{"id":41127,"date":"2011-07-23T08:13:25","date_gmt":"2011-07-23T13:13:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=41127"},"modified":"2011-07-23T08:13:25","modified_gmt":"2011-07-23T13:13:25","slug":"swieta-bez-swietosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=41127","title":{"rendered":"\u015awi\u0119ta bez \u015bwi\u0119to\u015bci"},"content":{"rendered":"

G\u0142\u00f3wnym tematem \u201eBiuletynu IPN” nr 7 (78) 2007 by\u0142y \u015bwi\u0119ta zniesione i wniesione przez peerel. Wojny 1 Maja z 3 Maja, tzw. \u015awi\u0119ta Zmar\u0142ych ze \u015bwi\u0119tem\u00a0Wszystkich \u015awi\u0119tych, 22 Lipca z 11 Listopada tworzy\u0142y swoisty klimat pa\u0144stwa bez korzeni historycznych, pa\u0144stwa, w kt\u00f3rym czerwoni dygnitarze bezmy\u015blnie m\u00f3wili o narodzinach nowej tradycji. Polecamy pa\u0144stwo ten niezwykle ciekawy miesi\u0119cznik, a poni\u017cej zamieszczamy rozmow\u0119 na temat \u015bwi\u0105t peerelowskich. <\/strong><\/p>\r\n

Barbara Polak:\u00a0 Co charakteryzuje \u015bwi\u0119ta peerelowskie?<\/strong><\/p>\r\n

Piotr Os\u0119ka: <\/strong>Obrz\u0119dowo\u015b\u0107 PRL jest bardziej form\u0105 sprawowania w\u0142adzy ni\u017c zjawiskiem ze sfery zachowa\u0144 spo\u0142ecznych. Od pierwszych miesi\u0119cy \u201ePolski lubelskiej” w\u0142adze przywi\u0105zywa\u0142y wyj\u0105tkow\u0105 wag\u0119 do sfery rytua\u0142\u00f3w pa\u0144stwowych – oficjalnych obchod\u00f3w \u015bwi\u0105t i rocznic. Rz\u0105dz\u0105cy zadbali, by – cho\u0107 jeszcze trwa\u0142a wojna – odbywa\u0142y si\u0119 defilady, wiece i pochody. Chodzi\u0142o o to, by spo\u0142ecze\u0144stwu nie zabrak\u0142o sposobno\u015bci do oklaskiwania nowych przyw\u00f3dc\u00f3w, wyra\u017cania poparcia dla ich polityki.<\/p>\r\n

Scenariusz uroczysto\u015bci od pocz\u0105tku uk\u0142adali urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi i partyjni, kieruj\u0105c si\u0119 instrukcjami PPR, potem PZPR. Ich ingerencja odbywa\u0142a si\u0119 na niespotykanym wcze\u015bniej poziomie szczeg\u00f3\u0142owo\u015bci i dotyczy\u0142a wszystkich aspekt\u00f3w ceremonii. Nad przygotowaniem i przebiegiem uroczysto\u015bci czuwali tak\u017ce funkcjonariusze aparatu bezpiecze\u0144stwa, rejestruj\u0105c przejawy niezadowolenia czy niepos\u0142usze\u0144stwa ze strony t\u0142umu.<\/p>\r\n

Plan obchod\u00f3w, cho\u0107 anga\u017cowa\u0142 wszystkie grupy spo\u0142eczne, by\u0142 tajny. W\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 ceremonia\u0142\u00f3w komunistycznych by\u0142o nie tylko drobiazgowe planowanie, ale i powtarzalno\u015b\u0107 schemat\u00f3w. W pierwszych powojennych latach, w sferze propagandy, a wi\u0119c i rytua\u0142\u00f3w publicznych, w\u0142adze zdecydowanie wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119ca\u0142y autokreacji patriotycznej ni\u017c rewolucyjnej. W miastach odebranych Niemcom organizowano
restytuowanie symboli narodowych. Po uroczystych Mszach \u015bw. wierni uczestniczyli w pochodach, wieszano wizerunek or\u0142a, \u015bpiewano Rot\u0119.<\/p>\r\n

