{"id":40658,"date":"2011-07-13T21:25:42","date_gmt":"2011-07-14T02:25:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=40658"},"modified":"2011-07-13T21:25:42","modified_gmt":"2011-07-14T02:25:42","slug":"wolynskie-pola-smierci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=40658","title":{"rendered":"Wo\u0142y\u0144skie pola \u015bmierci"},"content":{"rendered":"

Co z blisko 150 tysi\u0105cami Polak\u00f3w zamordowanych przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na Kresach i spoczywaj\u0105cych w niepo\u015bwi\u0119conej ziemi bez \u017cadnego upami\u0119tnienia? Czy pa\u0144stwu polskiemu wystarczy determinacji, aby si\u0119 o nich upomnie\u0107?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

W lesie nieopodal ukrai\u0144skiej wsi Sok\u00f3\u0142 w powiecie lubomelskim w ostatnich dniach czerwca br. dosz\u0142o do odkrycia masowych grob\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w wsi Ostr\u00f3wki i Wola Ostrowiecka zamordowanych przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich 30 sierpnia 1943 roku. W tej jednej z najkrwawszych zbrodni OUN-UPA na Wo\u0142yniu jednego dnia zosta\u0142o zabitych prawie 1100 bezbronnych Polak\u00f3w, w wi\u0119kszo\u015bci kobiet i dzieci. Najnowsze poszukiwania prowadzone przez Rad\u0119 Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa na wniosek rodzin pomordowanych doprowadzi\u0142y do zlokalizowania do\u0142\u00f3w, w kt\u00f3rych – wed\u0142ug relacji \u015bwiadk\u00f3w – Ukrai\u0144cy zakopali zw\u0142oki ponad 300 kobiet i dzieci.<\/strong>

– Wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazuj\u0105, \u017ce jest to powa\u017cny prze\u0142om. Jest szansa, \u017ce przesz\u0142o dwukrotnie zwi\u0119kszy si\u0119 liczba zidentyfikowanych szcz\u0105tk\u00f3w – powiedzia\u0142 „Naszemu Dziennikowi” Andrzej Kunert, sekretarz generalny ROPWiM.
Jeszcze w tym roku ma doj\u015b\u0107 do otwarcia wybudowanego przez Rad\u0119 Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa upami\u0119tnienia w Ostr\u00f3wkach, a w uroczysto\u015bciach maj\u0105 wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 prezydenci Polski i Ukrainy.

Zlikwidowa\u0107 wszystkich Polak\u00f3w<\/strong><\/p>\r\n

Apogeum banderowskiego ludob\u00f3jstwa na Kresach nast\u0105pi\u0142o 11 lipca 1943 roku, kiedy Ukrai\u0144ska Powsta\u0144cza Armia dokona\u0142a napa\u015bci na Polak\u00f3w jednocze\u015bnie w ok. 80 miejscowo\u015bciach. Tylko tego jednego dnia zgin\u0119\u0142o na Wo\u0142yniu – zale\u017cnie od szacunk\u00f3w – od kilku do kilkunastu tysi\u0119cy Polak\u00f3w. A przecie\u017c nast\u0119pnego dnia, tj. 12 lipca, zaatakowano 38 miejscowo\u015bci, 13 lipca – 15, od 14 do 19 lipca – 25… Po Wo\u0142yniu rozchodzi\u0142y si\u0119 mro\u017c\u0105ce krew w \u017cy\u0142ach wie\u015bci o okrucie\u0144stwie, z jakim wybijano do nogi polskie spo\u0142eczno\u015bci wiejskie. By\u0142y one tak przera\u017caj\u0105ce, \u017ce dla niekt\u00f3rych a\u017c… nieprawdopodobne. Ludzie, szczeg\u00f3lnie starsi, nie chcieli dawa\u0107 im wiary, s\u0105dzili, \u017ce kto\u015b celowo rozpuszcza nieprawdziwe pog\u0142oski. \u0141udzono si\u0119, \u017ce je\u015bli ju\u017c dosz\u0142o do spalenia jakiej\u015b polskiej wioski, to nast\u0105pi\u0142o to w odwecie za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z partyzantami, za ukrywanie \u017co\u0142nierzy i broni. Ma\u0142o komu mie\u015bci\u0142o si\u0119 w g\u0142owie, \u017ce mo\u017cna bestialsko wymordowa\u0107 wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w osady \u0142\u0105cznie z kobietami, starcami i dzie\u0107mi tylko i wy\u0142\u0105cznie dlatego, \u017ce s\u0105 Polakami. \u015awiadkowie wskazywali na przypadki wyj\u0105tkowej dwulicowo\u015bci ze strony ukrai\u0144skich s\u0105siad\u00f3w. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce na wie\u015b\u0107 o straszliwych mordach starali si\u0119 uspokaja\u0107 Polak\u00f3w, wskazywali na \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 ich od lat przyja\u017a\u0144, obiecywali, \u017ce w razie niebezpiecze\u0144stwa obroni\u0105 polskich s\u0105siad\u00f3w. Potem cz\u0119sto brali udzia\u0142 w ich masakrze. Przewa\u017cnie jednak w obawie przed identyfikacj\u0105 mordowali Ukrai\u0144cy przywiezieni z odleg\u0142ych okolic. Zdarza\u0142y si\u0119 te\u017c ca\u0142kiem nieodosobnione przypadki ostrzegania i ratowania Polak\u00f3w przez ukrai\u0144skich s\u0105siad\u00f3w.<\/p>\r\n

