{"id":42170,"date":"2011-08-14T22:25:08","date_gmt":"2011-08-15T03:25:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=42170"},"modified":"2011-08-14T22:25:08","modified_gmt":"2011-08-15T03:25:08","slug":"czerwona-targowica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=42170","title":{"rendered":"Czerwona Targowica"},"content":{"rendered":"

Gdyby Sowieci zwyci\u0119\u017cyli w 1920 roku, kazano by nam czci\u0107 Manifest 30 lipca.<\/strong><\/p>\r\n

Cz\u0142onkowie przysz\u0142ego rz\u0105du Polskiej Republiki Rad podobni byli do bohater\u00f3w „Bies\u00f3w”, powie\u015bci Dostojewskiego. Konstelacja dziwnych typ\u00f3w z kt\u00f3rych w ka\u017cdym drzema\u0142o co\u015b z\u0142ego.<\/p>\r\n

Julian Marchlewski, przewodniczacy Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnej Polski wygl\u0105da\u0142 jak hrabia, z sumiastym w\u0105sem, elegancko przystrzy\u017con\u0105 brod\u0105, nosz\u0105cy zawsze dobrze skrojony garnitur. Je\u015bli m\u00f3wi\u0142 o potrzebie likwidacji niekt\u00f3rych klas spo\u0142ecznych, to zawsze z wielk\u0105 elegancj\u0105. Feliks Kon, s\u0142ynny obro\u0144ca w procesach 1905 roku ze swoj\u0105 ogromn\u0105 brod\u0105 i mikr\u0105 postur\u0105 przypomina\u0142 rabina nawr\u00f3conego na komunizm. Najbardziej przyci\u0105ga\u0142a wzrok posta\u0107 Feliksa Dzier\u017cy\u0144skiego, tw\u00f3rcy Czeka, seryjnego mordercy, kt\u00f3ry asystowa\u0142 czasami swoim siepaczom przy wymy\u015blnych torturach na „wrogach ludu”. Budzi\u0142 strach zaci\u015bni\u0119tymi ustami i oczami w kt\u00f3rych od lat mieszka\u0142 ob\u0142\u0119d. To on by\u0142 faktycznym przyw\u00f3dc\u0105 TKRP, zaufanym samego towarzysza Lenina. \u00d3w marionetkowy rz\u0105d, zwany skr\u00f3towo Polrewkomem wraz z kilkoma innymi wsp\u00f3\u0142pracownikami posuwa\u0142 si\u0119 powoli za Armi\u0105 Czerwon\u0105. Po raz pierwszy zebra\u0142 si\u0119 24 lipca w Smole\u0144sku, a z dat\u0105 30 lipca og\u0142oszono jego manifest w kt\u00f3rym pozbawiano w\u0142adzy „dotychczasowy rz\u0105d szlachecko-bur\u017cuazyjny”, fabryki przekazywano robotnikom, a maj\u0105tki dworskie – komietom w\u0142o\u015bcia\u0144skim. Tezy manifestu powsta\u0142y oczywi\u015bcie w Moskwie, spisano za\u015b je w Grodnie, b\u0105d\u017a jak chc\u0105 niekt\u00f3rzy\u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"Cz\u0142onkowie<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Cz\u0142onkowie Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski Feliks Dzier\u017cy\u0144ski, Feliks Kon, Julian Marchlewski<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

