{"id":41804,"date":"2011-08-15T22:17:02","date_gmt":"2011-08-16T03:17:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=41804"},"modified":"2012-07-28T22:51:46","modified_gmt":"2012-07-29T03:51:46","slug":"joe-smith-i-%c2%abksiega-mormona%c2%bb-jakub-pytel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=41804","title":{"rendered":"Joe Smith i \u00abKsi\u0119ga Mormona\u00bb – Jakub Pytel<\/em>"},"content":{"rendered":"

W zwi\u0105zku z publikacj\u0105 tekstu o 'Ko\u015bciele Jezusa Chrystusa \u015awi\u0119tych w Dniach Ostatnich’ w ameryka\u0144skim tygodniku <\/em>Bloomberg Businessweek, kt\u00f3ry skupiaj\u0105c si\u0119 na szerokiej dzia\u0142alno\u015bci biznesowej 'ko\u015bcio\u0142a Mormon\u00f3w’, do\u015b\u0107 krytycznie go oceni\u0142, co odbi\u0142o si\u0119 szerokim echem, a w obronie 'ko\u015bcio\u0142a Mormon\u00f3w’ stan\u0105\u0142 nawet… Abe Foxman z Ligi Przeciwko Znies\u0142awieniu (ADL) – przypominamy poni\u017csze opracowanie. – Red.<\/em><\/p>\r\n

\u00a0<\/p>\r\n

C<\/span>oraz cz\u0119\u015bciej na ulicach polskich miast mo\u017cna spotka\u0107 elegancko ubranych m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn z identyfikatorem \u00abKo\u015bcio\u0142a Jezusa Chrystusa \u015awi\u0119tych w Dniach Ostatnich\u00bb. S\u0105 uprzejmi, sympatyczni i ch\u0119tnie podejmuj\u0105 dyskusje. Oferuj\u0105 rozmaite broszury i ulotki.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

H<\/strong>as\u0142o \u201emormon” w\u015br\u00f3d wi\u0119kszo\u015bci katolik\u00f3w w naszym kraju nie wywo\u0142uje \u017cadnych szczeg\u00f3lniejszych skoja\u00adrze\u0144. By\u0107 mo\u017ce komu\u015b przyjdzie na my\u015bl jaki\u015b daw\u00adno widziany western, w kt\u00f3\u00adrym ta niegdy\u015b praktykuj\u0105\u00adca wielo\u017ce\u0144stwo1<\/sup> spo\u0142ecz\u00adno\u015b\u0107 pos\u0142u\u017cy\u0142a re\u017cyserowi za t\u0142o dla perypetii bia\u0142ych ameryka\u0144skich osadnik\u00f3w walcz\u0105cych z india\u0144skimi wojownikami, ale chyba nic poza tym. Tym wi\u0119ksze mo\u017ce by\u0107 zaskoczenie spo\u00adtkaniem z \u201d\u201d jak sami siebie nazywaj\u0105 \u201d\u201d \u201e\u015bwi\u0119tymi w dniach ostatnich” na uli\u00adcach polskich miast, kt\u00f3re coraz cz\u0119\u015bciej staj\u0105 si\u0119 tere\u00adnem misyjnej dzia\u0142alno\u015bci tej bogatej i wp\u0142ywowej ameryka\u0144skiej sekty. A ju\u017c zupe\u0142ne zdumienie wywo\u0142a wie\u015b\u0107, \u017ce czyj\u015b zmar\u0142y dziadek, pobo\u017cny katolik, przed \u015bmier\u00adci\u0105 zaopatrzony sakramentami \u015bwi\u0119tymi, by\u0142… mormonem. \u201d\u201dCzy to mo\u017cliwe? Okazuje si\u0119, \u017ce tak. Tak przynajmniej twier\u00addz\u0105 owi \u201e\u015bwi\u0119ci”, praktykuj\u0105cy nie tylko \u201echrzest” \u017cywych, ale i umar\u0142ych2<\/sup>. S\u0105 wi\u0119c wyznawcy tej \u201d\u201d wyra\u017caj\u0105c si\u0119 bardzo ogl\u0119dnie \u201d\u201d wiel\u00adce oryginalnej religii obecni tak\u017ce w Polsce.<\/p>\r\n

Ojczyzna mormon\u00f3w<\/strong><\/h4>\r\n

Stany Zjednoczone cz\u0119sto okre\u015bla si\u0119 mianem kraju z natury religijnego. I rze\u00adczywi\u015bcie, w por\u00f3wnaniu z Europ\u0105 bardzo niewielki odsetek ludno\u015bci USA dekla\u00adruje si\u0119 jako agnostycy lub atei\u015bci, kt\u00f3rych zreszt\u0105 ame\u00adryka\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo traktuje z olbrzymi\u0105 niech\u0119\u00adci\u01053<\/sup>. \u201eNie jest wa\u017cne, w co wierzysz, byleby\u015b wierzy\u0142” \u201d\u201d w my\u015bl tej zasady Ame\u00adrykanie gotowi s\u0105 zaakcep\u00adtowa\u0107 niemal ka\u017cd\u0105, nawet najdziwniejsz\u0105 form\u0119 religij\u00adno\u015bci, co stanowi doskona\u0142\u0105 ilustracj\u0119 tezy, \u017ce jednostki i spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re odrzuc\u0105 prawdziw\u0105 religi\u0119, nie staj\u0105 nie\u00adwierz\u0105ce, lecz przeciwnie \u201d\u201d s\u0105 w stanie uwierzy\u0107 we wszystko.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

J\u00f3zef Smith (1805-1844), za\u0142o\u017cyciel \u201eKo\u015bcio\u0142a Jezusa Chrystusa \u015awi\u0119tych w Dniach Ostatnich”. Jako pi\u0119tnastolatkowi mia\u0142 mu si\u0119 objawi\u0107 anio\u0142 o imieniu Moroni i wskaza\u0107 miejsce ukrycia ksi\u0119gi zawieraj\u0105cej nauki donios\u0142e \u201eniczym druga Biblia”. Za\u0142o\u017cona przez Smitha organizacja jest dzi\u015b jedn\u0105 z najbogatszych i najbardziej wp\u0142ywowych sekt w Stanach Zjednoczonych.<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Bo przecie\u017c wsp\u00f3\u0142czesna pro\u00adtestancka Ameryka (je\u015bli ter\u00admin \u201eprotestancka” nadal mo\u017ce mie\u0107 zastosowanie wzgl\u0119dem wsp\u00f3lnot i sekt tak dzi\u015b dale\u00adkich naukom Lutra, Kalwina i innych herezjarch\u00f3w) zosta\u00ad\u0142a za\u0142o\u017cona przez spo\u0142eczno\u015bci powsta\u0142e w wyniku odrzucenia ze wstr\u0119tem resztek katolickiej ortodoksji. To z Anglii prze\u00ad\u0142omu XVI i XVII wieku, ogar\u00adni\u0119tej niepokojami religijny\u00admi wywo\u0142ywanymi stale obec\u00adnym katolicko-protestanckim napi\u0119ciem, wyw\u0119drowali tzw. Ojcowie Pielgrzymi’ (ang. Pil\u00adgrim Fathers) <\/em>\u201d\u201d <\/em>purytanie niemog\u0105cy znie\u015b\u0107 nadal obec\u00adnych w \u201eKo\u015bciele Anglii” katolickich pozosta\u0142o\u015bci w liturgii i teologii. Ich potomkowie, sta\u00adnowi\u0105cy dzi\u015b rodzaj ameryka\u0144\u00adskiej arystokracji przesi\u0105kni\u0119\u00adtej ideami wolnomularskimi, nadal z wielk\u0105 niech\u0119ci\u0105 spo\u00adgl\u0105daj\u0105c\u0105 na katolicyzm i jego wyznawc\u00f3w.<\/p>\r\n

\u201eProrok”<\/strong><\/h4>\r\n

Purytanom nie uda\u0142o si\u0119 jednak zaprowadzi\u0107 za Wiel\u00adk\u0105 Wod\u0105 jednej i czystej wiary, a spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3remu dali pocz\u0105tek, z czasem zacz\u0119\u0142o two\u00adrzy\u0107 mozaik\u0119 olbrzymiej licz\u00adby sekt, czy to maj\u0105cych swe korzenie w protestanckiej cz\u0119\u00ad\u015bci Starego Kontynentu, czy to powsta\u0142ych ju\u017c na kontynencie ameryka\u0144skim. By\u0142a to oczy\u00adwista konsekwencja przyj\u0119cia szalonego systemu \u201ewolno\u015bci religijnej”, kt\u00f3ry uczyni\u0142 z USA ojczyzn\u0119 najbardziej dziwacznych wierze\u0144, obra\u017caj\u0105cych nie tylko Boga, ale i zdrowy roz\u00ads\u0105dek \u201d\u201d do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce to w Stanach Zjednoczonych powsta\u0142a sekta jehowicka.<\/p>\r\n

