{"id":42383,"date":"2011-08-21T09:45:15","date_gmt":"2011-08-21T14:45:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=42383"},"modified":"2011-08-21T09:45:15","modified_gmt":"2011-08-21T14:45:15","slug":"bankructwo-eurosocjalizmu-koniec-pewnej-epoki-marek-langalis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=42383","title":{"rendered":"Bankructwo eurosocjalizmu. Koniec pewnej epoki – Marek Langalis<\/em>"},"content":{"rendered":"

Na jaw wychodz\u0105 coraz to nowsze ciekawe w\u0105tki niewyp\u0142acalno\u015bci kolejnych pa\u0144stw Unii Europejskiej. Dodajmy do tego zamieszanie ze zwi\u0119kszeniem limitu zad\u0142u\u017cenia w Stanach Zjednoczonych, by otrzyma\u0107\u00a0og\u00f3lny obraz upadaj\u0105cego \u015bwiata, kt\u00f3ry znali\u015bmy dotychczas.<\/strong><\/p>\r\n

Zanim jednak nadejdzie powr\u00f3t do normalno\u015bci – o ile jest to jeszcze mo\u017cliwe – musimy jeszcze par\u0119 lat poobserwowa\u0107, jak kolejne pa\u0144stwa pod nap\u0142ywem wierzycieli b\u0119d\u0105 upada\u0107 jedno za drugim. Na pocz\u0105tek Grecja, ale za ni\u0105 przyjdzie czas r\u00f3wnie\u017c na Hiszpani\u0119, W\u0142ochy, Francj\u0119, Belgi\u0119, Irlandi\u0119 oraz Portugali\u0119. Je\u015bli nie opami\u0119ta si\u0119 Donald Tusk z pod\u0142o\u017conym mu na ministra finans\u00f3w przedstawicielem mi\u0119dzynarod\u00f3wki finansowej – to i Polsk\u0119.<\/p>\r\n

Grecka choroba<\/strong><\/h4>\r\n

Wprawdzie oczy ca\u0142ego \u015bwiata od blisko dw\u00f3ch lat skierowane s\u0105 na Grecj\u0119, to jednak jest to tylko wierzcho\u0142ek g\u00f3ry lodowej zwanej eurosocjalizmem. Ten kraj wszelako najlepiej pasuje do ca\u0142ego obrazu raka tocz\u0105cego Europ\u0119 i Stany Zjednoczone. Najpierw uwierzono, \u017ce bogactwo nie bierze si\u0119 z pracy, tylko z pieni\u0119dzy<\/strong>. A po wej\u015bciu do strefy euro Grecja do\u015bwiadczy\u0142a bardzo taniego kredytu (stopy\u00a0procentowe na cztery lata przed wej\u015bciem do euro wynosi\u0142y jeszcze 10%, w dniu wej\u015bcia do strefy by\u0142o to 2,25%), na kt\u00f3ry ca\u0142kowicie nie by\u0142a przygotowana. To tak jakby\u015bmy mieli w Polsce wyobrazi\u0107 sobie, \u017ce w cztery lata stopy procentowe, a wi\u0119c koszt pieni\u0105dza i kredytu, spadn\u0105 na rynku mi\u0119dzybankowym ponad czterokrotnie. Przecie\u017c \u017cadna gospodarka tego nie przetrzyma. Ludzie zauwa\u017c\u0105, \u017ce to, co by\u0142o dotychczas dla nich nieosi\u0105galne, nagle dzi\u0119ki taniemu kredytowi znajduje si\u0119 w zasi\u0119gu r\u0119ki<\/strong>.<\/p>\r\n

