{"id":41560,"date":"2011-08-01T22:05:17","date_gmt":"2011-08-02T03:05:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=41560"},"modified":"2011-08-01T22:05:17","modified_gmt":"2011-08-02T03:05:17","slug":"prawda-jest-gdzie-indziej-wojciech-wencel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=41560","title":{"rendered":"Prawda jest gdzie indziej – Wojciech Wencel<\/em>"},"content":{"rendered":"
Udowadnianie, \u017ce nie jest si\u0119 wielb\u0142\u0105dem, to zaj\u0119cie wyj\u0105tkowo niewdzi\u0119czne. Dlatego d\u0142ugo si\u0119 zastanawia\u0142em, czy odpowiada\u0107 na tekst Filipa Memchesa \u201eSmole\u0144sk pogr\u0105\u017ca Polsk\u0119” (\u201eRz” 25.07)<\/a>. Czyni\u0119 to wy\u0142\u0105cznie ze wzgl\u0119du na skal\u0119 manipulacji, przy u\u017cyciu kt\u00f3rych autor pr\u00f3buje podwa\u017cy\u0107 wiarygodno\u015b\u0107 wielu ludzi, nie tylko moj\u0105.<\/strong>

Fa\u0142szywe przedstawianie pogl\u0105d\u00f3w tych Polak\u00f3w, dla kt\u00f3rych Smole\u0144sk jest do\u015bwiadczeniem formacyjnym, to obecnie najpowa\u017cniejszy problem polskich medi\u00f3w. Kreatywni publicy\u015bci od kilkunastu miesi\u0119cy uganiaj\u0105 si\u0119 – r\u00f3wnie\u017c na tych \u0142amach – za stworzonymi przez siebie fantomami \u201em\u0119tnej smole\u0144skiej mistyki” czy \u201ereligii obywatelskiej”. A kto domaga si\u0119 zbadania ewentualno\u015bci zamachu, natychmiast jest stygmatyzowany jako wariat.

Memches wychodzi od mojego felietonu z \u201eGo\u015bcia Niedzielnego”, gdzie rzekomo \u201eciska\u0142em gromy na \u00bbneomesjanizm bez Smole\u0144ska\u00ab”. Jego zdaniem takie okre\u015blenie neomesjanizmu \u015bwiadczy o tym, \u017ce \u201enowy polski romantyzm polityczny” to \u201erodzaj \u015bwieckiej religii obywatelskiej”. Na jakiej podstawie tak s\u0105dzi, trudno zgadn\u0105\u0107. W felietonie chwali\u0142em jedynie m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy po 10 kwietnia 2010 roku odkryli zakorzenienie swojej wiary w realnym \u015bwiecie: \u201eNie interesuje ich neomesjanizm bez Smole\u0144ska, idea sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej bez biednych i poni\u017conych, a chrze\u015bcija\u0144stwo bez \u017cywego Chrystusa, kt\u00f3ry uobecnia si\u0119 nie w \u015bwiecie idei, lecz po\u015br\u00f3d ludzi i ich realnych dramat\u00f3w”.

Je\u015bli neomesjanizm ma mie\u0107 jaki\u015b sens, a nie by\u0107 tylko snobistycznym has\u0142em, wymy\u015blonym przez redaktor\u00f3w pisma \u201eCzterdzie\u015bci i cztery”, musi odnosi\u0107 si\u0119 do rzeczywisto\u015bci historycznej, spo\u0142ecznej, politycznej, pozwalaj\u0105c ludziom znale\u017a\u0107 w swoich zbiorowych losach duchowy sens. Chrze\u015bcijanie wierz\u0105, \u017ce ka\u017cdy z nas ma swoj\u0105 histori\u0119, pisan\u0105 przez Boga. Trudne dzieci\u0144stwo, choroba czy bankructwo finansowe to nie do\u015bwiadczenia przekl\u0119te, lecz s\u0142u\u017c\u0105ce rozwojowi duchowemu, pozbywaniu si\u0119 sk\u00f3ry \u201estarego cz\u0142owieka”.