W religijnie podzielonej XIX\u00ad-wiecznej Ameryce nietrudno by\u0142o znale\u017a\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy jako \u017cyciow\u0105 misj\u0119 wybrali sobie nauczanie innych o konieczno\u00ad\u015bci odrzucenia wyzna\u0144 dot\u0105d im znanych i p\u00f3j\u015bcia za nowy\u00admi, rzekomo prawdziwymi objawieniami. Jednym z nich by\u0142 J\u00f3zef Smith, kt\u00f3rego dzie\u00adje mog\u0142yby pos\u0142u\u017cy\u0107 za scena\u00adriusz trzymaj\u0105cego w napi\u0119ciu dreszczowca.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Za\u0142o\u017cycielami protestanckiej Ameryki byli angielscy purytanie, kt\u00f3rzy opu\u015bcili ojczyzn\u0119, nie mog\u0105c pogodzi\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 Anglii” zachowa\u0142 wiele katolickich element\u00f3w w teologii i liturgii. W XIX wieku zacz\u0119to ich nazywa\u0107 Ojcami Pielgrzymami<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

J\u00f3zef Smith urodzi\u0142 si\u0119 23 grudnia 1805 r. w Sha\u00adron, n\u0119dznej w\u00f3wczas (a i dzi\u015b licz\u0105cej zaledwie 1500 miesz\u00adka\u0144c\u00f3w) mie\u015bcinie w grani\u00adcz\u0105cym z Kanad\u0105 stanie Ver\u00admont. Jego dzieci\u0144stwo up\u0142y\u00adn\u0119\u0142o pod znakiem biedy i nie\u00adustannych podr\u00f3\u017cy, gdy wraz z matk\u0105 i licznym rodze\u0144stwem musia\u0142 towarzyszy\u0107 ojcu w jego w\u0119dr\u00f3wkach w poszukiwaniu pracy. Cz\u0119sto cierpieli g\u0142\u00f3d. Ojciec J\u00f3zefa ima\u0142 si\u0119 rozma\u00aditych zaj\u0119\u0107. Posiadane wykszta\u0142\u00adcenie wykorzystywa\u0142, najmu\u00adj\u0105c si\u0119 jako nauczyciel w wiej\u00adskich szko\u0142ach, ale tak\u017ce, co ju\u017c mniej chwalebne, wy\u0142udza\u00adj\u0105c pieni\u0105dze od ludzi \u017c\u0105dnych wiedzy tajemnej \u201d\u201d para\u0142 si\u0119 bowiem wr\u00f3\u017cbiarstwem i jasno\u00adwidzeniem.<\/p>\r\n

Panuj\u0105ca w domu n\u0119dza, brak zakorzeniania w jednej spo\u0142eczno\u015bci powoduj\u0105cy, \u017ce wsz\u0119dzie by\u0142o si\u0119 obcym, a tak\u00ad\u017ce obraz ojca \u201d\u201d szarlatana i nieudacznika, kt\u00f3ry wpaja\u0142 dzieciom wiar\u0119 w sny, prze\u00adpowiednie i wizje \u201d\u201d sprawi\u0142 zapewne, \u017ce m\u0142ody J\u00f3zef by\u0142 sk\u0142onny ucieka\u0107 w \u015bwiat fanta\u00adzji. A \u017ce \u201d\u201d jak niemal wszyscy ludzie wok\u00f3\u0142 niego \u201d\u201d by\u0142 cz\u0142o\u00adwiekiem religijnym5<\/sup>, r\u00f3wnie\u017c \u015bwiat jego wyobra\u017ani by\u0142 prze\u00adsi\u0105kni\u0119ty tre\u015bciami zwi\u0105zanymi z wiar\u0105. Jego wczesna m\u0142odo\u015b\u0107 zbieg\u0142a si\u0119 z wielkim religijnym o\u017cywieniem w Ameryce. Lecz nie tylko to, co us\u0142ysza\u0142 w zbo\u00adrach i od w\u0119drownych kazno\u00addziej\u00f3w, leg\u0142o u podstaw rodz\u0105\u00adcej si\u0119 nowej doktryny. Trze\u00adba pami\u0119ta\u0107, \u017ce by\u0142 to pocz\u0105\u00adtek wieku pary i wielu prze\u0142o\u00admowych odkry\u0107 naukowych, z kt\u00f3rych najbardziej przema\u00adwia\u0142y osi\u0105gni\u0119cia w dziedzinie archeologii i astronomii. Nie mog\u0142o to pozosta\u0107 bez wp\u0142ywu na m\u0142odego ch\u0142opca. Dorastaj\u0105\u00adcy, kilkunastoletni J\u00f3zef, cho\u0107 by\u0142 fantast\u0105, nie by\u0142 jednak g\u0142upcem. Wydaje si\u0119, \u017ce wr\u0119cz przeciwnie; starcza\u0142o mu inteligencji, by dostrzega\u0107 sprzecz\u00adno\u015bci mi\u0119dzy naukami g\u0142oszo\u00adnymi przez r\u00f3\u017cne od\u0142amy pro\u00adtestantyzmu i widzie\u0107 w nich znak braku prawdy. Niestety, nie mial wok\u00f3\u0142 siebie nikogo, kto przybli\u017cy\u0142by mu ortodok\u00adsyjn\u0105 nauk\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. By\u0107 mo\u017ce dlatego rozbudzony duchowo m\u0142odzieniec posta\u00adnowi\u0142 stworzy\u0107 w\u0142asn\u0105 \u201eorto\u00addoksj\u0119”.<\/p>\r\n

Wizje<\/strong><\/h4>\r\n

W roku 1820 J\u00f3zef Smith \u201d\u201d jak sam p\u00f3\u017aniej utrzymy\u00adwa\u0142 \u201d\u201d uciek\u0142 z domu i zamiesz\u00adka\u0142 w lesie, w odosobnieniu. Odszed\u0142 na \u201epustyni\u0119” wzorem Jezusa Chrystusa, Jana Chrzci\u00adciela i wielu dawnych proro\u00adk\u00f3w. Czeka\u0142 tam na znak z nie\u00adba, modl\u0105c si\u0119 \u017carliwie, by B\u00f3g objawi\u0142 mu w\u0142a\u015bciw\u0105 drog\u0119. O ile w \u017carliwo\u015b\u0107 jego modlitw nie spos\u00f3b w\u0105tpi\u0107, o tyle otrzy\u00admane przeze\u0144 objawienie oka\u00adza\u0142o si\u0119 dziwnie zbie\u017cne z jego oczekiwaniami.<\/p>\r\n

Oto J\u00f3zefowi mia\u0142a si\u0119 uka\u00adza\u0107 \u015bwietlista posta\u0107 emanu\u00adj\u0105ca mi\u0142o\u015bci\u0105, dobroci\u0105 i rado\u015bci\u0105. Zjawa oznajmi\u0142a, \u017ce B\u00f3g wybra\u0142 w\u0142a\u015bnie jego na odnowi\u00adciela zepsutego przez cz\u0142owie\u00adka chrze\u015bcija\u0144stwa. Przysz\u0142y \u201eprorok” mia\u0142 odt\u0105d nie s\u0142ucha\u0107 nauk i nie wi\u0105za\u0107 si\u0119 z \u017cadnym wyznaniem chrze\u015bcija\u0144skim, bowiem wszystkie one \u201d\u201d jak twierdzi\u0142a zjawa \u201d\u201d by\u0142y fa\u0142szy\u00adwe. Dowiedzia\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce zosta\u0142 powo\u0142any, by nawr\u00f3ci\u0107 b\u0142\u0105dz\u0105cych na drog\u0119 zbawienia. Swoj\u0105 misj\u0119 mia\u0142 jednak od\u0142o\u00ad\u017cy\u0107 w czasie: widocznie nawet owa \u015bwietlista posta\u0107 w\u0105tpi\u00ad\u0142a, by ktokolwiek pos\u0142ucha\u0142 pi\u0119tnastolatka \u201d\u201d nawet je\u015bli by\u0142 pos\u0142a\u0144cem Boga. Tak wi\u0119c J\u00f3zef czeka\u0142.<\/p>\r\n

Trzy lata p\u00f3\u017aniej, 21 wrze\u00ad\u015bnia 1823 r., jego \u017cycie mia\u00ad\u0142o ulec przemianie za spra\u00adw\u0105 kolejnego objawienia. Tym razem zjawa si\u0119 przedstawi\u0142a. Mia\u0142 ni\u0105 by\u0107 nieznany z kart Pisma \u015bw. ani nawet \u017cadne\u00adgo apokryfu anio\u0142 Moroni, syn proroka Mormona. Wyda\u0142 on J\u00f3zefowi nakaz odbudowania nadw\u0105tlonego ludzkimi b\u0142\u0119da\u00admi Ko\u015bcio\u0142a Chrystusowego, odpu\u015bci\u0142 mu grzechy, aby m\u0142o\u00addy \u201eprorok” mia\u0142 pewno\u015b\u0107 towa\u00adrzysz\u0105cej mu \u0142aski, a nast\u0119pnie wskaza\u0142 miejsce, gdzie zosta\u00ad\u0142a ukryta pewna \u015bwi\u0119ta ksi\u0119\u00adga zawieraj\u0105ca prawdy r\u00f3w\u00adnie donios\u0142e, co sama Biblia. Tak si\u0119 szcz\u0119\u015bliwie z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce ksi\u0119ga \u201d\u201d cho\u0107 przecie\u017c mog\u0142a zosta\u0107 ukryta gdzie\u015b na prze\u00adciwleg\u0142ym, zachodnim wybrze\u00ad\u017cu USA \u201d\u201d spoczywa\u0142a calkiem niedaleko, zakopana na wzg\u00f3\u00adrzu nieopodal miasteczka Man\u00adchester w stanie Nowy Jork. J\u00f3zef jednak i tym razem si\u0119 nie \u015bpieszy\u0142, dlatego \u201edruga Biblia” trafi\u0142a w jego r\u0119ce dopiero po czterech latach, w roku 1827.<\/p>\r\n

