{"id":40747,"date":"2011-07-15T21:59:59","date_gmt":"2011-07-16T02:59:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=40747"},"modified":"2011-07-15T22:02:37","modified_gmt":"2011-07-16T03:02:37","slug":"kultura-schodzi-do-podziemia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=40747","title":{"rendered":"Kultura schodzi do podziemia"},"content":{"rendered":"

Zamiast autentycznej rozmowy o najwa\u017cniejszych problemach Polak\u00f3w pokazuje si\u0119 nam w telewizji jakie\u015b idiotyczne, lisie i wazeliniarskie „szk\u0142a kontaktowe” i „\u015bniadania mistrz\u00f3w”, w kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 wci\u0105\u017c ci sami po\u017cyteczni idioci, bez g\u0142\u0119bszej refleksji, z prymitywnymi hase\u0142kami i bufonad\u0105<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Ze Stanis\u0142awem Srokowskim, poet\u0105, prozaikiem i dramaturgiem, rozmawia Agnieszka \u0179urek<\/strong><\/p>\r\n

Opublikowa\u0142 Pan ostatnio list otwarty do m\u0142odzie\u017cy pod tytu\u0142em: „Buntujcie si\u0119, m\u0142odzi”. Osi\u0105 listu sta\u0142 si\u0119 postulat obecno\u015bci prawdy w \u017cyciu publicznym, spo\u0142ecznym, a tak\u017ce w wymiarze pami\u0119ci narodowej. Jakie obszary \u017cycia publicznego s\u0105, wed\u0142ug Pana, szczeg\u00f3lnie zniszczone ob\u0142ud\u0105 i k\u0142amstwem?<\/strong>
– Proces wyniszczania pami\u0119ci narodowej, t\u0142umienia prawdy i narzucania \u017cyciu publicznemu k\u0142amstwa jako metody sprawowania w\u0142adzy zacz\u0105\u0142 si\u0119 na wielk\u0105 skal\u0119 na polskich ziemiach kresowych ju\u017c w pierwszych dniach komunistycznej niewoli. Polacy z Kres\u00f3w du\u017co wcze\u015bniej ni\u017c inni rodacy do\u015bwiadczyli bestialskiego ustroju. Gdy 17 wrze\u015bnia 1939 r. Sowieci napadli na Rzeczpospolit\u0105, zagarniaj\u0105c 52 proc. terytorium, og\u0142osili, \u017ce przynosz\u0105 wyzwolenie i wolno\u015b\u0107. U pocz\u0105tku by\u0142o wi\u0119c k\u0142amstwo. Od tego dnia k\u0142amstwo przybiera\u0142o ju\u017c tylko na sile. Komunistyczna wolno\u015b\u0107 objawia\u0142a si\u0119 w zsy\u0142kach na Sybir, politycznych mordach, zamianie ko\u015bcio\u0142\u00f3w na magazyny drewna i zap\u0119dzaniu ch\u0142op\u00f3w do ko\u0142choz\u00f3w. Komuni\u015bci niszczyli polskie symbole narodowe, or\u0142a bia\u0142ego, flag\u0119 pa\u0144stwow\u0105, pie\u015bni patriotyczne, polskie szko\u0142y, uniwersytety, literatur\u0119, j\u0119zyk, obyczaje. Tak zawsze zaczyna si\u0119 z\u0142o – od niszczenia symboli, degradacji warto\u015bci, deprecjacji tradycji i historii. Najcz\u0119\u015bciej jednak z\u0142o si\u0119 maskuje i udaje dobro. Zatruwa umys\u0142y, deformuje j\u0119zyk, fa\u0142szuje poj\u0119cia i – na co najmniej zwracamy uwag\u0119 – psuje dobry smak, niszczy poczucie pi\u0119kna i zawsze jest zbrodni\u0105 estetyczn\u0105. Tak, z\u0142o, fa\u0142sz, ob\u0142uda i k\u0142amstwo s\u0105 zbrodniami estetycznymi. Ludzie przyzwoici czuj\u0105 si\u0119 z tym kiepsko. Fundamentem za\u0142o\u017cycielskim tzw. Polski Ludowej by\u0142o jedno z najbardziej prymitywnych k\u0142amstw, jakich dopuszczono si\u0119 wobec wyp\u0119dzonych z Kres\u00f3w Polak\u00f3w, a mianowicie wpisanie do ich dowod\u00f3w osobistych formu\u0142ki, i\u017c urodzili si\u0119 w Zwi\u0105zku Sowieckim. W tym przypadku k\u0142amstwo ju\u017c z niczym si\u0119 nie kry\u0142o. By\u0142o brutalne i cyniczne. Nie liczy\u0142o si\u0119 nawet ze \u015bmieszno\u015bci\u0105, bowiem wielu urodzonych jeszcze przed rewolucj\u0105 pa\u017adziernikow\u0105 te\u017c mia\u0142o wpisane do dowod\u00f3w, i\u017c urodzili si\u0119 w Zwi\u0105zku Sowieckim.<\/p>\r\n

