{"id":40443,"date":"2011-07-08T21:42:55","date_gmt":"2011-07-09T02:42:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=40443"},"modified":"2011-07-08T21:42:55","modified_gmt":"2011-07-09T02:42:55","slug":"lipcowe-ludobojstwo-ewa-siemaszko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=40443","title":{"rendered":"Lipcowe ludob\u00f3jstwo – Ewa Siemaszko<\/em>"},"content":{"rendered":"

11 lipca 1943 r. OUN-UPA przyst\u0105pi\u0142a do likwidacji Polak\u00f3w na ogromnym obszarze wchodz\u0105cym w sk\u0142ad powiat\u00f3w horochowskiego i w\u0142odzimierskiego oraz na skrawku powiatu kowelskiego. By\u0142a to najwi\u0119ksza akcja ludob\u00f3jcza przeprowadzona na Wo\u0142yniu w 1943 roku. Masowe mordy trwa\u0142y w tym rejonie do 18 lipca. Niestety, ofiary zbrodni OUN-UPA s\u0105 dla niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa polskiego nieistotne. Zg\u0142oszony przez PSL projekt Uchwa\u0142y o ustanowieniu 11 lipca Dniem Pami\u0119ci M\u0119cze\u0144stwa Kresowian spad\u0142 z porz\u0105dku obrad Sejmu.<\/strong>

Do zbiorowych mord\u00f3w ludno\u015bci polskiej Organizacja Nacjonalist\u00f3w Ukrai\u0144skich (OUN) Stepana Bandery przyst\u0105pi\u0142a w lutym 1943 r., chocia\u017c pojedyncze osoby, ma\u0142e grupki (rodziny) by\u0142y mordowane ju\u017c w 1942 r. i w styczniu 1943 roku. Do depolonizacji Wo\u0142ynia, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce pozosta\u0142ych teren\u00f3w wsp\u00f3lnie zamieszkanych przez Polak\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w, OUN przygotowywa\u0142a si\u0119 bardzo d\u0142ugo. Koncepcj\u0119 pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego, w kt\u00f3rym nie ma miejsca dla nie-Ukrai\u0144c\u00f3w, a przede wszystkim dla Polak\u00f3w jako narodu, kt\u00f3ry u ko\u0144ca I wojny \u015bwiatowej wskrzesi\u0142 pa\u0144stwowo\u015b\u0107 polsk\u0105, r\u00f3wnie\u017c na cz\u0119\u015bci przedrozbiorowego terytorium, gdzie \u017cyli Ukrai\u0144cy, OUN sformu\u0142owa\u0142a ju\u017c na za\u0142o\u017cycielskim kongresie w 1929 roku. P\u00f3\u017aniejsze programowo-organizacyjne zjazdy OUN i powstaj\u0105ce w ich rezultacie postanowienia potwierdza\u0142y t\u0119 koncepcj\u0119 i wytycza\u0142y spos\u00f3b realizacji, tj. w odpowiednim momencie bezwzgl\u0119dne, bezlitosne wyniszczenie \u017cywio\u0142u polskiego i innych tzw. zajma\u0144c\u00f3w ukrai\u0144skiej ziemi, do kt\u00f3rej prawo mieli mie\u0107 wy\u0142\u0105cznie Ukrai\u0144cy. W tym celu od pocz\u0105tku istnienia OUN prowadzi\u0142a rozbudow\u0119 organizacji, szowinistyczne kszta\u0142towanie cz\u0142onk\u00f3w i indoktrynacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa ukrai\u0144skiego powoduj\u0105c\u0105 stopniowe rozszerzanie si\u0119 wrogich antypolskich nastroj\u00f3w. II wojna \u015bwiatowa jawi\u0142a si\u0119 nacjonalistycznym przyw\u00f3dcom jako okazja pozbycia si\u0119 Polak\u00f3w i utworzenia niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego. W 1942 r. na Wo\u0142yniu rozpocz\u0119to tworzenie zbrojnych oddzia\u0142\u00f3w ukrai\u0144skich, zasilonych w marcu 1943 r. przez kilka tysi\u0119cy ukrai\u0144skich policjant\u00f3w zbieg\u0142ych na polecenie OUN ze s\u0142u\u017cby u Niemc\u00f3w, z broni\u0105 i amunicj\u0105, ju\u017c wcze\u015bniej prze\u015bladuj\u0105cych ludno\u015b\u0107 polsk\u0105. Zosta\u0142y one nazwane Ukrai\u0144sk\u0105 Armi\u0105 Powsta\u0144cz\u0105 (UPA).

