{"id":41377,"date":"2011-07-29T11:25:04","date_gmt":"2011-07-29T16:25:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=41377"},"modified":"2011-07-29T11:25:04","modified_gmt":"2011-07-29T16:25:04","slug":"rok-prezydentury-bronislawa-komorowskiego-dopelnienie-reorientacji-witold-waszczykowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=41377","title":{"rendered":"Rok prezydentury Bronis\u0142awa Komorowskiego – dope\u0142nienie reorientacji – Witold Waszczykowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Kilka tygodni temu min\u0105\u0142 pierwszy rok prezydentury Bronis\u0142awa Komorowskiego. Reorientacj\u0119 polityki o\u015brodka prezydenckiego, kt\u00f3ra zasz\u0142a w tym okresie, analizuje dr Witold Waszczykowski.<\/strong><\/p>\r\n

Rok prezydentury Bronis\u0142awa Komorowskiego – dope\u0142nienie reorientacji<\/strong><\/h2>\r\n

Na pocz\u0105tku lipca min\u0119\u0142a pierwsza rocznica prezydentury Bronis\u0142awa Komorowskiego. Przesz\u0142a bez wi\u0119kszego echa, przyt\u0142oczona wydarzeniami zwi\u0105zanymi z otwarciem polskiego przewodnictwa w Unii Europejskiej. Nie by\u0142a te\u017c celebrowana przez samego prezydenta, ani jego urz\u0119dnik\u00f3w i doradc\u00f3w, z racji niewielkich osi\u0105gni\u0119\u0107. Rocznicy tej nie odnotowa\u0142y nawet prezydenckie witryny internetowe okoliczno\u015bciowymi komunikatami.<\/p>\r\n

Komentatorzy prze\u015bcigali si\u0119 natomiast w wyliczaniu – drugorz\u0119dnych dla oceny prezydentury – gaf i lapsus\u00f3w j\u0119zykowych. Przypomniano te\u017c przy tej okazji dramatyczne warunki przejmowania obowi\u0105zk\u00f3w prezydenckich po \u015bmierci \u015bp. Lecha Kaczy\u0144skiego. Wskazywano na kontrowersyjne, po\u015bpieszne zachowanie w dniu katastrofy smole\u0144skiej, czy pierwsze decyzje i wypowiedzi po inauguracji, kiedy to prezydent Komorowski szybko przenosi\u0142 pami\u0105tkowy krzy\u017c spod pa\u0142acu i odcina\u0142 si\u0119 od kontynuowania polityki zagranicznej swojego poprzednika. Nie by\u0142y to dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do realizacji wyborczego has\u0142a: zgoda buduje.<\/p>\r\n

Na prezydenturze Komorowskiego cieniem po\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 wydarzenia z wcze\u015bniejszego okresu. Ju\u017c w 2009 roku premier Tusk zapowiedzia\u0142 rezygnacj\u0119 z ubiegania si\u0119 o prezydentur\u0119 w wyborach 2010 roku. Ju\u017c sam fakt rezygnacji lidera rz\u0105dz\u0105cego obozu wskazywa\u0142 jak drugorz\u0119dn\u0105 rol\u0119 w przysz\u0142o\u015bci planuje si\u0119 dla urz\u0119du prezydenckiego. Potwierdzi\u0142o to nast\u0119pnie uzasadnienie wspomniane przez premiera, kt\u00f3ry wyzna\u0142, \u017ce prezydentura kojarzy\u0142a mu si\u0119 z pilnowaniem \u017cyrandoli w pa\u0142acu. Dawa\u0142 tym wyra\u017anie sygna\u0142, jak b\u0119dzie traktowa\u0142 ten urz\u0105d je\u015bli zostanie zdobyty przez przedstawiciela jego ugrupowania.<\/p>\r\n

Kontrowersyjne przej\u0119cie obowi\u0105zk\u00f3w prezydenckich<\/strong><\/p>\r\n

W obliczu niespotykanej tragedii smole\u0144skiej z 10 kwietnia 2010 roku, tu i \u00f3wdzie pokaza\u0142y si\u0119 g\u0142osy o potrzebie stworzenia technokratycznego, eksperckiego rz\u0105du jedno\u015bci narodowej. Obok prezydenta zgin\u0119li r\u00f3wnie\u017c dow\u00f3dcy wszystkich rodzaj\u00f3w si\u0142 zbrojnych i szefowie wa\u017cnych urz\u0119d\u00f3w pa\u0144stwowych np. Narodowego Banku Polskiego.<\/p>\r\n

Inni komentatorzy zwracali uwag\u0119 na niezwyk\u0142\u0105 sytuacj\u0119 Marsza\u0142ka Sejmu w kontek\u015bcie wybor\u00f3w prezydenckich. Po \u015bmierci Prezydenta Lecha Kaczy\u0144skiego, Marsza\u0142ek Komorowski w kampanii na urz\u0105d prezydenta m\u00f3g\u0142 korzysta\u0107 ze wsparcia obozu rz\u0105dz\u0105cego, to jest partii PO i ca\u0142ego zaplecza rz\u0105dowego, Kancelarii Sejmu i Senatu oraz by\u0107 beneficjentem podporz\u0105dkowania sobie Kancelarii Prezydenta i BBN. Bezprecedensowe wsparcie otrzyma\u0142 r\u00f3wnie\u017c z poza Polski, gdy\u017c nale\u017cy przypomnie\u0107 rol\u0119 Jerzego Buzka, szefa Parlamentu Europejskiego. Pojawi\u0142y si\u0119 zatem zasadne sugestie o rezygnacji z jednej z tych funkcji dla dobra procesu demokratycznego i uczciwo\u015bci kampanii wyborczej.<\/p>\r\n

