{"id":41800,"date":"2011-08-07T20:56:16","date_gmt":"2011-08-08T01:56:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=41800"},"modified":"2011-08-07T20:56:16","modified_gmt":"2011-08-08T01:56:16","slug":"szukam-grobu-ojca-od-pol-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=41800","title":{"rendered":"Szukam grobu Ojca od p\u00f3\u0142 wieku"},"content":{"rendered":"

W 1956 r., od chwili kiedy mojej Matce i \u017conom komandor\u00f3w Jerzego Staniewicza i Zbigniewa Przybyszewskiego wr\u0119czono zapisane na maszynie po\u0142\u00f3wki papieru kancelaryjnego zwane „rehabilitacj\u0105”, wyst\u0119powali\u015bmy o ekshumacj\u0119.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Z dr. Witoldem Mieszkowskim, architektem i urbanist\u0105, synem komandora Stanis\u0142awa Mieszkowskiego, dow\u00f3dcy Marynarki Wojennej, zamordowanego przez Informacj\u0119 Wojskow\u0105, rozmawia Zenon Baranowski<\/strong>

Rzekomy spisek komandor\u00f3w, absurdalne zarzuty szpiegostwa, bestialskie \u015bledztwo, zbrodnia s\u0105dowa i strza\u0142 w ty\u0142 g\u0142owy – to wszystko sta\u0142o si\u0119 udzia\u0142em Pa\u0144skiego ojca.<\/strong>
– M\u00f3j Ojciec, obro\u0144ca Helu w 1939 r., dow\u00f3dca Floty, zosta\u0142 terrorystycznie uwi\u0119ziony i bestialsko um\u0119czony, a nast\u0119pnie zamordowany w grudniu 1952 r. przez komunistyczny re\u017cim. Zamordowano go sowieck\u0105 metod\u0105 – strza\u0142em w ty\u0142 g\u0142owy, i prawdopodobnie pogrzebano tu\u017c po rozstrzelanych par\u0119 dni wcze\u015bniej (r\u00f3wnie\u017c po procesie „odpryskowym”) podpu\u0142kownikach: Marianie Orliku i Aleksandrze Kicie.

Rodziny nie powiadomiono o miejscu jego poch\u00f3wku?<\/strong>
– W 1956 r., od chwili kiedy wr\u0119czono mojej Matce, a tak\u017ce paniom Janinie Staniewiczowej i Helenie Przybyszewskiej, \u017conom zamordowanych komandor\u00f3w Jerzego Staniewicza i Zbigniewa Przybyszewskiego, zapisane na maszynie po\u0142\u00f3wki papieru kancelaryjnego zwane „rehabilitacj\u0105”, wyst\u0119powali\u015bmy o ekshumacj\u0119 zw\u0142ok zamordowanych komandor\u00f3w i o umo\u017cliwienie rodzinom ich godnego, cywilizowanego poch\u00f3wku. Na nasze ponawiane podania i wnioski nie by\u0142o jednak odpowiedzi. Tak wi\u0119c na prze\u0142omie lat osiemdziesi\u0105tych i dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych w\u0142\u0105czy\u0142em si\u0119 do rozpocz\u0119tych ju\u017c w\u00f3wczas spo\u0142ecznych prac nad wzniesieniem na Pow\u0105zkach pomnika pomordowanym przez re\u017cim komunistyczny w wi\u0119zieniach warszawskich.

