{"id":41659,"date":"2011-08-04T14:34:20","date_gmt":"2011-08-04T19:34:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=41659"},"modified":"2011-08-04T14:34:20","modified_gmt":"2011-08-04T19:34:20","slug":"czy-sb-zamordowalo-ks-franciszka-blachnickiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=41659","title":{"rendered":"Czy SB zamordowa\u0142o ks. Franciszka Blachnickiego?"},"content":{"rendered":"

Jolanta Gontarczyk jeszcze w 2005 roku kierowa\u0142a Departamentem Administracji Publicznej MSWiA, nale\u017c\u0105c do najbardziej zaufanych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w ministra Ryszarda Kalisza.<\/strong><\/em><\/p>\r\n

G<\/strong>dy 27 lutego 1987 r. w zachodnioniemieckim Carlsbergu zmar\u0142 ks. Franciszek Blachnicki, tw\u00f3rca ruchu oazowego \u015awiat\u0142o – \u0179ycie, lekarze uznali, \u017ce zgon zosta\u0142 spowodowany przez zator p\u0142ucny.

Przedstawiciele niemieckiej Polonii podejrzewali jednak, \u017ce mog\u0142o by\u0107 inaczej. Sugerowali, \u017ce ks. Blachnicki, kt\u00f3ry w 1981 r. za\u0142o\u017cy\u0142 w RFN antykomunistyczne stowarzyszenie Chrze\u015bcija\u0144ska S\u0142u\u017cba Wyzwolenia Narod\u00f3w i by\u0142 inicjatorem g\u0142o\u015bnych akcji przeciwko w\u0142adzom PRL, m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 zamordowany przez agent\u00f3w bezpieki. Po 24\u00a0 latach od \u015bmierci kap\u0142ana w\u0105tpliwo\u015bci ma tak\u017ce Instytut Pami\u0119ci Narodowej.<\/strong>

\u015aledztwo w sprawie zgonu ks. Blachnickiego prowadz\u0105 prokuratorzy z katowickiego oddzia\u0142u IPN.
Na li\u015bcie \u015bwiadk\u00f3w s\u0105 mi\u0119dzy innymi Jolanta i Andrzej Gontarczykowie, pochodz\u0105ca z \u0141odzi para socjolog\u00f3w. W 1987 r. nale\u017celi oni do najbardziej zaufanych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w ks. Blachnickiego. Jolanta Gontarczyk by\u0142a prezesem i sekretarzem ChSWN, a jej m\u0105\u017c – doradc\u0105 ksi\u0119dza. W rzeczywisto\u015bci – jak wynika z materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re IPN udost\u0119pni\u0142 „Wprost” i TVP 1 – ma\u0142\u017ce\u0144stwo Gontarczyk\u00f3w by\u0142o szpiegowskim duetem realizuj\u0105cym przez ca\u0142y pobyt w Niemczech zadania dla XI Wydzia\u0142u I Departamentu MSW (wywiad). Specjalizowa\u0142 si\u0119 on w zwalczaniu tzw. dywersji ideologicznej i inwigilowaniu emigracyjnych \u015brodowisk opozycyjnych.

Raporty oficera prowadz\u0105cego Gontarczyk\u00f3w (zachowa\u0142y si\u0119 te\u017c odr\u0119czne zobowi\u0105zania do wsp\u00f3\u0142pracy) precyzyjnie charakteryzuj\u0105 ich agenturaln\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w otoczeniu ks. Blachnickiego. Andrzej Gontarczyk dzia\u0142a\u0142 jako tajny wsp\u00f3\u0142pracownik Yon, a jego \u017cona jako TW Panna.