Co \u015bwi\u0119towano w \u201ePolsce lubelskiej”?<\/strong><\/p>\r\n

Pierwszymi \u015bwi\u0119tami obchodzonymi w 1944 r. by\u0142a rocznica rewolucji pa\u017adziernikowej, 7 listopada i rocznica odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci, 11 listopada – co niew\u0105tpliwie mia\u0142o wymiar propagandowy. Kolejnym by\u0142o obchodzone tego roku \u015awi\u0119to Reformy Rolnej, kt\u00f3re celebrowano lokalnie mi\u0119dzy pa\u017adziernikiem a grudniem, w dniu nadania ch\u0142opom akt\u00f3w rozparcelowanej ziemi \u201eobszarniczej”. Cz\u0119sto w dworach przy tej okazji urz\u0105dzano zabawy. Kolejn\u0105 celebr\u0105 by\u0142a 65. rocznica urodzin Stalina, 21 grudnia.<\/p>\r\n

Uroczysto\u015bci mia\u0142y wymiar g\u0142\u00f3wnie centralny. Odbywa\u0142y si\u0119 uroczyste akademie z udzia\u0142em najwy\u017cszych przedstawicieli w\u0142adzy. Urodzinom towarzyszy\u0142a szeroko zakrojona akcja propagandowa. Rytua\u0142y wok\u00f3\u0142 kultu Stalina stanowi\u0105 przyk\u0142ad i zapowied\u017a nurtu w socrealistycznej obrz\u0119dowo\u015bci, kt\u00f3ry traktowa\u0142 \u015bwi\u0119ta pa\u0144stwowe nie jako narz\u0119dzie dla pozyskiwania mas, lecz jako instrument zniewolenia, totalnego podporz\u0105dkowania spo\u0142ecze\u0144stwa w\u0142adzy. Prawdziwe my\u015bli i uczucia uczestnik\u00f3w nie mia\u0142y tu znaczenia, wa\u017cne, by odgrywali przygotowan\u0105 dla nich rol\u0119.<\/p>\r\n

Niezwykle uroczy\u015bcie obchodzono w lutym 1945 r. \u015awi\u0119to Armii Czerwonej. W ca\u0142ym kraju odbywa\u0142y si\u0119 wiece i akademie, przedstawiciele w\u0142adzy i \u201espo\u0142ecze\u0144stwa” sk\u0142adali wie\u0144ce na grobach poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy sowieckich, pokazywano filmy, wyg\u0142aszano prelekcje. W pierwszych powojennych latach rz\u0105dz\u0105cy obsesyjnie oddawali cze\u015b\u0107 narodowemu sacrum. Pr\u00f3cz wymienionych okoliczno\u015bci \u015bwi\u0119towano powstania narodowe (z wyj\u0105tkiem Powstania Warszawskiego), zwyci\u0119stwo Sobieskiego, koronacj\u0119 Chrobrego czy bitw\u0119 pod Rac\u0142awicami. \u201eKalendarzyk rocznic politycznych i uroczysto\u015bci pa\u0144stwowych”, u\u0142o\u017cony w 1946 r., zawiera 73 pozycje. Nie by\u0142o w nim miejsca na Pi\u0142sudskiego, Katy\u0144 czy Polsk\u0119 Podziemn\u0105.<\/p>\r\n

By\u0142 to czas, gdy dla pozyskania akceptacji spo\u0142ecznej do uczestnictwa w r\u00f3\u017cnych uroczysto\u015bciach organizowanych przez w\u0142adze zapraszano r\u00f3wnie\u017c przedstawicieli duchowie\u0144stwa. Mia\u0142o to sugerowa\u0107 pewn\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stwowo\u015bci, bo przed wojn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015bwi\u0105t pa\u0144stwowych obchodzono wsp\u00f3lnie z Ko\u015bcio\u0142em.<\/strong><\/p>\r\n

To paradoks, ale istotnie, nieod\u0142\u0105cznym sk\u0142adnikiem rytua\u0142\u00f3w pa\u0144stwowych w latach 1944-1947 by\u0142y obrz\u0119dy ko\u015bcielne. Mi\u0119dzy 1944 a 1948 rokiem w\u0142adza by\u0142a \u201eszalenie pobo\u017cna”. Ceremonie z okazji 1 Maja, 22 Lipca lub do\u017cynek \u0142\u0105czy\u0142y liturgi\u0119 katolick\u0105 i afirmacj\u0119 tradycji marksistowskiej. Pochody rozpoczyna\u0142y si\u0119 nabo\u017ce\u0144stwami, w kt\u00f3rych publicznie uczestniczyli przyw\u00f3dcy kraju.<\/p>\r\n

