{"id":40515,"date":"2011-07-10T10:28:23","date_gmt":"2011-07-10T15:28:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=40515"},"modified":"2011-07-10T10:28:23","modified_gmt":"2011-07-10T15:28:23","slug":"mikroslady-zostalyby-w-kamizelkach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=40515","title":{"rendered":"Mikro\u015blady zosta\u0142yby w kamizelkach"},"content":{"rendered":"

Z mjr. rez. Robertem Terel\u0105, pirotechnikiem, by\u0142ym funkcjonariuszem Biura Ochrony Rz\u0105du, rozmawia Piotr Czartoryski-Sziler<\/strong>

Prokuratorzy, wykluczaj\u0105c wst\u0119pnie hipotez\u0119 tzw. udzia\u0142u os\u00f3b trzecich, powo\u0142ali si\u0119 na opinie bieg\u0142ych z Wojskowego Instytutu Chemii i Radiometrii, kt\u00f3rzy nie stwierdzili obecno\u015bci w miejscu katastrofy materia\u0142\u00f3w wybuchowych, toksycznych i radioaktywnych, jak r\u00f3wnie\u017c ponadnormatywnego promieniowania.<\/strong>
– W przytoczonym przez pana twierdzeniu brakuje informacji o zakresie przeprowadzonych przez Wojskowy Instytut Chemii i Radiologii bada\u0144 na okoliczno\u015b\u0107 wyst\u0105pienia okre\u015blonych zwi\u0105zk\u00f3w, substancji czy te\u017c pierwiastk\u00f3w. Nie stwierdzono r\u00f3wnie\u017c obecno\u015bci mieszanin i zwi\u0105zk\u00f3w zdolnych do wybuchu, jednocze\u015bnie niekwalifikowanych jako materia\u0142 wybuchowy. W czasie wybuchu, gdy zosta\u0142 u\u017cyty konwencjonalny materia\u0142 wybuchowy lub mieszanina zdolna do wybuchu, promieniowanie jonizuj\u0105ce nie wyst\u0119puje, a przynajmniej nie jest mo\u017cliwe do zarejestrowania przez etatowe urz\u0105dzenia BOR, mam tu na my\u015bli monitor ska\u017ce\u0144 radioaktywnych, gdzie moc dawki przed wybuchem i po nim by\u0142a prawie identyczna. Ka\u017cdorazowo BOR wraz z innymi s\u0142u\u017cbami wykonuje przed wylotem samolotu rozpoznanie na okoliczno\u015b\u0107 promieniowania radiologicznego. Nie potrafi\u0119 okre\u015bli\u0107, jakie zjawiska dodatkowe wyst\u0119puj\u0105 w otoczeniu przy wybuchu etatowych \u015brodk\u00f3w wojskowych.

Zmycia z kad\u0142uba, wykonane przez Rosjan 12 kwietnia 2010 r., nie wykaza\u0142y \u015blad\u00f3w materia\u0142\u00f3w wybuchowych. Na czym polega\u0142o to badanie?<\/strong>
– Prawdopodobnie Rosjanie wykonywali \u015bci\u0105ganie \u015blad\u00f3w z kad\u0142uba poprzez pocieranie specjalnymi no\u015bnikami i analizowali zawarto\u015b\u0107 chemiczn\u0105 na tych no\u015bnikach. Na temat skuteczno\u015bci takiej metody wiarygodn\u0105 opini\u0119 mo\u017ce wyda\u0107 Centralne Laboratorium Kryminalistyczne. Je\u015bli nast\u0105pi\u0142by wybuch w samolocie, wskazane by\u0142oby zbadanie mikro\u015blad\u00f3w zar\u00f3wno na wyposa\u017ceniu samolotu, czyli fotelach i innych cz\u0119\u015bciach sta\u0142ych, jak i na ubraniach pasa\u017cer\u00f3w. Wydaje mi si\u0119, \u017ce istotne by\u0142oby r\u00f3wnie\u017c zidentyfikowanie, gdzie kt\u00f3ry pasa\u017cer siedzia\u0142 w trakcie katastrofy. R\u00f3\u017cnica umiejscowienia pasa\u017cer\u00f3w w tupolewie i locie rejsowym polega na tym, \u017ce w locie rejsowym ka\u017cda osoba ma przypisane miejsce i tam siedzi. Wprawdzie fotele w Tu-154M s\u0105 numerowane, ale pasa\u017cerowie siadaj\u0105 dowolnie.

Po zderzeniu samolotu z ziemi\u0105 by\u0142o ma\u0142o p\u0142omieni. To standardowe?<\/strong>
– Ogl\u0105da\u0142em du\u017co wypadk\u00f3w, kt\u00f3re robi NASA symulacyjnie w ramach bada\u0144. S\u0105 wypadki, gdzie samolot uderza np. w beczki z paliwem i wszystko wybucha do 50 metr\u00f3w, s\u0105 te\u017c wypadki, gdzie samolot upada, ci\u0105gnie po ziemi, leci dym, ogie\u0144 i nie ma tego zap\u0142onu albo nast\u0119puje on po znacznie d\u0142u\u017cszym czasie. Tutaj nie ma regu\u0142y.

Swego czasu furor\u0119 w internecie zrobi\u0142 film, znany pod umownym tytu\u0142em „Samolot p\u0142onie”. Co Pan, jako pirotechnik, s\u0105dzi o d\u017awi\u0119kach, kt\u00f3re zosta\u0142y na nim zarejestrowane?<\/strong>
– Film istnieje i jest to fakt nie do podwa\u017cenia. Jestem przekonany, \u017ce pochodzi z miejsca katastrofy i zosta\u0142 wykonany przez jednego ze \u015bwiadk\u00f3w zdarzenia. Po obejrzeniu tego filmu wydaje mi si\u0119, \u017ce strza\u0142y pad\u0142y. Nie mam poj\u0119cia, sk\u0105d pochodzi\u0142y, s\u0105dz\u0119, \u017ce w tej kwestii jasne stanowisko powinna zaj\u0105\u0107 prokuratura. Natomiast mog\u0119 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 stwierdzi\u0107, \u017ce nie m\u00f3g\u0142 to by\u0107 wybuch butli z tlenem. Na pok\u0142adzie Tu-154M znajduj\u0105 si\u0119 butle ze spr\u0119\u017conym powietrzem do ci\u015bnienia oko\u0142o 200 atmosfer. Taka butla ma wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 do ok. 260 atmosfer, wi\u0119c jej wybuch fizyczny nast\u0105pi\u0142by przy ci\u015bnieniu ponad 300 atmosfer. Powietrze, kt\u00f3re gwa\u0142townie rozpr\u0119\u017cy\u0142oby si\u0119 przy tak du\u017cym ci\u015bnieniu, da\u0142oby efekt d\u017awi\u0119kowy i wzrokowy podobny do wybuchu np. ma\u0142ego \u0142adunku wybuchowego. Takie zjawisko by\u0142oby widoczne przy ziemi. Cz\u0119\u015b\u0107 gruntu z elementami butli przemie\u015bci\u0142aby si\u0119 do g\u00f3ry.
Z mjr. rez. Robertem Terel\u0105, pirotechnikiem, by\u0142ym funkcjonariuszem Biura Ochrony Rz\u0105du, rozmawia Piotr Czartoryski-Sziler
<\/strong><\/p>\r\n