Niestety w nast\u0119pnych tygodniach mogli\u015bmy tylko obserwowa\u0107 szybkie przejmowanie centralnych urz\u0119d\u00f3w pa\u0144stwowych przez osoby zwi\u0105zane politycznie i towarzysko z obozem rz\u0105dz\u0105cym. Nie przestrzegano zasad kadencyjno\u015bci. Nie stosowano zasady kooptowania przynajmniej cz\u0119\u015bci kadry poprzedniego kierownictwa osieroconych instytucji pa\u0144stwowych, aby cho\u0107 stworzy\u0107 pozory jedno\u015bci klasy urz\u0119dniczej i politycznej w tym traumatycznym okresie po katastrofie.<\/p>\r\n

We wsp\u00f3\u0142pracy z konglomeratem korporacji medialnych rozp\u0119tano bezprecedensow\u0105 akcj\u0119 propagandowo-dyskredytacyjn\u0105 wobec jednego z g\u0142\u00f3wnych nutr\u00f3w opinii publicznej: centroprawicowo-republika\u0144skiego. Kontynuowano promowanie jedynie s\u0142usznych pogl\u0105d\u00f3w na rozw\u00f3j i modernizacj\u0119 Polski. Nie by\u0142o ju\u017c o\u015brodka, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by weryfikowa\u0107 rz\u0105dowe pomys\u0142y i oceny przedstawiane spo\u0142ecze\u0144stwu.<\/p>\r\n

W takiej sytuacji trudno uzna\u0107, i\u017c kampania prezydencka odby\u0142a si\u0119 w atmosferze \u201efair play”. Jedna ze stron korzysta\u0142a ze wszystkich atrybut\u00f3w przej\u0119tej w\u0142adzy i instytucji pa\u0144stwowych. Po drugiej stronie byli adwersarze wyrzuceni z urz\u0119d\u00f3w, zdemonizowani i napi\u0119tnowani mianem antysystemowej opozycji. Mimo po-smole\u0144skiej traumy, refleksji nad niesprawiedliwym traktowaniem Lecha Kaczy\u0144skiego i oczekiwania na zmian\u0119 dyskursu politycznego, nie zaprzestano rzucania i wtedy pod adresem rywala inwektyw, przekraczaj\u0105cych poziom kulturalnej debaty np. oskar\u017cenia o polityczn\u0105 nekrofili\u0119. Kampania prezydencka potwierdzi\u0142a zatem kolejny raz jak\u0105 przysz\u0142\u0105, pomocnicz\u0105 rol\u0119, mia\u0142by odgrywa\u0107 prezydent ze zwyci\u0119skiego obozu.<\/p>\r\n

Zmiana charakteru prezydentury<\/strong><\/p>\r\n

Zdobycie prezydentury przez Bronis\u0142awa Komorowskiego znacz\u0105co zmieni\u0142o charakter tego urz\u0119du jak i zakres dzia\u0142ania. Poprzedni prezydencji postrzegali sw\u00f3j urz\u0105d jako instytucj\u0119 stoj\u0105c\u0105 na stra\u017cy konstytucji, jako instytucj\u0119 monitoruj\u0105c\u0105 prac\u0119 centralnych urz\u0119d\u00f3w pa\u0144stwowych, szczeg\u00f3lnie tych, kt\u00f3re odpowiada\u0142y za bezpiecze\u0144stwo pa\u0144stwa i polityk\u0119 zagraniczn\u0105. Tamci prezydenci byli audytorami poczyna\u0144 rz\u0105du. Obecny prezydent przyj\u0105\u0142 odmienn\u0105 postaw\u0119 – adoratora i admiratora rz\u0105du. Zrezygnowa\u0142 z zada\u0144 monitorowania kluczowych dziedzin polityki pa\u0144stwowej, o czym \u015bwiadczy mi\u0119dzy innymi dob\u00f3r wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Nie ma tam by\u0142ych ministr\u00f3w czy wysokich urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych jak to mia\u0142o miejsce za poprzednik\u00f3w. Urz\u0105d prezydencki sta\u0142 si\u0119 instytucj\u0105 uzupe\u0142niaj\u0105c\u0105 dzia\u0142ania rz\u0105du, kt\u00f3ry to przej\u0105\u0142 pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nad pa\u0144stwem.<\/p>\r\n