Pisarskie trudy<\/strong><\/h4>\r\n

Dzi\u015b wprowadzanym na rynek produktom wiarygod\u00adno\u015bci przydaje stwierdzenie, \u017ce zosta\u0142y \u201eprzetestowane naj\u00adnowsz\u0105 metod\u0105 komputero\u00adw\u0105 w renomowanym insty\u00adtucie naukowym”. W czasach pocz\u0105tk\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci \u201epro\u00adroka” Smitha, u progu cza\u00ads\u00f3w industrialnych, nadal naj\u00adwi\u0119ksze zaufanie budzi\u0142o to, co pachnia\u0142o najdawniejsz\u0105 staro\u017cytno\u015bci\u0105 i by\u0142o owiane mg\u0142\u0105 tajemnicy. Przyczynia\u0142y si\u0119 do tego tak\u017ce budz\u0105ce sen\u00adsacj\u0119 odkrycia archeologiczne6<\/sup>, sprawiaj\u0105ce, \u017ce \u015bwiat ogarn\u0119\u0142a moda na egipskie staro\u017cytno\u00ad\u015bci. Mod\u0119 t\u0119 wykorzysta\u0142 tak\u017ce powo\u0142any przez zjaw\u0119 \u201eodno\u00adwiciel chrze\u015bcija\u0144stwa”. Oto bowiem odnaleziona przez nie\u00adgo ksi\u0119ga okaza\u0142a si\u0119 ni mniej, ni wi\u0119cej, tylko z\u0142otymi tablica\u00admi, kt\u00f3rych przes\u0142anie nie by\u0142o spisane w \u017cadnym znanym sta\u00adro\u017cytnym j\u0119zyku, ale w\u0142a\u015bnie egipskimi hieroglifami. W tym czasie nad ich rozszyfrowa\u00adniem \u0142ama\u0142o sobie g\u0142ow\u0119 wie\u00adlu europejskich uczonych, lecz B\u00f3g oszcz\u0119dzi\u0142 J\u00f3zefowi tru\u00add\u00f3w pracy naukowej. Do tablic do\u0142\u0105czone by\u0142y dwa oszlifowane kamienie-klucze, pozwalaj\u0105ce mu, niczym magiczne okulary, odczyta\u0107 te \u201e\u015bwi\u0119te znaki”.<\/p>\r\n

Zapewne wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi po us\u0142yszeniu tej niesamowi\u00adtej historii \u201d\u201d tak w\u00f3wczas, jak i dzi\u015b \u201d\u201d ogarn\u0105\u0142by pusty \u015bmiech. Znalaz\u0142o si\u0119 jednak wielu takich, kt\u00f3rych tajemni\u00adcze tablice zaintrygowa\u0142y i o\u017cy\u00adwi\u0142y ich religijn\u0105 wyobra\u017ani\u0119. Rzecz jasna, nie byli to ludzie ani dobrze wykszta\u0142ceni, ani zbyt \u015bwiadomi nauk wsp\u00f3lnot religijnych, do kt\u00f3rych dot\u0105d nale\u017celi, ale to w\u0142a\u015bnie sprawia\u0142o, \u017ce byli idealnymi kandydata\u00admi na zaanga\u017cowanych aposto\u00ad\u0142\u00f3w nowej mormo\u0144skiej wiary. Czy decyzja o wykorzystaniu sk\u0142onno\u015bci prostaczk\u00f3w do sen\u00adsacji zosta\u0142a przez J\u00f3zefa Smi\u00adtha wykorzystana z rozmys\u0142em, czy te\u017c sam si\u0119 jej poddawa\u0142 \u00adpozostaje kwesti\u0105 dyskusji.<\/p>\r\n

Smithowi pozostawa\u0142o teraz tylko przet\u0142umaczy\u0107 znalezion\u0105 ksi\u0119g\u0119. I o ile z pomoc\u0105 magicz\u00adnych kamieni nie by\u0142o to pro\u00adblemem, o tyle kwestia zapisa\u00adnia ich tre\u015bci w j\u0119zyku angiel\u00adskim przerasta\u0142a ju\u017c mo\u017cliwo\u00ad\u015bci \u201eproroka”. Zatrudni\u0142 wi\u0119c jednego ze swoich kompan\u00f3w, niejakiego Cowdery’ego, kt\u00f3\u00adrego umiej\u0119tno\u015bci \u201d\u201d nawiasem m\u00f3wi\u0105c \u201d\u201d tak\u017ce pozostawia\u0142y wiele do \u017cyczenia. Ale Cowdery, jak si\u0119 okaza\u0142o, nie m\u00f3g\u0142 zoba\u00adczy\u0107 tablic. By\u0142 profanem nie\u00adgodnym spojrzenia na boskie przes\u0142anie. \u201eProrok” rozwi\u0105\u00adza\u0142 i ten problem. Zasiada\u0142 ze swoimi tablicami za parawa\u00adnem, odczytywal ich tre\u015b\u0107 na g\u0142os, a jego pomocnik spisywa\u0142 t\u0119 \u201etranslacj\u0119”. I trzeba stwier\u00addzi\u0107, \u017ce obu panom nie brak\u0142o zaanga\u017cowania, bo Ksi\u0119ga Mormona <\/em>obj\u0119to\u015bci\u0105 nie ust\u0119puje Staremu Testamentowi!<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Replika drewnianego domu z Palmyry (stan Nowy Jork), gdzie J\u00f3zef Smith mia\u0142 otrzymywa\u0107 objawienia dotycz\u0105ce Ksi\u0119gi Mormona<\/em> i w kt\u00f3rym dyktowa\u0142 jej tre\u015b\u0107 Oliwerowi Cowdery’emu.<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Praca nad tajemnicz\u0105 ksi\u0119\u00adg\u0105 nie usz\u0142a uwadze os\u00f3b trze\u00adcich. Po okolicy rozesz\u0142a si\u0119 wie\u015b\u0107 o tablicach ze szczerego z\u0142ota, znalezionych na terenie stanu Nowy Jork i mog\u0105cych mie\u0107 jak\u0105\u015b warto\u015b\u0107 dla badaczy ameryka\u0144skiej historii. Spraw\u0105 zainteresowa\u0142y si\u0119 w\u0142adze, ale z mizernym skutkiem. Inspek\u00adtorzy policji, kt\u00f3rzy chcieli je zarekwirowa\u0107, odeszli z kwitkiem \u201d\u201d mimo przeprowadzo\u00adnej w domu Smitha dok\u0142ad\u00adnej rewizji tablic nie znalezio\u00adno. Rozesz\u0142a si\u0119 wi\u0119c pog\u0142o\u00adska, \u017ce mog\u0105 one wcale nie ist\u00adnie\u0107, co podwa\u017ca\u0142o wiarygod\u00adno\u015b\u0107 \u201eproroka”, a na to Smith nie m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107. I oto sam Pan B\u00f3g nie zg\u0142osi\u0142 sprze\u00adciwu wobec pomys\u0142u pokaza\u00adnia tablic trzem jego zaufanym przyjacio\u0142om, kt\u00f3rzy byli przy tym szanowanymi cz\u0142onkami miejscowej spo\u0142eczno\u015bci. Smith mia\u0142 je im okaza\u0107, a oni podpi\u00adsali o\u015bwiadczenie, \u017ce widzieli je na w\u0142asne oczy. Wydawa\u0142o\u00adby si\u0119, \u017ce takie o\u015bwiadczenie nie b\u0119dzie wiele warte \u201d\u201d lecz przeciwnie! Odt\u0105d to nie J\u00f3zef musia\u0142 udowadnia\u0107, \u017ce tablice istniej\u0105, ale jego przeciwnicy musieli wykaza\u0107, \u017ce szanowani obywatele s\u0105 k\u0142amcami.<\/p>\r\n