W dniach 29-30 sierpnia 1943 r. w powiecie lubomelskim oddzia\u0142y OUN-UPA przy wsparciu miejscowej ludno\u015bci zaatakowa\u0142y m.in. wsie: Jankowce, K\u0105ty, Czmykos, Borki, Holendry \u015awier\u017cowskie, Ostr\u00f3wki i Wol\u0119 Ostrowieck\u0105. „Zlikwidowa\u0142em wszystkich Polak\u00f3w od ma\u0142ego do starego. Wszystkie budynki spali\u0142em, mienie i chudob\u0119 zabra\u0142em dla potrzeb kurenia” – w tak lakonicznym meldunku „\u0141ysyj”, dow\u00f3dca kurenia UPA, we wrze\u015bniu 1943 r. donosi\u0142 kierownictwu OUN o wymordowaniu ponad tysi\u0105ca mieszka\u0144c\u00f3w Ostr\u00f3wek i Woli Ostrowieckiej. By\u0142 to fragment realizacji rozkazu dow\u00f3dcy UPA – K\u0142yma Sawura „Piwnycza” o „ca\u0142kowitej, powszechnej, fizycznej likwidacji ludno\u015bci polskiej”.<\/p>\r\n

– Koniec lata 1943 r. to czas, kiedy ca\u0142y ten teren by\u0142 w zasadzie ju\u017c „oczyszczony” z Polak\u00f3w – m\u00f3wi dr Leon Popek, historyk, przewodnicz\u0105cy Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Krzemie\u0144ca i Ziemi Wo\u0142y\u0144sko-Podolskiej, kt\u00f3rego przodkowie pochodzili z Ostr\u00f3wek, a dziadek straci\u0142 \u017cycie w mordzie 30 sierpnia 1943 roku. – To ju\u017c by\u0142a ko\u0144c\u00f3wka, dorzynanie tych, kt\u00f3rzy si\u0119 jeszcze uchowali. Uderzono w\u00f3wczas praktycznie we wszystkie wsie i kolonie, gdzie jeszcze mieszkali Polacy. W 20 miejscowo\u015bciach zgin\u0119\u0142o wtedy ok. 1700 os\u00f3b, najwi\u0119cej w Ostr\u00f3wkach i Woli Ostrowieckiej.
O ile w meldunku „\u0141ysoho” „akcja” zacz\u0119\u0142a si\u0119 jeszcze w nocy 29 sierpnia, kiedy nast\u0105pi\u0142 wymarsz w kierunku polskich wsi, gdy je okr\u0105\u017cono, samego mordu dokonano nast\u0119pnego dnia. O \u015bwicie 30 sierpnia uzbrojone oddzia\u0142y UPA bez oporu wkroczy\u0142y do obu wsi. Banderowcy, kt\u00f3rych si\u0142y historycy szacuj\u0105 na 2-2,5 tys., dzia\u0142ali zgodnie z wypracowan\u0105 ju\u017c wcze\u015bniej taktyk\u0105. Zapewniaj\u0105c o pokojowych zamiarach, lecz pod gro\u017ab\u0105 u\u017cycia broni, zgromadzili mieszka\u0144c\u00f3w w centralnych punktach wsi, oddzielili kobiety i dzieci od m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rych mordowano w pierwszej kolejno\u015bci. W ci\u0105gu jednego przedpo\u0142udnia zg\u0142adzono w ten spos\u00f3b ponad tysi\u0105c os\u00f3b.