W tym wypadku nie uda\u0142o si\u0119 oszuka\u0107 podstawowego prawa ekonomii – \u017ce dobrobyt pochodzi z pracy. Wprawdzie liczni przedstawiciele mi\u0119dzynarod\u00f3wki finansowej (z reprezentantami Goldman Sachs na czele, kt\u00f3rzy pomagali Grecji manipulowa\u0107 danymi o zad\u0142u\u017ceniu przesy\u0142anymi do Komisji Europejskiej; oszustwo polega\u0142o na stosowaniu nierynkowych, dostarczanych przez bank Goldman Sachs, kurs\u00f3w walutowych) wmawiaj\u0105, a lewicowi ekonomi\u015bci potwierdzaj\u0105, \u017ce to z kredytu pochodzi bogactwo, ale obecna sytuacja pokazuje, \u017ce jednak nie maj\u0105 racji.<\/p>\r\n

\u0179eby wi\u0119cej mie\u0107, trzeba albo lepiej (czyli wydajniej), albo wi\u0119cej pracowa\u0107<\/strong>. Tertium non datur.<\/p>\r\n

Ca\u0142y czas s\u0142ycha\u0107 o potrzebie inwestycji, kt\u00f3re stawiane s\u0105 na piedestale wsp\u00f3\u0142czesnego rozwoju. Obok inwestycji cz\u0119sto mowa jeszcze o innowacjach. Wi\u0119c urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi, uczeni z podr\u0119cznik\u00f3w do ekonomii takich tuz\u00f3w jak m.in. noblista Paul Samuelson<\/strong> (kt\u00f3ry napisa\u0142 chyba jeden z najpopularniejszych podr\u0119cznik\u00f3w makroekonomii, gdzie w wydaniu z 1973 r. stwierdzi\u0142, \u017ce Zwi\u0105zek Radziecki do 1990 r. dogoni Stany Zjednoczone pod wzgl\u0119dem dochodu na mieszka\u0144ca), bior\u0105 sobie te teorie do serca i inwestuj\u0105. Urz\u0119dnikom pomagaj\u0105 bankierzy, kt\u00f3rzy daj\u0105 pieni\u0105dze pa\u0144stwu. Obligacje pa\u0144stwowe w aktywach bank\u00f3w komercyjnych od 1990 roku uwa\u017cane s\u0105 za papiery bez \u017cadnego ryzyka, na kt\u00f3re banki nie musz\u0105 tworzy\u0107 rezerw. A jak nie ma \u201eryzyka, to mo\u017cna po\u017cycza\u0107, ile wlezie. Tym bardziej \u017ce bankierzy nie po\u017cyczaj\u0105\u00a0swoich pieni\u0119dzy ani nawet kapita\u0142u swojego banku, tylko po\u017cyczaj\u0105 pieni\u0105dze naiwnych ludzi, kt\u00f3rzy zostawiaj\u0105 tam swoje oszcz\u0119dno\u015bci w prze\u015bwiadczeniu, \u017ce przecie\u017c \u201enie ma jak w banku\u201d.<\/p>\r\n

Dlatego je\u015bli mo\u017cna kogo\u015b obwinia\u0107 za kryzys zad\u0142u\u017ceniowy ca\u0142ej Europy, to w pierwszej kolejno\u015bci niedo\u0142\u0119\u017cnych polityk\u00f3w<\/strong> – nie potrafi\u0105cych wydawa\u0107 mniej, ni\u017c maj\u0105 wp\u0142yw\u00f3w do bud\u017cetu. W drugiej kolejno\u015bci to s\u0105 naiwni wyborcy<\/strong> – wierz\u0105cy, \u017ce z pustego jednak Salomon co\u015b naleje. A w trzeciej to bankierzy<\/strong>, kt\u00f3rzy przyj\u0119li, \u017ce zakup pa\u0144stwowych obligacji (pa\u0144stw OECD) nie niesie ze sob\u0105 \u017cadnego ryzyka. No i na ko\u0144cu (a by\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bciwie na pocz\u0105tku) trzeba te\u017c wspomnie\u0107 o z\u0142ym systemie szkolnictwa, kt\u00f3ry na studiach uniwersyteckich rzadko uczy ekonomii w spos\u00f3b zostawiaj\u0105cy studentowi pole do my\u015blenia i w\u0142a\u015bciwej interpretacji fakt\u00f3w, a cz\u0119sto narzucaj\u0105c jeden g\u0142\u00f3wny i obowi\u0105zuj\u0105cy paradygmat (chocia\u017c s\u0105 liczne wyj\u0105tki). Tym paradygmatem jest oczywi\u015bcie kontrola rynku przez pa\u0144stwo, bo przecie\u017c rynek jest pe\u0142en b\u0142\u0119d\u00f3w. Jednak gdy na rynku kto\u015b pope\u0142nia faktycznie b\u0142\u0105d, to ryzykuje swoje pieni\u0105dze, podczas gdy pa\u0144stwo ryzykuje tylko pieni\u0105dze, kt\u00f3rych formalnie jeszcze nie posiada, a wi\u0119c przysz\u0142y strumie\u0144 dochod\u00f3w od swoich podatnik\u00f3w.<\/p>\r\n

