{"id":41105,"date":"2011-07-22T11:54:47","date_gmt":"2011-07-22T16:54:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=41105"},"modified":"2011-07-22T11:54:47","modified_gmt":"2011-07-22T16:54:47","slug":"misja-%e2%80%9egabriela%e2%80%9d-dorota-kania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=41105","title":{"rendered":"Misja \u201eGabriela” – Dorota Kania<\/em>"},"content":{"rendered":"

Profesor Edward Ciupak jest uznawany przez niekt\u00f3re \u015brodowiska za autorytet polskiej socjologii. Wieloletni wsp\u00f3\u0142pracownik Urz\u0119du ds. Wyzna\u0144, ateista, przez niemal ca\u0142e \u017cycie zawodowe zajmowa\u0142 si\u0119 Ko\u015bcio\u0142em katolickim. Ze zgromadzonych w IPN dokument\u00f3w wynika, \u017ce by\u0142 on zarejestrowany przez wywiad PRL jako kontakt informacyjny \u201eGabriel\u201d<\/strong><\/p>\r\n

W okresie PRL Edward Ciupak by\u0142 szcz\u0119\u015bliwym posiadaczem s\u0142u\u017cbowego paszportu uprawniaj\u0105cego go do wyjazdu na Zach\u00f3d Europy. Wielokrotnie przebywa\u0142 we Francji, gdzie kilka razy zabra\u0142 c\u00f3rk\u0119 Magdalen\u0119 (obecnie \u015arod\u0119, znan\u0105 z \u0142am\u00f3w \u201eGazety Wyborczej\u201d i \u201eWprost\u201d – filozof, ateistk\u0119, przeciwniczk\u0119 lustracji, zwolenniczk\u0119 ruch\u00f3w feministycznych i proaborcyjnych).<\/p>\r\n

Wed\u0142ug archiw\u00f3w s\u0142u\u017cb specjalnych PRL, prof. Ciupak zosta\u0142 pozyskany przez Departament I (wywiad) przed wyjazdem do Francji. W kartotece figuruje jako kontakt informacyjny – by\u0142a to jedna z kategorii \u015bwiadomej wsp\u00f3\u0142pracy z wywiadem cywilnym PRL.<\/p>\r\n

W rozmowie z \u201eGazet\u0105 Polsk\u0105\u201d prof. Ciupak stwierdzi\u0142, \u017ce nie pami\u0119ta kontakt\u00f3w z funkcjonariuszami s\u0142u\u017cb specjalnych PRL. Przyzna\u0142 natomiast, \u017ce wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Urz\u0119dem ds. Wyzna\u0144, dla kt\u00f3rego wykonywa\u0142 m.in. recenzje. Urz\u0105d ten, zlikwidowany w ko\u0144cu 1989 r., by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 aparatu kontroli i represji PRL, stosowanych wobec ko\u015bcio\u0142\u00f3w i zwi\u0105zk\u00f3w wyznaniowych.<\/p>\r\n

Pytania do bada\u0144 od SB<\/strong><\/p>\r\n

Wykorzystywanie kontaktu informacyjnego \u201eGabriel\u201d wywiad PRL rozpocz\u0105\u0142 w maju 1965 r. Z odr\u0119cznych notatek wynika, \u017ce podczas rozmowy z 20 kwietnia 1965 r. z pracownikiem paryskiej rezydentury ps. \u201eSawan\u201d Edward Ciupak przekazywa\u0142 informacje na temat prof. Swie\u017cawskiego, kt\u00f3ry uzyska\u0142 stypendium francuskie. Przekazywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c bardzo szczeg\u00f3\u0142owe informacje dotycz\u0105ce dr. Malanowskiego z katedry socjologii UW, kt\u00f3ry przebywa\u0142 we Francji.<\/p>\r\n

Wed\u0142ug dokument\u00f3w bezpieka oczekiwa\u0142a od \u201eGabriela\u201d przede wszystkim dok\u0142adnych informacji na temat polskiego Ko\u015bcio\u0142a we Francji. \u201eRozm\u00f3wca by\u0142 bardzo otwarty i ch\u0119tny do pomocy, wspominaj\u0105c, \u017ce w kraju jest wykorzystywany jako ekspert przez Urz\u0105d do spraw Wyzna\u0144\u201d – czytamy w notatce rezydenta.<\/p>\r\n