Trupie pole<\/strong><\/p>\r\n

W Ostr\u00f3wkach kobiety z dzie\u0107mi zamkni\u0119to w ko\u015bciele. M\u0119\u017cczyzn zgromadzonych w szkole banderowcy wyprowadzali w dziesi\u0119cioosobowych grupach, eskortuj\u0105c do dw\u00f3ch odleg\u0142ych od siebie i le\u017c\u0105cych na skraju wsi obej\u015b\u0107, jakoby na badania sprawdzaj\u0105ce przydatno\u015b\u0107 bojow\u0105. Tam obezw\u0142adniano ich i uk\u0142adano w przygotowanych wcze\u015bniej do\u0142ach, a nast\u0119pnie ciosami siekier i m\u0142otk\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych do uboju byd\u0142a roz\u0142upywano czaszki.<\/p>\r\n

– Ojciec mia\u0142 siedemdziesi\u0105t lat, zna\u0142 wszystkich w okolicy, prawdopodobnie pozna\u0142 tych bandyt\u00f3w i zacz\u0105\u0142 ich wyzywa\u0107, wi\u0119c odr\u0105bali mu r\u0119ce i nogi i pozwolili, by w m\u0119czarniach skona\u0142 na brzegu zbiorowej mogi\u0142y – wspomina Tomasz Trusiuk, by\u0142y mieszkaniec Ostr\u00f3wek, jeden z niewielu \u017cyj\u0105cych \u015bwiadk\u00f3w zbrodni, kt\u00f3ry pami\u0119tnego 30 sierpnia 1943 r. straci\u0142 obydwoje rodzic\u00f3w. – Matk\u0119 zap\u0119dzili z innymi kobietami i dzie\u0107mi pod ukrai\u0144sk\u0105 wie\u015b Sok\u00f3\u0142, gdzie wszyscy zostali zastrzeleni.<\/p>\r\n

W Woli Ostrowieckiej, podobnie jak w Ostr\u00f3wkach, m\u0119\u017cczyzn wyprowadzano grupami do obej\u015bcia Stra\u017cyca, gdzie mordowano ich r\u00f3wnie\u017c ciosami w g\u0142ow\u0119. Kobiety zgromadzono w budynku szkolnym, a po jego zape\u0142nieniu w jednej ze stod\u00f3\u0142. I szko\u0142\u0119, i stodo\u0142\u0119 podpalono, kosz\u0105c z karabinu usi\u0142uj\u0105cych wydosta\u0107 si\u0119 z p\u0142omieni ludzi.
Oko\u0142o po\u0142udnia w trakcie rzezi mieszka\u0144c\u00f3w Ostr\u00f3wek w okolicy pojawi\u0142 si\u0119 oddzia\u0142 Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy co prawda nie garn\u0119li si\u0119 do ataku na pozycje banderowc\u00f3w, ale ostrzelali je z broni maszynowej. Ukrai\u0144cy zacz\u0119li si\u0119 wycofywa\u0107, co uratowa\u0142o wielu Polak\u00f3w zaszytych gdzie\u015b w zakamarkach swoich obej\u015b\u0107 metodycznie pl\u0105drowanych i palonych przez rezun\u00f3w. Sw\u00f3j odwr\u00f3t banderowcy os\u0142aniali kobietami, dzie\u0107mi i staruszkami wyprowadzonymi z ko\u015bcio\u0142a. Pod\u0105\u017cali najpierw w kierunku cmentarza, gdzie zastrzelono wiele niezdolnych do szybkiego marszu kobiet w stanie b\u0142ogos\u0142awionym, dzieci i starc\u00f3w, a nast\u0119pnie w stron\u0119 pobliskiej ukrai\u0144skiej wsi Sok\u00f3\u0142. W czasie drogi kobiety pomaga\u0142y sobie nie\u015b\u0107 ma\u0142e dzieci, ca\u0142y czas \u015bpiewa\u0142y pie\u015bni religijne.
Pod\u0105\u017caj\u0105c\u0105 na \u015bmier\u0107 kolumn\u0119 widzia\u0142a Helena Popek, by\u0142a mieszkanka Woli Ostrowieckiej, dzi\u015b 90-letnia kobieta o wspania\u0142ej pami\u0119ci, kt\u00f3ra w czasie ukrai\u0144skiego napadu straci\u0142a ojca Jana i siostr\u0119 Zofi\u0119 z dw\u00f3jk\u0105 ma\u0142ych dzieci.<\/p>\r\n