K\u0142opoty J\u00f3zefa nie mia\u0142y si\u0119 jednak na tym sko\u0144czy\u0107, a wydanie Ksi\u0119gi Mormona <\/em>dru\u00adkiem wci\u0105\u017c odsuwano w czasie. Oto \u017cona jednego z kompan\u00f3w \u201eproroka”, niejakiego Harri\u00adsa, przyw\u0142aszczy\u0142a sobie cz\u0119\u015b\u0107 r\u0119kopisu. Uparta kobieta \u00adnie wiedzie\u0107 czemu \u201d\u201d ani pod wp\u0142ywem pr\u00f3\u015bb, ani gr\u00f3\u017ab nie chcia\u0142a jej zwr\u00f3ci\u0107. Owszem, Smith m\u00f3g\u0142 przecie\u017c zada\u0107 sobie trud ponownego t\u0142umaczenia \u201d\u201d w ko\u0144cu pani Harris nie porwa\u0142a z\u0142otych tablic, ale ich przek\u0142ad. Jednak niebiosa zainterweniowa\u0142y, oszcz\u0119dzaj\u0105c J\u00f3zefowi pracy. B\u00f3g obja\u00adwi\u0142 mu, \u017ce utracona cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0119gi nie by\u0142a wolna od b\u0142\u0119d\u00f3w i \u017ce nie powinien k\u0142opota\u0107 si\u0119 ponown\u0105 translacj\u0105, lecz wyda\u0107 j\u0105 w takim stanie, w jakim jest obecnie. Poza tym boski pos\u0142aniec zabra\u0142 ze sob\u0105 z\u0142ote tabli\u00adce, ostatecznie uwalniaj\u0105c Smi\u00adtha od konieczno\u015bci ich strze\u017ce\u00adnia. C\u00f3\u017c za niezwyk\u0142e zrz\u0105dze\u00adnia opatrzno\u015bci!<\/p>\r\n

Ksi\u0119ga Mormona <\/em>zosta\u00adia wreszcie wydana drukiem w 1830 r. w sporym jak na owe czasy nak\u0142adzie 5 tysi\u0119cy egzemplarzy.<\/p>\r\n

Dzieje Nowego \u015awiata<\/strong><\/h4>\r\n

Co w\u0142a\u015bciwie B\u00f3g mia\u0142 obja\u00adwi\u0107 J\u00f3zefowi Smithowi? Ot\u00f3\u017c Ksi\u0119ga Mormona <\/em>jest zapisem nieuj\u0119tych w Starym i Nowym Testamencie dziej\u00f3w Jaredy\u00adt\u00f3w i \u017byd\u00f3w od czas\u00f3w wie\u017cy Babel, przez upadek Jerozoli\u00admy i niewol\u0119 babilo\u0144sk\u0105, a\u017c po V wiek po Chrystusie. Co inte\u00adresuj\u0105ce, jej akcja toczy si\u0119 w… Ameryce.<\/p>\r\n

Oko\u0142o 2500 lat przed Chry\u00adstusem, po tragicznych wyda\u00adrzeniach zwi\u0105zanych z rzuce\u00adniem Bogu wyzwania i pomieszaniem j\u0119zyk\u00f3w, do Nowego \u015awiata trafi\u0142 lud Jaredyt\u00f3w. \u0179y\u0142o im si\u0119 tam dobrze i dostat\u00adnio, ale z czasem zapomnieli o swym Bogu, obro\u015bli w pych\u0119, zacz\u0119li oddawa\u0107 cze\u015b\u0107 bo\u017ckom i prowadzi\u0107 mi\u0119dzy sob\u0105 woj\u00adny. Ostatni z ich prorok\u00f3w, o wdzi\u0119cznym imieniu Eter, zra\u00ad\u017cony ignorowaniem jego ostrze\u00ad\u017ce\u0144 spisa\u0142 dzieje swego ludu egipskimi hieroglifami (a jak\u00ad\u017ce!) na z\u0142otych tablicach i scho\u00adwa\u0142 je przed grzesznikami.<\/p>\r\n

Tymczasem w 587 r. przed Chrystusem upad\u0142a Jerozolima, a \u017bydzi trafili do niewoli babi\u00adlo\u0144skiej, podczas kt\u00f3rej 10 z 12 plemion Izraela zagin\u0119\u0142o bez \u015bladu. Ot\u00f3\u017c jedno z tych ple\u00admion pod wodz\u0105 kr\u00f3la Zadekija i jego czterech syn\u00f3w: Lemana, Lemuela, Sema i Nefiego przy\u00adp\u0142yn\u0119\u0142o do Ameryki. Pokonali oni resztki zdemoralizowanych Jaredyt\u00f3w i stworzyli now\u0105, kwitn\u0105c\u0105 cywilizacj\u0119. Niestety, historia si\u0119 powt\u00f3rzy\u0142a: tak\u017ce i oni wbili si\u0119 w pych\u0119, zacz\u0119li praktykowa\u0107 balwochwalstwo i prowadzi\u0107 wojny. Jedynymi lud\u017ami wiernymi Bogu pozo\u00adstali synowie Nefiego; reszta, zwana Lemitami, zosta\u0142a za swoje grzechy ukarana przez Boga tym, \u017ce… poczerwienia\u00ad\u0142a i \u015bciemnia\u0142a im sk\u00f3ra7<\/sup>. Nefi\u00adci z bosk\u0105 pomoc\u0105 zwyci\u0119\u017cyli Lemit\u00f3w i zn\u00f3w \u017cyli w pokoju i dostatku. Odnale\u017ali z\u0142ote tabli\u00adce proroka Etera i dopisali na nich histori\u0119 swego ludu.<\/p>\r\n

Tymczasem nast\u0105pi\u0142a pe\u0142\u00adnia czas\u00f3w i w Betlejem na \u015bwiat przyszed\u0142 Chrystus Pan. Neficcy prorocy wiedzieli o tym dzi\u0119ki objawieniom, a wkr\u00f3tce sam Zbawiciel, tu\u017c po swoim zmartwychwstaniu, nawiedzi\u0142 ten pobo\u017cny ameryka\u0144ski lud. Wyznaczy\u0142 przy tym spo\u015br\u00f3d niego aposto\u0142\u00f3w, a ci zacz\u0119li organizowa\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142. Ale oto nawet chrze\u015bcija\u0144scy ju\u017c Nefici nie okazali si\u0119 do\u015b\u0107 \u015bwi\u0119ci, by cieszy\u0107 si\u0119 \u0142ask\u0105 Boga. Upadli i zostali pokonani przez czer\u00adwonosk\u00f3rych Lemit\u00f3w, kt\u00f3\u00adrzy wymordowali ich niemal do nogi. Przetrwa\u0142a jedynie garstka, a po\u015br\u00f3d nich prorok Mormon i jego syn Moroni. To oni doko\u0144czyli pisanie ksi\u0119gi i ukryli z\u0142ote tablice na wzg\u00f3\u00adrzu, nieopodal kt\u00f3rego po 1300 latach wyro\u015bnie ameryka\u0144ska mie\u015bcina o nazwie Manchester i gdzie znajdzie je J\u00f3zef Smith.<\/p>\r\n

Historia doprawdy inte\u00adresuj\u0105ca, ale czy mo\u017ce by\u0107 cho\u0107 w najmniejszym stop\u00adniu prawdziwa? Nie ma \u017cad\u00adnych dowod\u00f3w, by cokolwiek z tego, co napisa\u0142 Smith w swo\u00adim \u201eprzek\u0142adzie” tekstu rzeko\u00admo umieszczonego na z\u0142otych tablicach, mog\u0142o mie\u0107 pokry\u00adcie w rzeczywisto\u015bci. Pozostaje pytanie: w jaki spos\u00f3b niezbyt dobrze wykszta\u0142cony cz\u0142owiek, kt\u00f3ry \u201d\u201d owszem \u201d\u201d zna\u0142 Bibli\u0119, ale s\u0142abo pisa\u0142, m\u00f3g\u0142 stworzy\u0107 tekst ca\u0142kiem zgrabnie napi\u00adsany i stylizowany na ksi\u0119gi Starego Testamentu? Sceptycy podejrzewaj\u0105, \u017ce przy jej pisa\u00adniu Smith podpiera\u0142 si\u0119 r\u0119ko\u00adpisem ksi\u0105\u017cki ameryka\u0144skie\u00adgo kaznodziei Salomona Spaul\u00addinga, autora powie\u015bci na\u015bla\u00adduj\u0105cej styl biblijny, w kt\u00f3rej przedstawi\u0142 pochodzenie Indian ameryka\u0144skich od zaginionego pokolenia Izraela i osiedlenie si\u0119 ich w Ameryce. W 1826 r. Spaulding odda\u0142 r\u0119kopis do drukarni w Pittsburgu, ale nie\u00adbawem zmar\u0142 i jego ksi\u0105\u017cka nigdy nie zosta\u0142a wydana. Pra\u00adcuj\u0105cy we wspomnianej drukarni zecer, Sydney Rigdon, kt\u00f3\u00adry p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 mianowany przez Smitha jednym z dwuna\u00adstu mormo\u0144skich \u201eaposto\u0142\u00f3w”, zrobi\u0142 odpis, zniszczy\u0142 orygina\u0142 i wsp\u00f3lnie ze Smithem napisa\u0142 Ksi\u0119g\u0119 Mormona<\/em>. W 1830 r., gdy Smith wyda\u0142 swoje rewela\u00adcje drukiem, podnios\u0142y si\u0119 g\u0142o\u00adsy sprzeciwu ze strony ludzi, kt\u00f3rzy czytali r\u0119kopis Spauldin\u00adga (Smith nie zada\u0142 sobie nawet trudu, by pozmienia\u0107 co bar\u00addziej charakterystyczne imiona bohater\u00f3w), ale nie powstrzy\u00adma\u0142o to rozwoju nowej sekty. Tak oto maj\u0105ca s\u0142u\u017cy\u0107 rozryw\u00adce czytelnika powie\u015b\u0107 Spaul\u00addinga sta\u0142a si\u0119 jedn\u0105 ze \u015bwi\u0119\u00adtych ksi\u0105g kolejnej \u201echrze\u015bci\u00adja\u0144skiej” sekty.<\/p>\r\n