Istotna zmiana zasz\u0142a r\u00f3wnie\u017c w samej polityce prezydenta. Nie stara\u0142 si\u0119 ju\u017c utrzymywa\u0107, \u017ce jest prezydentem wszystkich Polak\u00f3w. Taki slogan nie zosta\u0142 wypowiedziany nawet w celu uk\u0142onu wobec cz\u0119\u015bci opinii publicznej. Wiele wskazuje, i\u017c obok pe\u0142nienia pomocniczej roli wobec rz\u0105du obecny prezydent podj\u0105\u0142 si\u0119 te\u017c zadania przeprowadzenia politycznego eksperymentu. Przez przygarni\u0119cie \u015brodowiska po by\u0142ej Unii Demokratycznej, niekt\u00f3rych polityk\u00f3w lewicowych czy przez gesty wobec \u015brodowiska post-PZPR (honory wobec gen. Jaruzelskiego) prezydent testuje mo\u017cliwo\u015b\u0107 kompromisu historycznego, po\u0142\u0105czenie \u015brodowisk post-komunistycznych z liberalnymi elitami post-solidarno\u015bciowymi. By\u0107 mo\u017ce jest to laboratorium dla przysz\u0142ej koalicji sejmowej PO-SLD. Mo\u017ce to jednak te\u017c by\u0107 pr\u00f3ba budowania w\u0142asnego zaplecza politycznego, odr\u0119bnego od PO na wypadek jej pora\u017cki w wyborach parlamentarnych.<\/p>\r\n

Rezygnacja z funkcji konstytucyjnego rozliczania rz\u0105du z jednej strony oraz testy z zakresu in\u017cynierii politycznej z drugiej oznaczaj\u0105, \u017ce urz\u0105d prezydenta przestaje pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 arbitra i stra\u017cnika narodowych interes\u00f3w zdefiniowanych przez konstytucj\u0119. Co wi\u0119cej wpadki sytuacyjne, jak wizyta w USA i dywagacje o bigosie, gro\u017c\u0105, i\u017c prezydentura ta zmierza do samo-marginalizacji na scenie politycznej.<\/p>\r\n

Taka sytuacja ma tak\u017ce miejsce w kwestiach wewn\u0119trznych. Tu prezydent prawie nie zaistnia\u0142. Zastanawia totalny brak zaanga\u017cowania na rzecz wyja\u015bnienia przyczyn katastrofy swojego poprzednika. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce to powinno by\u0107 naturalnym imperatywem, przejawem lojalno\u015bci g\u0142\u00f3w pa\u0144stwa, aby patronowa\u0107 procesowi wyja\u015bniania przyczyn \u015bmierci jednego z prezydent\u00f3w. W tym kontek\u015bcie awansowanie szefa Biura Ochrony Rz\u0105du przed wyja\u015bnieniem jego roli w procesie zabezpieczenia wizyty delegacji pa\u0144stwowej na uroczysto\u015bci rocznicy katy\u0144skiej wskazuje raczej, \u017ce prezydentowi na wyja\u015bnieniu przyczyn katastrofy szczeg\u00f3lnie nie zale\u017cy.<\/p>\r\n

Poza istotnym wetem wobec zwalniania urz\u0119dnik\u00f3w pozosta\u0142e r\u00f3\u017cnice wobec rz\u0105du mia\u0142y charakter trzeciorz\u0119dny. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w prezydent wspiera\u0142 rz\u0105d jak dobitnie pokazuje to manifestacyjnie urz\u0105dzona debata na temat OFE. Ma\u0142ym testem marginesu swobody mog\u0142o by\u0107 rozstrzygni\u0119cie w sprawie przysz\u0142o\u015bci KRRiT. Jednak ostateczna decyzja prezydent, zachowuj\u0105ca Rad\u0119 pokaza\u0142a, \u017ce nie gra\u0142 tu o jaki\u015b zr\u00f3wnowa\u017cony \u0142ad medialny, ale o swoich poplecznik\u00f3w w radzie i niedopuszczenie do medi\u00f3w opozycji.<\/p>\r\n

Zwolennicy prezydenta Komorowskiego okre\u015blaj\u0105 jego pocz\u0105tek kadencji w przesadnych superlatywach. Ma to by\u0107 dojrza\u0142a prezydentura, harmonijnie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ca z rz\u0105dem. W rzeczywisto\u015bci jest to prezydentura realizuj\u0105ca rz\u0105dowy scenariusz. Prezydent nie zaprezentowa\u0142 swojej wizji i d\u0142ugofalowych plan\u00f3w. T\u0119 jednostronn\u0105 ugodowo\u015b\u0107 wobec rz\u0105du mo\u017cna by\u0142o dostrzec w wielu sytuacjach, kiedy prezydent nie zabiera\u0142 zdania w wielu kwestiach spo\u0142ecznych, unika\u0142 ryzyka jakiejkolwiek polemiki i mediacji mi\u0119dzy si\u0142ami politycznymi w kraju.<\/p>\r\n