Lacham smert\u00b4<\/strong>
Z\u0142owr\u00f3\u017cbne zachowania ukrai\u0144skie zdarza\u0142y si\u0119 od pocz\u0105tku wojny. Polacy d\u0142ugo traktowali je jako pojedyncze incydenty niemaj\u0105ce istotniejszego znaczenia. Latem 1942 r., tu\u017c przed \u017cniwami, w rozmowie dwu Ukrai\u0144c\u00f3w z Rudni w gm. Stydy\u0144 w pow. kostopolskim jeden z nich zapowiada\u0142, \u017ce najpierw b\u0119d\u0105 \u017cniwa „na \u017cyto”, a p\u00f3\u017aniej „na pszenic\u0119”. Po okazanym niezrozumieniu ze strony rozm\u00f3wcy wyt\u0142umaczy\u0142, \u017ce najpierw b\u0119dzie „likwidacja” \u017byd\u00f3w, a p\u00f3\u017aniej Polak\u00f3w. I w\u0142a\u015bnie w powiecie kostopolskim w sierpniu 1942 r. Niemcy z udzia\u0142em policji ukrai\u0144skiej wymordowali \u017byd\u00f3w z gett. Potem s\u0142ysza\u0142o si\u0119, jak policjanci zapowiadali: „sko\u0144czyli\u015bmy z \u017bydami, sko\u0144czymy z Polakami”, i coraz cz\u0119\u015bciej tu i tam wymyka\u0142y si\u0119 ukrai\u0144skiemu s\u0105siadowi zapowiedzi „budemo lachiw rizaty”. Upowszechni\u0142a si\u0119, wesz\u0142a do \u017celaznego repertuaru UPA wcze\u015bniej \u015bpiewana przez policjant\u00f3w ukrai\u0144skich piosenka ze znamiennym refrenem „Smert\u00b4, smert\u00b4, lacham smert\u00b4, smert\u00b4 moskow\u015bko-\u017cydiw\u015bkij komuni”.
Od lutego 1943 r. nast\u0119powa\u0142a eskalacja masowych mord\u00f3w, kt\u00f3re trwa\u0142y przez 1943 r. na ca\u0142ym Wo\u0142yniu, z r\u00f3\u017cnym nat\u0119\u017ceniem w poszczeg\u00f3lnych powiatach i w poszczeg\u00f3lnych miesi\u0105cach. UPA i boj\u00f3wki OUN, a tak\u017ce wci\u0105gni\u0119te przez nie rzesze ukrai\u0144skich ch\u0142op\u00f3w, rozp\u0119ta\u0142y piek\u0142o na wo\u0142y\u0144skiej wsi. Bestialskie traktowanie ofiar bez wzgl\u0119du na wiek i p\u0142e\u0107, po\u017coga, grabie\u017c, niszczenie mienia, ob\u0142awy na niedobitki, polowania na uciekaj\u0105cych do miast, pracuj\u0105cych w polu, ukrywaj\u0105cych si\u0119, uniemo\u017cliwianie poch\u00f3wk\u00f3w. R\u00f3wnolegle zbrodniczy terror w stosunku do tych Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy nie zatracili cz\u0142owiecze\u0144stwa i nie chcieli by\u0107 uczestnikami zbrodni. Rejon po rejonie nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy usi\u0142owali unicestwi\u0107 wszystkich Polak\u00f3w, kt\u00f3rych uda\u0142o si\u0119 dosi\u0119gn\u0105\u0107, zniszczy\u0107 ich tylko dlatego, \u017ce byli Polakami.