Oboje widzieli si\u0119 z ks. Blachnickim kilka godzin przed jego \u015bmierci\u0105. IPN ma ju\u017c zeznania, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce piana na ustach umieraj\u0105cego ksi\u0119dza niekoniecznie musia\u0142a by\u0107 skutkiem zatoru p\u0142ucnego.<\/strong>

Jolanta Gontarczyk razem z m\u0119\u017cem zosta\u0142a przerzucona do Niemiec, odda\u0142a liczne us\u0142ugi kontrwywiadowi SB w \u0141odzi. Pierwszy dla bezpieki zacz\u0105\u0142 pracowa\u0107 Andrzej Gontarczyk – w 1974 r. Jolant\u0119 Gontarczyk bezpieka zwerbowa\u0142a w 1977 r. – „w wyniku sugestii jej m\u0119\u017ca (…), kt\u00f3remu pozyskanie \u017cony do wsp\u00f3\u0142pracy z SB u\u0142atwi\u0142o realizacj\u0119 zlecanych zada\u0144 wobec figuranta sprawy krypt. 'Powr\u00f3t’ „. T\u0119 osob\u0119, nale\u017c\u0105c\u0105 do kr\u0119gu ich bliskich znajomych, od 1977 r. rozpracowywali wsp\u00f3lnie.

Gontarczykowie dotarli do antykomunistycznego o\u015brodka ks. Franciszka Blachnickiego w Carlsbergu dzi\u0119ki niemieckiemu pochodzeniu Jolanty. Jej najbli\u017csza rodzina podczas wojny podpisa\u0142a volkslist\u0119. Gontarczykowie zabiegali o wyjazd na sta\u0142e do RFN od ko\u0144ca lat 70. W p\u00f3\u0142nocnej Nadrenii mieszka\u0142a zamo\u017cna ciotka Jolanty, czeka\u0142 te\u017c na ni\u0105 spadek po babce. Oficjalnie Gontarczykowie opu\u015bcili PRL w ramach akcji \u0142\u0105czenia rodzin. Zanim to nast\u0105pi\u0142o, \u0142\u00f3dzka SB przekaza\u0142a swych agent\u00f3w cywilnemu wywiadowi. Pocz\u0105tkowo zlecono im „uplasowanie si\u0119 w o\u015brodkach dywersji antysocjalistycznej”, takich jak Radio Wolna Europa czy Polska Partia Socjalistyczna.

Na pocz\u0105tku 1984 r. Gontarczykowie na polecenie centrali nawi\u0105zali kontakt z ks. Blachnickim. Po p\u00f3\u0142rocznej weryfikacji zaprosi\u0142 ich do wsp\u00f3\u0142pracy w prowadzonym przez siebie o\u015brodku w Carlsbergu. „W ko\u0144cu 1984 r. (…) agenci, realizuj\u0105c nasze wytyczne (…), po\u015bwi\u0119cili si\u0119 ca\u0142kowicie pracy dla ks. Blachnickiego, staj\u0105c si\u0119 jego najbli\u017cszymi wsp\u00f3\u0142pracownikami. W czerwcu br. agenci, wykorzystuj\u0105c rozbie\u017cno\u015bci w\u015br\u00f3d emigracyjnych dzia\u0142aczy antykomunistycznych, przej\u0119li kierownictwo nad stworzon\u0105 przez ks. Blachnickiego wielonarodowo\u015bciow\u0105 (…) organizacj\u0105 Chrze\u015bcija\u0144ska S\u0142u\u017cba Wyzwolenia Narod\u00f3w, posiadaj\u0105c\u0105 swe przedstawicielstwa w g\u0142\u00f3wnych krajach Europy Zachodniej”. Raport ten podpisali p\u0142k Henryk Bosak i mjr Aleksander Makowski. Wynika z niego, \u017ce „mo\u017cliwo\u015bci wywiadowcze” Gontarczyk\u00f3w pozwala\u0142y m.in. na kontrolowanie „dzia\u0142alno\u015bci dywersyjnej” ks. Blachnickiego, „szczeg\u00f3lnie tzw. ruchu oazowego na kraj”, rozpracowanie zwi\u0105zk\u00f3w ksi\u0119dza z Episkopatem Polski i Watykanem oraz „nawi\u0105zanie styk\u00f3w ze s\u0142u\u017cbami specjalnymi USA i RFN”. Centrala zleci\u0142a szpiegom zadanie towarzyszenia ksi\u0119dzu w podr\u00f3\u017cach zagranicznych i nawi\u0105zanie kontaktu z wp\u0142ywowymi osobisto\u015bciami Polonii w USA.