Dzie\u0142o \u201eproroka”<\/strong><\/h4>\r\n

Po ukazaniu si\u0119 Ksi\u0119gi Mor\u00admona <\/em>Smith otrzyma\u0142 wprost z nieba \u201e\u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie w obrz\u0105dku Melchizedeka”, a Cowdery \u201ew obrz\u0105dku Aaro\u00adna”8<\/sup>. Rozpocz\u0119li dzia\u0142alno\u015b\u0107 misjonarsk\u0105, cho\u0107 pocz\u0105tko\u00adwo z marnym skutkiem. Sytu\u00adacja zmieni\u0142a si\u0119 dopiero, gdy 25 marca 1832 r. za spraw\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w Kirtland w stanie Ohio, kt\u00f3rzy wysmarowali ich smo\u0142\u0105 i wytarzali w pierzu, stali si\u0119 oni \u201em\u0119czennikami” nowej wiary. To w\u00f3wczas sta\u0142o si\u0119 o nich g\u0142o\u015bno i zacz\u0119li do\u0142\u0105cza\u0107 do nich kolejni zwolennicy.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

\u015awi\u0105tynia mormon\u00f3w w Nauvoo (Illinois). Tu powsta\u0142a pierwsza mormo\u0144ska osada, pierwsza \u015bwi\u0105tynia i uczelnia teologiczna dla kaznodziej\u00f3w. Tu tak\u017ce Smith sprawowa\u0142 osobiste rz\u0105dy, b\u0119d\u0105c panem \u017cycia i \u015bmierci swoich wsp\u00f3\u0142wyznawc\u00f3w, w tym miejscu otrzyma\u0142 \u201eobjawienie” nakazuj\u0105ce praktykowanie poligamii i zdecydowa\u0142 o kandydowaniu na urz\u0105d prezydenta Stan\u00f3w Zjednoczonych. W Nauvoo spocz\u0119\u0142y doczesne szcz\u0105tki jego i jego brata, gdy zgin\u0119li podczas pr\u00f3by odbicia z wi\u0119zienia.<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Smith zacz\u0105\u0142 precyzowa\u0107 doktryn\u0119 nowej sekty i szyb\u00adko powo\u0142a\u0142 \u201ekolegium dwu\u00adnastu aposto\u0142\u00f3w” maj\u0105cych g\u0142osi\u0107 now\u0105 nauk\u0119 w Amery\u00adce, a nawet w Europie (pierw\u00adsza misja mormo\u0144ska na Sta\u00adrym Kontynencie zacz\u0119\u0142a dzia\u00ad\u0142a\u0107 w Londynie w roku 1837). W sk\u0142ad kanonu ksi\u0105g \u015bwi\u0119\u00adtych \u201eKo\u015bcio\u0142a Jezusa Chrystu\u00adsa \u015awi\u0119tych w Dniach Ostat\u00adnich” \u201d\u201d bo tak Smith nazwa\u0142 stworzon\u0105 przez siebie orga\u00adnizacj\u0119 \u201d\u201d wszed\u0142 protestancki kanon Biblii, Ksi\u0119ga Mormona<\/em>, Nauki i przymierza<\/em>, zawieraj\u0105\u00adce kolejne rzekome objawienia Smitha dotycz\u0105ce czas\u00f3w mu wsp\u00f3\u0142czesnych, oraz Per\u0142a wiel\u00adkiej warto\u015bci<\/em>, b\u0119d\u0105ca zbiorem kilku jego pism9<\/sup>. Co interesu\u00adj\u0105ce, mormoni w swojej dzia\u00ad\u0142alno\u015bci nie kierowali si\u0119 tylko wskaz\u00f3wkami pochodz\u0105cymi ze \u015bwi\u0119tych ksi\u0105g, ale r\u00f3wnie\u017c pouczeniami samego Smitha, kt\u00f3ra nadal miewa\u0142 regularne \u201eobjawienia\u201d (ten dar \u201eodziedzi\u00adczyli” po nim kolejni prezyden\u00adci \u201eKo\u015bcio\u0142a”), pod wp\u0142ywem kt\u00f3rych decydowano o wszyst\u00adkich wa\u017cniejszych przedsi\u0119\u00adwzi\u0119ciach mormon\u00f3w. Tak by\u0142o na przyk\u0142ad w przypadku za\u0142o\u00ad\u017cenia banku w Kirtland, kt\u00f3ry \u201d\u201d cho\u0107 powsta\u0142 z bo\u017cego naka\u00adzu \u201d\u201d nie zdo\u0142a\u0142 unikn\u0105\u0107 plaj\u00adty. Smith musia\u0142 salwowa\u0107 si\u0119 ucieczk\u0105 z miasteczka. Z cza\u00adsem dzia\u0142alno\u015b\u0107 uczni\u00f3w \u201epro\u00adroka” zrazi\u0142a do nich wszyst\u00adkich do tego stopnia, \u017ce dosz\u0142o do krwawych incydent\u00f3w, po kt\u00f3rych musia\u0142o interweniowa\u0107 wojsko. Smith zosta\u0142 oskar\u017co\u00adny o wywo\u0142ywanie zamieszek i skazany przez s\u0105d wojskowy na \u015bmier\u0107 przez powiesze\u00adnie. Uciek\u0142 jednak z wi\u0119zienia i uda\u0142 si\u0119 ze swoimi wiernymi do Illinois, gdzie za\u0142o\u017cy\u0142 osa\u00add\u0119 Nauvoo. To tam zbudowano pierwsz\u0105 mormo\u0144sk\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 i szko\u0142\u0119 teologiczn\u0105 dla przy\u00adsz\u0142ych kaznodziej\u00f3w.<\/p>\r\n