Pomnik jest dok\u0142adnie ustawiony w miejscu domniemanego poch\u00f3wku Pa\u0144skiego ojca i innych ofiar stalinowskich represji?<\/strong>
– Wiedzieli\u015bmy tylko tyle, \u017ce by\u0142o to gdzie\u015b na cmentarzu Komunalnym, przyleg\u0142ym w\u00f3wczas do cmentarza Wojskowego. Dzisiaj te cmentarze s\u0105 po\u0142\u0105czone. Obecnie jest to kwatera „\u0141”, kt\u00f3r\u0105 my nazywamy \u0141\u0105czk\u0105. I na tej \u0141\u0105czce wystawili\u015bmy pomnik. Wcze\u015bniej mieli\u015bmy tzw. szeptane dane, \u017ce to by\u0142o w\u0142a\u015bnie tam, no i tzw. protok\u00f3\u0142 Kosztyrki. Szcz\u0119\u015bliwie w 1989 r. odnaleziono protok\u00f3\u0142 komisji Kosztyrki z 1956 r., kt\u00f3ra mia\u0142a znale\u017a\u0107 w\u00f3wczas miejsce poch\u00f3wku straconych. Rodziny dw\u00f3ch podpu\u0142kownik\u00f3w: Kity i Orlika, doprowadzi\u0142y do tego, \u017ce zosta\u0142a ona powo\u0142ana, o czym w\u00f3wczas pozosta\u0142e rodziny straconych nie wiedzia\u0142y. Z odnalezionego protoko\u0142u wynika\u0142o, \u017ce w\u0142a\u015bnie tu, w obecnej kwaterze „\u0141” cmentarza Komunalnego na Pow\u0105zkach, chowano skrycie, noc\u0105, straconych z wyrok\u00f3w kapturowych s\u0105d\u00f3w re\u017cimowych, m.in. w\u0142a\u015bnie we wczesnych latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych.

Zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 Pan w\u00f3wczas o interwencj\u0119?<\/strong>
– Wyst\u0105pi\u0142em w\u00f3wczas do ministra sprawiedliwo\u015bci o ekshumacj\u0119 zw\u0142ok mojego Ojca. Domaga\u0142em si\u0119 ekshumacji. Zyska\u0142em nawet poparcie zast\u0119pcy prokuratora generalnego Stefana \u015anie\u017cki, potem niezwykle zas\u0142u\u017conego w poszukiwaniach miejsc poch\u00f3wk\u00f3w ofiar zbrodni katy\u0144skiej. Post\u0119powanie prowadzone na Krakowskim Przedmie\u015bciu w G\u0142\u00f3wnej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu przez pani\u0105 prokurator Mari\u0119 Grabsk\u0105-Taczanowsk\u0105 trwa\u0142o d\u0142ugo po to tylko, by zako\u0144czy\u0107 si\u0119… niczym! Po prostu kolejna pani prokurator Urbanek-Pindor, tym razem z Prokuratury Wojew\u00f3dzkiej w Warszawie, w roku 1993 umorzy\u0142a \u015bledztwo w sprawie grzebania zw\u0142ok. Protestowa\u0142em przeciw temu umorzeniu, wskazuj\u0105c na konieczno\u015b\u0107 odszukania i przes\u0142uchania dodatkowych \u015bwiadk\u00f3w, np. zatrudnionego do niedawna w WSI funkcjonariusza \u015bledczego w GZI MON Kazimierza Turczy\u0144skiego – brata W\u0142odzimierza Turczy\u0144skiego, grzebi\u0105cego w roku 1952 pomordowanych oficer\u00f3w, czy te\u017c prokuratora wojskowego Mariana Frenkla, podpisanego pod protoko\u0142em Kosztyrki.

Ale odwo\u0142a\u0142 si\u0119 Pan od decyzji o umorzeniu.<\/strong>
– Na pr\u00f3\u017cno. Prokuratura apelacyjna na Krakowskim Przedmie\u015bciu z podpisem prokuratora Bogus\u0142awa Michalskiego zmieni\u0142a co prawda kwalifikacj\u0119 prawn\u0105 umorzenia, ale stwierdzi\u0142a jednocze\u015bnie, \u017ce \u017cadnej ekshumacji nie b\u0119dzie, daj\u0105c mi do zrozumienia, \u017ce nie jest to sprawa publiczna, tylko moja „prywatna”. Oczywi\u015bcie po latach zeszli z tego \u015bwiata odpasieni, z wysokimi emeryturami i nie „n\u0119kani” przez nikogo kolejni funkcjonariusze stalinowscy podpisani pod protoko\u0142em Kosztyrki: najpierw komendant wi\u0119zienia mokotowskiego Alojzy Grabicki, a nast\u0119pnie znany bryd\u017cysta Marian Frenkiel, kt\u00f3ry mia\u0142 co prawda dobr\u0105 pami\u0119\u0107 do kart, ale jakby gorsz\u0105 do pope\u0142nionej zbrodni s\u0105dowej i do zacierania jej \u015blad\u00f3w. Zmar\u0142 te\u017c niedawno, zanim stan\u0105\u0142 przed s\u0105dem, oprawca mojego Ojca – Kazimierz Turczy\u0144ski, kt\u00f3ry by\u0142 funkcjonariuszem \u015bledczym na Oczki w Informacji Wojskowej. Prokurator Piotr D\u0105browski z warszawskiego Instytutu Pami\u0119ci Narodowej chcia\u0142 go jeszcze przes\u0142ucha\u0107 kilka lat temu, ale w tym czasie oprawca zmar\u0142.

