f3w mszy katolickiej.<\/p>\r\n

W \u015bwietle powy\u017cszego wzajemna sympatia i przyci\u0105ganie si\u0119 – wedle tajemnej zasady duchowych powinowactw – pomi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Izraelem jest czym\u015b naturalnym i zrozumia\u0142ym. Wszak\u017ce protestantyzm w og\u00f3le jest rejudaizacj\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwa, a purytanizm jest ni\u0105 w takim stopniu, \u017ce mo\u017cna w\u0105tpi\u0107 czy jest jeszcze chrze\u015bcija\u0144ski; w ka\u017cdym razie cywilizacyjnie nale\u017cy do cywilizacji \u017cydowskiej. Ju\u017c w epoce Szekspira trzymaj\u0105cych si\u0119 ca\u0142kowicie sformalizowanej i bezdusznej etyki, \u201eskrupulatnych\u201d (precise<\/em>) purytan\u00f3w nazywano \u201e\u017bydami Nowego Testamentu\u201d. Meksyka\u0144ski my\u015bliciel katolicki i przyw\u00f3dca synarchizmu – Salvador Abascal nazywa\u0142 Stany Zjednoczone krajem \u201e\u017cydowsko-jankeskim\u201d (jud\u00c3\u00ado-yankee<\/em>). \u017byd – ateista, poeta Heine, wyra\u017ca\u0142 to dosadniej, a nawet cynicznie, lecz nie bez racji, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce anglosaski protestantyzm to \u201e\u017cydostwo, kt\u00f3re \u017cre wieprzowin\u0119\u201d. O\u015b \u201eWaszyngton – Tel-Aviv\u201d ma zatem – niezale\u017cnie od niepokoju, jaki wzbudza to u prawdziwych ameryka\u0144skich patriot\u00f3w, a zarazem katolik\u00f3w, takich jak Patrick J. Buchanan, przera\u017conych ideologiczno-politycznym szale\u0144stwem \u201eameryka\u0144skich likudnik\u00f3w\u201d – g\u0142\u0119bokie podstawy cywilizacyjne. Tylko co to ma wsp\u00f3lnego z \u201ecywilizacj\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105\u201d? I z powo\u0142aniem Polski, jako antemurale christianitatis<\/em> – nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c, bardziej \u201eprzyziemnie\u201d, o jej interesach?<\/p>\r\n

prof. Jacek Bartyzel<\/em><\/span><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W zwi\u0105zku z poruszeniem, jakie wywo\u0142ali swoimi \u201ejudeochrze\u015bcija\u0144skimi\u201d i proizraelskimi deklaracjami publicy\u015bci Frondy: pp. dr Tomasz P. Terlikowski i \u0141ukasz Adamski, warto rozwa\u017cy\u0107 r\u00f3wnie\u017c w\u0105tek pojawiaj\u0105cy si\u0119 nierzadko w innych tak\u017ce wypowiedziach, a mianowicie twierdzenie, i\u017c strategiczny sojusz (Polski, katolik\u00f3w, konserwatyst\u00f3w – w zale\u017cno\u015bci od stawianego akcentu) ze Stanami Zjednoczonymi oraz Izraelem ma istotne – […]","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35,61,98,101],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43010"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43010"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43010\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43010"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43010"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43010"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}