Ale w Nauvoo J\u00f3zef Smith przekroczy\u0142 wszelkie granice pychy. Zorganizowa\u0142 prywat\u00adn\u0105 armi\u0119 zwan\u0105 danitami albo bra\u0107mi Gedeonal10<\/sup>, kt\u00f3ra nie tyl\u00adko pilnowa\u0142a wsp\u00f3\u0142wyznawc\u00f3w, ale i terroryzowa\u0142a okoliczn\u0105 ludno\u015b\u0107. Og\u0142osi\u0142 te\u017c, \u017ce otrzy\u00adma\u0142 z nieba nakaz wielo\u017ce\u0144stwa (tak \u201d\u201d w\u0142a\u015bnie nakaz!), a od jego spe\u0142nienia by\u0142o uzale\u017cnio\u00adne dost\u0105pienie zbawienia. I by\u0107 mo\u017ce rz\u0105dzi\u0142by swym udziel\u00adnym ksi\u0119stwem a\u017c po kres \u017cycia, gdyby zwiedziony pych\u0105 nie postanowi\u0142 wprowadzi\u0107 \u201ekr\u00f3lestwa Bo\u017cego” w ca\u0142ych Stanach Zjednoczonych. Zg\u0142o\u00adsi\u0142 sw\u0105 kandydatur\u0119 w wybo\u00adrach prezydenckich i wkro\u00adczy\u0142 na teren, na kt\u00f3rym szyb\u00adko z my\u015bliwego sta\u0142 si\u0119 ofiar\u0105. Wrogowie Smitha i mormon\u00f3w upublicznili fakt, \u017ce kandydat Smith praktykuje zakazan\u0105 prawem poligami\u0119 i w rezulta\u00adcie \u201eprorok” wraz ze swym bra\u00adtem, Hiramem, zostali areszto\u00adwani. Osadzono ich w wi\u0119zieniu w Carthage, gdzie mia\u0142 odby\u0107 si\u0119 proces. Mormoni uznali, \u017ce \u017cadna \u015bwiecka w\u0142adza nie ma prawa s\u0105dzi\u0107 \u201eproroka”. Zebrali ponad dwustuosobowy uzbrojony odzia\u0142 i postanowi\u00adli odbi\u0107 Smith\u00f3w z wi\u0119zienia. Nie by\u0142o to jednak tak pro\u00adste, jak si\u0119 wydawa\u0142o, bowiem stra\u017cnicy nie przestraszyli si\u0119 oblegaj\u0105cych wi\u0119zienie mor\u00admon\u00f3w, a dodatkowo przyszli im z pomoc\u0105 okoliczni miesz\u00adka\u0144cy, kt\u00f3rzy mieli ju\u017c do\u015b\u0107 wszechw\u0142adzy \u201eproroka”. Nie wiadomo, od czyich kul zgin\u0105\u0142 J\u00f3zef Smith \u201d\u201d w\u0142adze utrzy\u00admywa\u0142y, \u017ce zosta\u0142 zastrzelony podczas wymiany ognia, ale jest te\u017c mo\u017cliwe, \u017ce pad\u0142 ofiar\u0105 linczu. Prawdopodobnie obro\u0144\u00adcy wi\u0119zienia liczyli si\u0119 z fak\u00adtem, \u017ce zostanie odbity, dojdzie do walk i interwencji armii, dokonali wi\u0119c samos\u0105du. By\u0142 27 czerwca 1844 r. J\u00f3zef Smith mia\u0142 39 lat.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Maski po\u015bmiertne J\u00f3zefa i Hirama Smith\u00f3w. Obaj bracia zgin\u0119li podczas pr\u00f3by odbicia ich z wi\u0119zienia w Carthage.<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Po \u015bmierci Smitha w\u015br\u00f3d mormon\u00f3w dosz\u0142o do podzia\u00ad\u0142\u00f3w. Najwi\u0119ksz\u0105 ich grup\u0105 pokierowa\u0142 Brigham Young, niewykszta\u0142cony cie\u015bla. Zniena\u00adwidzonym mormonom cofni\u0119\u00adto przywileje osadnicze i zmu\u00adszono do w\u0119dr\u00f3wki na Zach\u00f3d. Exodus dwunastu tysi\u0119cy m\u0119\u017c\u00adczyzn, kobiet i dzieci obr\u00f3s\u0142 w legend\u0119. Osiedlili si\u0119 nad Wielkim Jeziorem S\u0142onym na Terytorium Utah, gdzie za\u0142o\u017cyli miasto nazwane Salt Lake City. Young za zgod\u0105 Waszyngtonu zosta\u0142 gubernatorem Utah, ale w sprawowaniu rz\u0105d\u00f3w niewie\u00adle r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od swego poprzed\u00adnika i wkr\u00f3tce znowu musia\u0142a interweniowa\u0107 armia, usuwa\u00adj\u0105c go ze stanowiska. Young zosta\u0142 aresztowany, nie podzie\u00adli\u0142 jednak losu Smitha \u201d\u201d oba\u00adwy w\u0142adz o mo\u017cliwo\u015b\u0107 wywo\u0142a\u00adnia mormo\u0144skiego powstania by\u0142y zbyt du\u017ce. Wypuszczono go na wolno\u015b\u0107. W tym czasie, w 1858 r., w Salt Lake City mieszka\u0142o ju\u017c blisko 70 tysi\u0119cy mormon\u00f3w. Sekta J\u00f3zefa Smi\u00adtha przetrwa\u0142a.<\/p>\r\n

Chrze\u015bcijanie?<\/strong><\/h4>\r\n

5 czerwca 2001 r. Kongre\u00adgacja Nauki Wiary udzieli\u00ad\u0142a negatywnej odpowiedzi na pytanie, czy chrzest udzielany w \u201eKo\u015bciele Jezusa Chrystusa \u015awi\u0119tych w Dniach Ostatnich” mo\u017cna uzna\u0107 za wa\u017cny. Odpo\u00adwied\u017a zmienia\u0142a dotychczasow\u0105 praktyk\u0119 (dot\u0105d ten mormo\u0144\u00adski obrz\u0119d by\u0142 uznawany przez ameryka\u0144skich hierarch\u00f3w \u00adjak wida\u0107 b\u0142\u0119dnie \u201d\u201d za wa\u017c\u00adny!). Jak t\u0142umaczy ks. Ludwik Ladaria SI, profesor Papie\u00adskiego Uniwersytetu Grego\u00adria\u0144skiego: \u201eChrzest Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i chrzest \u00abKo\u015bcio\u00ad\u0142a Jezusa Chrystusa \u015awi\u0119tych w Dniach Ostatnich\u00bb r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 zasadniczo, zar\u00f3wno gdy chodzi o wiar\u0119 w Ojca, Syna i Ducha \u015awi\u0119tego, w imi\u0119 kt\u00f3\u00adrych zostaje on udzielony, jak i o odniesienie do Chrystusa, kt\u00f3ry go ustanowi\u0142. Zrozumia\u00ad\u0142e, \u017ce z tych powod\u00f3w Ko\u015bci\u00f3\u0142 musi uzna\u0107 za niewa\u017cny (…) obrz\u0119d nazywany \u00abchrztem\u00bb, praktykowany przez \u00abKo\u015bci\u00f3\u0142 Jezusa Chrystusa \u015awi\u0119tych w Dniach Ostatnich\u00bb”. Dodat\u00adkowo okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jedynym niewadliwym elementem mor\u00admo\u0144skiego \u201echrztu” jest mate\u00adria, a wi\u0119c woda. Reszta \u201d\u201d czyli forma, intencja szafarza i dys\u00adpozycja przyjmuj\u0105cego \u201d\u201d stoj\u0105 w sprzeczno\u015bci z nauk\u0105 kato\u00adlick\u0105.<\/p>\r\n

Po II Soborze Watyka\u0144skim, gdy zarzucono praktyk\u0119 udzielania konwertytom chrztu sub conditione<\/em>11<\/sup>, <\/em>a poszczeg\u00f3l\u00adne konferencje episkopat\u00f3w podpisywa\u0142y deklaracje wza\u00adjemnego uznawania wa\u017cno\u00ad\u015bci tego sakramentu z kolej\u00adnymi denominacjami prote\u00adstanckimi, zacz\u0119\u0142y si\u0119 mno\u017cy\u0107 nadu\u017cycia w postaci motywo\u00adwanego fa\u0142szywym ekumeni\u00adzmem powszechnego, samo\u00adwolnego uznawania przez kato\u00adlickich duszpasterzy i probosz\u00adcz\u00f3w wa\u017cno\u015bci chrztu ka\u017cdej \u201echrze\u015bcija\u0144skiej” sekty, cho\u0107\u00adby pozornie uznaj\u0105cej doktry\u00adn\u0119 trynitarn\u0105 (co dzia\u0142o si\u0119 za milcz\u0105c\u0105 aprobat\u0105 biskup\u00f3w). Tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o w przypadku nawracaj\u0105cych si\u0119 mormon\u00f3w w USA a\u017c do momentu wyda\u00adnia wspomnianej odpowiedzi Kongregacji Nauki Wiary, kt\u00f3\u00adra \u201d\u201d jak zauwa\u017ca ks. Ladaria SI \u201d\u201d \u201ezmienia dotychczasow\u0105 praktyk\u0119”.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Ilustracja pochodz\u0105ca z jednego z mormo\u0144skich wydawnictw przedstawia J\u00f3zefa Smitha, kt\u00f3ry w 1830 r. \u201d\u201d jak twierdzi\u0142 \u201d\u201d otrzyma\u0142 od Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie w obrz\u0105dku Melchizedeka. Mormoni, cho\u0107 pozornie uznaj\u0105 Tr\u00f3jc\u0119 Przenaj\u015bwi\u0119tsz\u0105, s\u0105 w rzeczywisto\u015bci antytrynitarzami i politeistami.<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Czy doprawdy do 2001 r. katoliccy biskupi nie zdawali sobie sprawy z antytrynitarnej doktryny mormon\u00f3w i zwi\u0105\u00adzanych z nimi b\u0142\u0119d\u00f3w chrysto\u00adlogicznych? A mo\u017ce uznali, \u017ce czynienie takich uwag by\u0142oby \u201enieekumeniczne”? Co jednak z dobrem dusz? Nie jest przecie\u017c tajemnic\u0105, \u017ce zainteresowania \u201eproroka” Smitha astronomi\u0105 zaowocowa\u0142y sformu\u0142owaniem przedziwnej doktryny \u201eWieczne\u00adgo Post\u0119pu”, wed\u0142ug kt\u00f3rej ka\u017c\u00addy, kto b\u0119dzie \u017cy\u0142 warto\u015bciowym \u017cyciem i wype\u0142nia\u0142 wszystkie rytua\u0142y \u201eKo\u015bcio\u0142a mormon\u00f3w”, sam, w nast\u0119pnym \u017cyciu, sta\u00adnie si\u0119 bogiem. Smith naucza\u0142: \u201eMusicie si\u0119 nauczy\u0107, jak samemu by\u0107 Bogami (…) tak samo jak robili to wszyscy Bogowie przed wami, mianowicie id\u0105c stopie\u0144 po stopniu, od ma\u0142ych umiej\u0119t\u00adno\u015bci do wielkich (…) a\u017c przyb\u0119dziecie do stacji \u00abB\u00f3g\u00bb i zdob\u0119\u00addziecie tron wiecznej mocy, taki sam, jak ten, kt\u00f3ry zdobyli ci, co odeszli przed wami”. Wed\u0142ug nauki Smitha B\u00f3g chrze\u015bcijan jest zaledwie jednym z wielu, a najwa\u017cniejszy jest tylko tu, na Ziemi. W innych \u015bwiatach i na innych planetach \u017cyje bowiem niezliczona ilo\u015b\u0107 bog\u00f3w, kt\u00f3rzy \u201d\u201d jak twierdzi\u0142 Smith \u201d\u201d \u201ena pocz\u0105tku zwo\u0142ali zgromadze\u00adnie bog\u00f3w i wsp\u00f3lnie uradzili plan stworzenia \u015bwiata i zalud\u00adnienia go”12<\/sup>. Poza tym mormoni wierz\u0105 w preegzystencj\u0119 dusz, b\u0119d\u0105c\u0105 tak\u017ce elementem dok\u00adtryn maso\u0144skich13<\/sup>. Cho\u0107 w tej chwili przemilczaj\u0105 ten fakt, to Smith uwa\u017ca\u0142, \u017ce duchy miesz\u00adkaj\u0105ce w cia\u0142ach ludzi s\u0105 owo\u00adcami intymnych zbli\u017ce\u0144 pomi\u0119\u00addzy Bogiem Ojcem i Jego bosk\u0105 \u017con\u0105.<\/p>\r\n