Prezydent Komorowski zapowiada\u0142, i\u017c urz\u0105d prezydenta mia\u0142 si\u0119 sta\u0107 o\u015brodkiem refleksji nad przysz\u0142o\u015bci\u0105 wsp\u00f3lnej Europy. Wiemy ju\u017c, \u017ce sam prezydent znawc\u0105 problematyki mi\u0119dzynarodowej nie by\u0142 i nie rozwin\u0105\u0142 si\u0119 w tym kierunku. Do tego potrzebne by\u0142o silne zaplecze intelektualne i eksperckie. Jednak nominacje do Kancelarii nie napawa\u0142y optymizmem. Sprawy zagraniczne powierzono osobie o bardzo ma\u0142ym do\u015bwiadczeniu mi\u0119dzynarodowym i dyplomatycznym. Prezydencki minister ds. zagranicznych nie piastowa\u0142 nigdy \u017cadnej funkcji kierowniczej ani w resorcie spraw zagranicznych, ani na plac\u00f3wkach dyplomatycznych (poza kr\u00f3tk\u0105 przygod\u0105 na plac\u00f3wce w Niemczech). Tote\u017c nic dziwnego, \u017ce minister prezydencki szybko dokooptowany zosta\u0142 do spotka\u0144 kierownictwa MSZ, aby bezpo\u015brednio odbiera\u0142 instrukcje dla prezydenta. Niewielkim do\u015bwiadczeniem m\u00f3g\u0142 si\u0119 te\u017c pochwali\u0107 prezydencki doradca ds. zagranicznych. Mimo statusu naukowca i teoretyka proces\u00f3w globalizacyjnych, da\u0142 si\u0119 te\u017c pozna\u0107 jako kontrowersyjny, a nawet skandalizuj\u0105cy publicysta i komentator wydarze\u0144 w Polsce i na \u015bwiecie. Mi\u0119dzynarodowego do\u015bwiadczenia nie posiada r\u00f3wnie\u017c Szef BBN. Co wi\u0119cej w kampanii prezydenckiej b\u0142ysn\u0105\u0142 w tej dziedzinie antytalentem, gdy nie powstrzyma\u0142 kandydata na prezydenta (i wykonuj\u0105cego obowi\u0105zki prezydenta) przed niepotrzebnym i szkodliwym uwik\u0142aniem si\u0119 w kwestie wycofania Polak\u00f3w z Afganistanu. Co wi\u0119cej, niefortunnym komunikatem BBN, bezpardonowo krytykuj\u0105cym strategi\u0119 NATO, przy\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 do pog\u0142\u0119bienia niekorzystnego obrazu Polski jako koniunkturalnego sojusznika, w\u0142a\u015bnie wtedy gdy zabiegali\u015bmy o zmian\u0119 sojuszniczej koncepcji obrony nowoprzyj\u0119tych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich. Dalsze prace BBN, szczeg\u00f3lnie seminaryjne rozwa\u017cania nad pompatycznie brzmi\u0105cym strategicznym przegl\u0105dem bezpiecze\u0144stwa narodowego, dowodz\u0105 dalszej marginalizacji tego o\u015brodka. Ostatnie za\u015b wyst\u0105pienia medialne Szefa BBN w obronie szybkiej strategii wyj\u015bcia z Afganistanu wykazuj\u0105, i\u017c nie rozumie on jak i po co pa\u0144stwo u\u017cywa na arenie mi\u0119dzynarodowej takich instrument\u00f3w jak wojsko i \u015brodki pomocowo-rozwojowe.<\/p>\r\n

Zarzut o braku do\u015bwiadczonych polityk\u00f3w z merytoryczn\u0105 wiedz\u0105 w wa\u017cnych dziedzinach administracji pa\u0144stwowej mo\u017cna jeszcze uzupe\u0142ni\u0107 wskazuj\u0105c na dwie nietrafne nominacje: S\u0142awomira Nowaka i prof. Tomasza Na\u0142\u0119cza. Obaj pe\u0142ni\u0105 raczej rol\u0119 celebryt\u00f3w medialnych ni\u017c rzeczywistych doradc\u00f3w. \u0179aden z nich nie realizuje has\u0142a: zgoda buduje. Wr\u0119cz przeciwnie, ju\u017c niewiele \u015brodowisk pozosta\u0142o niedotkni\u0119tych obrazami, szczeg\u00f3lnie w wykonaniu Tomasza Na\u0142\u0119cza.<\/p>\r\n

Nie posiadaj\u0105c zaplecza i pomys\u0142u na miejsce Polski w Europie nierealne jest zatem, aby o\u015brodek prezydencki sta\u0142 si\u0119 niezale\u017cn\u0105 form\u0105 refleksji. <\/strong>O\u015brodek rz\u0105dowy nie pozwoli na tworzenie \u017cadnych alternatyw. Rz\u0105d udowodni\u0142 to m.in. nie przewiduj\u0105c istotnej roli dla prezydenta Komorowskiego w czasie trwania naszego przewodnictwa w Unii Europejskiej. Ponadto, europejskim o\u015brodkiem refleksji mogliby\u015bmy si\u0119 sta\u0107 prowadz\u0105c zdeterminowan\u0105 i aktywn\u0105 polityk\u0119 w Europie. Na tej arenie nie wygrywa si\u0119 jedynie inteligencj\u0105 polityk\u00f3w i ich b\u0142yskotliw\u0105 retoryk\u0105. Wybory najwa\u017cniejszych urz\u0119dnik\u00f3w unijnych potwierdzaj\u0105 to niestety. Tam decyduj\u0105 mocno wyartyku\u0142owane interesy i determinacja w ich obronie. A to ju\u017c od lat wiemy, \u017ce nie jest to w interesie tego rz\u0105du, kt\u00f3ry pragnie jedynie utrzymywa\u0107 si\u0119 w g\u0142\u00f3wnym nurcie europejskim.<\/p>\r\n