U fundament\u00f3w za\u0142o\u017cycielskich Polski po 1989 r. te\u017c by\u0142o k\u0142amstwo, a w\u0142a\u015bciwie seria k\u0142amstw.<\/strong>
– Okr\u0105g\u0142y St\u00f3\u0142, jak wiadomo, sta\u0142 si\u0119 umow\u0105 starej komunistycznej nomenklatury z tzw. opozycj\u0105 konstruktywn\u0105, czyli z now\u0105 solidarno\u015bciow\u0105 nomenklatur\u0105 ugodow\u0105, kt\u00f3ra podzieli\u0142a si\u0119 w\u0142adz\u0105 polityczn\u0105 z niedawnymi jeszcze wrogami, obdarowuj\u0105c ich obficie maj\u0105tkiem i zaszczytami, uznaj\u0105c to k\u0142amliwie za budow\u0119 wolnej, suwerennej i niepodleg\u0142ej Polski. Jaka\u017c to by\u0142a wolna, suwerenna i niepodleg\u0142a Polska, kiedy te same czerwone tabuny komunistycznych dygnitarzy, kt\u00f3rzy przez niemal p\u00f3\u0142 wieku ok\u0142amywali Nar\u00f3d, wsadzali do wi\u0119zie\u0144, skrytob\u00f3jczo mordowali, prze\u015bladowali Ko\u015bci\u00f3\u0142 i gn\u0119bili ka\u017cd\u0105 woln\u0105 my\u015bl polsk\u0105, nadal zasiada\u0142y w \u0142awach rz\u0105dowych, parlamencie i mediach, manipuluj\u0105c pami\u0119ci\u0105 narodow\u0105 i blokuj\u0105c prawd\u0119. Nie dopuszczali do dekomunizacji, a w miar\u0119 umacniania swojej w\u0142adzy pocz\u0119li likwidowa\u0107 \u015blady nie tak dawnego jeszcze zrywu solidarno\u015bciowego.
Przeciwnikiem Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u by\u0142a „Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca”. To mia\u0142o znaczenie dla do\u015b\u0107 osobliwej sytuacji. Ot\u00f3\u017c w stanie wojennym zwi\u0105za\u0142em si\u0119 w konspiracji z t\u0105 organizacj\u0105, a w moim domu znajdowa\u0142 si\u0119 punkt kolporta\u017cowy podziemnych wydawnictw. M\u00f3j syn z natury rzeczy by\u0142 wychowywany w duchu wolno\u015bci. W swojej klasie za\u0142o\u017cy\u0142 w 1991 r. gazetk\u0119 szkoln\u0105 i jako symbol wybra\u0142 stylizowan\u0105 kotwic\u0119 tej organizacji, wywodz\u0105c\u0105 si\u0119 z symboliki AK. Kiedy gazetka si\u0119 ukaza\u0142a, wychowawczyni zosta\u0142a wezwana do dyrekcji. A wicedyrektork\u0105 by\u0142a gor\u0105ca w\u00f3wczas zwolenniczka Unii Demokratycznej Tadeusza Mazowieckiego. Ostrzeg\u0142a nauczycielk\u0119, \u017ce znak „Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej” nie mo\u017ce pojawia\u0107 si\u0119 w szkole. Nauczycielka jednak si\u0119 nie ugi\u0119\u0142a, bo nie chcia\u0142a \u0142ama\u0107 charakter\u00f3w dzieciom. Kolejne numery ujrza\u0142y \u015bwiat\u0142o dzienne. Szybko jednak t\u0119 nauczycielk\u0119 dyrekcja usun\u0119\u0142a ze szko\u0142y, a nowa wychowawczyni – ju\u017c zastraszona – nie pozwoli\u0142a, by uczniowie rozwijali si\u0119 poprzez prac\u0119 tw\u00f3rcz\u0105. I gazetka pad\u0142a. Niby niewiele znacz\u0105cy epizod, ale wskazuje, jak u zarania nowej rzeczywisto\u015bci uk\u0142ad rz\u0105dowy poprzez swoich przedstawicieli na ka\u017cdym szczeblu t\u0119pi\u0142 niewygodne idee i symbole. W taki oto spos\u00f3b zaczyna\u0142a si\u0119 pe\u0142zaj\u0105ca likwidacja suwerennej Polski.<\/p>\r\n