Ale opr\u00f3cz indywidualnego losu ka\u017cdy z nas posiada te\u017c los wsp\u00f3lnotowy. Do\u015bwiadczenia rodziny, wsp\u00f3lnoty religijnej, ma\u0142ej ojczyzny, w ko\u0144cu narodu komunikuj\u0105 nas z Bogiem tak samo jak prywatne. M\u00f3wi\u0105c bliskim Memchesowi j\u0119zykiem Drogi Neokatechumenalnej, tak\u017ce przez histori\u0119 Polski, w kt\u00f3rej uczestniczymy, przechodzi \u017cywy Jezus Chrystus. R\u00f3wnie\u017c wydarzenia narodowe mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 g\u0142\u0119bokim duchowym prze\u0142omem. Czy koniecznie trzeba dezawuowa\u0107 tych, kt\u00f3rzy wobec smole\u0144skiej tragedii \u015bpiewaj\u0105: \u201eO Panie m\u00f3j, nie omijaj mnie, prosz\u0119, chciej si\u0119 zatrzyma\u0107”?

Pora szczeg\u00f3\u0142owo odnie\u015b\u0107 si\u0119 do manipulacji obecnych w tek\u015bcie \u201eSmole\u0144sk pogr\u0105\u017ca Polsk\u0119”. Dla klarowno\u015bci wywodu cytaty z Memchesa podaj\u0119 kursyw\u0105.

1. … katastrofa smole\u0144ska urasta do rangi centralnego wydarzenia w dziejach nie tylko Polski, ale i ca\u0142ego \u015bwiata.<\/em>

Nie wiem, od kogo autor us\u0142ysza\u0142 takie brednie. W tekstach publikowanych po 10 kwietnia 2010 r. pisa\u0142em wyra\u017anie, \u017ce katastrofa smole\u0144ska jest centralnym wydarzeniem mojego \u017cycia. Gdybym urodzi\u0142 si\u0119 w innych czasach, by\u0107 mo\u017ce centralnym wydarzeniem mojego \u017cycia sta\u0142oby si\u0119 inne dramatyczne do\u015bwiadczenie: wojna, rze\u017a wo\u0142y\u0144ska, powstanie warszawskie albo Grudzie\u0144 ’70. \u0179yj\u0119 jednak tu i teraz. Ani w \u017cyciu prywatnym, ani wsp\u00f3lnotowym nie do\u015bwiadczy\u0142em wcze\u015bniej podobnej tragedii. I nigdy niczego nie prze\u017cy\u0142em tak g\u0142\u0119boko, r\u00f3wnie\u017c na poziomie duchowym.

Napisa\u0142em gdzie\u015b, \u017ce Smole\u0144sk to jedno z najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 w naszych dziejach. To kwestia fakt\u00f3w, a nie interpretacji: katastrofa, w kt\u00f3rej zgin\u0119li dwaj prezydenci i znaczna cz\u0119\u015b\u0107 politycznej elity pa\u0144stwa, bez w\u0105tpienia jest jednym z najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 w historii Polski. Ilu? Kilkunastu czy kilkudziesi\u0119ciu? Takie licytacje nie maj\u0105 najmniejszego sensu.

2. Smole\u0144scy romantycy przerazili si\u0119 \u015bmierci 96 pasa\u017cer\u00f3w tupolewa, ale nie szk\u00f3d, jakie ponios\u0142a dusza polska w rezultacie katastrofy.<\/em>

Cytuj\u0119 z mojego tekstu \u201eBal u Senatora”: \u201eNieustannie o niej [o katastrofie] przypominaj\u0105c, wpisuj\u0105c j\u0105 w narodow\u0105 histori\u0119, poszukuj\u0105c jej eschatologicznego wymiaru, pochylamy g\u0142owy nad tajemnic\u0105 \u015bmierci i staramy si\u0119 i\u015b\u0107 \u015bcie\u017ck\u0105, kt\u00f3ra przez to zbiorowe do\u015bwiadczenie prowadzi nas do nowego \u017cycia”.

Czy to \u015bwiadectwo przera\u017cenia \u015bmierci\u0105? Jest dok\u0142adnie odwrotnie: Smole\u0144sk uwolni\u0142 tysi\u0105ce Polak\u00f3w od l\u0119ku przed \u015bmierci\u0105. Otworzy\u0142 groby dawnych bohater\u00f3w, pokazuj\u0105c, \u017ce polsko\u015b\u0107 to wolno\u015b\u0107, nad kt\u00f3r\u0105 nawet \u015bmier\u0107 nie ma w\u0142adzy. \u0179e warto ryzykowa\u0107 \u015bmier\u0107, zachowuj\u0105c wierno\u015b\u0107 wy\u017cszym warto\u015bciom: prawdzie, ojczy\u017anie, Bogu.

