{"id":4226,"date":"2008-12-11T11:06:47","date_gmt":"2008-12-11T16:06:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=4226"},"modified":"2008-12-11T11:06:47","modified_gmt":"2008-12-11T16:06:47","slug":"wyborcza-ocenzurowala-uniwersytet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=4226","title":{"rendered":"„Wyborcza” ocenzurowa\u0142a uniwersytet"},"content":{"rendered":"

\"\"
\r\nZ prof. Tadeuszem Marczakiem, odwo\u0142anym wczoraj dyrektorem Instytutu Studi\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim, organizatorem zablokowanej konferencji naukowej na temat polityki historycznej w krajach s\u0105siaduj\u0105cych z Polsk\u0105, rozmawia Mariusz Bober<\/strong>
\r\n
\r\nWczoraj odby\u0142a si\u0119 Rada Instytutu Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych. W jej trakcie prof. Romuald Gelles postawi\u0142 kwesti\u0119 dymisji dyrektora. Natomiast prof. Klaus Bachmann zg\u0142osi\u0142 formalny wniosek o odwo\u0142anie Pana z funkcji dyrektora Instytutu. Wniosek ten wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w zosta\u0142 przyj\u0119ty. Jak Pan ocenia t\u0119 decyzj\u0119?<\/strong>
\r\n– Na razie nie chc\u0119 jej komentowa\u0107.
\r\n
\r\n„Gazeta Wyborcza” programuje funkcjonowanie Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego?<\/strong>
\r\n– Sam si\u0119 nad tym zastanawiam. W przysz\u0142ym roku nasz zak\u0142ad planuje zorganizowanie dw\u00f3ch konferencji. Pierwsza nosi tytu\u0142 „Geopolityka wsp\u00f3\u0142pracy regionu ba\u0142tycko-czarnomorsko-kaspijskiego”, druga „Czy gro\u017c\u0105 nam nowe rugi pruskie. Niemieckie roszczenia maj\u0105tkowe wobec Polski i Polak\u00f3w”. Ale chyba na przysz\u0142o\u015b\u0107 b\u0119d\u0119 musia\u0142 sk\u0142ada\u0107 najpierw podanie o pozwolenie na zorganizowanie konferencji naukowej i zatwierdzenie prelegent\u00f3w do lokalnej mutacji „GW” za po\u015brednictwem naszego rektora… Niestety, nie jest to do ko\u0144ca \u017cart, bo jedna z moich kole\u017canek z uczelni wpad\u0142a na pomys\u0142, aby przedstawia\u0107 wcze\u015bniej sk\u0142ad prelegent\u00f3w do zatwierdzenia na uniwersytecie. Sformu\u0142owano wi\u0119c co\u015b, co mo\u017cna nazwa\u0107 doktryn\u0105 ograniczonej wolno\u015bci s\u0142owa, na wz\u00f3r bre\u017cniewowskiej doktryny o ograniczonej suwerenno\u015bci. Dla mnie to jest nie do przyj\u0119cia.
\r\n
\r\nW\u0142adzom i wyk\u0142adowcom Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego to nie przeszkadza?<\/strong>
\r\n– Do tej pory nie zauwa\u017cy\u0142em wyra\u017anego sprzeciwu.
\r\n
\r\nTo mo\u017ce warto si\u0119 zastanowi\u0107, jaki jest stan wolno\u015bci bada\u0144 naukowych w Polsce. Czy to tylko \u015brodowisko „GW” ma monopol na formu\u0142owanie jej wyk\u0142adni?<\/strong>
\r\n– To jest podstawowy problem. \u015aledz\u0105c wypowiedzi internaut\u00f3w w tej sprawie, zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce wielu ma skojarzenia z poprzedni\u0105 epok\u0105, \u017ce mo\u017ce zmieni\u0142 si\u0119 troch\u0119 ten og\u00f3lny wykonawca, ale w gruncie rzeczy niewiele si\u0119 zmieni\u0142o, zw\u0142aszcza trzymanie si\u0119 jedynie s\u0142usznej linii i pilnowanie jej przestrzegania. Natomiast w odniesieniu do zaistnia\u0142ej sytuacji trzeba by stwierdzi\u0107, \u017ce mog\u0105 by\u0107 tylko jedynie s\u0142uszni prelegenci. Jest to sytuacja, kt\u00f3ra mnie niepokoi i smuci. Bowiem dot\u0105d ca\u0142kiem inaczej ocenia\u0142em zachowanie r\u00f3\u017cnych os\u00f3b. I nagle okazuje si\u0119, \u017ce by\u0142em w b\u0142\u0119dzie, \u017ce s\u0105 podejmowane pr\u00f3by nak\u0142adania naukowcom kaga\u0144ca w doborze temat\u00f3w i referent\u00f3w. A wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce to s\u0105 zachowania z minionej ju\u017c epoki.
