{"id":41919,"date":"2011-08-09T13:35:43","date_gmt":"2011-08-09T18:35:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=41919"},"modified":"2012-01-25T17:29:10","modified_gmt":"2012-01-25T22:29:10","slug":"mord-w-czarnym-lesie-ks-tadeusz-isakowicz-zaleski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=41919","title":{"rendered":"Mord w Czarnym Lesie – ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Mija 70. rocznica zg\u0142adzenie przez Niemc\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z nimi Ukrai\u0144c\u00f3w polskiej inteligencji ze Stanis\u0142awowa, g\u0142\u00f3wnie nauczycieli. <\/strong><\/p>\r\n

Trzecim co do wielko\u015bci miastem w dawnej Galicji by\u0142 Stanis\u0142aw\u00f3w, po\u0142o\u017cony malowniczo nad Bystrzyc\u0105, prawym dop\u0142ywem Dniestru. Za\u0142o\u017cy\u0142 je jako fortec\u0119 w 1662 r. Andrzej Potocki, hetman polny koronny i wojewoda kijowski. Nazw\u0119 nada\u0142 na cze\u015b\u0107 swojego ojca Stanis\u0142awa, kt\u00f3ry jako hetman wielki koronny pokona\u0142 Kozak\u00f3w i Tatar\u00f3w pod Ochmanowem. Nowy gr\u00f3d od pocz\u0105tku zamieszkiwa\u0142y r\u00f3\u017cne narodowo\u015bci, w tym Polacy, Rusini, \u017bydzi, Niemcy i Ormianie. Ci ostatni mieli tutaj w\u0142asn\u0105 dzielnic\u0119, a w niej sanktuarium Matki Bo\u017cej \u0141askawej. Dzi\u015b cudowny obraz z tego sanktuarium znajduje si\u0119 w ko\u015bciele \u015bw. \u015bw. Piotra i Paw\u0142a w Gda\u0144sku.<\/p>\r\n

Stanis\u0142aw\u00f3w by\u0142 stolic\u0105 Pokucia, najdalej na po\u0142udnie wysuni\u0119tego regionu Rzeczypospolitej, wci\u015bni\u0119tego pomi\u0119dzy W\u0119gry a Mo\u0142dawi\u0119. Mie\u015bci\u0142a si\u0119 w nim siedziba znakomitego gimnazjum, utworzonego przez za\u0142o\u017cyciela miasta. Jego absolwentami by\u0142o wielu s\u0142awnych ludzi, w\u015br\u00f3d nich poeta Franciszek Karpi\u0144ski (autor bardzo popularnych pie\u015bni „Kiedy ranne wstaj\u0105 zorze” i „Wszystkie nasze dzienne sprawy” oraz kol\u0119dy „B\u00f3g si\u0119 rodzi, moc truchleje”), biskup przemyski i tarnowski Franciszek Zachariasiewicz, arcybiskup ormia\u0144skokatolicki J\u00f3zef Teodorowicz oraz bohater bitwy z bolszewikami pod Zadw\u00f3rzem w 1920 r., kpt. Boles\u0142aw Zaj\u0105czkowski, a tak\u017ce bohater spod Arnhem, gen. Stanis\u0142aw Sosabowski. W okresie mi\u0119dzywojennym w Stanis\u0142awowie nast\u0105pi\u0142 rozkwit szkolnictwa, powsta\u0142o wiele nowych szk\u00f3\u0142 pa\u0144stwowych i prywatnych, z dobrze przygotowan\u0105 kadr\u0105 pedagogiczn\u0105.<\/p>\r\n

We wrze\u015bniu 1939 r. do miasta wkroczyli Sowieci. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 okres terroru. Dokonano licznych aresztowa\u0144, g\u0142\u00f3wnie w\u015br\u00f3d urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych i samorz\u0105dowych. Na Sybir i do Kazachstanu wywo\u017cono ca\u0142e rodziny. \u0141\u0105czne straty w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w si\u0119gn\u0119\u0142y 2,5 tys. os\u00f3b. W czasie ataku Hitlera NKWD zd\u0105\u017cy\u0142o jeszcze dokona\u0107 masakry wi\u0119\u017ani\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych byli zar\u00f3wno Polacy, jak i Ukrai\u0144cy. 30 czerwca 1941 r. do miasta wkroczyli W\u0119grzy, kt\u00f3rzy do ludno\u015bci cywilnej odnosili si\u0119 bardzo \u017cyczliwie. Jednak po paru dniach w\u0142adz\u0119 przej\u0119li Niemcy. Szefem gestapo zosta\u0142 nienawidz\u0105cy Polak\u00f3w Hans Kr\u00fcger, rodem z Poznania, kt\u00f3ry od razu zarz\u0105dzi\u0142 aresztowanie polskiej inteligencji. Pomagali mu w tym czynnie ukrai\u0144scy kolaboranci z Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w, kierowanej przez Stepana Bander\u0119, jak r\u00f3wnie\u017c z Ukrai\u0144skiej Policji Pomocniczej. Tak jak we Lwowie tworzyli oni listy proskrypcyjne oraz brali udzia\u0142 w aresztowaniach. Cz\u0119\u015b\u0107 list uk\u0142adali nauczyciele z gimnazjum ukrai\u0144skiego. Zatrzymania nast\u0105pi\u0142y 8 i 9 sierpnia 1941 r. Aresztant\u00f3w zapewniano, \u017ce jad\u0105 na spotkanie z w\u0142adzami miasta, by wsp\u00f3lnie om\u00f3wi\u0107 rozpoczynaj\u0105cy si\u0119 rok szkolny. W\u015br\u00f3d 300 aresztowanych Polak\u00f3w znale\u017ali si\u0119 prawie wszyscy nauczyciele szk\u00f3\u0142 powszechnych i \u015brednich. By\u0142 w\u015br\u00f3d nich brat stryjeczny mojego dziadka, Kajetan Isakiewicz (u\u017cywa\u0142 nazwiska w tej formie), filolog klasyczny, a tak\u017ce zaprzyja\u017aniony z nim od dzieci\u0144stwa Aleksander Jordan, polonista, ojciec niedawno zmar\u0142ej w Krakowie prof. dr hab. Marii Jordan z Polskiej Akademii Nauk. Zatrzymania unikn\u0105\u0142 natomiast inny brat stryjeczny dziadka, ks. pra\u0142at Leon Isakowicz, katecheta gimnazjalny i proboszcz parafii ormia\u0144skokatolickiej.<\/p>\r\n