\r\n


<\/strong>
Rosyjscy \u017co\u0142nierze zeznawali przed prokuratorami, \u017ce przed zderzeniem z ziemi\u0105 w okolicach ogona samolotu widzieli b\u0142ysk. Mo\u017cna okre\u015bli\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o jego pochodzenia?<\/strong>
– \u00c5\u00b9r\u00f3de\u0142 pochodzenia obserwowanego przez \u015bwiadk\u00f3w b\u0142ysku mo\u017ce by\u0107 wiele. W tym akurat przypadku zjawisko b\u0142ysku, kt\u00f3re mog\u0142o wyst\u0105pi\u0107, jest zale\u017cne od okoliczno\u015bci, w jakich zaistnia\u0142o i jakie ewentualnie dodatkowe zjawiska mu towarzyszy\u0142y. Zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce \u015bwiadkowie obserwuj\u0105cy okre\u015blone wydarzenie s\u0105 w stanie w spos\u00f3b wiarygodny opisa\u0107 to, co widz\u0105 i s\u0142ysz\u0105, i opis ten b\u0119dzie u wielu os\u00f3b identyczny, to nale\u017cy tak\u0105 okoliczno\u015b\u0107 zbada\u0107, tj. co by\u0142o przyczyn\u0105 zaistnienia b\u0142ysku i jaki mia\u0142 on ewentualny wp\u0142yw na dalszy przebieg wydarze\u0144. Nie by\u0142em na miejscu zdarzenia i nie widzia\u0142em na \u017cadnym og\u00f3lnie dost\u0119pnym materiale tej fazy lotu, w kt\u00f3rej akurat to zjawisko wyst\u0105pi\u0142o. Gdyby to ode mnie zale\u017ca\u0142o, zbada\u0142bym m.in., czy to zjawisko mog\u0142o pochodzi\u0107 np. od o\u015bwietlenia samolotu lub od innego \u017ar\u00f3d\u0142a \u015bwiat\u0142a, a \u015bwiadkowie w zwi\u0105zku ze swoim po\u0142o\u017ceniem i ograniczon\u0105 widoczno\u015bci\u0105 otoczenia mogli zaobserwowa\u0107 z\u0142udzenie optyczne. Wydaje mi si\u0119, \u017ce w tej kwestii powinni zaj\u0105\u0107 stanowisko eksperci z zakresu lotnictwa i odpowiedzie\u0107, czy \u017ar\u00f3d\u0142em takiego zjawiska m\u00f3g\u0142by by\u0107 pracuj\u0105cy silnik tupolewa.

To jedyne mo\u017cliwe \u017ar\u00f3d\u0142a?<\/strong>
– Nie. Je\u015bli wyst\u0105pi\u0142 b\u0142ysk, to \u017ar\u00f3de\u0142 pochodzenia zaobserwowanego przez \u015bwiadk\u00f3w b\u0142ysku nie mo\u017ce by\u0107 dwa, trzy – tylko wiele. Zrozumia\u0142em, \u017ce w domy\u015ble pyta pan, czy mo\u017ce pochodzi\u0107 z wybuchu. Tak, m\u00f3g\u0142by by\u0107 nast\u0119pstwem wybuchu. Na potwierdzenie lub wykluczenie takiej tezy nale\u017ca\u0142oby przeprowadzi\u0107 badania na okoliczno\u015b\u0107 mikro\u015blad\u00f3w. Zak\u0142adaj\u0105c hipotetycznie, \u017ce w Smole\u0144sku mog\u0142o doj\u015b\u0107 do tzw. zdarzenia z udzia\u0142em os\u00f3b trzecich, trzeba zda\u0107 sobie spraw\u0119 z faktu, \u017ce \u0142adunek nie musi mie\u0107 10 kilogram\u00f3w. Wystarczy umie\u015bci\u0107 w obudowie okre\u015blonego elementu samolotu \u0142adunek, kt\u00f3ry jest pozornie podobny do elementu wyposa\u017cenia samolotu i ma raptem 20 gram. Uszkodzenie istotnej dla bezpiecze\u0144stwa lotu cz\u0119\u015bci instalacji samolotu mo\u017ce doprowadzi\u0107 do katastrofy. Wybuch przestrzenny by\u0142by mo\u017cliwy, gdyby np. rozpyli\u0142o si\u0119 paliwo, stworzy\u0142o mieszank\u0119 paliwow\u0105 i zosta\u0142by zainicjowany zap\u0142on. Ale to przy za\u0142o\u017ceniu, gdyby…

Ale \u017ceby m\u00f3c to stwierdzi\u0107, trzeba mie\u0107 dost\u0119p do bezpo\u015brednich, pierwotnych dowod\u00f3w, a te zosta\u0142y na terenie Federacji Rosyjskiej.<\/strong>
– Jak najbardziej, \u015bledztwo i inne post\u0119powania wyja\u015bniaj\u0105ce powinny by\u0107 oparte wy\u0142\u0105cznie na dowodach. Nale\u017cy tu zaznaczy\u0107, \u017ce zeznania \u015bwiadk\u00f3w katastrofy to te\u017c dowody. Ich istotno\u015b\u0107 jako materia\u0142u dowodowego w \u015bledztwie oczywi\u015bcie jest oceniana przez \u015bledczych prowadz\u0105cych post\u0119powanie. Strona rosyjska powinna okre\u015bli\u0107, na podstawie jakich dowod\u00f3w wykluczy\u0142a ewentualny zamach terrorystyczny z u\u017cyciem materia\u0142\u00f3w wybuchowych. Na pewno wykluczenie w\u0105tku zamachu z u\u017cyciem materia\u0142\u00f3w wybuchowych lub substancji, mieszanin zdolnych do wybuchu powinno nast\u0105pi\u0107 w obecno\u015bci polskich ekspert\u00f3w, kt\u00f3rzy mog\u0105 stanowi\u0107 wsparcie z dziedziny materia\u0142\u00f3w wybuchowych. Na marginesie, nie s\u0142ysza\u0142em, aby jakakolwiek ze stron bior\u0105cych czynny udzia\u0142 w post\u0119powaniu stwierdzi\u0142a, \u017ce wyklucza u\u017cycie mieszaniny lub substancji zdolnej do wybuchu, kt\u00f3ra w \u015bwietle przepis\u00f3w nie stanowi de facto materia\u0142u wybuchowego. Cho\u0107 s\u0105 one uznawane za konwencjonalne \u015brodki terrorystyczne i mog\u0105 by\u0107 bardzo skuteczn\u0105 broni\u0105 w celu przeprowadzenia zamachu. Osobi\u015bcie zada\u0142bym pytanie Rosjanom, w jaki spos\u00f3b wykluczyli u\u017cycie np. nadtlenku acetonu (TATP), kt\u00f3ry nie jest materia\u0142em wybuchowym, tylko niebezpieczn\u0105 substancj\u0105 o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach materia\u0142u wybuchowego i mo\u017cna go skutecznie u\u017cy\u0107 do zamachu.

Nie boi si\u0119 Pan pos\u0105dzenia o multiplikacj\u0119 teorii spiskowych, tak\u0105 \u0142at\u0119 przypi\u0119to ju\u017c m.in. Antoniemu Macierewiczowi, gdy podnosi\u0142 problem tzw. sztucznej mg\u0142y.<\/strong>
– Tym, kt\u00f3rzy dyskredytuj\u0105 pos\u0142a Macierewicza i cz\u0142onk\u00f3w parlamentarnego zespo\u0142u smole\u0144skiego i twierdz\u0105, \u017ce nie mo\u017cna wytworzy\u0107 zas\u0142ony dymnej w postaci sztucznej mg\u0142y, chc\u0119 wyja\u015bni\u0107, i\u017c tak\u0105 zas\u0142on\u0119 dymn\u0105 mo\u017cna zrobi\u0107. Oczywi\u015bcie, ten w\u0105tek mo\u017ce by\u0107 tematem do drwin, lecz s\u0105 do tego specjalne urz\u0105dzenia dzia\u0142aj\u0105ce na bazie silnik\u00f3w odrzutowych, zamontowane na podwoziach pojazd\u00f3w terenowych typu Ural. Standardowo s\u0105 w wyposa\u017ceniu wojsk chemicznych i s\u0142u\u017c\u0105 zar\u00f3wno do przeprowadzenia odka\u017cania sprz\u0119tu wojskowego, jak r\u00f3wnie\u017c jako generatory zas\u0142ony dymnej. Rosjanie posiadaj\u0105 taki sprz\u0119t pod nazw\u0105 TMC-65. Podobny sprz\u0119t by\u0142 w wyposa\u017ceniu polskiej armii, wykorzystywano do tego, o ile dobrze pami\u0119tam, silnik odrzutowy z samolotu szkolno-bojowego Iskra. Skuteczno\u015b\u0107 tych urz\u0105dze\u0144 jest uzale\u017cniona m.in. od warunk\u00f3w atmosferycznych, przede wszystkim od wilgotno\u015bci powietrza w rejonie ich u\u017cycia. Wytwarzana przez te urz\u0105dzenia zas\u0142ona dymna w okre\u015blonych warunkach mo\u017ce by\u0107 postrzegana jako mg\u0142a.