Trudno wi\u0119c by\u0142o mie\u0107 nadziej\u0119, by jakikolwiek udzie\u00adlaj\u0105cy \u201echrztu” mormon m\u00f3g\u0142 mie\u0107 intencj\u0119 \u201eczynienia tego, co czyni Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki”, by wypowiadana przez niego for\u00admu\u0142a by\u0142a rzeczywi\u015bcie, a nie tylko pozornie trynitarna oraz by osoba taki \u201echrzest” przyj\u00admuj\u0105ca, dok\u0142adnie pouczona o tre\u015bci wiary tej sekty, mog\u0142a wzbudzi\u0107 dyspozycj\u0119 wyma\u00adgan\u0105 przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki przy chrzcie doros\u0142ych. Co w zwi\u0105zku z tym powiedzie\u0107 o postawie biskup\u00f3w, kt\u00f3rych pierwsz\u0105 powinno\u015bci\u0105 jest dba\u00ad\u0142o\u015b\u0107 o dobro powierzonych ich pasterskiej opiece dusz?<\/p>\r\n

W Polsce<\/strong><\/h4>\r\n

\u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 Jezusa Chrystu\u00adsa \u015awi\u0119tych w Dniach Ostat\u00adnich” jest obecny w naszym kraju od momentu zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej, gdy Mazu\u00adry i le\u017c\u0105ca niedaleko Miko\u0142a\u00adjek miejscowo\u015b\u0107 Ze\u0142w\u0105gi sta\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Polski. Na pocz\u0105tku lat 20. ubieg\u0142ego wieku jeden z tamtejszych gospodarzy, Fritz Fischer, przyj\u0105\u0142 podczas poby\u00adtu w Berlinie wiar\u0119 mormo\u00adn\u00f3w i rozpropagowa\u0142 j\u0105 po\u015br\u00f3d b\u0119d\u0105cych luteranami s\u0105siad\u00f3w. W 1926 r. przyby\u0142a tam pierw\u00adsza misja mormo\u0144ska, a trzy lata p\u00f3\u017aniej powsta\u0142a pierwsza kaplica. W przededniu wojny Ze\u0142w\u0105gi zamieszkiwa\u0142o ponad p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca mormon\u00f3w. Powojenne zmiany granic sprawi\u0142y, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wyjecha\u00ad\u0142a do Niemiec, a gmina \u201d\u201d po wyje\u017adzie ostatniego pastora w 1971 r. \u201d\u201d zosta\u0142a oficjalnie rozwi\u0105zana14<\/sup>.<\/p>\r\n

W 1977 r. mormoni wzno\u00adwili dzialalno\u015b\u0107 w Polsce, reje\u00adstruj\u0105c w Szczecinie swoje sto\u00adwarzyszenie. Na pocz\u0105tku lat 90. ubieg\u0142ego wieku g\u0142\u00f3wn\u0105 siedzib\u0119 sekty przeniesiono do Warszawy, gdzie powsta\u0142a cen\u00adtralna, a zarazem jedyna obec\u00adnie kaplica mormon\u00f3w w Pol\u00adsce. W innych miastach (\u0141odzi, Poznaniu, Krakowie, Gda\u0144sku, Wroc\u0142awiu, Katowicach, Bydgoszczy, Lublinie, Bia\u0142ymstoku i Kielcach) gminy wynajmuj\u0105 na w\u0142asne potrzeby mieszkania prywatne, w kt\u00f3rych odbywaj\u0105 si\u0119 niedzielne nabo\u017ce\u0144stwa i prowadzi si\u0119 szkolenia misjo\u00adnarzy.<\/p>\r\n

Coraz cz\u0119\u015bciej na ulicach polskich miast mo\u017cna spo\u00adtka\u0107 elegancko ubranych m\u0142o\u00addych m\u0119\u017cczyzn \u201d\u201d bia\u0142a koszula i krawat to standard \u201d\u201d z przy\u00adpi\u0119tym na piersi identyfika\u00adtorem misjonarskim \u201eKo\u015bcio\u00ad\u0142a Jezusa Chrystusa \u015awi\u0119tych w Dniach Ostatnich”. Wype\u0142\u00adniaj\u0105 w ten spos\u00f3b nakaz pracy \u201eapostolskiej”, kt\u00f3r\u0105 podejmu\u00adj\u0105 zwyczajowo kawalerowie po uko\u0144czeniu 19. roku \u017cycia. S\u0105 uprzejmi, sympatyczni i ch\u0119t\u00adnie prowadz\u0105 dyskusje. Ofe\u00adruj\u0105 rozmaite broszury i ulot\u00adki, a osobom zainteresowanym \u201d\u201d tak\u017ce darmowe lekcje j\u0119zy\u00adka angielskiego i mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyjazdu do USA.<\/p>\r\n

Mormoni przychodz\u0105 do nas w imi\u0119 Jezusa Chrystusa. Je\u015bli b\u0119dziemy pami\u0119ta\u0107 o s\u0142owach Pana: \u201ealbowiem wielu przyjdzie w imi\u0119 moje, m\u00f3wi\u0105c: Jam jest Chrystus, i wielu zwiod\u0105” (Mt 24, 5), nie b\u0119dziemy musie\u00adli si\u0119 obawia\u0107 ani ich, ani ich ob\u0142\u0119dnych nauk. \u00e2\u201e\u00a6<\/strong><\/p>\r\n

\u00a0Jakub Pytel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\u00a0PRZYPISY:<\/p>\r\n

\r\n

1<\/sup> Mormoni zarzucili t\u0119 praktyk\u0119 w ramach tzw. wielkie\u00adgo przystosowania z 1890 r., cho\u0107 co pewien czas media ujawniaj\u0105 kolejne przypadki poligamicznych zwi\u0105zk\u00f3w w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w tej sekty.<\/p>\r\n

2<\/sup> Mormoni s\u0105 posiadaczami bodaj najwi\u0119kszej na \u015bwie\u00adcie bazy danych genealogicznych, bowiem wed\u0142ug ich nauk \u017cyj\u0105cy cz\u0142onkowie \u201eKo\u015bcio\u0142a” mog\u0105 poprosi\u0107 o chrzest w imieniu swoich przodk\u00f3w lub nie\u017cyj\u0105cych krewnych \u00adwszystkich, z kt\u00f3rymi jakiekolwiek, cho\u0107by najdalsze pokrewie\u0144stwo mog\u0105 udowodni\u0107 (u mormon\u00f3w wi\u0119zy rodzinne nie ustaj\u0105 po \u015bmierci, st\u0105d np. ich ma\u0142\u017ce\u0144stwa zawierane s\u0105 \u201ena wieczno\u015b\u0107”). Wed\u0142ug ich nauki nikt nie mo\u017ce wej\u015b\u0107 do tzw. nieba celestialnego (najwy\u017cszego) bez chrztu. Nawet zmarli mog\u0105 by\u0107 tam przyj\u0119ci, je\u017celi kto\u015b przyjmie za nich chrzest \u201d\u201d w spos\u00f3b dos\u0142owny (chrzcz\u0105cy wypowiada w\u00f3wczas imi\u0119 osoby zmar\u0142ej, a zanurza w wodzie \u017cyj\u0105cego krewnego). Ten zast\u0119pczy chrzest nale\u00ad\u017cy do najwa\u017cniejszych czynno\u015bci \u015bwi\u0105tyni mormon\u00f3w. Ze wzgl\u0119du na liczne protesty ameryka\u0144skich wiernych insty\u00adtucje Ko\u015bcio\u0142a katolickiego na ca\u0142ym \u015bwiecie przesta\u0142y udo\u00adst\u0119pnia\u0107 ksi\u0119gi parafialne mormo\u0144skim badaczom. Coraz cz\u0119\u015bciej zdarza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce zmarli katolicy byli wci\u0105\u00adgani na listy cz\u0142onk\u00f3w sekty, gdy poprosi\u0142 o to nawet bar\u00addzo daleki krewny b\u0119d\u0105cy mormonem.<\/p>\r\n