– Uciekali\u015bmy w pi\u0105tk\u0119: mama, dwaj bracia i ja z siostr\u0105 – opowiada traumatyczne wydarzenia. – Skierowali\u015bmy si\u0119 w stron\u0119 cmentarza w Ostr\u00f3wkach. Ukryci na polu mi\u0119dzy prosem a koniczyn\u0105 widzieli\u015bmy, jak Ukrai\u0144cy wycofywali si\u0119, p\u0119dz\u0105c kobiety i dzieci. Le\u017celi\u015bmy p\u0142asko na ziemi, \u017ceby nas nie dostrzegli, bo to pewna \u015bmier\u0107.
Gdy kobiety i dzieci dosz\u0142y na polan\u0119 nieopodal wsi Sok\u00f3\u0142 i sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce to miejsce ich ka\u017ani, jedna z niewiast, Ewa Szwed, prosi\u0142a banderowc\u00f3w, aby oszcz\u0119dzili przynajmniej dzieci. Zbrodniarze nie zamierzali pertraktowa\u0107, tylko wyci\u0105gali z grupy po kilka os\u00f3b, k\u0142adli je na \u015brodku polany i zabijali. Dzieci p\u0142aka\u0142y, najbli\u017csi \u017cegnali si\u0119, wybaczali sobie winy, modlili si\u0119. Pierwsze ofiary zak\u0142uwano bagnetami, ale okaza\u0142o si\u0119 to zbyt m\u0119cz\u0105ce, wi\u0119c do nast\u0119pnych ju\u017c strzelano.<\/p>\r\n

„Odprowadzali na \u015brodek polany, kazali k\u0142a\u015b\u0107 si\u0119 wko\u0142o, twarzami do ziemi. Zacz\u0119li strzela\u0107 ofiarom w ty\u0142 g\u0142owy, a my, \u017cywi, musieli\u015bmy na t\u0119 tragedi\u0119 patrze\u0107, patrze\u0107, jak gin\u0105 niewinni ludzie i ich najbli\u017csi: babcie, matki, siostry, bracia, c\u00f3rki, synowie, bo wszyscy byli ze sob\u0105 spokrewnieni” – opowiada\u0142 Aleksander Pradun, jeden z niewielu ocala\u0142ych z masakry. „Widzia\u0142em okropne sceny. Rozstrzeliwani w po\u015bpiechu ludzie nieraz byli trafiani niecelnie. Zranieni \u015bmiertelnie podrywali si\u0119 konwulsyjnie i zn\u00f3w opadali na ziemi\u0119. Dobijano ich, ale najcz\u0119\u015bciej w m\u0119czarniach ko\u0144czyli \u017cywot. Z jednej grupy, pop\u0119dzonej na miejsce ka\u017ani, po serii strza\u0142\u00f3w poderwa\u0142a si\u0119 ma\u0142a dziewczynka, mo\u017ce sze\u015bcioletnia, i zacz\u0119\u0142a mocno krzycze\u0107 „mamo”, ale matka ju\u017c nie \u017cy\u0142a. Widz\u0105c to, „bulbacha” podni\u00f3s\u0142 karabin i strzeli\u0142 do niej. Trafi\u0142, ale nie zabi\u0142. Dziewczynka upad\u0142a, ale natychmiast si\u0119 poderwa\u0142a i krzycz\u0105c, zacz\u0119\u0142a i\u015b\u0107 po trupach, padaj\u0105c i wstaj\u0105c. Bulbowiec znowu w ni\u0105 strzeli\u0142. Tym razem a\u017c trzykrotnie. Dziewczynka wci\u0105\u017c podnosi\u0142a si\u0119 i krzycza\u0142a. Zdenerwowany podbieg\u0142 do niej i dobi\u0142 kolb\u0105 karabinu”.<\/p>\r\n