Niekt\u00f3re osoby przebywaj\u0105ce w Smole\u0144sku tu\u017c po katastrofie skar\u017cy\u0142y si\u0119 na problemy z telefonami kom\u00f3rkowymi, znikn\u0119\u0142a im cz\u0119\u015b\u0107 zapisanych informacji. Mo\u017cna to wyt\u0142umaczy\u0107 w jaki\u015b racjonalny spos\u00f3b, np. dzia\u0142aniem urz\u0105dze\u0144 elektromagnetycznych?<\/strong>
– To zjawisko przywodzi mi na my\u015bl zaprezentowany przez Rosjan w 2001 roku system ochrony przestrzeni powietrznej. System nazywa si\u0119 „MMPS RANETS-E” i jest to mikrofalowy mobilny system ochrony przeciwlotniczej. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce mikrofale to rodzaj promieniowania elektromagnetycznego, to jest to bro\u0144 elekromagnetyczna. Urz\u0105dzenia do wytworzenia impuls\u00f3w elektromagnetycznych istniej\u0105 i maj\u0105 zastosowanie r\u00f3wnie\u017c w technice „cywilnej”. W roku 2009 kanadyjska firma opracowa\u0142a system EMP (elektromagnetyczny impuls), kt\u00f3ry w za\u0142o\u017ceniu mia\u0142 do dwustu metr\u00f3w uszkadza\u0107 impulsem elektromagnetycznym m.in. systemy pracuj\u0105ce na p\u00f3\u0142przewodnikach. Przeznaczeniem docelowym tego systemu jest „bezpieczne” unieruchomienie pojazd\u00f3w mechanicznych w czasie ruchu. Oczywi\u015bcie w polu jego dzia\u0142ania wszystkie urz\u0105dzenia elektroniczne mog\u0105 by\u0107 nieodwracalnie uszkodzone.

Widzia\u0142 Pan taki system?<\/strong>
– Tak. Widzia\u0142em na zdj\u0119ciach system do walki elektronicznej. By\u0142 rozbudowany na podwoziach mobilnych, tj. pojazdach terenowych typu Ural. Widzia\u0142em r\u00f3wnie\u017c urz\u0105dzenie produkcji rosyjskiej w jednej z polskich firm, zreszt\u0105 prowadzonej przez by\u0142ego funkcjonariusza BOR kpt. rez. Jaros\u0142awa Bartniczuka. Urz\u0105dzenie to, zapobiegaj\u0105ce przeciwdzia\u0142aniu inwigilacyjnemu, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142o z laptopem i dzia\u0142a\u0142o w charakterze przeno\u015bnego BTS-u. Bez udzia\u0142u BTS-\u00f3w operatora telefonii kom\u00f3rkowej tworzy\u0142o w\u0142asn\u0105 lokaln\u0105 sie\u0107 i przesy\u0142a\u0142o na telefon okre\u015blonego u\u017cytkownika informacje wysy\u0142ane przez operatora tego urz\u0105dzenia. Rzeczywi\u015bcie, ciekawe jest to, \u017ce kilka os\u00f3b po katastrofie stwierdzi\u0142o, i\u017c mia\u0142y problem z kom\u00f3rkami. Z tego, co wiem, znikn\u0119\u0142a im cz\u0119\u015b\u0107 zapisanych w telefonach informacji. Moim zdaniem, dla Rosjan wyci\u0105gni\u0119cie zawarto\u015bci z telefon\u00f3w czy laptop\u00f3w nie stanowi technicznie wi\u0119kszego problemu. Cz\u0119sto zreszt\u0105 w rozmowach z osobami od bezpiecze\u0144stwa system\u00f3w teleinformatycznych spotyka\u0142em si\u0119 z twierdzeniem, \u017ce najwi\u0119cej i to najlepszych haker\u00f3w jest w Rosji, a ich programy s\u0105 najbardziej skuteczne. Istotn\u0105 spraw\u0105 w kwestii katastrofy smole\u0144skiej jest pytanie, czy szef BOR zleci\u0142 wykonane rozpoznania na obecno\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w elektronicznych emituj\u0105cych sygna\u0142y niepochodz\u0105ce z samolotu. BOR ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 sprawdzenia, czy s\u0105 pods\u0142uchy, czy nie. Niech poka\u017ce protok\u00f3\u0142 z rozpoznania elektronicznego i za\u0142\u0105czy go do akt post\u0119powania prokuratorskiego. Gdybym hipotetycznie mia\u0142 przeprowadzi\u0107 zamach, na pewno nie zrobi\u0142bym tego z dnia na dzie\u0144. By\u0142oby to wielomiesi\u0119czne przygotowanie. Do takiego zadania mo\u017cna by\u0142oby si\u0119 przygotowa\u0107 cho\u0107by w momencie, gdy samolot by\u0142 naprawiany.

Jak\u0105 warto\u015b\u0107 dowodow\u0105 ma jeszcze wrak tupolewa niszczej\u0105cy pod brezentem na Siewiernym?<\/strong>
– W tej kwestii stanowisko powinien zaj\u0105\u0107 szef komisji powo\u0142any przez pana premiera, pan Jerzy Miller, i prokuratorzy prowadz\u0105cy \u015bledztwo. Wed\u0142ug mnie, gdy nam go zwr\u00f3c\u0105, b\u0119dzie mo\u017cna wykona\u0107 badania przynajmniej tych miejsc, kt\u00f3re zosta\u0142y uszkodzone poprzez rozerwanie. Nie mam na my\u015bli tych, kt\u00f3re zosta\u0142y przeci\u0119te przez s\u0142u\u017cby ratownicze. Oczywi\u015bcie wiele \u015blad\u00f3w zosta\u0142o zatartych, ale jak najbardziej wrak nadal mo\u017ce by\u0107 materia\u0142em dowodowym. Z up\u0142ywem czasu wi\u0119kszo\u015b\u0107 dowod\u00f3w b\u0119dzie mia\u0142a oczywi\u015bcie charakter bardziej hipotetyczny.

Czym mo\u017cna wyt\u0142umaczy\u0107 skal\u0119 defragmentyzacji maszyny?<\/strong>
– Kwestie defragmentacji okre\u015blonej cz\u0119\u015bci kad\u0142uba lub ewentualnego ca\u0142kowitego zniszczenia samolotu interesowa\u0142y mnie g\u0142\u00f3wnie pod k\u0105tem u\u017cycia materia\u0142\u00f3w wybuchowych w obiektach lataj\u0105cych, co jest zrozumia\u0142e ze wzgl\u0119du na moje obowi\u0105zki, jakie wykonywa\u0142em w czasie s\u0142u\u017cby w BOR. Interesowa\u0142o mnie zar\u00f3wno oddzia\u0142ywanie fali uderzeniowej na samolot w momencie wybuchu wewn\u0105trz samolotu, jak i ewentualne mo\u017cliwo\u015bci ataku z zewn\u0105trz z u\u017cyciem konwencjonalnych, tzn. etatowych \u015brodk\u00f3w bojowych i improwizowanych urz\u0105dze\u0144 wybuchowych. Efektem tych zainteresowa\u0144 by\u0142y pomys\u0142y opracowania zbiornik\u00f3w antywybuchowych na baga\u017c pasa\u017cer\u00f3w w samolocie, kt\u00f3re mia\u0142yby za zadanie ograniczy\u0107 rozprzestrzenianie si\u0119 fali uderzeniowej i jej bezpo\u015brednie oddzia\u0142ywanie na kad\u0142ub oraz ograniczenie przemieszczania si\u0119 ewentualnych od\u0142amk\u00f3w. Gdyby nast\u0105pi\u0142 wybuch \u0142adunku w samolocie, jego skutki uzale\u017cnione by\u0142yby mi\u0119dzy innymi od jego wielko\u015bci, rodzaju materia\u0142u, umiejscowienia. Wt\u00f3rne skutki wybuchu s\u0105 trudne do przewidzenia. M\u00f3g\u0142by wywo\u0142a\u0107 uszkodzenie cz\u0119\u015bci samolotu, ale wp\u0142yw na dalszy przebieg lotu lub katastrofy zale\u017cy od wielu innych czynnik\u00f3w i jest raczej niemo\u017cliwy do okre\u015blenia. Widzia\u0142em m.in. na zdj\u0119ciach pogl\u0105dowych cz\u0119\u015bci niekt\u00f3rych element\u00f3w kad\u0142uba Tu-154M. Struktura powierzchni w miejscach rozdzielenia kad\u0142uba jest r\u00f3\u017cnorodna. Powinno by\u0107 to przedmiotem bada\u0144 komisji.