Nie bardzo te\u017c rozumiem, jakie szkody ponios\u0142a polska dusza w rezultacie katastrofy. Osobi\u015bcie widz\u0119 raczej wielki triumf polskiej duszy, odrodzenie duchowe Polak\u00f3w z r\u00f3\u017cnych pokole\u0144, kt\u00f3rzy wsp\u00f3lnie modlili si\u0119 na Krakowskim Przedmie\u015bciu, a dzi\u015b odwa\u017cnie \u015bwiadcz\u0105 o prawdzie w swoich lokalnych \u015brodowiskach.

3. Diab\u0142a upatruj\u0105 tu, na ziemi – w kierownictwie pa\u0144stwa rosyjskiego. Jak pewien znany dziennikarz, kt\u00f3ry na jednym spotkaniu oznajmi\u0142 wprost, \u017ce szatana dostrzeg\u0142 w u\u015bcisku Tuska z Putinem.<\/em>

Drugi fragment odnosz\u0105cy si\u0119 do Tomasza Sakiewicza to czystej wody manipulacja, bo nie podejrzewam Memchesa o ca\u0142kowit\u0105 ignorancj\u0119. Z tego, co wiem, naczelny \u201eGazety Polskiej” u\u017cy\u0142 metaforycznego okre\u015blenia \u201echichot szatana”, a to zasadnicza r\u00f3\u017cnica.

Inna sprawa, \u017ce przeczucie demonicznej inspiracji w kontek\u015bcie przebiegu rosyjskiego \u015bledztwa i postawy polskiego premiera jest uzasadnione. Wed\u0142ug nauki Ko\u015bcio\u0142a szatan jest \u201eojcem k\u0142amstwa”, kt\u00f3ry ingeruje w ludzkie sprawy, zwodz\u0105c \u201eca\u0142\u0105 zamieszkan\u0105 Ziemi\u0119”. Czy\u017cby Memches upatrywa\u0142 go wy\u0142\u0105cznie w piekle?

4. Dla smole\u0144skich romantyk\u00f3w \u015bmier\u0107 fizyczna okazuje si\u0119 istot\u0105 metafizycznego z\u0142a.<\/em>

Nie wiem, kogo ma na my\u015bli autor. Dla mnie istot\u0105 metafizycznego z\u0142a jest k\u0142amstwo, oszustwo, takie jak to zawarte w tek\u015bcie Memchesa. Wielokrotnie dawa\u0142em wyraz przekonaniu, \u017ce \u015bmier\u0107 fizyczna to przej\u015bcie do nowego \u017cycia. Co wi\u0119cej, w tym \u201eoswojeniu \u015bmierci” widz\u0119 duchow\u0105 si\u0142\u0119 polsko\u015bci. Funkcjonuj\u0105c na granicy \u015bwiat\u00f3w, Polacy, jak \u017caden inny nar\u00f3d, potrafi\u0105 kierowa\u0107 wzrok ku transcendencji.

Pozwol\u0119 sobie przytoczy\u0107 fragment mojego wiersza z tomu \u201eDe profundis”: \u201egdy inni dr\u017celi przed \u015bmierci\u0105\/ oni dreptali na drug\u0105 stron\u0119\/ jak si\u0119 idzie po chleb\/ albo porann\u0105 gazet\u0119\/\/ wchodzili wychodzili nie domykali drzwi\/ po drodze gubili w sieni\/ monety spinki guziki\/ blaszki z or\u0142em w koronie\/\/ nie mo\u017cna by\u0142o ustali\u0107\/ sk\u0105d dobiegaj\u0105 g\u0142osy\/ gdy ich poeci nawo\u0142ywali si\u0119\/ o wschodzie s\u0142o\u0144ca”.

5. Z kolei smole\u0144ski romantyzm okazuje si\u0119 rezygnacj\u0105 z uniwersalistycznej, chrystocentrycznej refleksji na rzecz kreowania swojskiej narodowej mitologii.<\/em>