W wigili\u0119 uroczysto\u015bci Wniebowzi\u0119cia Matki Bo\u017cej, czyli w nocy z 14 na 15 sierpnia, wszystkich aresztowanych wywieziono do Czarnego Lasu k. wsi Pawe\u0142cze. Tutaj nast\u0105pi\u0142y egzekucje. Cia\u0142a wrzucano do wykopanych napr\u0119dce do\u0142\u00f3w \u015bmierci. W podobny spos\u00f3b, tak\u017ce na podstawie list proskrypcyjnych uk\u0142adanych przez cz\u0142onk\u00f3w OUN, zg\u0142adzono nauczycieli ze s\u0142ynnego Liceum Krzemienieckiego. Rodzin nie powiadomiono, utrzymuj\u0105c, \u017ce aresztowani \u017cyj\u0105. Pozwalano nawet na wysy\u0142anie paczek (ich zawarto\u015b\u0107 wyrzucano psom). Na marginesie dodam, \u017ce egzekucje odby\u0142y si\u0119 tego samego dnia, w kt\u00f3rym w KL Auschwitz zastrzykiem z fenolu dobito o. Maksymiliana Kolbego. O zakonniku m\u0119czenniku s\u0142ysza\u0142 prawie ka\u017cdy, o nauczycielach m\u0119czennikach nie m\u00f3wi si\u0119 g\u0142o\u015bno nawet w Polsce.<\/p>\r\n

Po rozprawie z inteligencj\u0105 polsk\u0105 okupanci wzi\u0119li si\u0119 za \u017byd\u00f3w. W styczniu i lutym 1943 r., przy udziale policjant\u00f3w ukrai\u0144skich, zlikwidowano getto w Stanis\u0142awowie, eksterminuj\u0105c trzydziestotysi\u0119czn\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 miasta. W tym samym czasie rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 ludob\u00f3jstwo ludno\u015bci polskiej na Pokuciu. Mordy by\u0142y tutaj nie mniej krwawe ni\u017c na Wo\u0142yniu. W maju 1944 r. do miasta wkroczy\u0142a Armia Czerwona, a dwa lata p\u00f3\u017aniej odjecha\u0142y ostatnie transporty z wyp\u0119dzonymi Polakami. W 1962 r. zmieniano nazw\u0119 miejscowo\u015bci, aby zatrze\u0107 \u015blad po jej za\u0142o\u017cycielach. Wspomniany Hans Kr\u00fcger nie poni\u00f3s\u0142 \u017cadnej odpowiedzialno\u015bci za mordy na Polakach, dosta\u0142 tylko kilka lat wi\u0119zienia za zab\u00f3jstwa na \u017bydach. Kolaboruj\u0105cy Ukrai\u0144cy uznawani s\u0105 za bohater\u00f3w, a nowe w\u0142adze miasta, zdominowane przez nacjonalist\u00f3w, postawi\u0142y Banderze pomnik w samym centrum.<\/p>\r\n

Na koniec dwie dobre wiadomo\u015bci znad Dniepru. 2 bm. Naczelny S\u0105d Administracyjny w Kijowie podtrzyma\u0142 decyzj\u0119 S\u0105du Rejonowego w Doniecku o anulowaniu dekret\u00f3w Wiktora Juszczenki nadaj\u0105cych Stepanowi Banderze i Romanowi Szuchewyczowi tytu\u0142 bohatera Ukrainy. 6 bm. w katedrze \u015bw. Aleksandra w Kijowie odby\u0142 si\u0119 ingres rzymskokatolickiego arcybiskupa, kt\u00f3rym zosta\u0142 bernardyn Piotr Malczuk. Jest to pierwsze takie wydarzenie w tym mie\u015bcie od 1680 r.<\/p>\r\n

ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski<\/em><\/strong>
Gazeta Polska, 10 sierpnia 2011 r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mija 70. rocznica zg\u0142adzenie przez Niemc\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z nimi Ukrai\u0144c\u00f3w polskiej inteligencji ze Stanis\u0142awowa, g\u0142\u00f3wnie nauczycieli. Trzecim co do wielko\u015bci miastem w dawnej Galicji by\u0142 Stanis\u0142aw\u00f3w, po\u0142o\u017cony malowniczo nad Bystrzyc\u0105, prawym dop\u0142ywem Dniestru. Za\u0142o\u017cy\u0142 je jako fortec\u0119 w 1662 r. Andrzej Potocki, hetman polny koronny i wojewoda kijowski. Nazw\u0119 nada\u0142 na cze\u015b\u0107 swojego ojca […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[188,50,17,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41919"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41919"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41919\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41919"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41919"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41919"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}