22 lipca 1945 r. po zako\u0144czeniu wiecu na pl. Teatralnym w Warszawie, gdzie owacjami uczczono Armi\u0119 Czerwon\u0105 i Stalina, ruszono na<\/span> Krakowskie Przedmie\u015bcie, gdzie nast\u0105pi\u0142a uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia figury Chrystusa z ko\u015bcio\u0142a<\/span> \u015bw. Krzy\u017ca<\/span>, Boles\u0142aw Bierut od\u015bpiewa\u0142 ze zgromadzonymi Bo\u017ce, co\u015b Polsk\u0119, a podczas ceremonii po\u015bwi\u0119cenia figury sk\u0142oni\u0142 si\u0119 przed ksi\u0119dzem, dotkn\u0105\u0142 kropid\u0142a i uczyni\u0142 na piersi znak krzy\u017ca. By\u0142a to \u015bwiadoma gra polityczna. \u015awi\u0119ta katolickie mia\u0142y nadal przedwojenn\u0105 rang\u0119 \u015bwi\u0105t pa\u0144stwowych. Komunistom zale\u017ca\u0142o na zachowaniu pozor\u00f3w, \u017ce powojenna Polska b\u0119dzie krajem demokratycznym i gwarantuj\u0105cym swobody religijne. Dlatego te\u017c w 1944 r. propaganda bardzo nag\u0142o\u015bni\u0142a Bo\u017ce Narodzenie. Przygotowano zakrojon\u0105 na szerok\u0105 skal\u0119 \u201eakcj\u0119 gwiazdkow\u0105”, prezenty dla \u017co\u0142nierzy. Uczestniczy\u0142 w niej r\u00f3wnie\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\r\n

Z up\u0142ywem czasu przerodzi\u0142o si\u0119 to w organizowanie przez w\u0142adze zbiorowych \u201egwiazdek” i \u201echoinek” dla pracownik\u00f3w i ich dzieci. Od 1948 r. przyj\u0105\u0142 si\u0119 zwyczaj organizowania \u201egwiazdki” dla dzieci w pa\u0142acu Rady Ministr\u00f3w, z uczestnictwem Bieruta i Cyrankiewicza, ta\u0144cz\u0105cych z dzie\u0107mi i obdarowuj\u0105cych ich prezentami. W kanonie \u015bwi\u0105t oficjalnych znalaz\u0142a si\u0119 data 1 listopada, Wszystkich \u015awi\u0119tych, w kolejnych latach obchodzona jako \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych. Czczono wtedy pami\u0119\u0107 poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy. To dobry przyk\u0142ad tego, \u017ce system, adaptuj\u0105c \u015bwi\u0119ta ko\u015bcielne do propagandowego kalendarza, zarazem dystansowa\u0142 si\u0119 od nich, zamazywa\u0142 ich sens i znaczenie.<\/p>\r\n

Bo\u017ce Narodzenie starano si\u0119 przedstawi\u0107 nie jako wydarzenie religijne, lecz element tradycji ludowej. System dokonywa\u0142 upa\u0144stwowienia \u015bwi\u0105t ko\u015bcielnych, ale tak\u017ce zabiega\u0142 o opraw\u0119 religijn\u0105 \u015bwi\u0105t pa\u0144stwowych.<\/p>\r\n

Jest w tym zjawisku pewnie jeszcze co\u015b wi\u0119cej. To pewna konkurencja z Ko\u015bcio\u0142em o ceremoni\u0119, kt\u00f3rej w\u0142adza, m\u00f3wi\u0105c najpro\u015bciej, mu zazdro\u015bci\u0142a. Podnios\u0142o\u015b\u0107 uroczysto\u015bci ko\u015bcielnych i tajemnica sacrum by\u0142a niedo\u015bcignionym idea\u0142em komunistycznej ideologii. St\u0105d kult jednostki, nieudolne na\u015bladownictwo religijnej obrz\u0119dowo\u015bci w ceremonia\u0142ach na wskro\u015b \u015bwieckich, \u017ce wspomn\u0119 tylko scenografi\u0119 cywilnych \u015blub\u00f3w, uroczysto\u015bci \u201enadawania imienia” czy \u015bwieckich poch\u00f3wk\u00f3w.<\/strong><\/p>\r\n