W marcu najwi\u0119ksze nasilenie napad\u00f3w obj\u0119\u0142o powiaty kostopolski i sarne\u0144ski oraz cz\u0119\u015b\u0107 powiatu \u0142uckiego. W kwietniu 1943 r. nast\u0105pi\u0142 znacz\u0105cy wzrost napad\u00f3w na Polak\u00f3w w powiecie krzemienieckim. W maju 1943 r. wi\u0119ksza fala mord\u00f3w przesz\u0142a przez powiaty: sarne\u0144ski, dubie\u0144ski i zdo\u0142bunowski. W czerwcu 1943 r. najwi\u0119cej ofiar by\u0142o w powiecie \u0142uckim w trzech s\u0105siaduj\u0105cych ze sob\u0105 gminach oraz w powiecie zdo\u0142bunowskim.

Wo\u0142y\u0144ska rze\u017a<\/strong>
Przera\u017caj\u0105ce wie\u015bci i mordy w bezpo\u015brednim otoczeniu mobilizowa\u0142y do dzia\u0142a\u0144 ochronnych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w spodziewaj\u0105cych si\u0119 napadu noc\u0105 i licz\u0105cych na tzw. uspokojenie sytuacji niezale\u017cnie od pogody noce sp\u0119dza\u0142o w prowizorycznych kryj\u00f3wkach poza domem – w lesie, w zag\u0142\u0119bieniach terenu, krzakach, na polu itp. Niekt\u00f3re rodziny, i to z ma\u0142ymi dzie\u0107mi, miesi\u0105cami w ten spos\u00f3b lawirowa\u0142y mi\u0119dzy \u017cyciem a \u015bmierci\u0105. Uciekano te\u017c w miejsca uznane za bezpieczniejsze – do miast i miasteczek, gdzie obecno\u015b\u0107 niemieckich za\u0142\u00f3g w pewnym stopniu hamowa\u0142a zbrodnicze najazdy UPA, do maj\u0105tk\u00f3w pod zarz\u0105dem niemieckim, bo tam by\u0142a zorganizowana zbrojna ochrona, nieraz spo\u015br\u00f3d polskich uciekinier\u00f3w, a tak\u017ce do nielicznych polskich o\u015brodk\u00f3w samoobrony.
Mimo solidarno\u015bci Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy jeszcze sami nie stali si\u0119 ofiarami, wsz\u0119dzie brakowa\u0142o dachu nad g\u0142ow\u0105 i panowa\u0142 g\u0142\u00f3d. W najgorszej sytuacji byli ci, kt\u00f3rzy ocaleli z napadu, utracili bliskich i docierali do miasta tak, jak stali, w bieli\u017anie, cz\u0119\u015bciowo ubrani lub w poszarpanych \u0142achach. Niemcy wykorzystywali t\u0119 sytuacj\u0119, zgarniaj\u0105c ich do tzw. oboz\u00f3w przej\u015bciowych, z kt\u00f3rych wywozili uchod\u017ac\u00f3w na roboty do Rzeszy. Ci, kt\u00f3rzy nie chcieli wpa\u015b\u0107 w r\u0119ce niemieckie, decydowali si\u0119 na samodzielne przedzieranie si\u0119 do Generalnego Gubernatorstwa (wojew\u00f3dztwa: tarnopolskie, lwowskie i lubelskie), oddzielonego od Wo\u0142ynia granic\u0105, gdy\u017c uwa\u017cali, \u017ce nie ma tam banderowskiego zagro\u017cenia. Gdy i tam zacz\u0119\u0142y si\u0119 mordercze napady na Polak\u00f3w, w\u0119drowano dalej na zach\u00f3d.
Z kolei w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Wo\u0142ynia, w powiatach sarne\u0144skim i kowelskim, ratunku szukano, uchodz\u0105c na p\u00f3\u0142noc, na bagnisto-lesiste Polesie, teren w mniejszym stopniu zagro\u017cony przez banderowskie boj\u00f3wki. Polacy miesi\u0105cami w\u0119drowali tam du\u017cymi grupami z dobytkiem na wozach po lasach, pustkowiach, zatrzymuj\u0105c si\u0119 na kr\u00f3tko w miejscowo\u015bciach nieopanowanych przez UPA, zak\u0142adali obozy na terenach \u015br\u00f3dbagiennych, kt\u00f3re przenoszono z miejsca na miejsce.