\r\n
\r\nTym bardziej \u017ce nie ma ju\u017c SB, ZOMO ani oficjalnej cenzury…<\/strong>
\r\n– Dlatego gdy rozmawia\u0142em z dziennikarzem „Gazety Wyborczej”, przypomnia\u0142em sobie swoj\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107. Przypomnia\u0142em sobie, jak w czasach PRL wzywano mnie na wroc\u0142awsk\u0105 „ul. Mysi\u0105”, gdzie mie\u015bci\u0142 si\u0119 Urz\u0105d Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Dziennikarz „Wyborczej” pyta\u0142 mnie, czy nie obawiam si\u0119, \u017ce szkodz\u0119, zapraszaj\u0105c do udzia\u0142u w konferencji tak\u0105 osob\u0119, jak prof. Jerzy Robert Nowak, itd.
\r\n
\r\nWida\u0107 wi\u0119c, kto dzi\u015b pe\u0142ni funkcj\u0119 \u017candarma poprawno\u015bci politycznej w Polsce. Wydawa\u0142oby si\u0119 jednak, \u017ce taki wp\u0142yw gazety na \u015brodowisko naukowe w demokratycznym kraju jest mo\u017cliwy tylko o tyle, o ile sami naukowcy i uczelnia na to pozwalaj\u0105…<\/strong>
\r\n– Pluralizm pogl\u0105d\u00f3w jest bardzo wa\u017cny. Niebezpiecze\u0144stwo polega na tym, \u017ce jedna strona monopolizuje wp\u0142yw na \u015brodowisko naukowe.
\r\n
\r\nJak Pan ocenia zachowanie swoich koleg\u00f3w z Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego, kt\u00f3rzy krytykowali Pana za zaproszenie na konferencj\u0119 prof. Jerzego Roberta Nowaka? Czy rzeczywi\u015bcie uwa\u017caj\u0105, \u017ce nale\u017cy zabrania\u0107 niekt\u00f3rym naukowcom wzi\u0119cia udzia\u0142u w dyskusji naukowej, czy te\u017c ulegli nagonce „GW”?<\/strong>
\r\n– Trudno mi powiedzie\u0107, z czego wyp\u0142ywaj\u0105 ich opinie. Sprawa jest o tyle zastanawiaj\u0105ca, \u017ce wysy\u0142ali\u015bmy zaproszenia na konferencj\u0119 do niewielu os\u00f3b. Tymczasem w sprawie konferencji wypowiadali si\u0119 koledzy w og\u00f3le niezajmuj\u0105cy si\u0119 tematyk\u0105 historyczn\u0105, m.in. biolog i filolodzy. Zreszt\u0105 „GW” tak zniekszta\u0142ci\u0142a informacje na temat konferencji, \u017ce wynika\u0142o z nich w\u0142a\u015bciwie, i\u017c prof. Nowak b\u0119dzie jedynym jej uczestnikiem. W tej sytuacji \u017caden pracownik naukowy nie zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do nas o wyja\u015bnienie, ale ch\u0119tnie wypowiadali si\u0119 dla „Gazety”. Z przykro\u015bci\u0105 musz\u0119 wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce zachowali si\u0119 jak ludzie, kt\u00f3rym do wydania os\u0105du nie jest potrzebna znajomo\u015b\u0107 fakt\u00f3w. Rozczarowa\u0142a mnie te\u017c postawa mojego by\u0142ego nauczyciela, prof. Wojciecha Wrzesi\u0144skiego. Jego postaw\u0119 odbieram jako pr\u00f3b\u0119 storpedowania konferencji na temat polityki historycznej, zw\u0142aszcza, je\u015bli we\u017amiemy pod uwag\u0119 to, co dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142 Polski. Ta sprawa powinna ka\u017cdemu historykowi w Polsce le\u017ce\u0107 na sercu, a prof. Wrzesi\u0144ski jest w\u0142a\u015bnie historykiem. Mamy niepokoj\u0105ce sygna\u0142y, dochodz\u0105ce przede wszystkim z Niemiec i Rosji. Konferencja mia\u0142a pokaza\u0107 to zjawisko. Moim zdaniem, u\u017cyto pretekstu, by storpedowa\u0107 konferencj\u0119 poruszaj\u0105c\u0105 tak wa\u017cny temat.