Komuni\u015bci mieli w\u0142asny panteon \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3rych portrety obnoszono w pochodach i zawieszano w salach, w kt\u00f3rych odbywa\u0142y si\u0119 uroczyste akademie. Byli to \u201eojcowie za\u0142o\u017cyciele” – Marks, Engels, Lenin, oraz \u201epolscy rewolucjoni\u015bci” – Wary\u0144ski, Kasprzak, R\u00f3\u017ca Luksemburg, Janek Krasicki, Hanka Sawicka, a tak\u017ce aktualni przyw\u00f3dcy komunistyczni pa\u0144stw obozu socjalistycznego. Rytua\u0142 katolicki by\u0142 bez w\u0105tpienia \u017ar\u00f3d\u0142em inspiracji w socjalistycznej obrz\u0119dowo\u015bci, cho\u0107 w Ko\u015bciele katolickim rozpoznano ju\u017c na pocz\u0105tku depozytariusza \u201ereakcyjnej ideologii”. By\u0142 te\u017c rywalem w staraniach o legitymizacj\u0119 narodow\u0105.<\/p>\r\n

Dobrze widoczne by\u0142o to przy okazji \u015awi\u0119ta Ludowego czy rocznicy Konstytucji 3 ma<\/strong>ja, przez katolik\u00f3w obchodzonej \u0142\u0105cznie ze \u015bwi\u0119tem Matki Bo\u017cej Kr\u00f3lowej Polski.<\/strong><\/p>\r\n

Nie tylko w\u00f3wczas. Do 1948 r. wielu \u015bwi\u0119tom, w tym zako\u0144czeniu wojny, czyli Dniowi Zwyci\u0119stwa, 1 Maja, 22 Lipca, do\u017cynkom – towarzyszy\u0142y nabo\u017ce\u0144stwa i uroczyste Msze \u015bw. \u015apiewano Bo\u017ce, co\u015b Polsk\u0119 i Rot\u0119. Zatrzymam si\u0119 jeszcze przy tym pierwszym, kt\u00f3rego celebrowaniu towarzyszy\u0142o r\u00f3wnie\u017c umiej\u0119tne wykorzystanie nastroj\u00f3w antyniemieckich. Symboliczne poni\u017cenie Niemc\u00f3w – poprzez deptanie chor\u0105gwi ze swastyk\u0105, palenie flag hitlerowskich i kukie\u0142 Hitlera, G\u00f6ringa i Franka – by\u0142o wa\u017cnym sk\u0142adnikiem narodowej
legitymizacji rz\u0105dz\u0105cych. Propaganda wykorzysta\u0142a je r\u00f3wnie\u017c przy obchodach rocznicy bitwy pod Grunwaldem. Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce ju\u017c w tych przypadkach ujawni\u0142a si\u0119 sprzeczno\u015b\u0107 mi\u0119dzy serwilizmem wobec Zwi\u0105zku Sowieckiego a afirmacj\u0105 tradycji narodowych.<\/p>\r\n

Retoryk\u0119 narodow\u0105 zastosowano r\u00f3wnie\u017c we wskrzeszonym po II wojnie \u015bwiatowej pa\u0144stwowym, w okresie sanacji, \u015awi\u0119cie Morza, kt\u00f3remu w 1945 r. towarzyszy\u0142 uroczysty akt za\u015blubin \u201epolskiego morza” przez wrzucenie w jego wody pier\u015bcienia \u201epo\u015bwi\u0119conego przez Tr\u00f3jc\u0119 Przenaj\u015bwi\u0119tsz\u0105”. W p\u00f3\u017aniejszych latach nie tylko odst\u0105piono od religijnych akcent\u00f3w w obchodach \u015bwi\u0105t pa\u0144stwowych, co nast\u0105pi\u0142o ostatecznie w 1949 r., rozpocz\u0119to wr\u0119cz swoist\u0105 wojn\u0119 \u015bwi\u0105t.<\/p>\r\n