To, czego naprawd\u0119 dzi\u015b trzeba, to nie kontrola rynku, tylko kontrola pa\u0144stwa. A poniewa\u017c obywatele nie s\u0105 w stanie kontrolowa\u0107 ca\u0142ego zakresu obowi\u0105zk\u00f3w, jakie pa\u0144stwo na siebie przyj\u0119\u0142o, nale\u017cy to pa\u0144stwo zwin\u0105\u0107 si\u0119 do niezb\u0119dnego minimum, kt\u00f3rym jest przede wszystkim zapewnienie bezpiecze\u0144stwa fizycznego swoim mieszka\u0144com (jak to dzia\u0142a w praktyce, pokazuje przyk\u0142ad Norwegii, gdzie wsz\u0119dobylskie pa\u0144stwo nie potrafi\u0142o\u00a0wys\u0142a\u0107 jednego helikoptera ze snajperem na miejsce strzelaniny, bo wszyscy piloci byli akurat na urlopie).<\/p>\r\n

Pu\u0142apka zad\u0142u\u017ceniowa<\/strong><\/h4>\r\n

W momencie gdy osoba po\u017cyczaj\u0105ca pieni\u0105dz wpada w spiral\u0119 zad\u0142u\u017cenia, przestaje zachowywa\u0107 si\u0119 racjonalnie. Z ka\u017cdym dniem rosn\u0105 odsetki, pojawiaj\u0105 si\u0119 wezwania do zap\u0142aty, a taka osoba zaczyna szuka\u0107 pieni\u0119dzy, gdzie si\u0119 da. Najcz\u0119\u015bciej po rodzinie lub znajomych, kt\u00f3rzy wierz\u0105c w dobre intencje, po\u017cyczaj\u0105\u00a0\u015brodki, kt\u00f3re id\u0105 na zaspokojenie najpilniejszych sp\u0142at po\u017cyczek. Podobnie powoli zaczynaj\u0105 zachowywa\u0107 si\u0119 nasi europejscy \u201em\u0119\u017cowie stanu\u201d. Niekt\u00f3rzy jeszcze maj\u0105 sk\u0105d po\u017cycza\u0107, wi\u0119c po\u017cyczaj\u0105, by po\u017cyczy\u0107 tym, kt\u00f3rzy ju\u017c nie maj\u0105 sk\u0105d po\u017cyczy\u0107. Na dzie\u0144 dzisiejszy instytucje finansowe s\u0105 w stanie kupi\u0107 obligacje greckie na 17%, dlatego te\u017c to Francja czy Niemcy musz\u0105 im po\u017cycza\u0107 ze swoich po\u017cyczek. W innym wypadku, jak si\u0119 wyrazi\u0142 premier Grecji, nawet nie by\u0142oby z czego zap\u0142aci\u0107 emerytur.<\/p>\r\n