Zapisano w niej r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Edward Ciupak mia\u0142 zaoferowa\u0107 si\u0119 swojemu rozm\u00f3wcy jako osoba s\u0142u\u017cbowo w\u0142\u0105czana przez w\u0142adz\u0119 w zagadnienia pa\u0144stwo-Ko\u015bci\u00f3\u0142, prowadz\u0105ca szerokie badania socjologiczne na ten temat, opiniuj\u0105ce publikacje dotycz\u0105ce problem\u00f3w religijnych.<\/p>\r\n

\u201eJest got\u00f3w w\u0142\u0105czy\u0107 w ankiety bada\u0144 pytania dotycz\u0105ce naszych zainteresowa\u0144\u201d – czytamy w notatce tajnej specjalnego znaczenia dotycz\u0105cej Edwarda Ciupaka.<\/p>\r\n

Rezydent przekaza\u0142 \u201eGabrielowi\u201d, \u017ce materia\u0142y, kt\u00f3re gromadzi we Francji, zostan\u0105 bezpiecznie przes\u0142ane do kraju poczt\u0105 dyplomatyczn\u0105, na co \u201eGabriel\u201d stwierdzi\u0142, \u017ce jest do dyspozycji w zakresie informacji w nich zawartych, podkre\u015blaj\u0105c, i\u017c w Polsce cz\u0119sto wyg\u0142asza prelekcje w MSW.<\/p>\r\n

Z dokument\u00f3w wynika, \u017ce funkcjonariusze wywiadu PRL mieli o swoim rozm\u00f3wcy bardzo dobre zdanie – rezydent wywiadu opisywa\u0142, \u017ce jego \u017ar\u00f3d\u0142o jest komunikatywne i ma z nim w rozmowie \u201ebardzo bezpo\u015bredni kontakt\u201d, a \u201eid\u0105c do niego z konkretnym pytaniem, mo\u017cna liczy\u0107 \u00bbna pewniaka\u00ab na wyczerpuj\u0105c\u0105 odpowied\u017a\u201d.<\/p>\r\n

Prof. Edward Ciupak w rozmowie z \u201eGazet\u0105 Polsk\u0105\u201d zdecydowanie zaprzeczy\u0142, jakoby mia\u0142 kontakty z rezydentem wywiadu PRL podczas pobytu na stypendium we Francji. – Nic podobnego, to s\u0105 b\u0142\u0119dne informacje – stwierdzi\u0142.<\/p>\r\n

Rozpracowywanie polskiej emigracji<\/strong><\/p>\r\n

Wywiad PRL z gorliwo\u015bci\u0105 zajmowa\u0142 si\u0119 emigracj\u0105 polityczn\u0105 i polskimi parafiami w Pary\u017cu. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0105 Departamentu I cieszy\u0142a si\u0119 Polska Misja Katolicka. Zbierano o niej szczeg\u00f3\u0142owe informacje – w dokumentach znajduje si\u0119 m.in. tajna notatka \u201eSawana\u201d z rozmowy z dr. Edwardem Ciupakiem sporz\u0105dzona 21 stycznia 1965 r.:<\/p>\r\n

\u201eE. Ciupak zosta\u0142 wprowadzony przez Marka \u015aliwi\u0144skiego na spotkania urz\u0105dzane w Pary\u017cu przez zakonnika Placyda Gali\u0144skiego. M. \u015aliwi\u0144ski przebywa we Francji na paszporcie PRL, uko\u0144czy\u0142 on studia socjologiczne na UW.<\/p>\r\n