Ju\u017c w 1946 r., 3 maja, dosz\u0142o w Krakowie do krwawych zamieszek, gdy po Mszy \u015bw. w ko\u015bciele Mariackim, w czasie przemarszu przez miasto, zosta\u0142y zaatakowane poczty sztandarowe student\u00f3w i uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 \u015brednich. W nocy z 3 na 4 maja funkcjonariusze UB przeprowadzili rewizj\u0119 w jednym z dom\u00f3w studenckich, bij\u0105c mieszka\u0144c\u00f3w i demoluj\u0105c sprz\u0119ty w poszukiwaniu broni.<\/p>\r\n

Efektem by\u0142y strajki student\u00f3w i uczni\u00f3w w Krakowie i innych miastach Polski. Tak sko\u0144czy\u0142a si\u0119 peerelowska tradycja \u015awi\u0119ta Konstytucji. Ostatecznie w okresie stalinizmu kalendarz oficjalnych \u015bwi\u0105t obejmowa\u0142 18 pozycji – Nowy Rok, wyzwolenie Warszawy, rocznica \u015bmierci Lenina, rocznica powstania Armii Czerwonej, Dzie\u0144 Kobiet, 1 Maja, Dzie\u0144 Hutnika, \u015awi\u0119to Ludowe, Dzie\u0144 Dziecka, \u015awi\u0119to Morza, \u015awi\u0119to Odrodzenia, \u015awi\u0119to Lotnictwa Polskiego, Do\u017cynki, Dzie\u0144 Kolejarza, Dzie\u0144 Wojska Polskiego, rocznica rewolucji, \u015awi\u0119to G\u00f3rnicze, urodziny Stalina – z kt\u00f3rego w p\u00f3\u017aniejszych latach wypad\u0142y tylko trzy.<\/p>\r\n

Pr\u00f3cz tego by\u0142o wiele okazji do odbywania wiec\u00f3w i mas\u00f3wek – od zbierania podpis\u00f3w pod Apelem Sztokholmskim, przez akcje \u0142apania stonki, dyskusje nad tezami na zjazd partii, po obchody tygodnia przyja\u017ani polsko-radzieckiej itd. System komunistyczny czerpa\u0142 z pewnych tradycji przedwojennej kultury politycznej.<\/p>\r\n

Dotyczy to \u015bwi\u0105t cechowych – w\u0142adze komunistyczne chcia\u0142y sprawia\u0107 wra\u017cenie, \u017ce z ogromn\u0105
atencj\u0105 traktuj\u0105 prac\u0119 fizyczn\u0105. Ka\u017cdemu \u015bwi\u0119tu bran\u017cowemu towarzyszy\u0142o rozdawanie prezent\u00f3w dla przoduj\u0105cych kolejarzy, stoczniowc\u00f3w, nauczycieli itd. Rozdawano zegarki, radia, medale, dyplomy honorowe.<\/p>\r\n

Najwa\u017cniejszymi, bez w\u0105tpienia, \u015bwi\u0119tami komunistycznymi by\u0142y: 1 Maja – \u201eimieniny” i 22 Lipca – \u201eurodziny” systemu.<\/strong><\/p>\r\n

Przy czym 22 Lipca, inaczej \u015awi\u0119to Odrodzenia, mia\u0142o, cho\u0107by ze wzgl\u0119du na wakacyjn\u0105 por\u0119, w kt\u00f3rej wypada\u0142o, nieco lu\u017aniejsz\u0105 form\u0119. Programy tych uroczysto\u015bci i ich scenariusze ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 ostatecznie oko\u0142o 1949 r., kiedy to nast\u0105pi\u0142a pe\u0142na centralizacja i unifikacja obchod\u00f3w. Programy te, bez specjalnych zmian, dotrwa\u0142y do ko\u0144ca systemu. <\/span><\/p>\r\n