\r\n
\r\nMy\u015bli Pan, \u017ce chodzi\u0142o bardziej o temat konferencji ni\u017c o osob\u0119 prof. Nowaka?<\/strong>
\r\n– Takie jest moje zdanie.
\r\n
\r\nPo lekturze artyku\u0142\u00f3w w „GW” mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce chodzi\u0142o by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce o zajmowane przez Pana stanowisko. „Gazeta” wr\u0119cz zaklina\u0142a Pana dymisj\u0119.<\/strong>
\r\n– Rzeczywi\u015bcie, zapowiadano wcze\u015bniej moje odwo\u0142anie. Jednak mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce w por\u00f3wnaniu z okresem PRL jest to \u0142agodny wymiar kary. Bardziej martwi mnie los inicjatyw, kt\u00f3re podejmowa\u0142em w ISM. Stworzy\u0142em na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim zak\u0142ad bada\u0144 nad geopolityk\u0105, wydajemy – co prawda w skromnym nak\u0142adzie, ale – maj\u0105cy pewne oddzia\u0142ywanie periodyk pt. „Racja stanu”. Niestety, jest on wci\u0105\u017c nieosi\u0105galny na rynku, a finansowany na razie wy\u0142\u0105cznie przez uczelni\u0119. Tymczasem trzeba budzi\u0107 refleksj\u0119 na temat realizowania tej zasady.
\r\n
\r\nW takim razie, jak wygl\u0105da w Polsce realizowanie naszej racji stanu w odniesieniu do sprawy tzw. polityki historycznej, z kt\u00f3rej nasi s\u0105siedzi robi\u0105 narz\u0119dzie wywierania presji m.in. na nasz kraj? Niestety, dla wielu polityk\u00f3w, publicyst\u00f3w, a tak\u017ce naukowc\u00f3w to wci\u0105\u017c chyba abstrakcyjne zagro\u017cenie.<\/strong>
\r\n– Symptomy zmian polityki naszych s\u0105siad\u00f3w, zw\u0142aszcza Rosji i Niemiec, by\u0142y widoczne ju\u017c dawno temu. Niestety, w Polsce nie zajmowano si\u0119 tym. Gdy przed wielu laty pada\u0142o nazwisko Eriki Steinbach, bagatelizowano j\u0105, wmawiaj\u0105c Polakom, \u017ce nie ma ona \u017cadnego wp\u0142ywu na niemieck\u0105 polityk\u0119. Tymczasem gdyby wtedy np. sprawdzono, jakie koncerny niemieckie i jakimi kwotami wspieraj\u0105 Zwi\u0105zek Wyp\u0119dzonych, okaza\u0142oby si\u0119, \u017ce nie jest to wcale osoba z marginesu publicznego. Dzi\u015b mamy ju\u017c na to dowody. Podobnie sytuacja wygl\u0105da w Rosji. Nawi\u0105zywanie w obecnej chwili do tradycji rosyjskiego imperializmu, pr\u00f3ba rehabilitacji stalinizmu i Stalina jako tw\u00f3rcy tego imperium, jest bardzo niepokoj\u0105ce. R\u00f3wnie\u017c ta tendencja by\u0142a widoczna ju\u017c od lat. W Polsce niemal niezauwa\u017cona zosta\u0142a ksi\u0105\u017cka Aleksieja Mitrofanowa „Kroki nowej geopolityki”. Ten zast\u0119pca W\u0142adimira \u0179yrinowskiego, przyw\u00f3dcy rosyjskich nacjonalist\u00f3w, i wnuk sekretarza generalnego Komunistycznej Partii Zwi\u0105zku Radzieckiego Jurija Andropowa wzywa\u0142 w ostatnich latach do rozbioru Polski mi\u0119dzy tych samych co dawniej „kontrahent\u00f3w”. Znalaz\u0142em tylko dwie wzmianki na ten temat w Polsce. Wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce kto\u015b zauwa\u017cy\u0142 t\u0119 pozycj\u0119, ale nikt nie bi\u0142 na alarm. Tymczasem ten cz\u0142owiek pe\u0142ni istotn\u0105 funkcj\u0119 na scenie politycznej Rosji i nie jest wcale odosobniony w swoich pogl\u0105dach. Dlatego trudno mi zrozumie\u0107, sk\u0105d bierze si\u0119 w Polsce to niezauwa\u017canie czy bagatelizowanie takich zagro\u017ce\u0144.