Dzi\u015b z\u0142o si\u0119 rozpleni\u0142o i przybra\u0142o wiele twarzy.<\/strong>
– Wyst\u0119puje pod postaci\u0105 klasycznego k\u0142amstwa, przemilczania, degradacji, rozmywania, pomniejszania i wypaczania prawdy. Spycha niewygodnych ludzi i ich idee na margines spo\u0142eczny, deformuje rzeczywisto\u015b\u0107. K\u0142amstwo, ob\u0142uda i cynizm wyst\u0119puj\u0105 w polskim parlamencie, w kancelarii premiera i prezydenta, na salach s\u0105dowych, w szko\u0142ach i na uniwersytetach, oszukuje zasadnicza cz\u0119\u015b\u0107 medi\u00f3w. Nikczemni i podli ludzie od lat opluwaj\u0105 ojca Tadeusza Rydzyka, ka\u017cdego, kto ma odmienne zdanie od oficjalnie obowi\u0105zuj\u0105cego – Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego, Jaros\u0142awa Marka Rymkiewicza. Prokuratorzy i s\u0119dziowie niszcz\u0105 niezale\u017cnego blogera AntyKomora, zn\u0119caj\u0105 si\u0119 nad 19-letnim uczniem Jackiem Balcerowskim, skazuj\u0105c go za antyrz\u0105dowy napis na szkolnym murze. Zaszczuty, niewygodny historyk dr Dariusz Ratajczak, wyrzucony z Uniwersytetu Opolskiego, n\u0119kany procesami s\u0105dowymi, pracowa\u0142 jako str\u00f3\u017c nocny, a niedawno znaleziono go martwego w samochodzie. Grupie rzetelnych i przyzwoitych dziennikarzy publiczne telewizja i radio odebra\u0142y audycje i programy, w kt\u00f3rych zajmowali si\u0119 diagnoz\u0105 polskiej rzeczywisto\u015bci. Dochodzi nawet do mord\u00f3w politycznych (zabity w \u0141odzi dzia\u0142acz PiS Marek Rosiak). A has\u0142a do napa\u015bci i nienawi\u015bci rzucaj\u0105 tacy politycy, jak: minister spraw zagranicznych Rados\u0142aw Sikorski („dor\u017cn\u0105\u0107 watah\u0119”), minister W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski nazywaj\u0105cy w\u0142asny Nar\u00f3d „byd\u0142em”, czy premier Donald Tusk, kt\u00f3ry gardzi Polakami, okre\u015blaj\u0105c ich „moherowymi beretami”. A agresja i prymitywizm wicemarsza\u0142ka Stefana Niesio\u0142owskiego si\u0119gaj\u0105 dna. W\u0142adza si\u0119 degeneruje. A to niszczy Polsk\u0119.<\/p>\r\n

Co wi\u0119c powinno by\u0107 w tej sytuacji „Westerplatte” m\u0142odego pokolenia? Miejscem, z kt\u00f3rego nie mo\u017cna zdezerterowa\u0107 i trzeba broni\u0107 go za wszelk\u0105 cen\u0119?<\/strong>
– Napisa\u0142em „Apel do m\u0142odych” z my\u015bl\u0105, by nie poddawali si\u0119 wszechogarniaj\u0105cej manipulacji, bo ona degraduje i poni\u017ca. Kto\u015b, kto si\u0119 jej poddaje, traci osobowo\u015b\u0107, staje si\u0119 kuk\u0142\u0105, kt\u00f3r\u0105 inni kieruj\u0105. Nawo\u0142uj\u0119 do ostrego krytycyzmu, samodzielnego my\u015blenia, analizy fakt\u00f3w i umiej\u0119tno\u015bci podejmowania wybor\u00f3w. M\u0142odzi s\u0105 zdolni do heroizmu, po\u015bwi\u0119ce\u0144 i wielkich wyzwa\u0144, ale te\u017c \u0142atwo poddaj\u0105 si\u0119 iluzji wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji, fa\u0142szywie rozumianym kultom – modzie, karierze, szybkim awansom, zarobkom i s\u0142awie. A przecie\u017c s\u0105 du\u017co wa\u017cniejsze rzeczy w ludzkim \u017cyciu: godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka, duma narodowa, honor i przyzwoito\u015b\u0107. Przed ka\u017cdym m\u0142odym stoj\u0105 podstawowe pytania: Kim jestem? Jakim chc\u0119 by\u0107 cz\u0142owiekiem? Jakich broni\u0119 warto\u015bci? Z jakiej tradycji si\u0119 wywodz\u0119? Ku czemu zmierzam? Jakiej chc\u0119 Polski? Wielkiej, silnej i suwerennej, z wielowiekow\u0105 tradycj\u0105, czy te\u017c s\u0142abej, bez pami\u0119ci narodowej, odartej z historii i pozbawionej blasku? Dzisiaj toczy si\u0119 b\u00f3j o nasz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. O to, czy zachowamy to\u017csamo\u015b\u0107, fundamenty suwerenno\u015bci, z w\u0142asn\u0105 religi\u0105, j\u0119zykiem, kultur\u0105 i obyczajami, czy te\u017c rozp\u0142yniemy si\u0119 w nie wiadomo jakiej europejsko\u015bci. Chyba nie chcemy by\u0107 bezkszta\u0142tn\u0105 mas\u0105, kt\u00f3r\u0105 b\u0119d\u0105 sterowa\u0107 ludzie ma\u0142ego formatu, polityczne kuk\u0142y, moralne potworki i prymitywne marionetki. Oto wyzwanie dla m\u0142odego pokolenia.<\/p>\r\n