Rosjanie uzasadniali te dzia\u0142ania tym, \u017ce niekt\u00f3re elementy wraku by\u0142y za du\u017ce i by zmie\u015bci\u0107 je na ci\u0119\u017car\u00f3wce, trzeba je by\u0142o poci\u0105\u0107.<\/strong>
– Wydaje mi si\u0119, \u017ce nie jest to prawdziwa informacja. Wed\u0142ug og\u00f3lnodost\u0119pnych danych samolot ma mas\u0119 startow\u0105 oko\u0142o 100 ton, a sam wa\u017cy 55 ton. Ile wa\u017cy\u0142y zdefragmentowane kawa\u0142ki samolotu? Po 10-15 ton? \u015amig\u0142owiec Mi-26 jest w stanie przenie\u015b\u0107 ca\u0142y samolot Tu-134. Jest zreszt\u0105 specjalnie do tego przystosowany. W internecie kr\u0105\u017cy filmik, na kt\u00f3rym wida\u0107 \u015bmig\u0142owiec z pasami nad wrakiem tupolewa. Mo\u017cna zada\u0107 sobie pytanie, jakie by\u0142o jego przeznaczenie i dlaczego nie uczestniczy\u0142 w akcji ratunkowej. Ponadto na wykonanych zdj\u0119ciach elementy kad\u0142uba, m.in. cz\u0119\u015b\u0107 dziobowa, zosta\u0142y z dnia na dzie\u0144 mocno uszczuplone. Wylot \u015brodkowego silnika jest na pierwszych zdj\u0119ciach wyra\u017anie odkszta\u0142cony, wgi\u0119ty. Gdy jest ju\u017c na przyczepie niskopodwoziowej, ta cz\u0119\u015b\u0107 jest ju\u017c odgi\u0119ta jakby do pierwotnego kszta\u0142tu. Po co Rosjanie zadali sobie tyle trudu? Tak wygl\u0105da zbieranie \u015blad\u00f3w po rosyjsku?

Wiele miesi\u0119cy po katastrofie przygodne osoby znajdowa\u0142y na miejscu tragedii zniszczone fragmenty konstrukcji samolotu…<\/strong>
– Takie sytuacje s\u0105 niedopuszczalne. Dowodzi to, \u017ce Rosjanie nie wykonali odpowiedniego zabezpieczenia terenu, a samo \u015bledztwo by\u0142o przeprowadzone bez nale\u017cytej staranno\u015bci z ich strony. To stawia w bardzo z\u0142ym \u015bwietle raport MAK, jak r\u00f3wnie\u017c raport ministra Millera. Skandaliczne jest r\u00f3wnie\u017c zrobienie przez komisj\u0119 MAK z gen. Andrzeja B\u0142asika pijaka. W moim odczuciu, jest to zwyk\u0142a zagrywka o charakterze politycznym. Tym bardziej \u017ce ta informacja zosta\u0142a podana do wiedzy publicznej wiele miesi\u0119cy po katastrofie. Polacy d\u0142ugo po katastrofie znale\u017ali np. panel do sterowania podwoziem tupolewa. Chcia\u0142bym pozna\u0107 opini\u0119 na ten temat Rosjan i MAK. W jaki spos\u00f3b wyt\u0142umacz\u0105 brak tego elementu w ich materiale dowodowym i fakt jego przebywania w Polsce. Chcia\u0142bym dowiedzie\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, jak zinterpretuj\u0105 jego brak w kontek\u015bcie przebiegu \u015bledztwa. Nale\u017ca\u0142oby opisa\u0107, kt\u00f3re przyciski s\u0105 w tym panelu w\u0142\u0105czone, kt\u00f3re nie, to urz\u0105dzenie nale\u017ca\u0142oby rozebra\u0107 i potwierdzi\u0107, czy jego praca i jego stan odpowiada zapisom czarnych skrzynek. Jak s\u0105dz\u0119, na tym w\u0142a\u015bnie polega zbieranie dowod\u00f3w. Wydaje mi si\u0119, \u017ce w czasie prowadzenia \u015bledztwa wynik badania mo\u017ce by\u0107 ukryty w ma\u0142ej \u015brubce, w drobnym elemencie.

Wracaj\u0105c jeszcze do w\u0105tku gen. B\u0142asika, po naciskach wygenerowano rzekom\u0105 k\u0142\u00f3tni\u0119 z mjr. Arkadiuszem Protasiukiem.<\/strong>
– Nigdy nie by\u0142o dowod\u00f3w, \u017ce gen. B\u0142asik k\u0142\u00f3ci si\u0119 z Protasiukiem, a z samej gestykulacji os\u00f3b nagranych nie mo\u017cna niczego domniemywa\u0107. Z\u0142o\u015bliwie m\u00f3g\u0142bym stwierdzi\u0107, \u017ce materia\u0142 filmowy m\u00f3g\u0142by sugerowa\u0107, \u017ce mjr Protasiuk akurat skomentowa\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze stron\u0105 rosyjsk\u0105 i u\u017cy\u0142 bogatej gestykulacji. To r\u00f3wnie\u017c zale\u017cy od wzajemnych relacji obu pan\u00f3w, mam na my\u015bli t\u0119 pozas\u0142u\u017cbow\u0105.

Niekt\u00f3re cia\u0142a ofiar, widoczne na zdj\u0119ciach, kt\u00f3re przeciek\u0142y do internetu, s\u0105 cz\u0119\u015bciowo nagie. O czym to \u015bwiadczy?<\/strong>
– Dla mnie, jako pirotechnika, zerwanie ubrania z cz\u0142owieka kojarzy si\u0119 z przemieszczaniem si\u0119 gaz\u00f3w. Jak najbardziej mo\u017cliwe jest, \u017ce w wyniku przemieszczania si\u0119 cz\u0142owieka w czasie katastrofy w samolocie, ubrania mog\u0105 by\u0107 rozszarpywane lub cz\u0119\u015bciowo zrywane. W 2002 roku, w czasie szkole\u0144 poligonowych, przeprowadzali\u015bmy do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re polega\u0142o na u\u017cyciu 200 g trotylu w obecno\u015bci manekina. Po wybuchu manekin zosta\u0142 cz\u0119\u015bciowo rozebrany przez fal\u0119 uderzeniow\u0105.