Pana zdaniem, to efekt niewydolno\u015bci wymiaru sprawiedliwo\u015bci?<\/strong>
– Nie chcia\u0142bym m\u00f3wi\u0107, \u017ce w sprawach \u015bcigania i poci\u0105gni\u0119cia do odpowiedzialno\u015bci karnej za zbrodnie ludob\u00f3jstwa i za zbrodnie przeciwko ludzko\u015bci komunistycznych w\u0142adz i konkretnych oprawc\u00f3w, m.in. za udr\u0119czenie i zamordowanie trzech komandor\u00f3w, prowadzono dot\u0105d dochodzenia ze zbyt ma\u0142ym impetem; nie zawsze profesjonalnie i przez to nieskutecznie; \u017ce czynno\u015bciom tym nie sprzyja\u0142a zbyt s\u0142aba „wola polityczna”. Takie bowiem pisanie by\u0142oby pleceniem bana\u0142\u00f3w z pokr\u0119tnych eufemizm\u00f3w, a ponadto mylnie sugerowa\u0142oby, \u017ce nie tylko zaczynano, ale powa\u017cnie prowadzono owe dochodzenia w imi\u0119 ustalenia winy i ukarania winnych. Prawda w tym wzgl\u0119dzie jest bowiem inna.

To znaczy?<\/strong>
– Mimo moich kilku artyku\u0142\u00f3w prasowych (w latach 1990-1993), wyst\u0105pie\u0144 do ministra sprawiedliwo\u015bci Wies\u0142awa Chrzanowskiego i wiceministra Stefana \u015anie\u017cki (w roku 1991), do G\u0142\u00f3wnej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (w latach 1992 i 1993), do premiera Jana Olszewskiego, do prokuratury Warszawskiego Okr\u0119gu Wojskowego i Naczelnej Prokuratury Wojskowej (w 1993 r.), Izby Wojskowej S\u0105du Najwy\u017cszego (w 1994 r.), do prezesa S\u0105du Najwy\u017cszego Adama Strzembosza (w 1994 r.), a nawet zupe\u0142nie ju\u017c bez przekonania po kuriozalnym doj\u015bciu postkomunist\u00f3w do w\u0142adzy: do kolejnego ministra sprawiedliwo\u015bci Leszka Kubickiego (w 1996 r.)…

Jakie by\u0142y rezultaty?<\/strong>
– Ot\u00f3\u017c mimo tych moich wyst\u0105pie\u0144 \u017cadna z wyszczeg\u00f3lnionych wy\u017cej instytucji ani \u017cadna prominentna osoba nigdy nie wyst\u0105pi\u0142y do Zgromadzenia Narodowego III Rzeczypospolitej o uznanie za organizacje zbrodnicze takich gremi\u00f3w, jak: Komisja Biura Politycznego PZPR (w sk\u0142adzie: Bierut, Berman, Radkiewicz, Minc), Naczelna Prokuratura Wojskowa (z Zarakowskim i Azarkiewiczem), G\u0142\u00f3wny Zarz\u0105d Informacji MON (z Wozniesienskim, Skulbaszewskim, Kochanem i Niedzielinem), a tak\u017ce Najwy\u017cszy S\u0105d Wojskowy (z \u015awi\u0105tkowskim, Tomaszewskim, Parzenieckim, Krupskim i Karczmarzem), w okresie ich zbrodniczych dzia\u0142a\u0144, tj. co najmniej od 20 pa\u017adziernika 1950 do 16 grudnia 1952 roku. Tyle bowiem czasu up\u0142yn\u0119\u0142o od chwili terrorystycznego uwi\u0119zienia mojego Ojca w Gdyni do zamordowania go strza\u0142em w ty\u0142 g\u0142owy w wi\u0119zieniu mokotowskim w Warszawie.
Niestety, nasza III Rzeczpospolita nie spisa\u0142a si\u0119 w tym wzgl\u0119dzie.