\r\n
\r\nCzy takie pogl\u0105dy mo\u017cna przypisa\u0107 jedynie wp\u0142ywom, jakie ma polityka odbudowywania imperium prowadzona przez by\u0142ego prezydenta, a obecnego premiera W\u0142adimira Putina?<\/strong>
\r\n– Warto przywo\u0142a\u0107 tu opini\u0119 Jegora Gajdara [by\u0142ego wicepremiera w okresie rz\u0105d\u00f3w Borysa Jelcyna, obecnie krytyka polityki W. Putina – przyp. red.], kt\u00f3ry w swojej ostatniej ksi\u0105\u017cce skrytykowa\u0142 swojego by\u0142ego szefa za niedokonanie w Rosji rozrachunku z komunistyczn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105. Por\u00f3wna\u0142 to z analogicznym problemem w Republice Weimarskiej, gdzie r\u00f3wnie\u017c nie dokonano rozrachunku niemieckiej polityki w okresie I wojny \u015bwiatowej. W efekcie w Republice Weimarskiej powszechnie krytykowano postanowienia traktatu wersalskiego, co sta\u0142o si\u0119 po\u017cywk\u0105 dla hitleryzmu. Gdy dzi\u015b w Niemczech eksponuje si\u0119 krzywdy, kt\u00f3rych jakoby doznali podczas II wojny \u015bwiatowej obywatele tego kraju, to jest to r\u00f3wnie\u017c pr\u00f3ba budowy agresywnych postaw w przysz\u0142o\u015bci. To nie jest akcja okoliczno\u015bciowa. Za tym kryje si\u0119 zapewne program polityczny. Obecnie mamy do czynienia z wielu takimi niebezpiecznymi sygna\u0142ami. Co prawda mamy te\u017c sojusznik\u00f3w do analizowania tych zagro\u017ce\u0144, ale troch\u0119 czujemy si\u0119 osamotnieni.
\r\n
\r\nNagonka „GW” zablokuje dyskusj\u0119 naukowc\u00f3w na ten wa\u017cny temat polityki historycznej?<\/strong>
\r\n– My\u015bl\u0119, \u017ce na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 nie uda si\u0119 zablokowa\u0107 poruszania tego tematu. Nie mo\u017cna ju\u017c d\u0142u\u017cej chowa\u0107 g\u0142owy w piasek przed tak powa\u017cnym zagadnieniem, jakim jest polityka historyczna naszych pot\u0119\u017cnych s\u0105siad\u00f3w.
\r\n
\r\nDo tej pory sprawa polityki historycznej – zar\u00f3wno u naszych s\u0105siad\u00f3w, jak i w Polsce – by\u0142a przez nasze w\u0142adze i elity ignorowana?<\/strong>
\r\n– Tak jak wiele innych zagro\u017ce\u0144. W ubieg\u0142ym roku zorganizowali\u015bmy konferencj\u0119 na temat bezpiecze\u0144stwa energetycznego. Razem z naszymi go\u015b\u0107mi wskazywali\u015bmy na zagro\u017cenia dla Polski w tym zakresie, ale jeszcze bardziej na szanse, jakie mamy i kt\u00f3re, naszym zdaniem, s\u0105 wi\u0119ksze ni\u017c zagro\u017cenia. Po stronie szans wskazywali\u015bmy zw\u0142aszcza na szersze wykorzystanie \u017ar\u00f3de\u0142 geotermalnych. Niestety, zasi\u0119g naszego oddzia\u0142ywania by\u0142 niewielki.
\r\n
\r\nDzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/p>\r\n\r\n

Za: Nasz Dziennik, Czwartek, 11 grudnia 2008, Nr 289 (3306)<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z prof. Tadeuszem Marczakiem, odwo\u0142anym wczoraj dyrektorem Instytutu Studi\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim, organizatorem zablokowanej konferencji naukowej na temat polityki historycznej w krajach s\u0105siaduj\u0105cych z Polsk\u0105, rozmawia Mariusz Bober Wczoraj odby\u0142a si\u0119 Rada Instytutu Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych. W jej trakcie prof. Romuald Gelles postawi\u0142 kwesti\u0119 dymisji dyrektora. Natomiast prof. Klaus Bachmann zg\u0142osi\u0142 formalny wniosek o odwo\u0142anie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[16],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4226"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4226"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4226\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4226"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4226"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4226"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}