Analizowa\u0142 Pan zdj\u0119cia z miejsca katastrofy, s\u0105 elementy, kt\u00f3re szczeg\u00f3lnie przyku\u0142y Pana uwag\u0119?<\/strong>
– Wed\u0142ug oficjalnej wersji MAK samolot po zderzeniu z ziemi\u0105 przekr\u0119ci\u0142 si\u0119 na lew\u0105 stron\u0119. Zastanawiaj\u0105ce jest, dlaczego wi\u0119c wi\u0119kszo\u015b\u0107 cia\u0142 ofiar znalaz\u0142a si\u0119 po prawej stronie w stosunku do toru lotu? Wiele cia\u0142 le\u017cy twarz\u0105 w b\u0142ocie, a zdj\u0119cia, kt\u00f3re ogl\u0105da\u0142em, by\u0142y wykonane zaraz po katastrofie. Wyra\u017anie wida\u0107 po nich, \u017ce nikt tym osobom nie udzieli\u0142 pierwszej pomocy, tym samym nie sprawdzi\u0142, czy kto\u015b prze\u017cy\u0142. A osoby ze zdj\u0119\u0107 wykonanych mi\u0119dzy godzin\u0105 11.30 a 14.52 nie zmieniaj\u0105 swojej pozycji. Zastanowi\u0142o mnie szczeg\u00f3lnie jedno zdj\u0119cie, kt\u00f3re znalaz\u0142o si\u0119 w internecie.

Jakie?<\/strong>
– Jest na nim osoba z nog\u0105, w kt\u00f3rej utkwi\u0142 przedmiot przypominaj\u0105cy rurk\u0119. Jest ca\u0142a pokryta wysuszonym b\u0142otem, natomiast cz\u0119\u015b\u0107 nad pr\u0119tem jest zaczerniona. Wydaje mi si\u0119, \u017ce rurka przebi\u0142a t\u0119tnic\u0119 udow\u0105. W tej kwestii powinien si\u0119 wypowiedzie\u0107 ekspert, bo je\u015bli wed\u0142ug za\u0142o\u017ce\u0144 MAK ta osoba zgin\u0119\u0142a natychmiast, to w jaki spos\u00f3b krew znalaz\u0142a si\u0119 du\u017co wy\u017cej ni\u017c miejsce urazu? To zdj\u0119cie nasuwa wiele pyta\u0144, na kt\u00f3re do chwili obecnej nikt nie da\u0142 odpowiedzi. Mog\u0119 doda\u0107, \u017ce na filmie „Mg\u0142a” w pewnym momencie wida\u0107 czterech oficer\u00f3w BOR poza ogrodzeniem miejsca katastrofy. Na kadrze filmu wszyscy funkcjonariusze BOR, kt\u00f3rzy byli w zabezpieczeniu, wyra\u017anie s\u0105 za lini\u0105 ograniczaj\u0105c\u0105 miejsce katastrofy, a nie wewn\u0105trz. Wydaje mi si\u0119, \u017ce ten film by\u0142 robiony oko\u0142o godz. 14.00-15.00 czasu rosyjskiego. Na pewno wtedy funkcjonariuszy BOR nie by\u0142o w \u015brodku.

Funkcjonariusze BOR powinni by\u0107 za lini\u0105 od razu?<\/strong>
– Pierwsz\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3r\u0105 bym zrobi\u0142, to za wszelk\u0105 cen\u0119 pr\u00f3bowa\u0142bym dosta\u0107 si\u0119 do pana prezydenta, by nadal wype\u0142nia\u0107 swoje ustawowe obowi\u0105zki. Moim zdaniem, funkcjonariusze BOR, kt\u00f3rzy tam byli, nie zrobili tego.

Jak\u0105 sekwencj\u0119 dzia\u0142a\u0144 powinni uruchomi\u0107 funkcjonariusze Biura Ochrony Rz\u0105du w Smole\u0144sku?<\/strong>
– Og\u00f3lna zasada jest taka: BOR dostaje sygna\u0142 o okre\u015blonym zadaniu. Polega ono na tym, \u017ce osoba ochraniana startuje b\u0105d\u017a l\u0105duje na okre\u015blonym lotnisku. Na lotnisku s\u0105 przyj\u0119te okre\u015blone procedury. Funkcjonariusze BOR jad\u0105 na dane lotnisko, gdzie ich zadaniem jest przede wszystkim ochranianie konkretnych os\u00f3b od miejsca l\u0105dowania do miejsca czasowego lub sta\u0142ego pobytu, czy te\u017c od miejsca sta\u0142ego pobytu do lotniska. Za te dzia\u0142ania odpowiadaj\u0105 BOR i wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ca z nim policja. BOR zabezpiecza obiekt i w czasie trasy przejazdu bezpiecze\u0144stwo ochranianych os\u00f3b. Policja umo\u017cliwia przejazd, powinny by\u0107 te\u017c sprawdzone trasy. BOR zabezpiecza lotnisko od bramy wjazdowej, sprawdza miejsce podjazdu na lotnisko, tak samo tras\u0119 przemieszczania si\u0119 po lotnisku, parkingi, stojanki, czyli miejsca, gdzie znajduje si\u0119 samolot, miejsce bezpieczne – w tym momencie terminal. Sprawdza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c teren przyleg\u0142y do trasy przejazdu, drogi ko\u0142owania samolotu i pas startowy. Pirotechnicy kontroluj\u0105 teren, po kt\u00f3rym osoba ochraniana b\u0119dzie si\u0119 przemieszcza\u0142a. P\u00f3\u017aniej sprawdza si\u0119 samolot, kt\u00f3rym ona poleci, oraz samolot zapasowy.

Na czym polega skuteczno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 ochronnych?<\/strong>
– Przede wszystkim na umiej\u0119tnym zaplanowaniu, profilaktyce, kt\u00f3ra umo\u017cliwi przewidywanie ewentualnych zagro\u017ce\u0144, a tak\u017ce na tym, \u017ce w momencie samego zamachu czy te\u017c pr\u00f3by zamachu lub ewentualnych innych zagro\u017ce\u0144 BOR przeprowadzi skuteczne przeciwdzia\u0142ania, by do nich nie dopu\u015bci\u0107, i dokona ewakuacji. Gdyby funkcjonariusz BOR by\u0142 w Smole\u0144sku, powinien poinformowa\u0107 o problemach funkcjonariusza odpowiedzialnego za zabezpieczenie. Ten nast\u0119pnie informuje oficera operacyjnego BOR, \u017ce jest problem i nie mo\u017cna zabezpieczy\u0107 lotniska na okoliczno\u015b\u0107 l\u0105dowania samolotu. Funkcjonariusze BOR nie mogli jednak tego zrobi\u0107, poniewa\u017c byli zlokalizowani w Katyniu i nie byli w stanie przeprowadzi\u0107 \u017cadnych efektywnych dzia\u0142a\u0144. Gdyby pirotechnik by\u0142 na lotnisku, m\u00f3g\u0142by stwierdzi\u0107, \u017ce nie ma grupy rekonesansowej czy te\u017c przygotowawczej ze strony rosyjskiej i nie dokonano rozpoznania. Gdyby nasi funkcjonariusze BOR domagali si\u0119 wpuszczenia na lotnisko, a Rosjanie by im to uniemo\u017cliwili, dawa\u0142oby to im przes\u0142anki do okre\u015blonych dzia\u0142a\u0144. O ile mi wiadomo, nikt nie zezna\u0142 takich fakt\u00f3w. Ponadto szef BOR powinien zabezpieczy\u0107 dyski urz\u0105dze\u0144 RTG znajduj\u0105ce si\u0119 na terminalu WPL, przez kt\u00f3re przechodzi baga\u017c. Zawarto\u015b\u0107 tych dysk\u00f3w stanowi cz\u0119\u015b\u0107 materia\u0142u dowodowego. S\u0105 tam prze\u015bwietlenia baga\u017cy i cz\u0119sto rzeczy osobistych os\u00f3b wchodz\u0105cych na pok\u0142ad.