Gdzie zapala Pan znicze ku pami\u0119ci Ojca?<\/strong>
– W Warszawie sk\u0142adamy kwiaty i zapalamy znicze na Pow\u0105zkach w kwaterze „\u0141”, na tzw. \u0141\u0105czce, pod wzniesionym po\u015br\u00f3d modrzewi pomnikiem-murem, przypominaj\u0105cym niegdysiejszy mur Mokotowa. To w\u0142a\u015bnie wi\u0119zienie mokotowskie obok Rembertowa, Rakowieckiej, Koszykowej, Suchej i Oczki b\u0119dzie zawsze jednym z jak\u017ce licznych, wstydliwych symboli powojennej Warszawy.
Je\u017adzimy tak\u017ce do Gdyni, najcz\u0119\u015bciej w przeddzie\u0144 najbardziej znamiennego dla tego miasta dnia – 17 grudnia. Wspominamy w\u00f3wczas ze wzruszeniem tragiczne momenty naszej historii, zar\u00f3wno te z 1970 r., jak i z 1952 r. i k\u0142adziemy wi\u0105zank\u0119 pod spi\u017cow\u0105 tablic\u0105 komandor\u00f3w. Tablic\u0119 t\u0119, z dyskretn\u0105 pomoc\u0105 londy\u0144skiego Stowarzyszenia Marynarki Wojennej i przy poparciu miejscowego proboszcza ks. Tadeusza Makowskiego, a tak\u017ce ks. bp. Mariana Przykuckiego, si\u0142ami rodzinnymi wiosn\u0105 1984 r. wmurowali\u015bmy we wschodni\u0105 \u015bcian\u0119 ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a na Oksywiu. To przecie\u017c skromny, ale i najpi\u0119kniejszy zarazem, cz\u0119sto odwiedzany przez bra\u0107 marynarsk\u0105 Panteon Polski na Morzu.

Zamordowanych komandor\u00f3w skazano na zapomnienie?<\/strong>
– W Marynarce Wojennej PRL pod kierownictwem Czerokowa, Winogradowa, Studzi\u0144skiego i Janczyszyna dobrze pilnowano przez lata, aby nie ukaza\u0142a si\u0119 w publikacjach najmniejsza wzmianka i bodaj jedno zdj\u0119cie, na kt\u00f3rym mo\u017cna by dopatrzy\u0107 si\u0119 kt\u00f3rego\u015b ze straconych czy cho\u0107by tylko wi\u0119zionych komandor\u00f3w. Z czasem, w miar\u0119 odchodzenia zbrodniczego garnituru i gorliwych potakiwaczy, zacz\u0119to pisywa\u0107 o komandorach – ofiarach terroru komunistycznego na Wybrze\u017cu. Przydzielono wi\u0119c im, odebrane wprz\u00f3dy drugorz\u0119dnym i nikomu nieznanym komunistom, trzy czwartorz\u0119dne \u015blepe uliczki na gdy\u0144skim Grab\u00f3wku. Po\u015bwi\u0119cono na odrzwiach oksywskiej uczelni niewielk\u0105 i ma\u0142o czyteln\u0105 granitow\u0105 tabliczk\u0119. W rogu cmentarza red\u0142owskiego nawet sprokurowano w spos\u00f3b amatorski bardzo brzydki i tandetny zbiorowy lastrykowy nagrobek.