Gdyby polski d\u0142ug (wynosz\u0105cy ok. 850 miliard\u00f3w z\u0142) ob\u0142o\u017cy\u0107 17-procentowym kosztem obs\u0142ugi, to samych odsetek od naszego d\u0142ugu p\u0142aciliby\u015bmy 144,5 miliarda rocznie, a wi\u0119c ponad po\u0142ow\u0119 wszystkich wp\u0142yw\u00f3w do\u00a0bud\u017cetu pa\u0144stwa. Na ten moment jest to \u201etylko\u201d 40 miliard\u00f3w (to jest ok. 15% wp\u0142yw\u00f3w do bud\u017cetu), ale nietrudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ce w pewnym momencie i nam zostanie przykr\u0119cony kurek \u0142atwego pieni\u0105dza na wype\u0142nianie obietnic wyborczych.<\/p>\r\n

Nie ma nic za darmo, nawet \u201eorliki\u201d czy stadiony na Euro 2012 kosztuj\u0105 – i to wbrew pozorom nie tak ma\u0142o w skali ca\u0142ego kraju. Nied\u0142ugo staniemy przed takim samym dylematem jak Grecja – z czego zap\u0142aci\u0107 emerytom. Mo\u017cliwo\u015bci pozyskania pieni\u0105dza co raz mniej, a i podatki wywindowane do maksymalnie akceptowalnego pu\u0142apu. Na dzie\u0144 dzisiejszy to jednak nie Polska przykuwa uwag\u0119 ca\u0142ej Europy. Spo\u015br\u00f3d pa\u0144stwa najbardziej zagro\u017conych na czo\u0142o wysuwaj\u0105 si\u0119 oczywi\u015bcie \u201e\u015bwinki\u201d (PIIGS – od pierwszych liter angielskoj\u0119zycznych\u00a0nazw tych pa\u0144stw), czyli Portugalia, W\u0142ochy, Irlandia, Grecja i Hiszpania. Jednak kolejka do bankructwa nie ko\u0144czy si\u0119 na tylko tych pi\u0119ciu pa\u0144stwach. Zaraz mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce trzeba jeszcze zrobi\u0107 miejsce dla Francji i Belgii, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 problem z gigantycznym d\u0142ugiem, kt\u00f3rego ud\u017awigni\u0119cie przekracza mo\u017cliwo\u015bci krajowego podatnika.<\/p>\r\n

Pa\u0144stwa te \u017cy\u0142y w prze\u015bwiadczeniu, \u017ce jedynym limitem ich zwi\u0119kszaj\u0105cego si\u0119 d\u0142ugu jest tylko ch\u0119\u0107 udzielania po\u017cyczek przez bankier\u00f3w. A ci, jak ju\u017c wcze\u015bniej wspomniano, ochoczo po\u017cyczali nie swoje pieni\u0105dze na \u201epewny zysk bez ryzyka\u201d. Obecnie w kontek\u015bcie niewyp\u0142acalno\u015bci w og\u00f3le nie wspomina si\u0119 o Belgii, a to trzeci najbardziej zad\u0142u\u017cony kraj w Unii Europejskiej, licz\u0105c w stosunku do PKB. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce przecie\u017c PKB powstaje g\u0142\u00f3wnie w sferze prywatnej, mo\u017cna rzec, \u017ce politycy praktycznie w ca\u0142o\u015bci z\u0142upili ju\u017c swoich obywateli, daj\u0105c w zastaw ich przysz\u0142e dochody.<\/p>\r\n