Przed rodzinami, kt\u00f3re mimo trudnych warunk\u00f3w zatrzyma\u0142y si\u0119 w jakim\u015b bezpieczniejszym miejscu, kt\u00f3re zabra\u0142y ze sob\u0105 \u017cywno\u015b\u0107, po pewnym czasie i tak stawa\u0142o widmo g\u0142odu. Zmusza\u0142o to do powrotu kogo\u015b z rodziny na w\u0142asne gospodarstwo, by zaopatrzy\u0107 si\u0119 w prowiant. Wracano te\u017c, by przeprowadzi\u0107 prace polowe i p\u00f3\u017aniej m\u00f3c zebra\u0107 jakiekolwiek plony na prze\u017cycie. Cz\u0119sto przyp\u0142acano to \u017cyciem, a rodzina nawet nie zna\u0142a szczeg\u00f3\u0142\u00f3w zab\u00f3jstw.
Spontanicznie powstaj\u0105ce plac\u00f3wki samoobrony, a wi\u0119c takie miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rych zorganizowano warty, patrole i gdzie by\u0142a jaka\u015b bro\u0144, w wi\u0119kszo\u015bci stanowi\u0142y czasow\u0105 ostoj\u0119 Polak\u00f3w. Tylko kilkana\u015bcie wi\u0119kszych plac\u00f3wek samoobrony na Wo\u0142yniu, kt\u00f3re nazywano bazami samoobrony, utrzyma\u0142o si\u0119, staczaj\u0105c kilkakrotnie boje z UPA, do wkroczenia w 1944 roku Armii Czerwonej i cz\u0119\u015bciowego uspokojenia sytuacji na tym terenie. Pozosta\u0142e ulega\u0142y znajduj\u0105cym si\u0119 w znacznej przewadze nacjonalistom ukrai\u0144skim: albo nast\u0119powa\u0142 pogrom, w kt\u00f3rym gin\u0119li ludzie, albo wyprzedzaj\u0105ca napad ewakuacja ludno\u015bci z obro\u0144cami do miasta, gdy nie widziano szans na skuteczne przeciwstawienie si\u0119 napastnikom.
Jednak\u017ce nie tylko udr\u0119czenie fizyczne n\u0119ka\u0142o wo\u0142y\u0144skich Polak\u00f3w. By\u0142a to tak\u017ce rozpacz po stracie najbli\u017cszych i l\u0119k, nieopuszczaj\u0105cy strach przed dostaniem si\u0119 w r\u0119ce upowca czy ukrai\u0144skiego ch\u0142opa z siekier\u0105, toporem, wid\u0142ami, no\u017cami i podobnymi gospodarskimi narz\u0119dziami, przed okrucie\u0144stwem wobec i doros\u0142ych, i dzieci, cz\u0119sto tak barbarzy\u0144skim, zwyrodnia\u0142ym, \u017ce modlono si\u0119 o \u015bmier\u0107 od kuli i b\u0142agano morderc\u00f3w o zastrzelenie. Makabryczne obrazy mordowania rodziny, od kt\u00f3rych nie udawa\u0142o si\u0119 uwolni\u0107 wyobra\u017ani – odbiera\u0142y r\u00f3wnowag\u0119 psychiczn\u0105.

Zbo\u017ca takie wysokie…<\/strong>
Nieustanne \u015bmiertelne niebezpiecze\u0144stwo, mordy i po\u017coga poderwa\u0142y ca\u0142kowicie byt wo\u0142y\u0144skich Polak\u00f3w. Niemo\u017cliwe sta\u0142o si\u0119 wykonywanie prac gospodarskich w normalnym trybie nawet w pobli\u017cu miasta czy silnego o\u015brodka samoobrony. W p\u00f3\u0142nocno-wschodnich rejonach Wo\u0142ynia ju\u017c wiosn\u0105 trudno by\u0142o obrobi\u0107 pola. Mimo wszystko, i jak d\u0142ugo si\u0119 da\u0142o, polscy ch\u0142opi starali si\u0119 albo indywidualnie, albo grupowo, czy te\u017c z obstaw\u0105 grupy samoobrony cho\u0107 cz\u0119\u015bciowo uprawia\u0107 ziemi\u0119. Z potrzeby \u017cyciowej, potrzeby serca i ch\u0142opskiego obowi\u0105zku.