Jakie dzia\u0142ania mog\u0105 podj\u0105\u0107 m\u0142odzi ludzie, aby w m\u0105dry spos\u00f3b zamanifestowa\u0107 sw\u00f3j bunt i przeciwstawi\u0107 si\u0119 cynizmowi w \u017cyciu politycznym i spo\u0142ecznym?<\/strong>
– Bunt wpisany jest w m\u0142odo\u015b\u0107. Je\u015bli m\u0142ode pokolenie nie buntuje si\u0119 przeciwko z\u0142u, to znaczy, \u017ce tch\u00f3rzy, brakuje mu ducha i silnej wiary. Gdy byli\u015bmy w niewoli, m\u0142odzi brali udzia\u0142 w powstaniach przeciwko zaborcom. Polskie Orl\u0119ta walczy\u0142y w 1918 i 1920 r. o polski Lw\u00f3w. Harcerze z Szarych Szereg\u00f3w dawali dowody odwagi i heroizmu w czasie wojny. Armia Krajowa stworzy\u0142a Polskie Pa\u0144stwo Podziemne. W najtrudniejszych latach komunizmu liceali\u015bci zak\u0142adali tajne organizacje. Tak by\u0142o w moim liceum, gdy siedemnastoletni ch\u0142opcy produkowali ulotki i nawo\u0142ywali do walki ze Stalinem. A z\u0142apani i skazani na wi\u0119zienia trwali przy swoich przekonaniach. Byli to synowie Kresowian. Nale\u017cy wi\u0119c i teraz organizowa\u0107 si\u0119 w niezale\u017cne grupy, budowa\u0107 w\u0142asne struktury, tworzy\u0107 swoje programy. Znakomitymi przyk\u0142adami s\u0105 inicjatywa „Solidarni 2010”, stowarzyszenia m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy \u017c\u0105daj\u0105 prawdy o katastrofie smole\u0144skiej i s\u0105 nieustraszeni. To s\u0105 bohaterowie naszych czas\u00f3w. Pokazuj\u0105, jak trwa\u0107 w determinacji mimo zastraszania, represji i upokorze\u0144. Tworz\u0105 kawa\u0142ek wolnej Polski. Takie grupy powinny powsta\u0107 w ca\u0142ym kraju. Grupy student\u00f3w, licealist\u00f3w, harcerzy. Gdy narodzi si\u0119 autentyczny m\u0142odzie\u017cowy ruch spo\u0142eczny, gdy powstan\u0105 dzie\u0142a tw\u00f3rcze m\u0142odego pokolenia, wolne strofy poetyckie, pie\u015bni i poematy, kt\u00f3re stan\u0105 si\u0119 zapor\u0105 przed wszechogarniaj\u0105c\u0105 fal\u0105 kiczu, z\u0142ego smaku, zdegenerowanej w\u0142adzy i zwyrodnia\u0142ych idei, Polska zacznie si\u0119 odradza\u0107.<\/p>\r\n

W li\u015bcie do m\u0142odych pisze Pan: „Zaczyna si\u0119 szerzy\u0107 strach. Przez strach w\u0142adza pragnie podporz\u0105dkowa\u0107 sobie spo\u0142ecze\u0144stwo”. Znamy z historii, jak totalitaryzm podporz\u0105dkowuje sobie coraz wi\u0119ksze obszary \u017cycia publicznego. Te metody dzi\u015b wracaj\u0105?<\/strong>
– W komunizmie bardzo wielu ludzi by\u0142o uczciwych, a nawet szlachetnych, ale przenikni\u0119tych strachem. Bali si\u0119 otwiera\u0107 usta, by si\u0119 nie narazi\u0107 rz\u0105dz\u0105cym. Cenzura przekszta\u0142ca\u0142a si\u0119 w autocenzur\u0119. Dzisiaj obserwuj\u0119 podobne zachowania. Na wielu uniwersytetach, w plac\u00f3wkach kulturalnych, bibliotekach, szko\u0142ach i organizacjach ten strach parali\u017cuje woln\u0105 wol\u0119. W \u015brodowiskach kresowych wrze. Manipulatorzy i k\u0142amcy nie pozwalaj\u0105 nam m\u00f3wi\u0107 ca\u0142ej prawdy o ludob\u00f3jstwie na Kresach. Coraz cz\u0119\u015bciej zabraniaj\u0105 spotka\u0144 autorskich albo wyk\u0142ad\u00f3w. Tak by\u0142o na Uniwersytecie Szczeci\u0144skim, gdzie mia\u0142 wyst\u0105pi\u0107 ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski, tak by\u0142o w Opolu, Wroc\u0142awiu i Przemy\u015blu. To tylko ma\u0142a cz\u0105stka ogranicze\u0144, wyklucze\u0144 i prze\u015bladowa\u0144. Polska zaliczana jest do najbardziej inwigilowanych kraj\u00f3w Europy, masowo pods\u0142uchuje si\u0119 obywateli, nast\u0119puje erozja praworz\u0105dnego pa\u0144stwa. A wszystko to rodzi si\u0119 z nieufno\u015bci w\u0142adzy wobec obywateli. Co nale\u017cy robi\u0107? Krzycze\u0107, wo\u0142a\u0107, protestowa\u0107, tworzy\u0107 w\u0142asne organizacje, lataj\u0105ce uniwersytety, kluby prawdy, jednoczy\u0107 si\u0119 w marszach protestacyjnych, zak\u0142ada\u0107 w\u0142asne media, pisma, lokalne gazetki, wolno\u015bciowe fora internetowe, wspiera\u0107 wiarygodne o\u015brodki opinii publicznej, wskazywa\u0107 palcami tych, kt\u00f3rzy przejawiaj\u0105 totalitarne zap\u0119dy. A w nadchodz\u0105cych wyborach zmie\u015b\u0107 ze sceny wszystkich, kt\u00f3rzy prowadz\u0105 Polsk\u0119 ku niewoli, gardz\u0105 w\u0142asnym Narodem i knebluj\u0105 mu usta.<\/p>\r\n