Niejeden raz pisa\u0142em, \u017ce \u201ebez ofiary Chrystusa polska wolno\u015b\u0107 by\u0142aby pr\u00f3\u017cna”. W centrum katastrofy smole\u0144skiej znajduje si\u0119 Chrystus. Nie miejsce tu, by wdawa\u0107 si\u0119 w szczeg\u00f3\u0142owe polemiki z katechist\u0105, kt\u00f3rym bywa w swoim tek\u015bcie Memches. Obawiam si\u0119 jednak, \u017ce b\u0142\u0119dnie pojmuje on chrze\u015bcija\u0144ski uniwersalizm, kt\u00f3ry przecie\u017c zawsze ma zastosowanie w konkretnej, indywidualnej i wsp\u00f3lnotowej historii cz\u0142owieka. Maj\u0105c do wyboru od\u015bwie\u017caj\u0105c\u0105 katechez\u0119 publicysty i zmursza\u0142\u0105 katechez\u0119 prymasa Stefana Wyszy\u0144skiego, ks. Jerzego Popie\u0142uszki czy Jana Paw\u0142a II, stawiam na tradycj\u0119.

6. Wobec tego 10 kwietnia nie powinno si\u0119 ujmowa\u0107 w kategoriach antycznej tragedii, jak czyni\u0105 to smole\u0144scy romantycy. Ta bowiem prowadzi do rozpaczy, chocia\u017c Arystoteles upatrywa\u0142 w niej r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142ania oczyszczaj\u0105cego. Tyle \u017ce grecki filozof nie spotka\u0142 si\u0119 jeszcze z chrze\u015bcija\u0144stwem.<\/em>

No w\u0142a\u015bnie. Wydarzenia na miar\u0119 greckich tragedii nie musz\u0105 ju\u017c prowadzi\u0107 do rozpaczy, poniewa\u017c sens nadaje im chrze\u015bcija\u0144stwo. Dostrzegaj\u0105c powa\u017cny, patetyczny wymiar katastrofy smole\u0144skiej, podkre\u015blamy tylko jej rang\u0119. Odwo\u0142ujemy si\u0119 do formy zakorzenionej w kulturze europejskiej, czytelnej tak\u017ce dla agnostyk\u00f3w. Absolutnie nie przekre\u015bla to chrze\u015bcija\u0144skiej interpretacji wydarzenia.

7. Bez Smole\u0144ska neomesjanizm si\u0119 obejdzie, bez zmartwychwsta\u0142ego Chrystusa – nie.<\/em>

Neomesjanizm, kt\u00f3rego \u017ar\u00f3d\u0142em jest zmartwychwstanie Chrystusa i oczekiwanie na jego ponowne przyj\u015bcie, bez Smole\u0144ska b\u0119dzie eskapizmem, ucieczk\u0105 od w\u0142asnej historii, przez kt\u00f3r\u0105 B\u00f3g chce m\u00f3wi\u0107 do cz\u0142owieka.

8. Ale o jakim Chrystusie mo\u017ce by\u0107 mowa, skoro chrze\u015bcija\u0144scy mesjani\u015bci zawi\u0105zuj\u0105 sojusze z \u201emesjanistami” poga\u0144skimi, tyle \u017ce patriotycznymi?<\/em>

Rozumiem, \u017ce Memchesowi przeszkadza fakt, i\u017c wsp\u00f3lnie z Jaros\u0142awem Markiem Rymkiewiczem kochamy ojczyzn\u0119 i \u017cyjemy problemami Polak\u00f3w. Poeta z Milan\u00f3wka jak nikt inny ukazuje dzi\u015b donios\u0142o\u015b\u0107 wsp\u00f3lnoty polskiego losu. Oczywi\u015bcie, ods\u0142ania sam szkielet polsko\u015bci, ale robi to z chirurgiczn\u0105 precyzj\u0105. Co stoi na przeszkodzie, by chrze\u015bcijanie otoczyli ten szkielet tkank\u0105 wiary? Czy moralny \u015bwiat poezji Zbigniewa Herberta te\u017c powinni\u015bmy odrzuci\u0107, bo nie zosta\u0142a w nim wyra\u017cona wprost wiara w zmartwychwstanie?

9. Rzecz jasna nie godzi si\u0119 os\u0105dza\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy w bezmiarze cierpienia trac\u0105 wiar\u0119 w Boga czy w sens \u017cycia.<\/em>

Nie znam nikogo, kto po Smole\u0144sku utraci\u0142by wiar\u0119 w Boga czy w sens \u017cycia. Przeciwnie: znam wielu, kt\u00f3rzy g\u0142\u0119biej uwierzyli i dostrzegli sens. No, ale ja obracam si\u0119 w \u015brodowiskach Solidarnych 2010, \u201eGazety Polskiej” i \u201eNaszego Dziennika”. Mo\u017ce Memches s\u0105dzi po w\u0142asnych znajomych.