historycy – w Wilnie. Do Bia\u0142egostoku przyszli panowie Czerwonej Polski dotarli dopiero 2 lipca. Tego dnia przed Pa\u0142acem Branickich przemianowanym teraz na Pa\u0142ac Pracy zorganizowano wielki wiec na kt\u00f3rym przemawiali Marchlewski, gen. Michai\u0142 Tuchaczewski i reprezentant KC partii bolszewickiej, Iwan Skworcow-Stiepanow. Skandowano: „Niech \u017cyje Polska Republika Rad”, a jeden z m\u00f3wc\u00f3w o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce „Bia\u0142ystok b\u0119dzie pierwsz\u0105 twierdz\u0105 Przemys\u0142owej Polski”. Prof. Janusz Szczepa\u0144ski w ksi\u0105\u017cce „Spo\u0142ecze\u0144stwo Polski w walce z najazdem bolszewickim 1920 roku” opisa\u0142 m.in. jakie marketingowe sztuczki stosowa\u0142a nowa w\u0142adza w mniejszych o\u015brodkach: najpierw wysy\u0142ano na plac orkiestr\u0119 albo grajk\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli przyci\u0105gn\u0105\u0107 t\u0142um. Potem wyg\u0142aszano przem\u00f3wienie w polskim, rosyjskim i jidysz, a nast\u0119pnie delegacja rewkomu otrzymywa\u0142a kwiaty od dzieci i dziewcz\u0105t. Cz\u0119sto organizowano tak\u017ce koncerty muzyczne, zmuszano ludzi nawet do ogl\u0105dania sztuk teatralnych, w kt\u00f3rych Lenin by\u0142 por\u00f3wnywany do Marata, cho\u0107 widzowie mogli nie kojarzy\u0107 tej postaci z Wielkiej Rewolucji Francuskiej.<\/p>\r\n

Ale z rz\u0105dzeniam Polrewkom od razu mia\u0142 problemy. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce komisarze z Armii Czerwonej, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej tu robili swoje porz\u0105dki za urz\u0119dowy j\u0119zyk w Bia\u0142ymstoku uznali rosyjski i jidysz, a Polacy zostali tu okre\u015bleni jako mniejszo\u015b\u0107 narodowa! Polski j\u0119zyk jako urz\u0119dowy wprowadzono ponownie, a Marchlewski wsp\u00f3lnie z Konem usun\u0119li z wydzia\u0142u o\u015bwiaty „\u017cydowskich nacjonalist\u00f3w”, jak ich okre\u015blili. Polrewkom lokaln\u0105 w\u0142adz\u0119 odda\u0142 w r\u0119ce tworz\u0105cych si\u0119 komitet\u00f3w rewolucyjnych (czyli rewkom\u00f3w). Szkopu\u0142 w tym, \u017ce po przej\u015bciu sowieckiej armii one ju\u017c powsta\u0142y w ponad sz\u0119\u015b\u0107dziesi\u0119ciu miasteczkach i zd\u0105\u017cy\u0142y ju\u017c sobie zrazi\u0107 miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107. Sowieci nie byli wybredni: niejednokrotnie do rewkom\u00f3w wchodzili znani w okolicy bandyci i z\u0142odzieje (jak np. w Ostro\u0142\u0119ce) oraz najbardziej oportunistyczny element. Podobnego autoramentu indywidua tworzy\u0142y trybuna\u0142y rewolucyjne, kt\u00f3re mia\u0142y przeciwdzia\u0142a\u0107 „politycznym i gospodarczym przest\u0119pstwo i aktom bandytyzmu” i Milicj\u0119 Robotniczo-W\u0142o\u015bcia\u0144sk\u0105.<\/p>\r\n