Dyplomatyczna \u201ekorona Himalaj\u00f3w”<\/strong><\/p>\r\n

Wsp\u00f3\u0142pracownicy prezydenta Komorowskiego utrzymuj\u0105, \u017ce w\u0142a\u015bnie sfera polityki zagranicznej jest wielkim sukcesem tej prezydentury. Podkre\u015blaj\u0105 kooperatywne i komplementarne podej\u015bcie do wysi\u0142k\u00f3w rz\u0105du. Szczeg\u00f3lnie lansowany jest pogl\u0105d, \u017ce nast\u0105pi\u0142a poprawa wizerunku Polski zagranic\u0105. Wylicza si\u0119 liczne spotkania mi\u0119dzynarodowe na wysokim szczeblu, wskazuje na reaktywacj\u0119 tr\u00f3jk\u0105ta weimarskiego, przyj\u0119cie jesieni\u0105 ubieg\u0142ego roku nowej koncepcji strategicznej NATO i poprawienie plan\u00f3w obronnych Polski. Podnosi si\u0119, \u017ce ju\u017c nied\u0142ugo, za spraw\u0105 Polski, nast\u0105pi prze\u0142om w relacjach Ukrainy z Uni\u0105 Europejsk\u0105. Sympatycy prezydenta Komorowskiego che\u0142pi\u0105 si\u0119, \u017ce jego spotkania z przyw\u00f3dcami Niemiec, Francji, Rosji i USA to sukcesy dyplomatyczne por\u00f3wnywalne ze zdobyciem korony Himalaj\u00f3w.<\/p>\r\n

Zapomina si\u0119 w tej wyliczance jednak wyja\u015bni\u0107, i\u017c wiele tych spotka\u0144 to kurtuazyjne wizyty zapoznawcze, obligatoryjne w przypadku ka\u017cdego prezydenta. Wbrew natarczywej propagandzie prezydent Komorowski nie zaprezentowa\u0142 w tych spotkaniach jakiejkolwiek istotnej inicjatywy dyplomatycznej i nie pokaza\u0142 te\u017c jakiejkolwiek niezale\u017cnej postawy w dziedzinie relacji mi\u0119dzynarodowych. Polityka zagraniczna prezydenta Komorowskiego sta\u0142a si\u0119 elementem dzia\u0142a\u0144 rz\u0105du, polityk\u0105 dyskontynuacji wobec poprzednich kanon\u00f3w dyplomacji polskiej. To rzeczywi\u015bcie polityka, kt\u00f3ra dope\u0142nia reorientacj\u0119 rz\u0105dowej dyplomacji w kierunku minimalizowania i marginalizowania pozycji Polski w \u015bwiecie.<\/p>\r\n

Do 2008 roku priorytetami polskiej polityki zagranicznej by\u0142y silne relacje transatlantyckie, utrzymanie rozwini\u0119tej wsp\u00f3\u0142pracy polityczno-wojskowej z USA, uzyskanie takiej pozycji w Unii Europejskiej, kt\u00f3ra pozwala\u0142aby nam przynajmniej wsp\u00f3\u0142kszta\u0142towa\u0107 g\u0142\u00f3wne kierunki polityki tej instytucji, szczeg\u00f3lnie jej polityki wschodniej oraz wreszcie zapewnienie sobie mocnej pozycji w regionie Europy \u015arodkowo- Wschodniej poprzez promowanie idei rozszerzania NATO i Unii na wsch\u00f3d. Relacje z USA, pozycja w Unii i regionie mia\u0142y prowadzi\u0107 do upodmiotowienia Polski w relacjach mi\u0119dzynarodowych. Przys\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 temu mia\u0142a r\u00f3wnie\u017c polityka bezpiecze\u0144stwa energetycznego. Po 2007 roku te zasady przy\u015bwieca\u0142y nadal polityce \u015bp. Lecha Kaczy\u0144skiego. Rz\u0105d uzna\u0142 jednak w\u00f3wczas, \u017ce to wr\u0119cz imperialne mrzonki, \u017ce to nieuzasadnione rozpychanie si\u0119 i spolegliwie rozpocz\u0105\u0142 realizowa\u0107 polityk\u0119 ustawienia Polski w g\u0142\u00f3wnym nurcie europejskim, czyli sch\u0142adzania i wycofywania si\u0119 z mi\u0119dzynarodowej aktywno\u015bci. Taka by\u0142a potrzeba partii rz\u0105dz\u0105cej, kt\u00f3rej nadrz\u0119dnym interesem by\u0142o utrzymanie wysokiego poparcia na arenie wewn\u0119trznej. Wbrew radom prezydenta Kaczy\u0144skiego, w latach 2008\/9 koalicja rz\u0105dowa skutecznie dokona\u0142a antyameryka\u0144skiego zwrotu w naszej polityce zagranicznej. Nie zrealizowa\u0142a korzystnego dla Polski porozumienia o budowie z USA tarczy antyrakietowej. Polska porzuci\u0142a te\u017c udzia\u0142 w operacjach wojskowych na Bliskim Wschodzie – regionie kt\u00f3ry stanowi\u0142 wa\u017cn\u0105 p\u0142aszczyzn\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy europejsko-ameryka\u0144skiej. Stracili\u015bmy w ten spos\u00f3b wa\u017cnego protektora naszych interes\u00f3w w naszym regionie.<\/p>\r\n