Masakr\u0119 prze\u017cy\u0142o zaledwie kilkana\u015bcie os\u00f3b, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 z powodu ran zmar\u0142a niebawem. Licz\u0105cego w\u00f3wczas 13 lat Aleksandra Praduna, zalanego krwi\u0105 zastrzelonej matki, banderowcy przez przeoczenie nie zamordowali. Po ich odej\u015bciu wygrzeba\u0142 si\u0119 spod cia\u0142 i uciek\u0142 z trupiego pola, jak p\u00f3\u017aniej Ukrai\u0144cy nazwali miejsce zbrodni.
Pocz\u0105tkowo oprawcy nie zamierzali nawet pogrzeba\u0107 swoich ofiar. Porzucone cia\u0142a zacz\u0119\u0142y jednak si\u0119 rozk\u0142ada\u0107 i dopiero ogromny fetor wymusi\u0142 zakopanie ponad 300 zw\u0142ok.<\/p>\r\n

– Wszystko wskazuje na to, \u017ce to dow\u00f3dztwo UPA wr\u0119cz przymusi\u0142o miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107 do pogrzebania zw\u0142ok – twierdzi dr Leon Popek. – Dopiero wtedy wykopano do\u0142y i hakami, bosakami \u015bci\u0105gano do nich szcz\u0105tki.

Walka o pami\u0119\u0107<\/strong><\/p>\r\n

W PRL t\u0142umiono wszelkie pr\u00f3by kultywowania pami\u0119ci ofiar banderowskich zbrodni na Kresach, gdy\u017c historia polskiej obecno\u015bci za Bugiem by\u0142a nie na r\u0119k\u0119 zar\u00f3wno komunistom w Polsce, jak i w ZSRS. Na d\u0142ugie dziesi\u0119ciolecia nad ofiarami zbrodni w Ostr\u00f3wkach i Woli Ostrowieckiej, podobnie jak nad zamordowanymi przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w w tysi\u0105cach innych osad na Kresach, zapanowa\u0142a oficjalna grobowa cisza. W tym czasie trupie pole pod Soko\u0142em por\u00f3s\u0142 sosnowy las, a po istniej\u0105cych od XVI wieku gwarnych wsiach Ostr\u00f3wki i Wola Ostrowiecka, z ko\u015bcio\u0142em, szko\u0142ami i zwart\u0105 zabudow\u0105 licz\u0105c\u0105 kilkaset obej\u015b\u0107 pozosta\u0142o dos\u0142ownie kilka zdzicza\u0142ych drzew owocowych i zalegaj\u0105cy gdzieniegdzie ceglany gruz. Wykopano nawet kamienne „kocie \u0142by” z biegn\u0105cej \u015brodkiem wsi drogi. Dopiero po przemianach 1989 r. w Polsce i rozpadzie ZSRS \u015brodowiska kresowe mog\u0142y rozpocz\u0105\u0107 starania o upami\u0119tnienie swoich bliskich spoczywaj\u0105cych tysi\u0105cami w niepo\u015bwi\u0119conej ziemi za Bugiem. Jednym z wielu wyrastaj\u0105cych wtedy jak grzyby po deszczu stowarzysze\u0144 kresowych by\u0142o Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Krzemie\u0144ca i Ziemi Wo\u0142y\u0144sko-Podolskiej. Od 1992 r. jego prezesem jest dr Leon Popek, kt\u00f3ry nie kryje, \u017ce swoje wykszta\u0142cenie i kierunek bada\u0144 podporz\u0105dkowa\u0142 konieczno\u015bci udokumentowania tragicznego losu mieszka\u0144c\u00f3w jego rodzinnych stron.<\/p>\r\n