Czy po katastrofie szefostwo BOR powinno wszcz\u0105\u0107 post\u0119powanie wyja\u015bniaj\u0105ce?<\/strong>
– Jak najbardziej. Po to, \u017ceby wykluczy\u0107, \u017ce to, co si\u0119 zdarzy\u0142o w Smole\u0144sku, nie jest efektem niedopatrze\u0144 lub niedoci\u0105gni\u0119\u0107 ze strony funkcjonariuszy BOR. O ile mi wiadomo, nikt takiego post\u0119powania nie wszcz\u0105\u0142. Ustawa o BOR zobowi\u0105zuje szefa BOR do nadzorowania i sprawdzania dzia\u0142a\u0144 ochronnych. Ponadto zobowi\u0105zuje ona instytucje typu: Kancelaria Prezesa Rady Ministr\u00f3w, Kancelaria Prezydenta, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, i inne organy do wsp\u00f3\u0142pracy z Biurem Ochrony Rz\u0105du w ramach dzia\u0142a\u0144 ochronnych.

Rola szefa kancelarii premiera w procedurach wsp\u00f3\u0142pracy z BOR jest okre\u015blona?<\/strong>
– Pan minister Arabski powinien dostarczy\u0107 do szefa BOR wszelkie dokumenty maj\u0105ce wp\u0142yw na bezpiecze\u0144stwo ochranianych os\u00f3b.

Jakie dokumenty funkcjonariusze BOR powinni przywie\u017a\u0107 ze Smole\u0144ska?<\/strong>
– Na miejscu katastrofy powinni stworzy\u0107 protok\u00f3\u0142 pirotechniczny ze Smole\u0144ska oraz osobny protok\u00f3\u0142 z Katynia. W protoko\u0142ach tych powinno by\u0107 napisane, w jakim zakresie dokonano rozpozna\u0144 pirotechniczno-radiologicznych, kontroli detektorowej os\u00f3b i baga\u017cu, jak r\u00f3wnie\u017c w jaki spos\u00f3b zabezpieczono lotnisko. W protokole z lotniska Siewiernyj powinna znale\u017a\u0107 si\u0119 tak\u017ce notatka z wydarzenia nast\u0119puj\u0105cej tre\u015bci, np.: „Lotnisko Siewiernyj. Nie wykonano sprawdze\u0144, poniewa\u017c…”. W tym miejscu powinny by\u0107 wymienione powody. I dalej: „Katastrofa lotnicza. Samolot uszkodzony ca\u0142kowicie, nie dopuszczono mnie do samolotu”. I na dole: dzie\u0144, godzina i podpis pirotechnika, ewentualnie jakie\u015b jego uwagi. To podstawowy dokument m\u00f3wi\u0105cy o tym, \u017ce dany funkcjonariusz BOR tam by\u0142 i pracowa\u0142. Notatka swoj\u0105 drog\u0105, protok\u00f3\u0142 swoj\u0105 drog\u0105. Jak to mo\u017cliwe, by\u0142 tam i nie zrobi\u0142 protoko\u0142u, dlaczego? Najciekawsze jest to, \u017ce osoby, kt\u00f3re by\u0142y w jakikolwiek spos\u00f3b powi\u0105zane z zabezpieczeniem wizyty w Katyniu, nagle awansuj\u0105.

Czego jeszcze, Pana zdaniem, zabrak\u0142o w \u0142a\u0144cuchu dzia\u0142a\u0144 podj\u0119tych przez BOR?<\/strong>
– Funkcjonowanie i dzia\u0142ania BOR reguluj\u0105 r\u00f3wnie\u017c, opr\u00f3cz ustawy o BOR z 2001 roku, rozporz\u0105dzenia ministr\u00f3w, zarz\u0105dzenia szefa BOR. Ka\u017cdy oficer ma tak\u017ce okre\u015blony zakres obowi\u0105zk\u00f3w. Dla pirotechnik\u00f3w taki zakres, kt\u00f3rego m.in. ja by\u0142em autorem, powsta\u0142 w 2004 roku. We wst\u0119pnej cz\u0119\u015bci jest napisane, \u017ce \u00f3wczesny oddzia\u0142 pirotechniczny ma w obowi\u0105zkach dzia\u0142ania pirotechniczno-radiologiczne na terenie kraju i poza granicami pa\u0144stwa. De facto doprowadzenie do dzia\u0142a\u0144 rozpoznawczych przez stron\u0119 rosyjsk\u0105 w ramach wsp\u00f3\u0142pracy przy przedsi\u0119wzi\u0119ciu ochronnym znajdowa\u0142o si\u0119 w\u015br\u00f3d obowi\u0105zk\u00f3w funkcjonariusza, kt\u00f3ry tam by\u0142. Powinien doprowadzi\u0107 do przeprowadzenia rozpozna\u0144, niewa\u017cne, czy mieliby\u015bmy je robi\u0107 razem z s\u0142u\u017cbami Federacji Rosyjskiej, czy one same by tego dokona\u0142y, ale pod naszym nadzorem. Celem takich czynno\u015bci jest wyeliminowanie pr\u00f3b ewentualnego zamachu na osob\u0119 ochranian\u0105 i przede wszystkim bezpiecze\u0144stwo. Pirotechnika w BOR zajmuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c sprawami technicznymi.

Na czym one polegaj\u0105?<\/strong>
– Jad\u0119 np. na lotnisko WP Ok\u0119cie. Z dy\u017curnym udaj\u0119 si\u0119 przed pas, prosi on wie\u017c\u0119 o w\u0142\u0105czenie na 100 proc. \u015bwiate\u0142 na pasie startowym, a wszystkie \u015bwiat\u0142a nagle si\u0119 rozpalaj\u0105. Sprawdzamy w ten spos\u00f3b tak naprawd\u0119, czy nie ma zmian, czy co\u015b nie wybucha w wyniku ich w\u0142\u0105czenia, nie uruchamia si\u0119, sprawdzamy, czy nie ma czego\u015b fizycznie, a przy okazji wiemy, \u017ce te \u015bwiat\u0142a dzia\u0142aj\u0105. Podje\u017cd\u017camy te\u017c do uk\u0142ad\u00f3w ILS i kontrolujemy, czy nie by\u0142o jakich\u015b zmian, ingerencji os\u00f3b trzecich. Wprawdzie dy\u017curni portu w ramach swoich obowi\u0105zk\u00f3w nadzoruj\u0105 bezpiecze\u0144stwo strefy powietrznej i naziemnej lotniska przy wsp\u00f3\u0142pracy z wie\u017c\u0105 kontroli lot\u00f3w, ale przy wylocie os\u00f3b wa\u017cnych te dzia\u0142ania s\u0105 powielane w naszej obecno\u015bci, tzn. Biura Ochrony Rz\u0105du. Jest to podyktowane odpowiedzialno\u015bci\u0105 BOR za bezpiecze\u0144stwo start\u00f3w i l\u0105dowa\u0144 wszystkich statk\u00f3w powietrznych z osobami ochranianymi na pok\u0142adzie. Wszystkie te dzia\u0142ania bez wzgl\u0119du na w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 s\u0142u\u017cb maj\u0105 na celu wykluczenie mo\u017cliwo\u015bci ingerencji os\u00f3b trzecich lub innych element\u00f3w zagro\u017cenia wynikaj\u0105cych niezale\u017cnie od sytuacji. Nie sugeruj\u0119 zamachu, m\u00f3wi\u0119 np. o dewastacji. Niech mi pan poka\u017ce jakikolwiek protok\u00f3\u0142 z rozpoznania, z kontroli technicznej przed katastrof\u0105. Gdyby wszystko by\u0142o w porz\u0105dku, Rosjanie z niczym by si\u0119 nie kryli. Sprawa by\u0142aby jasna, udzia\u0142 by\u0142by dwustronny. Je\u017celi do katastrofy doprowadzili kontrolerzy, powinni zosta\u0107 os\u0105dzeni zgodnie z prawem Federacji Rosyjskiej i skazani. Tak powinno to wygl\u0105da\u0107.