Z czego, Pana zdaniem, mo\u017ce wynika\u0107 fakt, \u017ce w Polsce tak ma\u0142o os\u00f3b jest zaanga\u017cowanych w walk\u0119 w obronie warto\u015bci? To efekt wezwania premiera Tuska do powszechnego grillowania?<\/strong>
– Kiedy si\u0119 wyjdzie na ulice wielkich miast, \u017cycie z pozoru kwitnie. Kawiarnie pe\u0142ne m\u0142odzie\u017cy, gwar, weso\u0142o\u015b\u0107, rozmowy, piwo p\u0142ynie strumieniami. Bezproblemowy, ug\u0142askany byt, blichtr i miazmaty szcz\u0119\u015bcia. Ale ci sami ludzie dr\u017c\u0105 o prac\u0119, bo bezrobocie ro\u015bnie, ceny id\u0105 w g\u00f3r\u0119, zarobki s\u0105 niewysokie, a perspektywy duchowego rozwoju malej\u0105. W ma\u0142ych miasteczkach i na wsi marazm i beznadzieja. S\u0105 likwidowane szko\u0142y i biblioteki. A w istniej\u0105cych szko\u0142ach i na uczelniach nie kszta\u0142tuje si\u0119 postaw patriotycznych. Poj\u0119cie wychowania znikn\u0119\u0142o z program\u00f3w szkolnych. Kiedy\u015b by\u0142o „Kuratorium o\u015bwiaty i wychowania”, a zosta\u0142o tylko „o\u015bwiaty”. M\u0142odzi nie uczestnicz\u0105 w wielkiej debacie o Polsce, o warto\u015bciach, nie spieraj\u0105 si\u0119 o wielkie projekty dla Ojczyzny. A premier polskiego rz\u0105du Donald Tusk na wszystko ma tylko jedn\u0105 rad\u0119: „wi\u0119cej Europy” i „wi\u0119cej integracji”. Jego tytaniczna my\u015bl zapewne przejdzie do skarbnicy m\u0105dro\u015bci: „Nie potrzebujemy jakiej\u015b Boskiej pomocy”. W ka\u017cdym innym kraju za tak\u0105 wypowied\u017a musia\u0142by si\u0119 g\u0119sto t\u0142umaczy\u0107, a u nas nie. Wytworzy\u0142a si\u0119 tolerancja be\u0142kotu. Poddawani jeste\u015bmy wszechogarniaj\u0105cej tresurze. Pomy\u015blmy, do czego nawo\u0142uje premier. Wi\u0119cej Europy to mniej Polski. A mniej Polski to mniej historii, wielkich narodowych bohater\u00f3w, pie\u015bni patriotycznych, odwo\u0142a\u0144 do chrze\u015bcija\u0144stwa, kt\u00f3re tworzy\u0142o zr\u0119by europejskiej kultury. Na oczach Polak\u00f3w ze szko\u0142y ruguje si\u0119 histori\u0119 i ogranicza literatur\u0119 polsk\u0105. Nie kszta\u0142tuje si\u0119 cz\u0142owieka z wielkim charakterem, o bogatej osobowo\u015bci, identyfikuj\u0105cego si\u0119 z wielowiekow\u0105, ugruntowan\u0105 tradycj\u0105. A dlaczego si\u0119 nie kszta\u0142tuje? Bo by\u0142by to cz\u0142owiek my\u015bl\u0105cy, gro\u017any dla g\u0142upiej i prymitywnej w\u0142adzy. A ludzi my\u015bl\u0105cych w\u0142adza si\u0119 boi. Chce mie\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo \u015blepo poddane indoktrynacji, p\u0142askie intelektualnie, pozbawione g\u0142\u0119bszych pok\u0142ad\u00f3w wiedzy o sobie samym i w\u0142asnej przesz\u0142o\u015bci. Ale m\u0142odzie\u017c sw\u00f3j rozum ma. Umie, nawet okaleczona chor\u0105 o\u015bwiat\u0105, patrze\u0107 i s\u0142ucha\u0107, ma naturalny zmys\u0142 krytyczny. Jeszcze s\u0105 rodziny, Ko\u015bci\u00f3\u0142, jest troch\u0119 rzetelnych i odpowiedzialnych dziennikarzy, s\u0105 \u015bwiatli kap\u0142ani, \u017cywiej reaguj\u0105cy ostatnio na z\u0142o profesorowie. Im bardziej b\u0119dziemy poznawa\u0107 realn\u0105 i g\u0142\u0119bsz\u0105 prawd\u0119 o naszej gorzkiej rzeczywisto\u015bci, tym szerzej b\u0119dziemy otwiera\u0107 oczy.<\/p>\r\n