– Gdybym ponad 30 lat temu nie zacz\u0105\u0142 zbiera\u0107 relacji, dokument\u00f3w, ustala\u0107 nazwisk, dzisiaj praktycznie by\u0142oby to niemo\u017cliwe – wskazuje. – Zebra\u0142em wtedy ponad 70 relacji i by\u0142 to najwy\u017cszy czas, gdy\u017c \u017cyli \u015bwiadkowie i mieli znacznie lepsz\u0105 pami\u0119\u0107 ni\u017c teraz. Dzi\u015b ten temat jest ju\u017c w zasadzie zamkni\u0119ty.<\/p>\r\n

To g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki dr. Popkowi zbrodnia w Ostr\u00f3wkach sta\u0142a si\u0119 jednym z najbardziej znanych i najlepiej udokumentowanych mord\u00f3w dokonanych przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na polskiej ludno\u015bci kresowej. Niebawem uka\u017ce si\u0119 kolejna scalaj\u0105ca dotychczasow\u0105 wiedz\u0119 na temat Ostr\u00f3wek i Woli Ostrowieckiej publikacja historyka.<\/p>\r\n

R\u00f3wnie\u017c determinacji dr. Popka nale\u017cy przypisa\u0107 fakt, \u017ce w 1992 r. uda\u0142o si\u0119 przeprowadzi\u0107 jedyn\u0105 jak do tej pory ekshumacj\u0119 ofiar zbrodni OUN-UPA na Wo\u0142yniu. Do kwatery na cmentarzu parafialnym w Ostr\u00f3wkach przeniesiono w\u00f3wczas szcz\u0105tki 324 os\u00f3b z dw\u00f3ch zbiorowych mogi\u0142 w Ostr\u00f3wkach i Woli Ostrowieckiej. Uzyskano twarde dowody na to, \u017ce banderowcy mordowali, rozbijaj\u0105c swoim ofiarom g\u0142owy narz\u0119dziami w rodzaju siekier czy m\u0142ot\u00f3w.<\/p>\r\n

Niestety, wynik tych bada\u0144 jakby zaszokowa\u0142 w\u0142adze ukrai\u0144skie, kt\u00f3re na d\u0142ugie lata „zamrozi\u0142y” mo\u017cliwo\u015b\u0107 poszukiwa\u0144 i upami\u0119tnie\u0144 zbiorowych mogi\u0142 ofiar banderowskiego ludob\u00f3jstwa. Nie wywo\u0142a\u0142o to \u017cadnej reakcji pa\u0144stwa polskiego, preferuj\u0105cego polityk\u0119 schlebiania za wszelk\u0105 cen\u0119 wschodniemu s\u0105siadowi. Zielone \u015bwiat\u0142o na kr\u00f3tko pojawi\u0142o si\u0119 jeszcze w 2003 r., kiedy Ostr\u00f3wki mia\u0142y sta\u0107 si\u0119 miejscem symbolicznego pochylenia si\u0119 nad ofiarami nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich przez prezydent\u00f3w Polski i Ukrainy, ale ostatecznie wybrano Poryck, gdzie jednak skala dokonanej zbrodni by\u0142a znacznie mniejsza.<\/p>\r\n