Operacj\u0105 przeciwko ks. Blachnickiemu interesowa\u0142o si\u0119 kierownictwo MSW. Na dokumentach dotycz\u0105cych Gontarczyk\u00f3w s\u0105 odr\u0119czne dopiski gen. W\u0142adys\u0142awa Po\u017cogi, wiceministra i prawej r\u0119ki \u00f3wczesnego szefa MSW gen. Czes\u0142awa Kiszczaka. Po\u017coga chcia\u0142, by „przy pomocy Yona i Panny” wprowadzi\u0107 do o\u015brodka w Carlsbergu kolejn\u0105 agentur\u0119. Do marca 1986 r. oficerowie wywiadu odbyli pi\u0119\u0107 spotka\u0144 z Gontarczykami (m.in. w Splicie i Salzburgu). Kontakty zosta\u0142y p\u00f3\u017aniej zawieszone w zwi\u0105zku z aresztowaniem agenta o kryptonimie Blesar. We wrze\u015bniu 1986 r. oficer o kryptonimie Kossak powiadomi\u0142 telefonicznie szpieg\u00f3w, \u017ce maj\u0105 oczekiwa\u0107 na sygna\u0142 z centrali o wznowieniu wsp\u00f3\u0142pracy.

Jak wynika z raportu z 31 stycznia 1981 r., bezpieka otrzyma\u0142a ostrze\u017cenie, \u017ce „Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca” ustali\u0142a, i\u017c Gontarczykowie pracuj\u0105 dla SB. Informacja o tym mia\u0142a trafi\u0107 do przedstawiciela „SW” w RFN Andrzeja Wirgi i do jej o\u015brodka w szwedzkim Lund. Wywiad PRL natychmiast ostrzeg\u0142 swych agent\u00f3w przed gro\u017c\u0105c\u0105 im dekonspiracj\u0105, wysy\u0142aj\u0105c poczt\u00f3wk\u0119 z um\u00f3wionym has\u0142em alarmowym: „(Wojtek) Kupi\u0142 ostatnio znaczki 'S’, wyda\u0142 mn\u00f3stwo pieni\u0119dzy”. MSW uzna\u0142o, \u017ce kontrwywiad RFN po uzyskaniu informacji o duecie szpieg\u00f3w „ujmie go w aktywne rozpracowanie, nie dokonuj\u0105c jednak na obecnym etapie zatrzymania”.

Ostrze\u017cenie Gontarczyk\u00f3w nie by\u0142o bezpodstawne. Jak ustali\u0142 Andrzej Grajewski z kolegium IPN, wkr\u00f3tce Andrzej Wirga powiadomi\u0142 ks. Blachnickiego, \u017ce Gontarczykowie s\u0105 agentami SB. 26 lutego 1987 r. ksi\u0105dz powiedzia\u0142 swym wsp\u00f3\u0142pracownikom, \u017ce za dwa dni dostanie materia\u0142y potwierdzaj\u0105ce agenturalno\u015b\u0107 pary socjolog\u00f3w.

Rano 27 lutego dosz\u0142o do burzliwej rozmowy z nimi. Wkr\u00f3tce po tej rozmowie Blachnicki zas\u0142ab\u0142 i w ci\u0105gu kilkudziesi\u0119ciu minut skona\u0142.<\/strong>

Gontarczykowie pozostali w Carlsbergu do nast\u0119pnego roku, oczerniaj\u0105c zmar\u0142ego ksi\u0119dza w listach do bp. Szczepana Weso\u0142ego, duszpasterza emigracji.
Gdy wok\u00f3\u0142 Gontarczyk\u00f3w narasta\u0142a atmosfera podejrzliwo\u015bci, uciekli z Niemiec. Zrobili to w ostatniej chwili, bo kilka dni po ich powrocie do PRL do niemieckiego mieszkania, kt\u00f3re zajmowali, wkroczy\u0142 kontrwywiad RFN. Ewakuacja nast\u0105pi\u0142a via Belgrad, gdzie zg\u0142osili si\u0119 do ambasady PRL. Na granicy w\u0119gierskiej, kt\u00f3ra zosta\u0142a specjalnie otwarta „w porozumieniu z towarzyszami z Budapesztu”, czekali na Gontarczyk\u00f3w tamtejszy rezydent wywiadu Kossak (p\u0142k Henryk Bosak) i dwaj przedstawiciele centrali.