\u015amier\u0107 Lecha Kaczy\u0144skiego umo\u017cliwi\u0142a obozowi rz\u0105dz\u0105cemu dokonanie dalszej radykalnej zmiany w polityce zagranicznej. Rz\u0105d ca\u0142kowicie zerwa\u0142 z ambicjami zabiegania o podmiotow\u0105 pozycj\u0119 Polski w Unii i NATO. Zasadnicza zmiana nast\u0105pi\u0142a na kierunku wschodnim. Bazuj\u0105c na koncepcji, i\u017c liczy si\u0119 tylko \u201etu i teraz” zerwano z ambitn\u0105 koncepcj\u0105 polityki jagiello\u0144skiej, wspierania demokratycznych i integracyjnych ambicji pa\u0144stw post sowieckich. Jej zwolennik\u00f3w obrzucono epitetem post zimnowojennych i anty- modernizacyjnych ideolog\u00f3w. Zast\u0105piono j\u0105 rzekomo polityk\u0105 piastowsk\u0105, orientowan\u0105 na modernizacj\u0119 kraju. Na wschodzie za\u015b uznano, \u017ce wobec Moskwy nale\u017cy zachowywa\u0107 si\u0119 pragmatycznie, przyj\u0105\u0107 Rosj\u0119 tak\u0105 jaka jest i po prostu dogada\u0107 si\u0119 i robi\u0107 interesy. Wyciszono kwestie historyczne, gdy\u017c cen\u0105 za nie by\u0142y przyjazdy do Polski Putina i Miedwiediewa. Po katastrofie smole\u0144skiej dorzucono jeszcze rzekom\u0105 empati\u0119 rosyjskich w\u0142adz jako kolejny argument na spolegliwo\u015b\u0107 wobec Moskwy, kt\u00f3ra mia\u0142a przynie\u015b\u0107 szybkie i pozytywne zmiany w relacjach polsko-rosyjskich. Oczekuj\u0105c przez wiele miesi\u0119cy na wizyt\u0119 Miedwiediewa w Warszawie, nie podejmowano wobec Moskwy jakichkolwiek stara\u0144 o wyja\u015bnienie katastrofy smole\u0144skiej, przyspieszenie ujawniania dokument\u00f3w katy\u0144skich czy zawarcie realistycznej umowy gazowej.<\/p>\r\n

Ju\u017c w czasie grudniowej wizyty Miedwiediewa w Polsce polityka ta ponios\u0142a kl\u0119sk\u0119. Rosyjski prezydent nie przyjecha\u0142 z konkretami w \u017cadnej sprawie. Kolejny cios tej polityce zada\u0142a tre\u015b\u0107 raportu MAK oraz spos\u00f3b jego prezentacji i zachowanie politycznych w\u0142adz Rosji. Zatem pragmatyzm i nadzieja na rosyjsk\u0105 empati\u0119 nie przynios\u0142a pozytywnych rezultat\u00f3w ani w sprawach historycznych, jak \u015bledztwo katy\u0144skie, ani gospodarczych. Obraz kl\u0119ski w relacjach z Moskw\u0105 dope\u0142nia na\u0142o\u017cone latem br. rosyjskie embargo na polskie warzywa.<\/p>\r\n

Racj\u0105 stanu w relacjach europejskich sta\u0142 si\u0119 dobry wizerunek i medialnie zorientowane wizyty. Relacje z Amerykanami zesz\u0142y na daleki plan. <\/strong>Prezydent Komorowski odby\u0142 pierwsz\u0105 podr\u00f3\u017c europejsk\u0105 do Brukseli, gdzie odda\u0142 swoisty ho\u0142d urz\u0119dnikom i instytucjom europejskim, czym potwierdzi\u0142, \u017ce Polska nie zamierza dopomina\u0107 si\u0119 o rol\u0119 wsp\u00f3\u0142decyduj\u0105cego pa\u0144stwa. Po latach stara\u0144 w\u0142adze doprowadzi\u0142y do rzekomego reaktywowania wsp\u00f3\u0142pracy w ramach tr\u00f3jk\u0105ta weimarskiego. Wilanowskie spotkanie trzech przyw\u00f3dc\u00f3w odby\u0142o si\u0119 w ci\u0105gu p\u00f3\u0142torej godziny. Odliczaj\u0105c czas na t\u0142umaczenie, ka\u017cdy z nich m\u00f3g\u0142 zabra\u0107 g\u0142os przez 15-20 minut. Trudno dowodzi\u0107, \u017ce w takim czasie uda\u0142o si\u0119 tr\u00f3jk\u0105t nasyci\u0107 jak\u0105\u015b powa\u017cn\u0105 tre\u015bci\u0105. Za\u015b fakt, \u017ce przyw\u00f3dcy uznali, \u017ce kolejne spotkanie odb\u0119dzie si\u0119 z udzia\u0142em prezydenta Rosji, dla polskiego interesu zwyci\u0119stwem na pewno nie jest.<\/p>\r\n