Kilkana\u015bcie tysi\u0119cy, szacuj\u0105c skromnie, zamordowanych bezbronnych wo\u0142y\u0144skich Polak\u00f3w, kilka dziesi\u0105tk\u00f3w tysi\u0119cy rozproszonych w wyniszczaj\u0105cej tu\u0142aczce, tysi\u0105ce spalonych i obrabowanych gospodarstw – to bilans nienawi\u015bci i zbrodni OUN-UPA pierwszego p\u00f3\u0142rocza 1943 r., nazywanej walk\u0105 o niepodleg\u0142\u0105 Ukrain\u0119, jeszcze niesko\u0144czon\u0105, bo przecie\u017c pozosta\u0142y spore po\u0142acie Wo\u0142ynia, gdzie Polacy wbrew z\u0142owieszczym okoliczno\u015bciom uparcie tkwili „na swoim”. Liczyli na opami\u0119tanie ukrai\u0144skich s\u0105siad\u00f3w, \u017ce mo\u017ce ich okolica zostanie oszcz\u0119dzona. Nie rozumieli, dlaczego ich s\u0105siedzi, z kt\u00f3rymi si\u0119 nie wadzili, mogliby ich mordowa\u0107. Mieli nadziej\u0119, \u017ce sko\u0144czy si\u0119 na pogr\u00f3\u017ckach, a ucieczka gdzie\u015b w nieznane, gdzie nie wiadomo, z czego \u017cy\u0107 i jak utrzyma\u0107 rodzin\u0119 – przera\u017ca\u0142a. I \u017cal porzuci\u0107 gospodarstwa, gdy tak dobrze zapowiadaj\u0105 si\u0119 zbiory, bo mimo ludzkich dramat\u00f3w, to, co posadzono i posiano, ros\u0142o wspaniale. Urodzaj by\u0142 wyj\u0105tkowy, jakby przyroda chcia\u0142a wynagrodzi\u0107 wszystkie krzywdy wojny i wesprze\u0107 niedo\u017cywion\u0105 ludno\u015b\u0107, ograbian\u0105 przez niemieckiego okupanta i „bojownik\u00f3w” o niepodleg\u0142\u0105 Ukrain\u0119. Zbo\u017ca tak wysokie, \u017ce nawet doros\u0142ego cz\u0142owieka zas\u0142ania\u0142y przed niepo\u017c\u0105danym wzrokiem, ratuj\u0105c wielu od siekier i no\u017cy.

Zbrodnicze \u017cniwa<\/strong>
Nasta\u0142 lipiec 1943 r., w kt\u00f3rym OUN-UPA przyst\u0105pi\u0142a do zmasowanego uderzenia na Polak\u00f3w w rejonach, w kt\u00f3rych si\u0119 skupili, by przetrwa\u0107, wsp\u00f3lnie czuwaj\u0105c i broni\u0105c si\u0119, oraz w powiatach zachodnich, gdzie wcze\u015bniej napadano sporadycznie.
W nocy z 4 na 5 lipca 1943 r. OUN-UPA zaatakowa\u0142a szeroko zakrojonym pier\u015bcieniem Polak\u00f3w \u017cyj\u0105cych we wsiach wok\u00f3\u0142 o\u015brodka samoobrony Przebra\u017ce w powiecie \u0142uckim. Od wiosny 1943 r. w tej kolonii chronili si\u0119 Polacy z okolicy w obawie przed napadami ukrai\u0144skimi, jednak\u017ce nie wszyscy si\u0119 tam przenie\u015bli. Celem akcji by\u0142o „oczyszczenie” du\u017cego obszaru z Polak\u00f3w i zlikwidowanie silnego o\u015brodka samoobrony. UPA nie zdoby\u0142a Przebra\u017ca, ale zgin\u0119\u0142o kilkaset os\u00f3b w dwudziestu kilku spalonych koloniach. 8 lipca 1943 r. w okolicach Kustycz (gm. Turzysk, pow. Kowel) okrutnie zosta\u0142a zamordowana przez UPA delegacja Okr\u0119gowej Delegatury Rz\u0105du na Wo\u0142yniu na czele z Zygmuntem Rumlem „Krzysztofem Por\u0119b\u0105”, pod\u0105\u017caj\u0105ca na przygotowane wcze\u015bniej pojednawcze rozmowy. Trzy dni p\u00f3\u017aniej, tj. 11 lipca 1943 r. (niedziela), OUN-UPA przyst\u0105pi\u0142a do likwidacji Polak\u00f3w na ogromnym obszarze wchodz\u0105cym w sk\u0142ad powiat\u00f3w horochowskiego i w\u0142odzimierskiego i na skrawku powiatu kowelskiego. By\u0142a to najwi\u0119ksza akcja ludob\u00f3jcza przeprowadzona na Wo\u0142yniu w 1943 r., kt\u00f3rej przebieg doskonale oddaje akowski raport Jana Cichockiego „Wo\u0142yniaka”, nauczyciela z powiatu w\u0142odzimierskiego:
„O godz. 2 min. 30 po p\u00f3\u0142nocy w dniu 11 lipca 1943 r. rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 rze\u017a. Ka\u017cdy dom polski okr\u0105\u017ca\u0142o nie mniej jak 30-50 ch\u0142op\u00f3w z t\u0119pym narz\u0119dziem i dw\u00f3ch z broni\u0105 paln\u0105. Kazali otworzy\u0107 drzwi albo w razie odmowy r\u0105bali drzwi. Rzucali do wn\u0119trza dom\u00f3w r\u0119czne granaty, r\u0105bali ludno\u015b\u0107 siekierami, k\u0142uli wid\u0142ami, a kto ucieka\u0142, strzelali do\u0144 z karabin\u00f3w maszynowych. Niekt\u00f3rzy ranni m\u0119czyli si\u0119 po 2 lub 3 dni, zanim skonali, inni ranni zdo\u0142ali resztkami si\u0142 dotrze\u0107 do granicy powiatu sokalskiego (…). Po morderstwie, zaraz po po\u0142udniu tego\u017c dnia, nast\u0105pi\u0142 rabunek. Ch\u0142opi z s\u0105siednich wsi przychodzili i zabierali: konie, wozy, ubrania, po\u015bciel, krowy, \u015bwinie, kury – inwentarz \u017cywy i martwy”.
Masowe mordy trwa\u0142y w tym rejonie do 18 lipca. Szczeg\u00f3lna uwaga nale\u017cy si\u0119 napadom na ko\u015bcio\u0142y i kaplice, w kt\u00f3rych byli zgromadzeni na Mszach \u015bw. Polacy. 11 lipca 1943 r. w czterech ko\u015bcio\u0142ach (Kisielin, Chryn\u00f3w, Poryck, Zab\u0142o\u0107ce) i jednej kaplicy (Krymno) Ukrai\u0144cy wymordowali oko\u0142o 540 os\u00f3b, w tym trzech ksi\u0119\u017cy.
W dniach 16-18 lipca ca\u0142kowit\u0105 kl\u0119sk\u0119 poni\u00f3s\u0142 du\u017cy o\u015brodek samoobrony w powiecie kostopolskim, ochraniaj\u0105cy skupisko polskich osiedli w gm. Stepa\u0144 i Stydy\u0144 wok\u00f3\u0142 dw\u00f3ch wsi Huta Stepa\u0144ska i Wyrka oraz kilka kolonii w s\u0105siedniej gminie Anton\u00f3wka w powiecie sarne\u0144skim. Po dw\u00f3ch dniach dramatycznej walki z przewa\u017caj\u0105cymi si\u0142ami UPA zgromadzona w Hucie Stepa\u0144skiej ludno\u015b\u0107 polska wraz z samoobron\u0105 ewakuowa\u0142a si\u0119 do gmin Anton\u00f3wka i Rafa\u0142\u00f3wka w powiecie Sarny, poni\u00f3s\u0142szy wcze\u015bniej i w drodze ogromne straty. 30 lipca 1943 r. nast\u0105pi\u0142o kolejne zmasowane uderzenie UPA na skupisko osiedli polskich w gminie Anton\u00f3wka i W\u0142odzimierzec powiatu sarne\u0144skiego, w wyniku kt\u00f3rego zosta\u0142o ono zlikwidowane -wszystkie polskie osiedla spalono, polska ludno\u015b\u0107 uciek\u0142a do stacji kolejowych na linii Kowel – Sarny. 31 lipca OUN-UPA podj\u0119\u0142a drug\u0105, r\u00f3wnie\u017c nieudan\u0105 pr\u00f3b\u0119 unicestwienia Polak\u00f3w w Przebra\u017cu. O\u015brodek samoobrony stoczy\u0142 w\u00f3wczas ci\u0119\u017ck\u0105 walk\u0119 z przewa\u017caj\u0105cymi si\u0142ami UPA, dzi\u0119ki czemu kilka tysi\u0119cy koczuj\u0105cych w obozie przebrazkim Polak\u00f3w ocala\u0142o.