W li\u015bcie do m\u0142odzie\u017cy pisze Pan o \u015bledztwie w sprawie katastrofy smole\u0144skiej, kt\u00f3re toczy si\u0119 od ponad roku, ale do tej pory niczego de facto nie wyja\u015bni\u0142o. Dlaczego wi\u0119kszo\u015b\u0107 mainstreamowych dziennikarzy nie pr\u00f3buje nawet docieka\u0107 przyczyn wielkiej narodowej tragedii, id\u0105c oportunistycznie za rosyjsk\u0105 narracj\u0105?<\/strong>
– My\u015bl\u0119, \u017ce Polacy zareagowali na katastrof\u0119 smole\u0144sk\u0105 spontanicznie i zgodnie z w\u0142asnym sumieniem. Pogr\u0105\u017ceni w \u017ca\u0142obie masow\u0105 obecno\u015bci\u0105 przed Pa\u0142acem Prezydenckim dali dow\u00f3d, jak wa\u017cna jest wi\u0119\u017a spo\u0142eczna w obliczu tragedii. W g\u0142\u0119bi tej zbiorowo\u015bci tkwi\u0105 pami\u0119\u0107 i prawda. W\u0142adza panicznie si\u0119 zl\u0119k\u0142a tej pot\u0119\u017cnej zbiorowej pami\u0119ci. Dlatego ca\u0142y atak skierowa\u0142a na rozbicie jedno\u015bci, na podzielenie spo\u0142ecze\u0144stwa. I to dzielenie trwa do dzisiaj. Niestety, w tym dziele niszczenia wzi\u0119li udzia\u0142, poza rz\u0105dz\u0105cymi politykami, du\u017ca grupa spodlonych dziennikarzy i – rzecz jasna – ich mocodawcy. Decydowa\u0142y tu takie czynniki, jak: zniewolone umys\u0142y, pod\u0142o\u015b\u0107, ma\u0142o\u015b\u0107 charakter\u00f3w, lizusostwo, z\u0142y smak, zawodowy partykularyzm i jednostkowy egoizm. By\u0142 to moment sprawdzania, kto jest kim. Zwyci\u0119sko z tego wysz\u0142y niezale\u017cne umys\u0142y i mocne charaktery.<\/p>\r\n

Powiedzia\u0142 Pan: „J\u0119zyk jest rzeczywisto\u015bci\u0105 i w j\u0119zyku jest rzeczywisto\u015b\u0107”. Co m\u00f3wi o nas wsp\u00f3\u0142czesny j\u0119zyk \u015bwiata kultury i debaty publicznej?<\/strong>
– Ludzie sztuki w du\u017cej cz\u0119\u015bci zaprzedali si\u0119 bylejako\u015bci, cha\u0142turze i trywialno\u015bci. Ich j\u0119zyk to cz\u0119sto j\u0119zyk frazesu, bana\u0142u, kiczu i pozor\u00f3w. Zamiast autentycznej rozmowy o najwa\u017cniejszych problemach Polak\u00f3w pokazuje si\u0119 nam w telewizji jakie\u015b idiotyczne, lisie i wazeliniarskie „szk\u0142a kontaktowe” i „\u015bniadania mistrz\u00f3w”, w kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 wci\u0105\u017c ci sami po\u017cyteczni idioci, bez g\u0142\u0119bszej refleksji, z prymitywnymi hase\u0142kami i bufonad\u0105. Debata publiczna to sp\u00f3r o pryncypia, o to, jaka jest i ma by\u0107 nasza Polska, jakie zagro\u017cenia niesie Unia Europejska, dlaczego w\u0142adza k\u0142amie i oszukuje Nar\u00f3d. A \u015bwiat kultury chowa g\u0142ow\u0119 w piasek albo trz\u0119sie si\u0119 ze strachu. Jego j\u0119zyk staje si\u0119 j\u0119zykiem skundlenia.<\/p>\r\n

Niezale\u017cni arty\u015bci, podobnie jak w stanie wojennym, „schodz\u0105 do podziemia”, bo s\u0105 spychani na margines kultury b\u0119d\u0105cej no\u015bnikiem warto\u015bci.<\/strong>
– W\u0142adza si\u0119 degeneruje. Wybiera na twarz polskiej prezydencji w Unii Europejskiej pajaca i podrz\u0119dnego weso\u0142ka. To wskazuje na skal\u0119 zwyrodnienia, w tym przypadku ministra kultury. Degeneracja w\u0142adzy prowadzi\u0107 mo\u017ce tylko do katastrofy. Schodzenie przyzwoitych ludzi kultury i sztuki do podziemia to w\u0142a\u015bnie efekt owej degeneracji w\u0142adzy. Owo podziemie ma inny charakter ni\u017c w stanie wojennym, ale sens podobny: uwolni\u0107 si\u0119 od k\u0142amstwa, zniewolenia i represji. Ten proces trwa, b\u0119dzie si\u0119 poszerza\u0142 i pog\u0142\u0119bia\u0142.<\/p>\r\n