W P\u0142ocku krasnoarmiejcy zas\u0142yn\u0119li wymordowaniem kilkudziesi\u0119ciu chorych i rannych oraz gwa\u0142tami na polskich i \u017cydowskich dziewcz\u0119tach. – „Bolszewicy uwa\u017cali to za zaszczyt wzgl\u0119dem miejscowej ludno\u015bci, powtarzaj\u0105c, \u017ce wytwarzaj\u0105 now\u0105 wyzwolon\u0105 ras\u0119” – pisa\u0142 „Tygodnik P\u0142ocki”. Ale jak na swoje standardy Armia Czerwona, gdy sz\u0142a do przodu, by\u0142a poprawna. Dzia\u0142acze Polrewkomu zdawali sobie spraw\u0119 do czego zdolni s\u0105 krasnoarmiejcy, dlatego naciskali, aby nie rabowa\u0107 i nie gn\u0119bi\u0107 miejscowej ludno\u015bci, bo wtedy ca\u0142a robota propagandowa posz\u0142aby na nic. Jan Jerzy Milewski, historyk z IPN w Bia\u0142ymstoku podaje, \u017ce w jednym przypadku w tym mie\u015bcie rozstrzelano sowieckich \u017co\u0142dak\u00f3w za \u015bci\u0105ganie pier\u015bcionk\u00f3w kobietom w sklepie. Ich zw\u0142oki le\u017ca\u0142y na ulicy przez ca\u0142y ca\u0142y dzie\u0144, by odstraszy\u0107 innych. W drodze na Warszaw\u0119 czerwonoarmi\u015bci za zarekwirowan\u0105 \u017cywno\u015b\u0107 czasem nawet „p\u0142acili” pokwitowaniami na kt\u00f3rych w kilku j\u0119zykach, \u0142\u0105cznie z hebrajskim widnia\u0142 napis: „Proletariusze wszystkich kraj\u00f3w, \u0142\u0105czcie si\u0119!” Prof. Szczepa\u0144ski podaje, \u017ce dow\u00f3dztwo sowieckie planowa\u0142o odbicie sobie dopiero w Warszawie wcze\u015bniejsz\u0105 pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107. \u0179o\u0142nierze mieli mie\u0107 prawo do dwudniowego rabunku sto\u0142ecznych sklep\u00f3w i u\u017cywania na warszawiankach.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"Bp<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Bp Romuald Jab\u0142rzykowski<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Polrewkom wyda\u0142 dekret o wolno\u015bci sumienia, w kt\u00f3rym ostrzegano duchownych, \u017ce „\u017caden przymus i gwa\u0142t w sprawie wiary” nie b\u0119dzie tolerowany. Aresztowano kilkudziesi\u0119ciu ksi\u0119\u017cy, z kt\u00f3rych kilkunastu potem zostanie zabitych. Masowo duchowie\u0144stwa jednak nie mordowano, bo okupanci wiedzieli o przywi\u0105zaniu Polak\u00f3w do ksi\u0119\u017cy. Zdarza\u0142y si\u0119 ucieczki duchownych, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 pozosta\u0142a w swoich parafiach. Przyk\u0142ad da\u0142 biskup Romuald Jab\u0142rzykowski, kt\u00f3ry zarzuci\u0142 podr\u00f3\u017c do Cz\u0119stochowy, aby wzmocni\u0107 ducha obro\u0144c\u00f3w \u0141om\u017cy. Zosta\u0142 uwi\u0119ziony przez bolszewik\u00f3w, uwolnili go dopiero po ponad dw\u00f3ch tygodniach polscy \u017co\u0142nierze. Takie postawy powodowa\u0142y, \u017ce katolicy zacz\u0119li \u017cy\u0107 w jakim\u015b religijnym uniesieniu: mn\u00f3stwo ludzi chodzi\u0142o do ko\u015bcio\u0142a ka\u017cdego dnia i modli\u0142o si\u0119 o oswobodzenie kraju. Ludzie zbierali si\u0119, by \u015bpiewa\u0107 religijne pie\u015bni.<\/p>\r\n