10. Dlatego w wymiarze refleksji historiozoficznej czy religijnej, zamiast pozostawa\u0107 punktem odniesienia, powinien si\u0119 sta\u0107 punktem odbicia do czego\u015b, co stanie si\u0119 dla Polak\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142em wzrostu duchowego.<\/em>

Tydzie\u0144 po katastrofie smole\u0144skiej pisa\u0142em: \u201eNarodowa tragedia wyrzuci\u0142a nas za burt\u0119 wygodnej egzystencji. Trafili\u015bmy na dno, gdzie pewnie uton\u0119liby\u015bmy z rozpaczy, gdyby nie po\u0142kn\u0119\u0142a nas wielka ryba. Symbol chrze\u015bcija\u0144stwa. Biblijne trzy dni i trzy noce jeszcze trwaj\u0105. Z wn\u0119trzno\u015bci wielkiej ryby Polacy wsp\u00f3lnie modl\u0105 si\u0119 do Pana. Wyciszyli si\u0119, nabieraj\u0105 pokory, niekt\u00f3rzy powoli dostrzegaj\u0105, \u017ce nie panuj\u0105 nad swoim \u017cyciem. \u0179e nasz\u0105 narodow\u0105 histori\u0119, podobnie jak histori\u0119 ka\u017cdego z nas, pisze B\u00f3g. I \u017ce tylko pe\u0142nienie Jego woli mo\u017ce uczyni\u0107 nas szcz\u0119\u015bliwymi”.

11. Mo\u017ce to oznacza\u0107 samotne chodzenie pod pr\u0105d. Zw\u0142aszcza je\u015bli si\u0119 stanie przed wyborem: B\u00f3g czy \u201ewsp\u00f3lnota wolnych Polak\u00f3w”. Patriotyzm przecie\u017c mo\u017ce jak najbardziej przybiera\u0107 naturalistyczny, poga\u0144ski charakter. Dla chrze\u015bcijan nie do przyj\u0119cia.<\/em>

Fa\u0142szywa alternatywa. We wsp\u00f3lnocie wolnych Polak\u00f3w jest miejsce dla Boga. Rymkiewiczowska naturalistyczna polsko\u015b\u0107 czeka na chrzcicieli. Tyle \u017ce ci, kt\u00f3rzy mogliby j\u0105 chrzci\u0107, uciekli, pochowali si\u0119 w swoich ma\u0142ych wsp\u00f3lnotach i osobistych historiach. Modl\u0105 si\u0119. Bardzo pi\u0119knie, modlitwy nigdy za du\u017co. Jednak chrze\u015bcija\u0144ska droga prowadzi r\u00f3wnie\u017c przez Krakowskie Przedmie\u015bcie, gdzie gromadz\u0105 si\u0119 ludzie wykluczeni, poni\u017ceni, potrzebuj\u0105cy solidarno\u015bci i duchowego wsparcia. \u201ePolska nie jest najwa\u017cniejsza. Najwa\u017cniejszy jest B\u00f3g” – efektownie ko\u0144czy sw\u00f3j wyw\u00f3d Filip Memches. Ja zako\u0144cz\u0119 parafraz\u0105: Polska jest najwa\u017cniejsza, bo w niej \u017cyje B\u00f3g.<\/div>\r\n

Wojciech Wencel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

„Rzeczpospolita” 2 sierpnia 2011<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Udowadnianie, \u017ce nie jest si\u0119 wielb\u0142\u0105dem, to zaj\u0119cie wyj\u0105tkowo niewdzi\u0119czne. Dlatego d\u0142ugo si\u0119 zastanawia\u0142em, czy odpowiada\u0107 na tekst Filipa Memchesa \u201eSmole\u0144sk pogr\u0105\u017ca Polsk\u0119” (\u201eRz” 25.07). Czyni\u0119 to wy\u0142\u0105cznie ze wzgl\u0119du na skal\u0119 manipulacji, przy u\u017cyciu kt\u00f3rych autor pr\u00f3buje podwa\u017cy\u0107 wiarygodno\u015b\u0107 wielu ludzi, nie tylko moj\u0105. Fa\u0142szywe przedstawianie pogl\u0105d\u00f3w tych Polak\u00f3w, dla kt\u00f3rych Smole\u0144sk jest do\u015bwiadczeniem […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[98,137],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41560"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41560"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41560\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41560"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41560"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41560"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}