Na kierunku zachodnim nieukrywan\u0105 ju\u017c opcj\u0105 sta\u0142a si\u0119 zdecydowana orientacja na podporz\u0105dkowanie si\u0119 naszej dyplomacji niemieckiemu punktowi postrzegania spraw europejskich. Wiele wskazuje, \u017ce to \u015bwiadomy zabieg, swoiste porozumienie o programowo akceptowanej asymetryczno\u015bci naszych relacji. Wydaje si\u0119, \u017ce za dobr\u0105 opini\u0119 na salonach europejskich i mo\u017ce w miar\u0119 korzystny przysz\u0142y bud\u017cet unijny wyzbyli\u015bmy si\u0119 wszelkich ambicji do prowadzenia samodzielnej polityki zagranicznej w regionie i poza nim.<\/p>\r\n

W\u0142a\u015bnie bierno\u015b\u0107 prezydenta jest szczeg\u00f3lnie zauwa\u017calna w naszym regionie i to szczeg\u00f3lnie na tle aktywno\u015bci swojego poprzednika. Lech Kaczy\u0144ski by\u0142 w stanie szybko skrzykn\u0105\u0107 kilku przyw\u00f3dc\u00f3w regionalnych i pojecha\u0107 z nimi w dalek\u0105 podr\u00f3\u017c w obronie Gruzji. Obecnie to dopiero Obama z dalekiej Ameryki jest w stanie zmobilizowa\u0107 region do wizyty w Warszawie. Nie wida\u0107 te\u017c ch\u0119ci prezydenta do aktywno\u015bci w \u015bwiecie, do dialogu z Izraelem, Arabami, czy wspierania wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej z pot\u0119gami ekonomicznymi. By\u0107 mo\u017ce zosta\u0142 skutecznie zniech\u0119cony do tego przez nieudane wizyty premiera w Peru i Katarze.<\/p>\r\n

Minimalizm<\/strong><\/p>\r\n

Polska ma by\u0107 powa\u017cnym krajem, wzorem do na\u015bladowania. Pa\u0144stwem stabilnym, sprawnym, o utrwalonej marce, a nasze stosunki z USA powinny by\u0107 dojrza\u0142e. W takim w\u0142a\u015bnie nieprecyzyjnym, publicystycznym, chaotycznym stylu opisywane s\u0105 d\u0105\u017cenia polskiej dyplomacji w dokumentach MSZ i w wypowiedziach prezydenta Komorowskiego. W nieprecyzyjno\u015bci i braku konkretnych zobowi\u0105za\u0144 jest oczywista my\u015bl. Brak konkret\u00f3w nie pozwala rozlicza\u0107 rz\u0105du i prezydenta z realizacji zada\u0144. Za\u015b eufemistycznie postawione cele (powa\u017cny kraj, dobra marka, poprawione relacje, wzmocniona pozycja w Europie) pozwalaj\u0105 w\u0142adzom chwali\u0107 si\u0119 czymkolwiek, przeprowadzonymi wizytami czy artyku\u0142ami w prasie zagranicznej. Liczy si\u0119 przecie\u017c tylko wizerunek i dobra marka. To jest racja istnienia tego obozu w\u0142adzy.<\/p>\r\n

W Europie dobrze postrzegany jest tylko ten z naszego regionu, kto o nic nie zabiega, nie przejawia asertywnej postawy w d\u0105\u017ceniu do realizacji swoich interes\u00f3w. Oczekuje si\u0119 od Polski, aby by\u0142a adwokatem interesu europejskiego. A Polska odpowiada, \u017ce Polska nie b\u0119dzie interesowna. Lepiej jest wi\u0119c nie precyzowa\u0107 cel\u00f3w, to nikt nie b\u0119dzie przymusza\u0142 do ich realizacji i nikt nie b\u0119dzie sprawdza\u0142 czy zosta\u0142y wykonane. Dobrze mie\u0107 nast\u0119pnie wsp\u00f3lnot\u0119 interes\u00f3w z RFN (kt\u00f3ra wspomaga\u0142a budow\u0119 ruroci\u0105gu p\u00f3\u0142nocnego), gdy\u017c to \u201eutoruje nam drog\u0119 ku centrum decyzyjnemu Unii” i pomo\u017ce w oddzia\u0142ywaniu na Rosj\u0119. I tu jest ca\u0142a filozofia dzia\u0142ania naszej dyplomacji. Ale to nie jest postawa auto- degradacji – argumentuj\u0105 sympatycy obozu w\u0142adzy. To rzekomo realizm i roztropno\u015b\u0107 bez martyrologicznej mitologii i historycznych resentyment\u00f3w.<\/p>\r\n

Marginalizacja<\/strong><\/p>\r\n

Realizacja takich za\u0142o\u017ce\u0144 i my\u015blenia o Polsce sprowadzi\u0142a nas na margines \u017cycia europejskiego. Tu\u017c po wej\u015bciu w \u017cycie oczekiwanego przez rz\u0105d traktatu lizbo\u0144skiego okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nowe stanowiska unijne zosta\u0142y obsadzone bez konsultacji z Warszaw\u0105. Stara Europa uzna\u0142a, \u017ce symboliczne stanowisko szefa euro-parlamentu dla Jerzego Buzka, na p\u00f3\u0142 kadencji, to wystarczaj\u0105ca nagroda za transformacj\u0119 i reformy, kt\u00f3re pozwoli\u0142y nam przyst\u0105pi\u0107 do Unii. W ostatnich miesi\u0105cach rz\u0105d zosta\u0142 wr\u0119cz upokorzony, gdy zachodni europejczycy znowu samodzielnie podejmowali decyzj\u0119 w sprawie paktu konkurencyjno\u015bci. Na miesi\u0105ce przed nasz\u0105 prezydencj\u0105 kilka pa\u0144stw europejskich podj\u0119\u0142o decyzje w sprawie Libii, zanim premier Tusk zd\u0105\u017cy\u0142 dojecha\u0107 na Rad\u0119 Europejsk\u0105.<\/p>\r\n