Czasem brak ju\u017c s\u0142\u00f3w na opisanie ogromu tragedii, jaka czeka w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci pa\u0144stwa europejskie. Przekonanie, \u017ce mo\u017cna po\u017cycza\u0107 w niesko\u0144czono\u015b\u0107, rozdawa\u0107 socjal na prawo i lewo, kupuj\u0105c sobie g\u0142osy wyborc\u00f3w, a wszystko z cudzych pieni\u0119dzy – powoli si\u0119 ko\u0144czy. Zaczyna si\u0119 klasyczne krzykni\u0119cie: \u201eSprawdzam!\u201d. Teraz b\u0119dzie por\u00f3wnywanie, co kto mia\u0142 w kartach. Politycy nie maj\u0105 nic – poza mo\u017cliwo\u015bci\u0105\u00a0obietnicy zaci\u015bni\u0119cia pasa dla swoich obywateli, kt\u00f3re przejawi si\u0119 podwy\u017cszeniem wieku emerytalnego w bardzo kr\u00f3tkim czasie wraz z obni\u017ck\u0105 emerytur. Mog\u0105 jeszcze zacz\u0105\u0107 psu\u0107 pieni\u0105dz, w ko\u0144cu inflacja sprzyja sp\u0142acaj\u0105cemu d\u0142ugi. Cokolwiek rz\u0105dy europejskie uczyni\u0105, jedno jest pewne: to koniec epoki rozbuchanego eurosocjalizmu<\/strong>. Niekt\u00f3rzy jeszcze w niego wierz\u0105 i licz\u0105, \u017ce uda si\u0119 przez par\u0119 lat – mo\u017ce jedn\u0105, mo\u017ce dwie kadencje – oszukiwa\u0107 wyborc\u00f3w. Pewna epoka dobiega ko\u0144ca i tak jak wszystkie kolejne ko\u0144czy si\u0119 bankructwem<\/strong>. Niemcy i Wielka Brytania coraz bardziej chc\u0105 si\u0119 od socjalizmu odsun\u0105\u0107. Wt\u00f3ruj\u0105 im W\u0119gry. Reszta pa\u0144stw natomiast okopa\u0142a si\u0119 i nie chce przesun\u0105\u0107 granicy socjalnego szale\u0144stwa ani odrobin\u0119.<\/p>\r\n

Wiara w to, \u017ce pa\u0144stwo mo\u017ce rozwi\u0105zywa\u0107 wiele problem\u00f3w wynikaj\u0105cych ze zwyk\u0142ego \u017cycia, jest jeszcze na tyle silna, by trwa\u0107. Ale sko\u0144czy si\u0119 bardzo szybko – wraz z mo\u017cliwo\u015bciami dalszego wyci\u015bni\u0119cia forsy z podatnika. Warto przygl\u0105da\u0107 si\u0119, co kto dzi\u015b robi, bo gdy nastanie normalno\u015b\u0107, mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce t\u0119 normalno\u015b\u0107 zn\u00f3w przyjd\u0105 budowa\u0107 te same twarze, przekonuj\u0105ce, \u017ce one \u201ew\u0142a\u015bciwie zawsze by\u0142y przeciw\u201d. Eurosocjalizm si\u0119 ko\u0144czy<\/strong>. Jak na ka\u017cdy chory system rodz\u0105cy si\u0119 w umy\u015ble biurokrat\u00f3w w celu kontroli spo\u0142ecze\u0144stwa, tak i na niego brakuje pieni\u0119dzy. Ju\u017c nawet banksterzy nie chc\u0105 sypa\u0107 groszem\u2026<\/p>\r\n

Marek Langalis<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Na jaw wychodz\u0105 coraz to nowsze ciekawe w\u0105tki niewyp\u0142acalno\u015bci kolejnych pa\u0144stw Unii Europejskiej. Dodajmy do tego zamieszanie ze zwi\u0119kszeniem limitu zad\u0142u\u017cenia w Stanach Zjednoczonych, by otrzyma\u0107\u00a0og\u00f3lny obraz upadaj\u0105cego \u015bwiata, kt\u00f3ry znali\u015bmy dotychczas. Zanim jednak nadejdzie powr\u00f3t do normalno\u015bci – o ile jest to jeszcze mo\u017cliwe – musimy jeszcze par\u0119 lat poobserwowa\u0107, jak kolejne pa\u0144stwa pod […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[23,52],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42383"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42383"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42383\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=42383"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=42383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}