Placyd Gali\u0144ski pochodzi z klasztoru z Ty\u0144ca, ma paszport polski, nosi si\u0119 z zamiarem powrotu do kraju. W ka\u017cdy czwartek przy ul. 19 Maitre-Abert (Hotel Etienne Delet) Gali\u0144ski organizuje dyskusje na tematy religijne. Omawia on np. bibli\u0119. (\u2026) W soboty odbywaj\u0105 si\u0119 spotkania towarzyskie (\u2026). Poza tym Gali\u0144ski przyjmuje indywidualnie. Poszukuje on mieszka\u0144 i pracy dla ludzi przyje\u017cd\u017caj\u0105cych z kraju. (\u2026) Ciupak twierdzi, \u017ce ca\u0142a ta impreza ma inny ni\u017c tylko religijny charakter. Rozm\u00f3wca m\u00f3j nadal b\u0119dzie si\u0119 interesowa\u0142 Gali\u0144skim\u201d – raportowa\u0142 do centrali \u201eSawan\u201d.<\/p>\r\n

Z dokument\u00f3w wynika, \u017ce \u201eGabriel\u201d we Francji \u015bledzi\u0142 sprawy parafii polskiej. \u201ePrzesiaduje w ko\u015bcio\u0142ach, robi wywiady w\u015br\u00f3d wiernych, zna wielu ksi\u0119\u017cy, rozmawia w Misji Katolickiej, szpera w bibliotekach Misji\u201d – pisa\u0142 rezydent polskiego wywiadu, zaznaczaj\u0105c, \u017ce jego kontakt \u015bwietnie orientuje si\u0119 w tematach problematyki interesuj\u0105cych SB, w tym dotycz\u0105cych zwi\u0105zk\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a we Francji z polsk\u0105 emigracj\u0105, polskiej Misji Katolickiej i seminari\u00f3w duchownych. \u201eGabriel\u201d wskazywa\u0142 m.in., \u017ce przep\u0142yw pieni\u0119dzy do Polski z Pary\u017ca odbywa si\u0119 przez sprzeda\u017c w kraju dewocjonali\u00f3w pochodzenia francuskiego.<\/p>\r\n

Jednym z zada\u0144 \u201eGabriela\u201d by\u0142o dokonanie opisu struktury instytucji zwi\u0105zanych z polskim Ko\u015bcio\u0142em we Francji. W czasie rozm\u00f3w kontakt informacyjny sam zwr\u00f3ci\u0142 bezpiece uwag\u0119 na celowo\u015b\u0107 uwa\u017cnego \u015bledzenia publikacji \u201eG\u0142osu Katolickiego\u201d wydawanego we Francji. Sugerowa\u0142 pomoc w tym zakresie, dorzucaj\u0105c, i\u017c jest w kontakcie z redaktorem naczelnym ks. Adolfem J\u00f3zefem Stop\u0105.<\/p>\r\n

Pracownicy wywiadu potwierdzali p\u00f3\u017aniej znajomo\u015b\u0107 tematyki przez \u201eGabriela\u201d i to, jak warto\u015bciowym jest \u017ar\u00f3d\u0142em. Doceniali jako\u015b\u0107 informacji, rewan\u017cuj\u0105c si\u0119 zwerbowanemu, obdarowuj\u0105c go regularnie za po\u015brednictwem rezydenta prezentami w postaci papieros\u00f3w i alkoholu.<\/p>\r\n

– Nie pami\u0119tam, bym przekazywa\u0142 SB materia\u0142y, nie pami\u0119tam otrzymywanych w nagrod\u0119 paczek papieros\u00f3w i butelek koniaku – przekonywa\u0142 w rozmowie z \u201eGP\u201d prof. Ciupak.<\/p>\r\n

Pielgrzymka do Chartres<\/strong><\/p>\r\n

W dokumentach przechowywanych w IPN dotycz\u0105cych prof. Ciupaka znajduje si\u0119 kilkustronicowa, odr\u0119cznie sporz\u0105dzona notatka na temat studenckiej pielgrzymki z Pary\u017ca do Chartres, gdzie stoi konsekrowana w 1260 r. gotycka katedra pw. Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny.<\/p>\r\n

Prof. Ciupak przyzna\u0142, \u017ce by\u0142 na tej pielgrzymce. – Tak, nawet uda\u0142em si\u0119 tam pieszo – m\u00f3wi, zastrzegaj\u0105c, \u017ce nie ma \u017cadnego \u015bladu na temat jego wsp\u00f3\u0142pracy z SB. – Kto\u015b mnie tam widocznie wpl\u0105ta\u0142, ale ja si\u0119 nie dam – zapewnia\u0142 w odniesieniu do zawarto\u015bci akt IPN na jego temat.<\/p>\r\n