Raport MAK uzna\u0142 jednak kwesti\u0119 pracy kontroler\u00f3w za nieistotn\u0105. Skupiono si\u0119 na b\u0142\u0119dach pilot\u00f3w i ich determinacji co do l\u0105dowania.<\/strong>
– W mojej ocenie, pilot jak najbardziej podejmuje decyzj\u0119 o l\u0105dowaniu i nie podlega to dyskusji, ale musi mie\u0107 zapewnione do tego warunki i mo\u017cliwo\u015bci. Je\u017celi radiolatarnie poustawiane b\u0119d\u0105 w poprzek, czy to te\u017c b\u0119dzie wina pilota? Nie jestem sk\u0142onny do obwiniania pilota przed zako\u0144czeniem dochodzenia. Mam wra\u017cenie – po informacjach medialnych – \u017ce z tymi radiolatarniami by\u0142 jednak problem. S\u0142ysza\u0142em, \u017ce pilot Jaka-40, kt\u00f3ry wyl\u0105dowa\u0142 przed tupolewem, l\u0105dowa\u0142, dokonuj\u0105c korekty wzrokowej, bo wska\u017aniki „znosi\u0142y go na lewo”. Chwilami mam wra\u017cenie, \u017ce ta sytuacja mia\u0142a zniech\u0119ci\u0107 pilot\u00f3w do posadzenia maszyny.

W trakcie wideokonferencji Moskwa – Warszawa rosyjscy specjali\u015bci uznali przecie\u017c, \u017ce gdyby nawet szympans siedzia\u0142 na wie\u017cy w Smole\u0144sku, to i tak nie mia\u0142oby to \u017cadnego wp\u0142ywu na katastrof\u0119…<\/strong>
– Trudno s\u0142ucha\u0107 ze spokojem takich bredni. Problem polega na jednej rzeczy – nie potrafimy zdefiniowa\u0107 strony rosyjskiej, lekcewa\u017cymy j\u0105. A to jest inteligentny i bardzo dobrze wyposa\u017cony technicznie kraj i jeden z naszych najbardziej niebezpiecznych s\u0105siad\u00f3w.

Rosjanie uznali, \u017ce lot Tu-154M by\u0142 lotem jednorazowym mi\u0119dzynarodowym.<\/strong>
– Samolot mia\u0142 okre\u015blenie „M” jak „military”. Wed\u0142ug mojej wiedzy, procedury startowe z Ok\u0119cia i przelot korytarzami powietrznymi s\u0105 cywilne. Wszystkie samoloty poruszaj\u0105ce si\u0119 po porcie lotniczym Ok\u0119cie stosuj\u0105 procedury cywilne. Lotnisko Siewiernyj jest wojskowe, wi\u0119c procedury l\u0105dowania by\u0142y wojskowe.

Zaraz po katastrofie nasze BOR powinno pierwsze przeprowadzi\u0107 rozpoznanie?<\/strong>
– W \u017cadnym wypadku. Po katastrofie dzia\u0142ania rozpoznawcze mijaj\u0105 si\u0119 z celem. BOR w ramach swoich kompetencji, obowi\u0105zk\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci w danym momencie powinno zlokalizowa\u0107, gdzie znajduje si\u0119 osoba ochraniana, przyczyni\u0107 si\u0119 do ewentualnego udzielenia pierwszej pomocy poszkodowanym i ochrony ich wizerunku, m.in. przez uniemo\u017cliwienie wykonywania zdj\u0119\u0107 przez ludzi do tego nieuprawnionych. Ewentualnie w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci w danym momencie przyczyni\u0107 si\u0119 do zabezpieczenia cz\u0119\u015bci samolotu.

Do uniemo\u017cliwienia niszczenia wraku te\u017c?<\/strong>
– Nie do ko\u0144ca. Sprawa taka, jak traktowanie przez stron\u0119 rosyjsk\u0105 materia\u0142u dowodowego, czyli wraku samolotu, raczej znajduje si\u0119 w gestii innych instytucji, m.in. os\u00f3b akredytowanych przez stron\u0119 polsk\u0105 i s\u0142u\u017cb dyplomatycznych b\u0119d\u0105cych zgodnie ze swoim przeznaczeniem na miejscu katastrofy. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 polska strona nie powinna dopu\u015bci\u0107 do niszczenia wraku. Dewastacja poprzez wybijanie \u0142omem szyb to powa\u017cny incydent. Uwa\u017cam, \u017ce samo rozcinanie cz\u0119\u015bci wraku przez stra\u017cak\u00f3w by\u0142o ju\u017c niszczeniem materia\u0142u dowodowego i ewentualnych istotnych \u015blad\u00f3w. S\u0105dz\u0119, \u017ce jedyny formalny wniosek z takich okoliczno\u015bci b\u0119dzie brzmia\u0142, \u017ce zbyt wcze\u015bnie dokonano rozbi\u00f3rki resztek samolotu.

Gospodarzem by\u0142a Federacja Rosyjska i nic nie mo\u017cna by\u0142o zrobi\u0107.<\/strong>
– Oczywi\u015bcie, na miejscu katastrofy, tzn. na terenie, na kt\u00f3rym znajdowa\u0142y si\u0119 szcz\u0105tki samolotu, obowi\u0105zuj\u0105 prawa miejscowe i ewentualne umowy mi\u0119dzynarodowe zawarte w konwencjach i innych porozumieniach. Eksterytorialno\u015b\u0107 dotyczy raczej samolotu wojskowego Tu-154M nr 101 i w tym wypadku jego pozosta\u0142o\u015bci. Mam na my\u015bli konwencje wiede\u0144skie dotycz\u0105ce korpusu dyplomatycznego, konsularnego i misji specjalnych z lat 60. Definicja eksterytorialno\u015bci jest r\u00f3wnie\u017c zawarta w wojskowych instrukcjach. Moim zdaniem, tupolew stanowi\u0142 w\u0142asno\u015b\u0107 Polski, by\u0142 samolotem wojskowym i jego wrak posiada\u0142 status eksterytorialno\u015bci.

Kt\u00f3re rzeczy, opr\u00f3cz wraku i oryginalnych czarnych skrzynek, znajduj\u0105ce si\u0119 jeszcze na terytorium Rosji stanowi\u0105 istotny materia\u0142 dowodowy?<\/strong>
– Kamizelki kuloodporne funkcjonariuszy BOR. Mam nadziej\u0119, \u017ce szef BOR nie pozwoli\u0142 ich zniszczy\u0107. Nie mam poj\u0119cia, co si\u0119 z nimi dzieje. Nie s\u0142ysza\u0142em \u017cadnych istotnych informacji na ten temat.

Co mo\u017cna stwierdzi\u0107, maj\u0105c tak\u0105 kamizelk\u0119?<\/strong>
– Ze wzgl\u0119du na budow\u0119 kamizelki mo\u017cna przeanalizowa\u0107 ewentualne odkszta\u0142cenia jej struktur. A je\u017celi jej u\u017cytkownik by\u0142by w strefie dzia\u0142ania fali uderzeniowej, mo\u017cna stwierdzi\u0107 zmiany termiczne i ewentualnie zlokalizowa\u0107 mikro\u015blady, jak r\u00f3wnie\u017c uszkodzenia mechaniczne. Jak najbardziej kamizelki mog\u0105 stanowi\u0107 istotny materia\u0142 dowodowy w sprawie. Oczywi\u015bcie, by potwierdzi\u0107 lub odrzuci\u0107 okre\u015blone hipotezy.

Nie da si\u0119 ich „wyczy\u015bci\u0107”?<\/strong>
– Uszkodze\u0144 mechanicznych i termicznych nie da si\u0119 usun\u0105\u0107. Ca\u0142kiem inaczej jest w przypadku \u015blad\u00f3w chemicznych.