W pierwszych dniach, aby pozyska\u0107 klas\u0119 robotnicz\u0105 Polrewkom wyda\u0142 dekret o o\u015bmiogodzinnym dniu pracy, co tylko \u015bwiadczy\u0142o o oderwaniu od \u017cycia towarzyszy przys\u0142anych z Moskwy. Nie wiedzieli, \u017ce ju\u017c od roku taki czas pracy w kraju obowi\u0105zywa\u0142. Marchlewski narzeka\u0142 p\u00f3\u017aniej w swoich wspomnieniach na brak „politycznego wrzenia mas pracuj\u0105cych”. Jaki \u017cal musieli czu\u0107 cz\u0142onkowie Polrewkomu, kiedy w pierwszych dniach sierpnia pojawi\u0142a si\u0119 w progach „Pa\u0142acu Pracy” delegacja robotnik\u00f3w \u017c\u0105daj\u0105ca uwolnienia uwi\u0119zionego fabrykanta Literrera. A w Che\u0142micy w powiecie lipnowskim pracownicy cukrowni przez dwa dni ukrywali przed bolszewikami swojego dyrektora i jego c\u00f3rk\u0119 w kotle i u\u0142atwili im ucieczk\u0119 w przebraniu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 organizacji Polskiej Partii Socjalistycznej, g\u0142\u00f3wnej si\u0142y robotniczej przyj\u0119\u0142a wrog\u0105 postaw\u0119 wobec nowego re\u017cimu (cz\u0142onk\u00f3w partii komunistycznej w Bia\u0142ymstoku by\u0142o zaledwie osiemdziesi\u0119ciu).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"Wojska<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Wojska bolszewickie<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Do\u015b\u0107 przyja\u017anie na w\u0142adz\u0119 sowieck\u0105 zareagowali parobkowie z folwark\u00f3w i ma\u0142orolni, bo wierzyli, \u017ce bolszewicy polepsz\u0105 im \u017cycie. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce krasnoarmiejcy zabierali krowy bogatym ch\u0142opom i dawali je biedakom. Agitatorzy do parobk\u00f3w i najbiedniejszych ch\u0142op\u00f3w zwracali si\u0119 z szacunkiem i m\u00f3wili do nich: „towarzyszu”. Niejednokrotnie ku ich zak\u0142opotaniu mianowali ich so\u0142tysami i w\u00f3jtami. Lenin nakaza\u0142 TKRP rozdawanie pa\u0144skiej ziemi, ale w tej materii Marchlewski okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 bardziej czerwony od samego wodza rewolucji. Nad maj\u0105tkami dworskimi ustanowiono jedynie „zarz\u0105d w\u0142o\u015bcia\u0144ski” i\u00a0 po zwyci\u0119stwie mia\u0142y one zosta\u0107 przekszta\u0142cone w ko\u0142chozy. Lenin naciska\u0142 na Dzier\u017cy\u0144skiego, ale ten nic nie m\u00f3g\u0142 zrobi\u0107, bo inni towarzysze z Polrewkomu poparli Marchlewskiego, aby „nie kopiowa\u0107 rosyjskich do\u015bwiadcze\u0144”, jak powiedzieli. W\u0142adimir Ijlicz by\u0142 w\u015bciek\u0142y i 14 sierpnia wys\u0142a\u0142 starego bolszewika Karola Radka do Bia\u0142egostoku: „B\u0142agam ci\u0119, id\u017a prosto do Dzier\u017cy\u0144skiego i domagaj si\u0119, \u017ceby posiadacze i ku\u0142acy byli bezwzgl\u0119dnie likwidowani, ale troch\u0119 szybciej i energiczniej, a tak\u017ce \u017ceby da\u0107 ch\u0142opom skuteczn\u0105 pomoc przy przejmowaniu pa\u0144skich grunt\u00f3w i las\u00f3w” – napisa\u0142 w telegramie. Maj\u0105tk\u00f3w nie rozparcelowano jednak z braku czasu, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 ch\u0142op\u00f3w nienawidzi\u0142a bolszewik\u00f3w mimo ich umizg\u00f3w. Co