Po uroczystych akademiach i wiecach odbywa\u0142y si\u0119 pochody. Pierwsze powojenne obchody \u015awi\u0119ta Pracy zorganizowano ju\u017c w 1945 r., kiedy to poch\u00f3d odby\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy innymi w ruinach Warszawy. Poch\u00f3d by\u0142 najwa\u017cniejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u015bwi\u0119ta. W por\u00f3wnaniu z okresem przedwojennym zatraci\u0142 on charakter manifestacji, poniewa\u017c przesta\u0142 wyra\u017ca\u0107 opinie i oczekiwania jego uczestnik\u00f3w. Przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w propagandowy spektakl, nad kt\u00f3rego przebiegiem w\u0142adze sprawowa\u0142y, pocz\u0105wszy od 1945 r., coraz skuteczniejsz\u0105 kontrol\u0119.<\/p>\r\n

Decyzje o kszta\u0142cie \u015bwi\u0119ta i tre\u015bci hase\u0142 zapada\u0142y na posiedzeniach Sekretariatu KC i Biura Politycznego. Charakterystyczne jest to, \u017ce coroczny zestaw hase\u0142 da\u0142 si\u0119 z \u0142atwo\u015bci\u0105 stosowa\u0107 przy obchodach niemal ka\u017cdego \u015bwi\u0119ta. G\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 w kontrolowaniu, czy \u015bwi\u0119to przebiega zgodnie ze scenariuszem, odgrywa\u0142 aparat bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\r\n

Formalnie 1 Maja sta\u0142 si\u0119 ustawowym \u015bwi\u0119tem pa\u0144stwowym dopiero po roku 1950, jednak od pocz\u0105tku by\u0142o jasne, \u017ce jest to najwa\u017cniejsze \u015bwi\u0119to systemu. Na marginesie – w II RP r\u00f3wnie\u017c obchodzono to \u015bwi\u0119to, cho\u0107 bez trybun i dygnitarzy. By\u0142a to raczej manifestacja robotnik\u00f3w ubranych w od\u015bwi\u0119tne stroje. Cz\u0119sto towarzyszy\u0142y jej krwawe starcia.<\/p>\r\n

Wspomnia\u0142 pan o przymusie \u015bwi\u0119towania.<\/strong>
<\/strong><\/p>\r\n

To temat tabu w partyjnych dokumentach. W\u0142adza sama przed sob\u0105 budowa\u0142a fikcj\u0119 dobrowolnego uczestnictwa w komunistycznych \u015bwi\u0119tach. W rzeczywisto\u015bci istnia\u0142 do\u015b\u0107 szczelny system kontroli i represji – m\u00f3wi\u0119 tu zw\u0142aszcza o czasach stalinowskich – kt\u00f3ry wymusza\u0142 udzia\u0142 w obchodach. Trudno by\u0142o przed tym uciec. Niekt\u00f3rych sta\u0107 by\u0142o na jawny bunt i kategoryczn\u0105 odmow\u0119 maszerowania w pochodzie, inni pos\u0142ugiwali si\u0119 pretekstami, jak cho\u0107by choroba czy pogrzeb w rodzinie.<\/p>\r\n

W pierwszych latach po wojnie ludzie wstydzili si\u0119 pokaza\u0107 na manifestacji, by nie pom\u00f3wiono ich o akceptacj\u0119 systemu. Cz\u0119\u015b\u0107 uczestnik\u00f3w odmeldowywa\u0142a si\u0119 tylko na zbi\u00f3rce przed rozpocz\u0119ciem pochodu. Inni r\u00f3\u017cnymi metodami unikali wzi\u0119cia szturm\u00f3wki, portretu czy innego rekwizytu, a gdy to si\u0119 nie uda\u0142o, porzucali je przy najbli\u017cszej okazji. Opr\u00f3cz pod\u0142o\u017ca czysto ideowego by\u0142 to przejaw pragmatyzmu, wiele niesionych dekoracji stanowi\u0142o niema\u0142y ci\u0119\u017car. Nie oznacza to, \u017ce ci, kt\u00f3rym nie uda\u0142o si\u0119 wywik\u0142a\u0107, nie sprawiali ju\u017c \u017cadnych niespodzianek. Byli ludzie, dla kt\u00f3rych poch\u00f3d stanowi\u0142 pewn\u0105 odmian\u0119 procesji, st\u0105d przypadki pojawienia si\u0119 z obrazami lub sztandarami ko\u015bcielnymi czy intonowanie ko\u015bcielnych pie\u015bni. Znam przypadki podj\u0119cia \u201eniew\u0142a\u015bciwych” zobowi\u0105za\u0144 pierwszomajowych – zam\u00f3wi\u0107 Msz\u0119 \u015bw. za dusze poleg\u0142ych w obronie ojczyzny czy ogrodzi\u0107 \u015bwi\u0119t\u0105 figur\u0119. Starano si\u0119 te\u017c \u015bwiadomie \u201ezepsu\u0107” \u015bwi\u0119to, profanowa\u0107 czy o\u015bmiesza\u0107 rytua\u0142y i rekwizyty. Podobizny przyw\u00f3dc\u00f3w czy czerwone sztandary w okresie \u015bwi\u0105t stawa\u0142y si\u0119 przedmiotem napa\u015bci. Przed akademiami i pochodami udawa\u0142o si\u0119 czasami uszkodzi\u0107 techniczn\u0105 infrastruktur\u0119 \u015bwi\u0119ta – nag\u0142o\u015bnienie czy o\u015bwietlenie.<\/p>\r\n