Jak ocenia Pan jako\u015b\u0107 stworzonego przez \u015brodowiska konserwatywne \u017cycia kulturowego? Dlaczego cz\u0119sto nie jest ono postrzegane przez m\u0142odych ludzi jako alternatywa kultury laickiej?<\/strong>
– Nie widz\u0119 jednolitego, dobrze zorganizowanego \u015brodowiska konserwatywnego. Si\u0142\u0105 kultury s\u0105 nie tylko solidne fundamenty aksjologiczne, ale du\u017ca aktywno\u015b\u0107 i zajmuj\u0105ca debata. Od lat rzeteln\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 prowadzi mocno ju\u017c osadzone w kulturze wydawnictwo Arcana. Ma spory wp\u0142yw na student\u00f3w. Tam si\u0119 krystalizuj\u0105 podstawowe idee konserwatywne. Pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe, kie\u0142kuj\u0105ce inicjatywy m\u0142odzie\u017cowe. Dobrym przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 pismo „Rzeczy Wsp\u00f3lne”, w kt\u00f3rym egoizm jednostkowy zast\u0119puje si\u0119 dobrem zbiorowym. Ma\u0142o znany Teatr Nie Teraz Tomasza A. \u0179aka z Tarnowa wystawia z m\u0142odymi aktorami pierwszy w Polsce dramat „Ballada wo\u0142y\u0144ska” po\u015bwi\u0119cony tragedii wymordowanych przez UPA Polak\u00f3w. W Kudowie-Zdroju by\u0142y dyrektor lokalnego muzeum Bronis\u0142aw Kami\u0144ski je\u017adzi po wsiach i zak\u0142ada ma\u0142e muzea domowe. Radio Rodzina z Wroc\u0142awia znakomicie organizuje Noce Ko\u015bcio\u0142\u00f3w, w kt\u00f3rych udzia\u0142 bior\u0105 ludzie kultury i dziesi\u0105tki tysi\u0119cy wiernych. G\u0142os Radia Maryja i Telewizji Trwam wzmacnia te tendencje. M\u0142ode pokolenie powoli, ale wyra\u017anie budzi si\u0119 ze z\u0142ego snu i samo z siebie odbudowuje niezb\u0119dne dla swego rozwoju warto\u015bci. W tym upatruj\u0119 odradzanie si\u0119 potencja\u0142u tw\u00f3rczego.<\/p>\r\n

Cz\u0119sto zabiera Pan g\u0142os w obronie pami\u0119ci Kres\u00f3w i ich mieszka\u0144c\u00f3w. Z czego, Pana zdaniem, wynika brak informacji o narodowo\u015bci pomordowanych we Lwowie w 1941 r. profesor\u00f3w na ufundowanym ostatnio przez w\u0142adze Wroc\u0142awia i Lwowa pomniku?<\/strong>
– W lipcu 1941 r. zostali zamordowani polscy profesorowie we Lwowie. 3 lipca br. prezydenci Wroc\u0142awia i Lwowa ods\u0142onili pomnik po\u015bwi\u0119cony ofiarom tej zbrodni, tyle tylko, \u017ce zabrak\u0142o na nim tablicy z napisem, i\u017c zostali zamordowani polscy profesorowie i \u017ce udzia\u0142 w mordach, opr\u00f3cz Niemc\u00f3w, brali tak\u017ce Ukrai\u0144cy. W trakcie uroczysto\u015bci skrajny nacjonalista Oleg Pankiewicz domaga\u0142 si\u0119 „demonta\u017cu pomnika ofiar UPA… we Wroc\u0142awiu”. A prezydent Wroc\u0142awia Rafa\u0142 Dutkiewicz nie zareagowa\u0142 na to, w swoim przem\u00f3wieniu za\u015b nie u\u017cy\u0142 okre\u015blenia „polscy profesorowie”, tylko „wybitni naukowcy publikuj\u0105cy g\u0142\u00f3wnie w j\u0119zyku polskim”. Organizatorzy nie pozwolili przem\u00f3wi\u0107 przedstawicielowi rodzin ofiar tej zbrodni. I zabrak\u0142o polskich flag narodowych. Takie zachowania wynikaj\u0105 ze strachu i braku poszanowania ludzkiej godno\u015bci.<\/p>\r\n