Mimo entuzjazmu zwi\u0105zanego z rozpocz\u0119ciem naszej prezydencji w Unii i bu\u0144czucznych zapowiedzi, \u017ce rz\u0105dzimy Europ\u0105, Polska nie ma realnego wp\u0142ywu na istotne sprawy europejskie i decyzje. Kryzys w strefie euro jest rozwi\u0105zywany bez nas, czyli pa\u0144stwa przewodnicz\u0105cego aktualnie Unii i b\u0119d\u0105cego 20 gospodark\u0105 \u015bwiata. Priorytetowe dla naszej dyplomacji kwestie jak Partnerstwo Wschodnie, czy wsp\u00f3lna polityka obronna s\u0105 marginalizowane i przes\u0142aniane sprawami bliskowschodnimi.
Bilans reorientacji jest zatem zdecydowanie niekorzystny. Dyplomacja rz\u0105du i wspieraj\u0105cego prezydenta wywo\u0142uje wra\u017cenie wielkiej aktywno\u015bci. Polska wreszcie \u201em\u00f3wi jednym g\u0142osem”. Ju\u017c \u201enikt nie przeszkadza” obozowi w\u0142adzy. Jednak bez jasno wyartyku\u0142owanej koncepcji naszej roli w \u015bwiecie i zabieg\u00f3w o uzyskanie podmiotowo\u015bci na arenie mi\u0119dzynarodowej, wszystkie te wizyty sprowadzaj\u0105 si\u0119 jedynie do kurtuazyjnych gest\u00f3w, do pozor\u00f3w dyplomacji. Na \u017cadnym z wielkich spotka\u0144 nie rozwi\u0105zano \u017cadnej istotnej polskiej kwestii czy to historycznej, czy to bie\u017c\u0105cej, polityczno-gospodarczej. Siedz\u0105c przez ostatnie lata w \u201eg\u0142\u00f3wnym nurcie” europejskim nie rozwi\u0105zali\u015bmy nies\u0142ychanie szkodliwego dla naszej gospodarki pakietu klimatycznego. Bez stanowczych dzia\u0142a\u0144 na rzecz zabezpieczenia swoich interes\u00f3w mo\u017cemy nied\u0142ugo przegra\u0107 kolejn\u0105 szans\u0119 w kwestii gazu \u0142upkowego.<\/p>\r\n

Otaczaj\u0105cy nas \u015bwiat nie jest klubem altruist\u00f3w. Pa\u0144stwa, w tym i zaprzyja\u017anieni z nami s\u0105siedzi, rywalizuj\u0105 o pozycje i dobrobyt swoich spo\u0142ecze\u0144stw. Dlaczego my o to nie zabiegamy, \u017cyj\u0105c w iluzji, i\u017c \u201emo\u017cemy z ufno\u015bci\u0105 patrze\u0107 w przysz\u0142o\u015b\u0107”, bo \u201enikt na nas nie czyha”? Czy Polska mo\u017ce pozwoli\u0107 sobie na rezygnacj\u0119 z aktywnej, ambitnej polityki zagranicznej? Czy interes partii rz\u0105dz\u0105cej w najbli\u017cszych wyborach parlamentarnych wart jest tak radykalnej reorientacji polityki zagranicznej? Mo\u017ce warto zabra\u0107 si\u0119 do pracy i zrobi\u0107 co\u015b po\u017cytecznego dla kraju przez nast\u0119pne cztery lata prezydentury, Panie Prezydencie?<\/strong><\/p>\r\n

Witold Waszczykowski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

<\/strong><\/p>\r\n

Witold Waszczykowski – Pracownik naukowy Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego 1981-1987, potem na emigracji w USA (1987-1991). W MSZ od 1992. Zast\u0119pca ambasadora przy NATO 1997-1999, ambasador w Iranie 1999-2002,\u00a0 wiceminister MSZ 2005-2008, negocjator tarczy antyrakietowej. Wiceszef BBN w latach 2008-2010, kandydat na prezydenta \u0141odzi w wyborach 2010 roku.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kilka tygodni temu min\u0105\u0142 pierwszy rok prezydentury Bronis\u0142awa Komorowskiego. Reorientacj\u0119 polityki o\u015brodka prezydenckiego, kt\u00f3ra zasz\u0142a w tym okresie, analizuje dr Witold Waszczykowski. Rok prezydentury Bronis\u0142awa Komorowskiego – dope\u0142nienie reorientacji Na pocz\u0105tku lipca min\u0119\u0142a pierwsza rocznica prezydentury Bronis\u0142awa Komorowskiego. Przesz\u0142a bez wi\u0119kszego echa, przyt\u0142oczona wydarzeniami zwi\u0105zanymi z otwarciem polskiego przewodnictwa w Unii Europejskiej. Nie by\u0142a te\u017c […]","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[144],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41377"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41377"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41377\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}