prawda cz\u0142onkowie lewicowego PSL „Wyzwolenie” wchodzili czasem taktycznie do rewkom\u00f3w, ale nawet kierownictwo tej partii wzywa\u0142o do oporu wobec naje\u017ad\u017ac\u00f3w. „Nie kacap z g\u0142\u0119bokiej Rosji i nie bolszewik uczy\u0107 nas b\u0119dzie. Polski my nar\u00f3d, polski lud – wed\u0142ug w\u0142asnej my\u015bli i zdania zaprowadzim swoje ludowe rz\u0105dy w Polsce” – g\u0142osi\u0142a jedna z odezw „Wyzwolenia”. Mn\u00f3stwo jest \u015bwiadectw ukrywania \u017cywno\u015bci przed bolszewikami, uciekinier\u00f3w z sowieckiej niewoli i organizowania kryj\u00f3wek dla dziedzic\u00f3w, a tak\u017ce bojkotu mityng\u00f3w organizowanych przez now\u0105 w\u0142adz\u0119. Brawurow\u0105 demonstracj\u0119 wierno\u015bci ojczy\u017anie zademonstrowali ch\u0142opscy delegaci z Nalibok w powiecie oszmia\u0144skim. Odm\u00f3wili podpisania deklaracji o przy\u0142\u0105czeniu swojej gminy do sowieckiej Bia\u0142orusi po czym uciekli uzbrojonym bolszewikom przez okno.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"Cud<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Cud nad Wis\u0142\u0105 1920 r.<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Niejednokrotnie entuzjastycznie wojska i w\u0142adza sowiecka by\u0142a przyjmowana przez prawos\u0142awnych. – Tu jest Rosja i ruskie powinny rz\u0105dzi\u0107 – powiedzia\u0142 jeden z witaj\u0105cych bolszewik\u00f3w w powiecie sok\u00f3lskim. Do rewkom\u00f3w w pomorskich gminach ch\u0119tnie wchodzili Niemcy. Na spotkaniach z czerwonoarmistami \u015bpiewano wsp\u00f3lnie „Mi\u0119dzynarod\u00f3wk\u0119” i „Deutschland Ueber alles” („Niemcy ponad wszystko”). Do nowej w\u0142adzy entuzjastycznie ustosunkowa\u0142a si\u0119 przede wszystkim \u017cydowska biedota. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 m\u0142odych s\u0142u\u017cy\u0142a nawet w tworzonych przez bolszewik\u00f3w oddzia\u0142ach milicji. Dzia\u0142o si\u0119 tak dlatego, i\u017c \u017bydzi chcieli jako mniejszo\u015b\u0107 narodowa mieszka\u0107 w jednym kraju, po drugie byli bardzo podatni na „internacjonalistyczne” i „antydyskryminacyjne” has\u0142a. Prof. Janusz Szczepa\u0144ski twierdzi, \u017ce za Sowietami opowiedzia\u0142a si\u0119 nawet cz\u0119\u015b\u0107 spekulant\u00f3w, kt\u00f3rzy dali wiar\u0119 pog\u0142oskom, \u017ce w nowej Rosji \u017bydzi tak naprawd\u0119 rzadz\u0105 i robi\u0105 krociowe interesy. Ale sami tak\u017ce byli ofiarami najazdu: zakazano dzia\u0142ania \u017cydowskiej gminy wyznaniowej, na bogatych kupc\u00f3w nak\u0142adano kontrybucje, zdarza\u0142y si\u0119 zab\u00f3jstwa rabin\u00f3w (o kt\u00f3rych pisa\u0142 tak\u017ce Izaak Babel w swojej „Armii Konnej”). Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce \u017bydzi razem chwytali za bro\u0144 w obronie Polski; 300-osobowy oddzia\u0142 partyzancki walcz\u0105cy o wyzwolenie Wysokiego Mazowieckiego w wi\u0119kszo\u015bci tworzyli \u017cydowscy ch\u0142opcy i m\u0119\u017cczy\u017ani. W conajmniej kilku przypadkach uda\u0142o si\u0119 uratowa\u0107 ksi\u0119\u017cy katolickich przed aresztowaniem, dzi\u0119ki ostrze\u017ceniom miejscowych starozakonnych.<\/p>\r\n