W tw\u00f3rczo\u015bci literackiej po\u015bwi\u0119ca Pan wiele miejsca stosunkom polsko-ukrai\u0144skim. W tekstach publicystycznych wybrzmiewa jednocze\u015bnie niepok\u00f3j z powodu niech\u0119ci polskich w\u0142adz do uznania rzezi wo\u0142y\u0144skiej za ludob\u00f3jstwo. W jaki spos\u00f3b nasze pa\u0144stwo powinno czci\u0107 pami\u0119\u0107 Polak\u00f3w – ofiar zbrodni na Wo\u0142yniu?<\/strong>
– W ksi\u0105\u017ckach „Ukrai\u0144ski kochanek”, „Zdrada” i „\u015alepcy id\u0105 do nieba” opowiadam o wielko\u015bci i dramacie polskich Kres\u00f3w, o obyczajach, kulturach, nacjach, j\u0119zykach i religiach, a bohaterami s\u0105 Polacy, Rusini – Ukrai\u0144cy, \u017bydzi, Ormianie, Bojkowie, Cyganie, Niemcy, Rosjanie… Powie\u015bci te pozwalaj\u0105 lepiej zrozumie\u0107 nasz\u0105 zafa\u0142szowan\u0105 histori\u0119 i nasze dzi\u015b. Chcia\u0142bym, by wiedza o Kresach by\u0142a powszechnie dost\u0119pna, poniewa\u017c Kresy w najwy\u017cszym stopniu budowa\u0142y przez wieki polsk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105. A najwa\u017cniejsze dzie\u0142a Mickiewicza, S\u0142owackiego, Moniuszki, Szymanowskiego, Paderewskiego, Sienkiewicza, Makuszy\u0144skiego, Schulza, Mackiewicza i Herberta nadal s\u0105 \u017cywe w zbiorowej wyobra\u017ani. Czczenie pami\u0119ci ofiar nale\u017cy do obowi\u0105zk\u00f3w pa\u0144stwa i jego instytucji. Powinna to by\u0107 wielka duchowa manifestacja jedno\u015bci i odpowiedzialno\u015bci za losy polskich obywateli, z udzia\u0142em w\u0142adz \u015bwieckich, duchownych i rodzin pomordowanych. Pa\u0144stwo ma obowi\u0105zek dba\u0107 o groby, symbole i pomniki ofiar. Najwy\u017csza pora, by polski parlament nazwa\u0142 zbrodni\u0119 kresow\u0105 ludob\u00f3jstwem i ustanowi\u0142 11 lipca Dniem Pami\u0119ci M\u0119cze\u0144stwa Kresowian. By w\u0142adze w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci zbudowa\u0142y w Warszawie pomnik pomordowanym i wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 w budowie muzeum kresowego.<\/p>\r\n

Wielk\u0105 wag\u0119 przyk\u0142ada Pan do nauczania historii i wskazywania w\u0142a\u015bciwych wzorc\u00f3w – „wielkich charakter\u00f3w i nieustraszonych postaw”. Kto wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 dla nas inspiracj\u0105?<\/strong>
– W historii Polski nie brakuje godnych podziwu postaci. Bohaterstwo rodzi si\u0119 w g\u0142\u0119bi ludzkiej duszy. Bohaterami s\u0105 ci, kt\u00f3rzy w trudnych warunkach staj\u0105 po stronie mi\u0142o\u015bci, prawdy, godno\u015bci, wolno\u015bci i sprawiedliwo\u015bci. Nieustaj\u0105c\u0105 inspiracj\u0105 w budowaniu dobra wsp\u00f3lnego s\u0105: b\u0142. Jan Pawe\u0142 II, ks. Jerzy Popie\u0142uszko, ks. Piotr Skarga, Tadeusz Ko\u015bciuszko, J\u00f3zef Pi\u0142sudski, Janusz Korczak, rtm Witold Pilecki, p\u0142k Ryszard Kukli\u0144ski, Anna Walentynowicz, oraz masowy ruch sprzeciwu „Solidarno\u015b\u0107”. To s\u0105 przyk\u0142ady, jak by\u0107 cz\u0142owiekiem prawym, odwa\u017cnym i z charakterem. Jak si\u0119 po\u015bwi\u0119ca\u0107 dla rzeczy wi\u0119kszych ni\u017c nasz osobisty los. Tylko z takich postaw rodzi si\u0119 dobro, a \u017cycie i \u015bwiat zyskuj\u0105 wymiar moralny.<\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\r\n

\r\n

Stanis\u0142aw Srokowski urodzi\u0142 si\u0119 w 1936 r. w miejscowo\u015bci Hnilcze k. Podhajec na Kresach Wschodnich, sk\u0105d zosta\u0142 z rodzin\u0105 wyp\u0119dzony w 1945 roku. Zamieszka\u0142 na ziemiach zachodnich. Absolwent polonistyki, animator kultury, dzia\u0142acz „Solidarno\u015bci”. Ma w dorobku wiele tomik\u00f3w poetyckich i powie\u015bci, szczeg\u00f3lne uznanie w ostatnich latach zyska\u0142 sag\u0105 kresow\u0105: „Ukrai\u0144ski kochanek”, „Zdrada” i „\u015alepcy id\u0105 do nieba” (wszystkie tomy ukaza\u0142y si\u0119 w wydawnictwie Arcana).<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zamiast autentycznej rozmowy o najwa\u017cniejszych problemach Polak\u00f3w pokazuje si\u0119 nam w telewizji jakie\u015b idiotyczne, lisie i wazeliniarskie „szk\u0142a kontaktowe” i „\u015bniadania mistrz\u00f3w”, w kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 wci\u0105\u017c ci sami po\u017cyteczni idioci, bez g\u0142\u0119bszej refleksji, z prymitywnymi hase\u0142kami i bufonad\u0105 Ze Stanis\u0142awem Srokowskim, poet\u0105, prozaikiem i dramaturgiem, rozmawia Agnieszka \u0179urek Opublikowa\u0142 Pan ostatnio list otwarty do m\u0142odzie\u017cy […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[98,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40747"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40747"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40747\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}