Po powrocie do Warszawy Gontarczykowie mieli cykl wyst\u0105pie\u0144 w mediach, kt\u00f3ry zaaran\u017cowa\u0142y Biuro Prasowe MSW i rzecznik rz\u0105du Jerzy Urban. Kampani\u0119 – jak informuje „notatka dot. koncepcji rozgrywki propagandowej wok\u00f3\u0142 Gontarczyk\u00f3w” mjr. Wojciecha Garstki z 29 kwietnia 1988 r. – postanowiono zrealizowa\u0107 „za po\u015brednictwem w pe\u0142ni dyspozycyjnych dziennikarzy”. Opr\u00f3cz konferencji prasowej, wywiad\u00f3w dla telewizji i audycji radiowych mjr Garstka uzna\u0142 za stosowne „podj\u0119cie publicystyczne temat\u00f3w wymagaj\u0105cych uj\u0119cia pog\u0142\u0119bionego i refleksyjnego lub te\u017c dobrego reporta\u017cu [po 8 maja w tygodnikach „Polityka”, „Przegl\u0105d Tygodniowy”, „Kultura” itp.]”. W artykule Wojciecha Markiewicza „Powr\u00f3t” („Polityka”, nr 22\/ 1988) Gontarczykowie s\u0105 kreowani na ofiary „policyjnej gorliwo\u015bci starszych koleg\u00f3w” z emigracji, cierpi\u0105cych na podejrzliwo\u015b\u0107 i szpiegomani\u0119. „Je\u015bli kto\u015b nie wszystko widzi w jednym kolorze, nara\u017ca si\u0119 na przypi\u0119cie mu \u0142atki ubeka” – skar\u017c\u0105 si\u0119 \u015bwie\u017co ewakuowani agenci. Tekst informuje, \u017ce w Wolnej Europie, do kt\u00f3rej Jolanta Gontarczyk nada\u0142a sprawozdanie z Marszu Wyzwolenia Narod\u00f3w, „pije si\u0119 na okr\u0105g\u0142o”, a alkohol mo\u017cna kupi\u0107 na terenie rozg\u0142o\u015bni „taniej, bo kantyna jest dofinansowywana jako jeden z element\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci propagandowej”.<\/p>\r\n

SB pomog\u0142a Gontarczykom urz\u0105dzi\u0107 si\u0119 w kraju. Przepisano na nich mieszkanie konspiracyjne wywiadu w centrum Warszawy. Zrefundowano koszty remontu. Ostatnie pokwitowania odbioru pieni\u0119dzy od SB przez Gontarczyk\u00f3w pochodz\u0105 z 18 wrze\u015bnia 1989 r., czyli ju\u017c po powstaniu rz\u0105du Tadeusza Mazowieckiego.

W III RP Jolanta Gontarczyk zosta\u0142a lewicow\u0105 feministk\u0105 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 pod szyldem SLD. Po wyborach samorz\u0105dowych w 1998 r. znalaz\u0142a si\u0119 w zarz\u0105dzie wojew\u00f3dztwa mazowieckiego – jako wicemarsza\u0142ek.
\u00a0
Jeszcze w 2005 roku\u00a0 kierowa\u0142a Departamentem Administracji Publicznej MSWiA, nale\u017c\u0105c do najbardziej zaufanych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w ministra Ryszarda Kalisza.<\/strong><\/p>\r\n

Walterowicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Walterowicz – prawnik, historyk, publicysta. By\u0142y wsp\u00f3\u0142pracownik ks. Franciszka Blachnickiego.

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jolanta Gontarczyk jeszcze w 2005 roku kierowa\u0142a Departamentem Administracji Publicznej MSWiA, nale\u017c\u0105c do najbardziej zaufanych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w ministra Ryszarda Kalisza. Gdy 27 lutego 1987 r. w zachodnioniemieckim Carlsbergu zmar\u0142 ks. Franciszek Blachnicki, tw\u00f3rca ruchu oazowego \u015awiat\u0142o – \u0179ycie, lekarze uznali, \u017ce zgon zosta\u0142 spowodowany przez zator p\u0142ucny. Przedstawiciele niemieckiej Polonii podejrzewali jednak, \u017ce mog\u0142o by\u0107 inaczej. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[81,36],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41659"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41659"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41659\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41659"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41659"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41659"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}