Do milicji udawa\u0142o si\u0119 jeszcze troch\u0119 przygarn\u0105\u0107 m\u0142odych, ale pr\u00f3by stworzenia przez Dzier\u017cy\u0144skiego Polskiej Armii Czerwonej sko\u0144czy\u0142y si\u0119 fiaskiem. Zebrano jedynie 176 ochotnik\u00f3w, z czego po odwrocie pozosta\u0142o u boku sowieckich \u017co\u0142nierzy jedynie trzydziestu pi\u0119ciu. „\u0179elazny Feliks”, w ko\u0144cu zorientowa\u0142 si\u0119 jak bardzo nienawidz\u0105 go rodacy, zacz\u0105\u0142 si\u0119 ba\u0107 i prosi\u0142 Kreml o przys\u0142anie mu do ochrony batalionu Czeka z Rosji.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"Plakat<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Plakat Bij Bolszewika, Bij!<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

W czasie Bitwy Warszawskiej bolszewicy rozg\u0142aszali, \u017ce Warszawa ju\u017c pad\u0142a. Dzier\u017cy\u0144ski, Marchlewski i Kon „z\u0142o\u017cyli wizyt\u0119” ksi\u0119dzu kanonikowi Wiktorowi Mieczkowskiemu 15 sierpnia w jego plebanii Wyszkowie. Nie przep\u0119dzili proboszcza, uprzejmie poprosili go by zosta\u0142 i dyskutowali z nim d\u0142ugie godziny, po czym przenocowali. Nast\u0119pnego dnia szykowali si\u0119 do triumfalnego wkroczenia do stolicy, gdy otrzymali telegram o odparciu sowieckiego ataku. Ks. Mieczkowski opisa\u0142 potem scen\u0119 wyjazdu „bies\u00f3w rewolucji” z Wyszkowa: „Widzia\u0142em, \u017ce miny ich by\u0142y powa\u017cne i ze mn\u0105 nadzwyczaj swobodnie dyskutowali, nie zdradzaj\u0105c si\u0119, \u017ce jad\u0105 do Warszawy. Przykro mi by\u0142o, \u017ce ludzie tak inteligentni powi\u0119kszaj\u0105 liczb\u0119 zdrajc\u00f3w Ojczyzny, by\u0107 mo\u017ce jako fanatycy ob\u0142\u0119du bolszewickiego. Odetchn\u0105\u0142em, gdy ich auto pomkn\u0119\u0142o w stron\u0119 Bia\u0142egostoku (…)” Na wie\u015b\u0107 o rozbiciu hord bolszewickich pod Warszaw\u0105, Mazowsze i Podlasie pogr\u0105\u017cy\u0142o si\u0119 w chaosie. Sie\u0107 rewkom\u00f3w uleg\u0142a rozpadowi, spontanicznie zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 oddzia\u0142y partyzanckie, kt\u00f3re napada\u0142y i n\u0119ka\u0142y Armi\u0119 Czerwon\u0105. „Wyzwoliciele” zacz\u0119li rabowa\u0107 i zabija\u0107 ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105. 20 sierpnia w Bia\u0142ymstoku czeki\u015bci Dzier\u017cy\u0144skiego rozstrzelali szesnastu mieszka\u0144c\u00f3w. Mord mia\u0142 znaczenie symboliczne, bo zabici stanowili jakby przekr\u00f3j elity Bia\u0142egostoku: znalaz\u0142o si\u0119 w tej grupie trzech ziemian, trzech funkcjonariuszy policji, trzech oficer\u00f3w, jeden zwi\u0105zkowiec, proboszcz, kupiec \u017cydowski i ksi\u0105\u017c\u0119 tatarski.<\/p>\r\n

Ale o zwyci\u0119stwie pod Warszaw\u0105 wiedzieli ju\u017c wszyscy i miasto tak\u017ce by\u0142o w stanie wrzenia. 22 sierpnia wierni w Bia\u0142ymstoku urz\u0105dzili nawet procesj\u0119 katolick\u0105 ulicami miasta. Trudno chyba o wi\u0119ksz\u0105 prowokacj\u0119 i akt odwagi. W poch\u00f3d wmieszali si\u0119 uzbrojeni czeki\u015bci, ale nie odwa\u017cyli si\u0119 jednak strzela\u0107. Jeszcze tego samego dnia w pop\u0142ochu dzia\u0142acze Polrewkomu opu\u015bci\u0142 stolic\u0119 Podlasia. Norman Davies w ksi\u0105\u017cce „Orze\u0142 Bia\u0142y, Czerwona Gwiazda” nazywa ich „grupk\u0105 niepos\u0142usznych p\u0119drak\u00f3w, kt\u00f3rzy z ciekawo\u015bci zb\u0142\u0105dzili za ogrodzenie swoejgo politycznego przedszkola i wyszli na ulic\u0119”. Chyba jednak jest dla owych zdrajc\u00f3w nazbyt \u0142askawy.<\/p>\r\n

Rafa\u0142 Geremek<\/em><\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\r\n

\"\/\"<\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Gdyby Sowieci zwyci\u0119\u017cyli w 1920 roku, kazano by nam czci\u0107 Manifest 30 lipca. Cz\u0142onkowie przysz\u0142ego rz\u0105du Polskiej Republiki Rad podobni byli do bohater\u00f3w „Bies\u00f3w”, powie\u015bci Dostojewskiego. Konstelacja dziwnych typ\u00f3w z kt\u00f3rych w ka\u017cdym drzema\u0142o co\u015b z\u0142ego. Julian Marchlewski, przewodniczacy Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnej Polski wygl\u0105da\u0142 jak hrabia, z sumiastym w\u0105sem, elegancko przystrzy\u017con\u0105 brod\u0105, nosz\u0105cy zawsze dobrze […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,30,84],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42170"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42170"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42170\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42170"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=42170"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=42170"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}