3 <\/sup><\/em>Badania opinii publicznej wykaza\u0142y, \u017ce 50% Ameryka\u00adn\u00f3w nie zag\u0142osowa\u0142oby w wyborach prezydenckich na wysoko wykwalifikowanego kandydata, je\u015bli by\u0142by on ateist\u0105. Badanie z 2006 r. wykaza\u0142o, \u017ce 40% respondent\u00f3w opisywa\u0142a ateist\u00f3w jako grup\u0119, kt\u00f3ra \u201enie zgadza si\u0119 z ich wizj\u0105 amery\u00adka\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa”. W obu badaniach odsetek dez\u00adaprobaty dla ateist\u00f3w przewy\u017csza\u0142 odsetek dezaprobaty dla muzu\u0142man\u00f3w, afroamerykan\u00f3w i homoseksualist\u00f3w.<\/p>\r\n

4<\/sup> Grupa 102 purytan\u00f3w, kt\u00f3rzy 21 listopada 1620 r. na statku Mayflower przybyli do Nowej Anglii i osiedlili si\u0119 tam, zak\u0142adaj\u0105c Plymouth \u201d\u201d pierwsz\u0105 angielsk\u0105 koloni\u0119 na tych terenach. Nazwa \u201epielgrzymi” pojawi\u0142a si\u0119 dopiero w XIX w. Wcze\u015bniej okre\u015blano ich jako Starych Przybyszy (ang. Old Comers<\/em>). <\/em>Potomkowie \u201epielgrzym\u00f3w” uchodz\u0105 obecnie za ameryka\u0144sk\u0105 arystokracj\u0119.<\/p>\r\n

5<\/sup> Smith zosta\u0142 ochrzczony jako prezbiterianin.<\/p>\r\n

6 <\/sup><\/em>W latach 1798-1801 trwa\u0142a napoleo\u0144ska okupacja Egiptu, podczas kt\u00f3rej francuscy naukowcy prowadzili liczne badania, a w 1822 r. Jan Franciszek Champollion, j\u0119zykoznawca, archeolog i poliglota, odczyta\u0142 egipskie inskrypcje z tzw. kamienia z Rosetty.<\/p>\r\n

7<\/sup> <\/sup><\/em>Historia ta stanowi \u017ar\u00f3d\u0142o mormo\u0144skiego rasizmu. Mormoni przez wiele lat twierdzili, \u017ce prawdziwi wyznawcy Boga maj\u0105 tylko bia\u0142\u0105 sk\u00f3r\u0119. Dopiero w 1978 r. zrewidowali swoje twierdzenia i dopu\u015bcili r\u00f3wnie\u017c Murzyn\u00f3w i Indian do pe\u0142nienia obowi\u0105zk\u00f3w kap\u0142a\u0144skich (cho\u0107 tak\u017ce dzi\u015b trudno wskaza\u0107 kolorowych cz\u0142onk\u00f3w w\u0142adz \u201eKo\u015bcio\u0142a” nawet ni\u017cszego szczebla).<\/p>\r\n

8<\/sup> Z jakich\u015b przyczyn Smith uzna\u0142, \u017ce \u015bwi\u0119cenia w obrz\u0105d\u00adku Melchizedeka maj\u0105 wy\u017csz\u0105 rang\u0119 ni\u017c w obrz\u0105dku Aarona \u201d\u201d i w ten spos\u00f3b Cowdery r\u00f3wnie\u017c na mocy \u015bwi\u0119ce\u0144 pozosta\u0142 jego podw\u0142adnym.<\/p>\r\n

9<\/sup> Perla… <\/em>to niekanoniczne wersje niekt\u00f3rych ksi\u0105g biblijnych, kt\u00f3re Smith, nieznaj\u0105cy \u017cadnego j\u0119zyka poza angielskim, przet\u0142umaczy\u0142 \u201elepiej i wierniej”, a tak\u017ce Zasa\u00addy wiary mormon\u00f3w i Ksi\u0119ga Abrahama. <\/em>T\u0119 ostatni\u0105 ksi\u0119g\u0119 Smith mia\u0142 przet\u0142umaczy\u0107 ze \u201estaro\u017cytnego egipskiego papirusu”, znalezionego w jednym z w\u0119druj\u0105cych po Dzi\u00adkim Zachodzie cyrk\u00f3w. Wed\u0142ug egiptolog\u00f3w by\u0142a to po pro\u00adstu modlitwa zawieraj\u0105ca formu\u0142\u0119 \u017ca\u0142obn\u0105, kt\u00f3r\u0105 umiesz\u00adczano w grobowcach, aby zmar\u0142ym \u0142atwiej by\u0142o trafi\u0107 do krainy Ozyrysa. Modlitwa sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z zaledwie kilkuna\u00adstu sylab, ale \u201eprorok” w cudowny spos\u00f3b rozmno\u017cy\u0142 je do rozmiar\u00f3w poka\u017anej ksi\u0119gi.<\/p>\r\n

10<\/sup> Danici powstali w 1837 r. i byli grup\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 z m\u0119\u017c\u00adczyzn mi\u0119dzy 17. a 49. rokiem \u017cycia. Pierwotnie byli nazywa\u00adni synami Gedeona, niszczycielskimi anio\u0142ami lub danitami. Ich istnienie jest dzi\u015b przez wielu historyk\u00f3w mormo\u0144skich skrz\u0119tnie ukrywane. Niekt\u00f3rzy jednak potwierdzaj\u0105 ich dzia\u00ad\u0142alno\u015b\u0107, lecz nie chc\u0105 wi\u0105za\u0107 jej z osob\u0105 J\u00f3zefa Smitha. Danici zostali powo\u0142ani, aby niszczy\u0107 wrog\u00f3w \u201eKo\u015bcio\u0142a”. Zagra\u00ad\u017cali przede wszystkim \u201euciekinierom” i \u201eodszczepie\u0144com”, o kt\u00f3rych Sidney Rigdon w kazaniu z 17 czerwca 1883 r. m\u00f3wi\u0142, \u017ce zostan\u0105 \u201estr\u0105ceni przed ludzkie stopy i rozdepta\u00adni”. Interesuj\u0105cy mo\u017ce by\u0107 fakt, \u017ce Danici otrzymali zlecenie zab\u00f3jstwa trzech \u015bwiadk\u00f3w prawdziwo\u015bci Ksi\u0119gi Mormona: <\/em>O. Cowdery’ego oraz D. i J. Whitmer\u00f3w.<\/p>\r\n

11<\/sup> Chrzest sub conditione \u201d\u201d <\/em>chrzest warunkowy, udzie\u00adlany np. konwertycie, gdy istnieje w\u0105tpliwo\u015b\u0107, czy chrzest przyj\u0119ty w sekcie by\u0142 wa\u017cny.<\/p>\r\n

12<\/sup> Co ciekawe, ustalili, \u017ce siedzib\u0105 chrze\u015bcija\u0144skiego Boga sprawuj\u0105cego w\u0142adz\u0119 nad Ziemi\u0105 b\u0119dzie pobli\u017ce gwiazdy Kolob. Jak wida\u0107, rozw\u00f3j nauki i odkrycia astro\u00adnomiczne nie sprzyjaj\u0105 mormonom.<\/p>\r\n

13<\/sup> Istniej\u0105 poszlaki, \u017ce w 1842 r. Smith przeszed\u0142 wolno\u00admularsk\u0105 inicjacj\u0119.<\/p>\r\n

14<\/sup> Ich kaplica s\u0142u\u017cy\u0142a najpierw jako spichlerz, p\u00f3\u017aniej jako sala gimnastyczna szko\u0142y podstawowej, a od 1985 r. jest kaplic\u0105 katolick\u0105 pod wezwaniem Chrystusa Dobrego Pasterza.<\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W zwi\u0105zku z publikacj\u0105 tekstu o 'Ko\u015bciele Jezusa Chrystusa \u015awi\u0119tych w Dniach Ostatnich’ w ameryka\u0144skim tygodniku Bloomberg Businessweek, kt\u00f3ry skupiaj\u0105c si\u0119 na szerokiej dzia\u0142alno\u015bci biznesowej 'ko\u015bcio\u0142a Mormon\u00f3w’, do\u015b\u0107 krytycznie go oceni\u0142, co odbi\u0142o si\u0119 szerokim echem, a w obronie 'ko\u015bcio\u0142a Mormon\u00f3w’ stan\u0105\u0142 nawet… Abe Foxman z Ligi Przeciwko Znies\u0142awieniu (ADL) – przypominamy poni\u017csze opracowanie. – […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135,328,9],"tags":[100,238,41,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41804"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41804"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41804\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}