Nieustaj\u0105ce monity s\u0142ane do w\u0142adz polskich i ukrai\u0144skich, wydawane ksi\u0105\u017cki i albumy, wreszcie coroczne pielgrzymki do Ostr\u00f3wek organizowane przez Leona Popka zacz\u0119\u0142y kruszy\u0107 mur ukrai\u0144skiego oporu. W pa\u017adzierniku 2007 r. r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki aktywno\u015bci \u015bp. min. Andrzeja Przewo\u017anika, sekretarza generalnego ROPWiM, w\u0142adze ukrai\u0144skie zgodzi\u0142y si\u0119 na poszukiwania pozosta\u0142ych zbiorowych mogi\u0142 w Ostr\u00f3wkach i Woli Ostrowieckiej. Wtedy nie przynios\u0142y one jednak pozytywnego rezultatu. Dopiero prace badawcze wznowione w ostatnich dniach czerwca br. doprowadzi\u0142y do odkrycia wsp\u00f3lnej mogi\u0142y na tzw. trupim polu w pobli\u017cu ukrai\u0144skiej wsi Sok\u00f3\u0142, gdzie w pi\u0119ciu do\u0142ach zakopano ponad 300 kobiet i dzieci.<\/p>\r\n

– Po przeprowadzonych badaniach archeologicznych mamy niemal pewno\u015b\u0107, \u017ce uda\u0142o si\u0119 nam odnale\u017a\u0107 os\u0142awione pole \u015bmierci. S\u0105dzimy, \u017ce liczba zidentyfikowanych mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 nawet dwukrotnie – poinformowa\u0142 Andrzej Kunert.<\/p>\r\n

Wed\u0142ug zapowiedzi szefa ROPWiM, dalsze poszukiwania i ekshumacja odnalezionych cia\u0142 b\u0119d\u0105 przeprowadzone jeszcze w tym miesi\u0105cu, po czym Rada przyst\u0105pi do budowy okaza\u0142ego upami\u0119tnienia zamordowanych w Ostr\u00f3wkach i Woli Ostrowieckiej. W zwi\u0105zku ze znalezieniem zbiorowej mogi\u0142y planowane wst\u0119pnie na koniec sierpnia spotkanie prezydent\u00f3w Komorowskiego i Janukowycza w Ostr\u00f3wkach mo\u017ce zosta\u0107 przesuni\u0119te o miesi\u0105c lub p\u00f3\u0142tora.<\/p>\r\n

– Opr\u00f3cz tych 300 os\u00f3b w lesie pod Soko\u0142em, w mogile u Suszka le\u017cy ok. 100 ludzi, w pobli\u017cu szko\u0142y w Woli Ostrowieckiej trzeba szuka\u0107 kolejnych 250, kt\u00f3rzy zostali spaleni tak jak 25 os\u00f3b w stodole Witj\u00f3w, i jeszcze 25 zabitych ko\u0142o ku\u017ani Ba\u0142andy, 5 na tzw. ksi\u0119\u017cym wygonie – wylicza dr Leon Popek. – Wraz z pojedynczymi zw\u0142okami rozrzuconymi po okolicy – w studniach, na polach czy w obej\u015bciach – daje to ustalon\u0105 przez nas liczb\u0119 zamordowanych si\u0119gaj\u0105c\u0105 ok. 1080 os\u00f3b.<\/p>\r\n

Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce s\u0105 to zabici zaledwie z dw\u00f3ch polskich wsi na Wo\u0142yniu. A co z ok. 150 tysi\u0105cami Polak\u00f3w zamordowanych przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na Kresach i w 90 proc. spoczywaj\u0105cych w niepo\u015bwi\u0119conej ziemi bez \u017cadnego upami\u0119tnienia? Czy pa\u0144stwu polskiemu wystarczy determinacji, aby upomnie\u0107 si\u0119 i o nich?

Adam Kruczek<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Co z blisko 150 tysi\u0105cami Polak\u00f3w zamordowanych przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na Kresach i spoczywaj\u0105cych w niepo\u015bwi\u0119conej ziemi bez \u017cadnego upami\u0119tnienia? Czy pa\u0144stwu polskiemu wystarczy determinacji, aby si\u0119 o nich upomnie\u0107? W lesie nieopodal ukrai\u0144skiej wsi Sok\u00f3\u0142 w powiecie lubomelskim w ostatnich dniach czerwca br. dosz\u0142o do odkrycia masowych grob\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w wsi Ostr\u00f3wki i Wola Ostrowiecka […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[167,17],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40658"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40658"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40658\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40658"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40658"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40658"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}