Wyliczy\u0142 Pan wiele zaniedba\u0144 Biura Ochrony Rz\u0105du w kontek\u015bcie katastrofy, ale gen. Marian Janicki nie ma sobie nic do zarzucenia, wr\u0119cz przeciwnie, awansowa\u0142.<\/strong>
– Kwestie uchybie\u0144 lub zaniedba\u0144 ze strony BOR powinna stwierdzi\u0107 komisja lub prokuratura. Stwierdzenie niedope\u0142nienia obowi\u0105zk\u00f3w przez funkcjonariuszy BOR powinno by\u0107 przedmiotem post\u0119powania wyja\u015bniaj\u0105cego wewn\u0105trz BOR. Odnosz\u0119 bardzo przykre wra\u017cenie, \u017ce obecny szef BOR ma w\u0105tpliw\u0105 wiedz\u0119 co do funkcjonowania formacji, kt\u00f3r\u0105 dowodzi. W kontek\u015bcie ochrony prezydenta szef BOR, maj\u0105c na uwadze wydarzenia gruzi\u0144skie, zgodnie z art. 11 pkt 7 Ustawy o Biurze Ochrony Rz\u0105du z 2001 roku, kt\u00f3ry brzmi nast\u0119puj\u0105co: „W celu zapewnienia ochrony, o kt\u00f3rej mowa w art. 2 ust. 1, BOR w szczeg\u00f3lno\u015bci: …doskonali metody pracy”, by\u0142 zobowi\u0105zany zgodnie z ustaw\u0105 do udoskonalania sposobu ochrony i do modyfikacji si\u0142 oraz \u015brodk\u00f3w w zale\u017cno\u015bci od potrzeb. Wed\u0142ug stanu mojej wiedzy, takich dzia\u0142a\u0144 nie by\u0142o, jedyn\u0105 zmian\u0105 w dzia\u0142aniach ochronnych prezydenta RP by\u0142a zmiana szefa jego ochrony, kt\u00f3ra de facto nie mia\u0142a wi\u0119kszego wp\u0142ywu na g\u0142\u0119bsze, systemowe rozwi\u0105zania. Janicki twierdzi, \u017ce jako\u015b\u0107 przygotowania wizyty jest uzale\u017cniona od grubo\u015bci teczki operacji ochronnej. Z przekazu medialnego wynika, \u017ce dowodem na to ma by\u0107 analiza teczek operacji z 7 kwietnia 2010 r. i teczka operacji wykonana za czas\u00f3w dowodzenia formacj\u0105 przez p\u0142k. Pawlikowskiego. Je\u017celi gen. Janicki twierdzi, \u017ce „jako\u015b\u0107” zabezpieczenia jest zale\u017cna od grubo\u015bci teczki operacji, to osobi\u015bcie jestem got\u00f3w wys\u0142a\u0107 szefowi BOR ca\u0142\u0105 ryz\u0119 czystego papieru. Po za\u0142\u0105czeniu do teczki operacji ryzy bez jego ingerencji stanowi\u0107 b\u0119dzie warto\u015bciowy materia\u0142 operacyjny – nikt nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 ujawni\u0107 tajemnicy s\u0142u\u017cbowej, jak w przypadku pozyskania dost\u0119pu przez nieuprawnion\u0105 osob\u0119 z „GW” do wcze\u015bniej wspomnianych teczek operacji ochronnych BOR.

M\u00f3wi\u0142 Pan niedawno, \u017ce do ochrony prezydenta podchodzono w BOR „lightowo”, co mia\u0142 Pan na my\u015bli?<\/strong>
– Panie redaktorze, z pewno\u015bci\u0105 szef ochrony pe\u0142ni\u0105cy swoje obowi\u0105zki w dniu katastrofy i funkcjonariusze w sk\u0142adzie grupy na pok\u0142adzie Tu-154M, w mojej ocenie, byli mocno zaanga\u017cowani w wykonywanie swoich obowi\u0105zk\u00f3w s\u0142u\u017cbowych, jak zreszt\u0105 znaczna cz\u0119\u015b\u0107 funkcjonariuszy w BOR. Co si\u0119 tyczy pana gen. Janickiego, sam fakt, by\u0142 on w czasie katastrofy na zakupach, o czym sam powiedzia\u0142, jest do\u015b\u0107 niezr\u0119czny. Do czasu pe\u0142nienia obowi\u0105zk\u00f3w szefa BOR przez p\u0142k. Andrzeja Pawlikowskiego, szefostwo BOR by\u0142o obecne przy wylotach na lotnisku lub te\u017c – tytu\u0142em nadzoru – lecia\u0142o z osob\u0105 ochranian\u0105 w samolocie. Pami\u0119tam, \u017ce by\u0142y szef BOR gen. Miros\u0142aw Gawor tak\u017ce by\u0142 obecny prawie przy ka\u017cdym wylocie, zar\u00f3wno przy prezydenckim, jak i premierowskim. Pan Janicki nie okre\u015bli\u0142, czy ktokolwiek z os\u00f3b wype\u0142niaj\u0105cych obowi\u0105zki szefa lub zast\u0119pcy by\u0142 obecny na lotnisku w jego imieniu. W oficjalnych wypowiedziach medialnych na temat katastrofy nie skupi\u0142 si\u0119 merytorycznie na ochronie wizerunku BOR, jak i nie zaj\u0105\u0142 stanowiska w kwestii dzia\u0142a\u0144 BOR w Smole\u0144sku. Skoncentrowa\u0142 si\u0119 natomiast mocno na wyra\u017caniu swojego przygn\u0119bienia z powodu straty bliskich mu ludzi, gdy\u017c BOR, wed\u0142ug niego, to jedna wielka rodzina.

Pan te\u017c podobnie ocenia t\u0119 formacj\u0119?<\/strong>
– BOR nie pe\u0142ni funkcji rodzinnych, zatrudnia wysokiej klasy specjalist\u00f3w, kt\u00f3rzy profesjonalnie wykonuj\u0105 swoje ustawowe obowi\u0105zki i kreuj\u0105 odpowiedni wizerunek formacji. Wypowiedzi i etyk\u0119 pana Janickiego pozostawiam bez dalszego komentarza. Ca\u0142okszta\u0142t jego pracy i brak kompetencji jako szefa BOR wywo\u0142uje u mnie bardzo negatywne odczucia, tak samo jak jego awans na wy\u017cszy stopie\u0144 generalski. Musz\u0119 w tym miejscu r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na fakt, \u017ce ostatnie zeznania funkcjonariuszy BOR jako \u015bwiadk\u00f3w w prokuraturze okr\u0119gowej, bior\u0105cych udzia\u0142 w przedsi\u0119wzi\u0119ciach ochronnych prezydenta RP Lecha Kaczy\u0144skiego 10 kwietnia 2010 r. i premiera Donalda Tuska 7 kwietnia 2010 r. mog\u0105 by\u0107 obci\u0105\u017cone brakiem wszystkich wiarygodnych i istotnych zezna\u0144. Dlatego, \u017ce gen. Janicki nadal piastuje stanowisko szefa BOR i jest wci\u0105\u017c ich prze\u0142o\u017conym. W takiej sytuacji, aby unikn\u0105\u0107 ewentualnych presji zwi\u0105zanych z zale\u017cno\u015bci\u0105 s\u0142u\u017cbow\u0105 tych funkcjonariuszy od gen. Janickiego, szef MSWiA powinien zawiesi\u0107 szefa BOR w czynno\u015bciach s\u0142u\u017cbowych. Zapobieg\u0142oby to w du\u017cej mierze ewentualnym bezpo\u015brednim lub po\u015brednim wp\u0142ywom na zeznania funkcjonariuszy BOR.

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z mjr. rez. Robertem Terel\u0105, pirotechnikiem, by\u0142ym funkcjonariuszem Biura Ochrony Rz\u0105du, rozmawia Piotr Czartoryski-SzilerProkuratorzy, wykluczaj\u0105c wst\u0119pnie hipotez\u0119 tzw. udzia\u0142u os\u00f3b trzecich, powo\u0142ali si\u0119 na opinie bieg\u0142ych z Wojskowego Instytutu Chemii i Radiometrii, kt\u00f3rzy nie stwierdzili obecno\u015bci w miejscu katastrofy materia\u0142\u00f3w wybuchowych, toksycznych i radioaktywnych, jak r\u00f3wnie\u017c ponadnormatywnego promieniowania.– W przytoczonym przez pana twierdzeniu brakuje informacji […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[139],"tags":[137],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40515"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40515"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40515\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40515"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40515"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40515"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}