Nierzadko pojawia\u0142y si\u0119 te\u017c \u201enielegalne” okrzyki. Takie zachowania na \u201enie” by\u0142y do\u015b\u0107 cz\u0119ste, cho\u0107 naturalnie trudno powiedzie\u0107, czy masowe.<\/p>\r\n

To mi przypomina do\u015bwiadczenie ze znacznie p\u00f3\u017aniejszych czas\u00f3w, ze stanu wojennego. Przeje\u017cd\u017caj\u0105c codziennie obok Pa\u0142acu Kultury, z zachwytem obserwowa\u0142am (s\u0105dz\u0119, \u017ce nie by\u0142 to przypadek, tylko efekt \u015bwiadomej dzia\u0142alno\u015bci) r\u00f3\u017cne kombinacje wygaszania liter w dumnym napisie nad wej\u015bciem g\u0142\u00f3wnym. Raz tworzy\u0142y one napis \u201ePa\u0142a Kultu”, innym razem \u201ePa\u0142ac Kury”. Wr\u00f3\u0107my do atmosfery pochodu.<\/strong><\/p>\r\n

Jednym ze zmartwie\u0144 organizator\u00f3w oficjalnych obchod\u00f3w – przede wszystkim na wsi – by\u0142a konfrontacja z rytua\u0142em ko\u015bcielnym, np. napotkanie orszaku pogrzebowego czy odpustowej procesji, kiedy to uczestnicy pochodu kl\u0119kali na widok ksi\u0119dza z monstrancj\u0105.<\/p>\r\n

By\u0142o to traktowane jako przejaw \u201ewrogiej dzia\u0142alno\u015bci kleru” i rywalizacji o wiernych. Nieco lepiej wygl\u0105da\u0142a sprawa frekwencji na towarzysz\u0105cych obchodom zabawach i festynach, chocia\u017c i w tym przypadku ludzie krytykowali odg\u00f3rnie zaplanowany repertuar taneczny i \u015bpiewane pie\u015bni. Festyny stwarza\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 zrobienia atrakcyjnych zakup\u00f3w na zaimprowizowanych stoiskach.<\/p>\r\n

Wywiad ukaza\u0142 si\u0119 w numerze 7\/2007 Biuletynu Instytutu Pami\u0119ci Narodowej<\/em><\/p>\r\n


<\/span><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"G\u0142\u00f3wnym tematem \u201eBiuletynu IPN” nr 7 (78) 2007 by\u0142y \u015bwi\u0119ta zniesione i wniesione przez peerel. Wojny 1 Maja z 3 Maja, tzw. \u015awi\u0119ta Zmar\u0142ych ze \u015bwi\u0119tem\u00a0Wszystkich \u015awi\u0119tych, 22 Lipca z 11 Listopada tworzy\u0142y swoisty klimat pa\u0144stwa bez korzeni historycznych, pa\u0144stwa, w kt\u00f3rym czerwoni dygnitarze bezmy\u015blnie m\u00f3wili o narodzinach nowej tradycji. Polecamy pa\u0144stwo ten niezwykle ciekawy […]","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41127"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41127"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41127\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41127"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41127"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41127"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}