A w Warszawie?<\/strong>
– Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce wraz z ponownym ukoronowaniem or\u0142a w godle i wyekwipowaniem go w z\u0142ocony manicure sytuacja powinna zmieni\u0107 si\u0119 diametralnie. Ale ju\u017c pierwsza powa\u017cniejsza propozycja uczczenia w III Rzeczypospolitej konkretnych postaci, a mianowicie wniosek historyka wojskowo\u015bci o po\u015bmiertne awanse i odznaczenia cho\u0107by tylko dwudziestu straconych oficer\u00f3w, przepad\u0142 w czelu\u015bciach biurek ministerstwa obrony. I to przepad\u0142, jak dotychczas, bezpowrotnie. Ju\u017c dobrych kilkana\u015bcie lat temu, za rad\u0105 \u00f3wczesnego szefa Sztabu MW admira\u0142a Ryszarda \u0141ukasika, przypomina\u0142em o tym wniosku gen. Romanowi Harmozie z Wydzia\u0142u Kadr MON, a nast\u0119pnie ju\u017c tylko w odniesieniu do trzech komandor\u00f3w \u00f3wczesnemu ministrowi ds. kombatant\u00f3w Jackowi Taylorowi. Jak dot\u0105d, wci\u0105\u017c bez widocznego skutku, je\u015bli nie liczy\u0107 pisemka skierowanego do mnie w roku 1996 przez p\u0142k. Jana Sza\u0142aja, dyrektora departamentu w Urz\u0119dzie Kombatant\u00f3w i Os\u00f3b Represjonowanych, w kt\u00f3rym zosta\u0142em pouczony, z kim to mam si\u0119 „kontaktowa\u0107” i co komu mam „zasugerowa\u0107”. Zupe\u0142nie tak jakby to mia\u0142a by\u0107 moja sprawa prywatna, a nie publiczna, kt\u00f3r\u0105 reprezentowany przez niego urz\u0105d ju\u017c dawno powinien si\u0119 zaj\u0105\u0107!

Wed\u0142ug zapowiedzi Rady Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa, pojawia si\u0119 szansa na przeprowadzenie ekshumacji na \u0141\u0105czce.<\/strong>
– Rzeczywi\u015bcie. Tym razem szef Urz\u0119du Kombatant\u00f3w i Os\u00f3b Represjonowanych minister Jan Stanis\u0142aw Ciechanowski jest ju\u017c po mojej stronie. Min\u0119\u0142y przecie\u017c dwie dekady w wolnej III Rzeczypospolitej. Dokona\u0142y si\u0119 nawet na obcej ziemi ekshumacje polskich oficer\u00f3w z mogi\u0142 katy\u0144skich. My\u015bl\u0119, \u017ce ju\u017c najwy\u017cszy czas, by przeprowadzi\u0107 r\u00f3wnie\u017c ekshumacje polskich oficer\u00f3w Marynarki Wojennej… u siebie (!). D\u0105\u017c\u0119 do tego od przesz\u0142o p\u00f3\u0142 wieku. I nadal b\u0119d\u0119 za tym obstawa\u0142, a\u017ceby wreszcie odnaleziono dowody na poch\u00f3wek w tym miejscu wybitnych Polak\u00f3w i obro\u0144c\u00f3w jej niepodleg\u0142o\u015bci – ofiar terroru komunistycznego w Priwislei, wci\u0105\u017c jeszcze… skazanych na zapomnienie.

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W 1956 r., od chwili kiedy mojej Matce i \u017conom komandor\u00f3w Jerzego Staniewicza i Zbigniewa Przybyszewskiego wr\u0119czono zapisane na maszynie po\u0142\u00f3wki papieru kancelaryjnego zwane „rehabilitacj\u0105”, wyst\u0119powali\u015bmy o ekshumacj\u0119. Z dr. Witoldem Mieszkowskim, architektem i urbanist\u0105, synem komandora Stanis\u0142awa Mieszkowskiego, dow\u00f3dcy Marynarki Wojennej, zamordowanego przez Informacj\u0119 Wojskow\u0105, rozmawia Zenon BaranowskiRzekomy spisek komandor\u00f3w, absurdalne zarzuty szpiegostwa, bestialskie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41800"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41800"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41800\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}