Z dokument\u00f3w wynika, \u017ce \u201eGabriel\u201d po pielgrzymce do Chartres przekaza\u0142 wywiadowi PRL informacje, kt\u00f3re uznano za interesuj\u0105ce. Dotyczy\u0142y one relacji mi\u0119dzy Misj\u0105 i seminarium ksi\u0119\u017cy oraz roli ks. Stopy.<\/p>\r\n

\u201eGabriel\u201d opisa\u0142 organizator\u00f3w pielgrzymki: ks. Georgesa Wierusza Kowalskiego i ks. Burzaw\u0119, scharakteryzowa\u0142 te\u017c grup\u0119 polskiej m\u0142odzie\u017cy emigracyjnej na podstawie swoich obserwacji. Przekaza\u0142, \u017ce jej pogl\u0105dy nie pokrywaj\u0105 si\u0119 z \u201eideologi\u0105 propagowan\u0105 przez Woln\u0105 Europ\u0119\u201d o prze\u015bladowaniu Ko\u015bcio\u0142a katolickiego w Polsce.<\/p>\r\n

Jednocze\u015bnie \u201eGabriel\u201d donosi\u0142, \u017ce ksi\u0119\u017ca przyje\u017cd\u017caj\u0105cy do Francji z kraju s\u0105 traktowani przez emigracj\u0119 jak bohaterowie.<\/p>\r\n

\u201ePodejmuj\u0105 po przyje\u017adzie intensywn\u0105 prac\u0119 duszpastersk\u0105, manifestuj\u0105c, i\u017c jest ona ograniczana w PRL. Ich kontakty ograniczaj\u0105 si\u0119 do m\u0142odzie\u017cy emigracyjnej. Z innych moich obserwacji wynika, \u017ce nie maj\u0105 oni wp\u0142ywu na tzw. star\u0105 emigracj\u0119 zarobkow\u0105, kt\u00f3ra przyjecha\u0142a do Francji w latach mi\u0119dzywojennych\u201d – pisa\u0142 \u201eGabriel\u201d.<\/p>\r\n

Po powrocie do kraju Edward Ciupak podj\u0105\u0142 prac\u0119 w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie wyk\u0142ada\u0142 do 2005 r. Pracowa\u0142 tak\u017ce w Wy\u017cszej Szko\u0142y Nauk Spo\u0142ecznych przy KC PZPR. Dzisiaj prof. Ciupak, chocia\u017c jest ju\u017c na emeryturze, nadal kszta\u0142ci m\u0142ode kadry. Jest dziekanem Wy\u017cszej Szko\u0142y Administracyjno-Spo\u0142ecznej w Warszawie, wyk\u0142ada te\u017c w warszawskiej Wy\u017cszej Szkole Finans\u00f3w i Zarz\u0105dzania. Na kierunku neuropsychologia kliniczna zaj\u0119cia prowadzi obok prof. Janusza Czapi\u0144skiego, a jego kolegami-wyk\u0142adowcami na tej uczelni s\u0105 m.in. prof. Lew Starowicz i dr Waldemar Gontarski.<\/p>\r\n

Dorota Kania<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Profesor Edward Ciupak jest uznawany przez niekt\u00f3re \u015brodowiska za autorytet polskiej socjologii. Wieloletni wsp\u00f3\u0142pracownik Urz\u0119du ds. Wyzna\u0144, ateista, przez niemal ca\u0142e \u017cycie zawodowe zajmowa\u0142 si\u0119 Ko\u015bcio\u0142em katolickim. Ze zgromadzonych w IPN dokument\u00f3w wynika, \u017ce by\u0142 on zarejestrowany przez wywiad PRL jako kontakt informacyjny \u201eGabriel\u201d W okresie PRL Edward Ciupak by\u0142 szcz\u0119\u015bliwym posiadaczem s\u0142u\u017cbowego paszportu uprawniaj\u0105cego […]","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[132,81,36],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41105"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41105\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41105"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}