Lipcowe ludob\u00f3jstwo nie ogranicza\u0142o si\u0119 do opisanych wy\u017cej wielkich akcji – Polacy byli mordowani we wszystkich powiatach, opr\u00f3cz lubomelskiego, w mniejszych napadach. W tym jednym miesi\u0105cu zgin\u0119\u0142o kilkana\u015bcie tysi\u0119cy Polak\u00f3w, kilkadziesi\u0105t opu\u015bci\u0142o Wo\u0142y\u0144, a wci\u0105\u017c jeszcze nie uda\u0142o si\u0119 „oczy\u015bci\u0107 Ukrainy z Lach\u00f3w”, kt\u00f3rzy nie mieli gdzie ucieka\u0107 i bardziej ni\u017c o \u015bmierci, my\u015bleli o \u017cniwach. Tote\u017c sierpie\u0144 sta\u0142 si\u0119 kolejnym miesi\u0105cem wo\u0142y\u0144skich rzezi.
Masowymi ludob\u00f3jczymi akcjami w dniach 29-31 sierpnia, podobnymi do akcji z 11 lipca, dotkni\u0119te zosta\u0142y tereny p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci powiatu w\u0142odzimierskiego i powiat lubomelski. Zaatakowano te\u017c Polak\u00f3w w innych powiatach i w innych dniach sierpniowych – w nielicznych ju\u017c polskich osiedlach i w miejscowo\u015bciach mieszanych narodowo\u015bciowo, gdzie pok\u0142adano nadziej\u0119 w dobros\u0105siedzkich kontaktach z miejscowymi Ukrai\u0144cami – kowelskim, horochowskim, \u0142uckim, r\u00f3wie\u0144skim, dubie\u0144skim i wsz\u0119dzie tam, gdzie Polacy przybywali na \u017cniwa. \u0179niwa te by\u0142y szczeg\u00f3lne – op\u00f3\u017anione, niedoko\u0144czone i nawet niezacz\u0119te przez ich prawowitych polskich gospodarzy. „Udane” by\u0142o za to \u017cniwo \u015bmierci: w kolejnym miesi\u0105cu, w sierpniu, zamordowano kilkana\u015bcie tysi\u0119cy Polak\u00f3w, za\u015b przez ca\u0142y okres ludob\u00f3jczych dzia\u0142a\u0144 OUN-UPA – 60 tysi\u0119cy.

Ofiary lepsze i gorsze<\/strong>
Gehenna kresowych Polak\u00f3w, ofiar zbrodni wo\u0142y\u0144sko-ma\u0142opolskiej, w kt\u00f3rej ludob\u00f3jcze akcje poch\u0142on\u0119\u0142y na ca\u0142ym obszarze ich dokonywania przez OUN-UPA, nie tylko na Wo\u0142yniu, 130 tys. \u015bmiertelnych ofiar, tysi\u0105ce sierot, ludzi okaleczonych fizycznie i psychicznie, zmar\u0142ych z ran i w wyniku nieludzkich warunk\u00f3w spowodowanych przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich – nadal nie jest odpowiednio traktowana przez pa\u0144stwo polskie. Wci\u0105\u017c mamy „gorsze” i „lepsze” ofiary zbrodniczych ideologii. Po kilkudziesi\u0119ciu latach nale\u017cytego miejsca w narodowej pami\u0119ci s\u0142usznie doczeka\u0142y si\u0119 ofiary katy\u0144skie. Niestety, ofiary zbrodni OUN-UPA s\u0105 dla niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa polskiego nieistotne. Zg\u0142oszony przez PSL projekt Uchwa\u0142y o ustanowieniu 11 lipca Dniem Pami\u0119ci M\u0119cze\u0144stwa Kresowian spad\u0142 z porz\u0105dku obrad Sejmu. Nasuwaj\u0105 si\u0119 pytania: z kim solidaryzuje si\u0119 polski Sejm – z ofiarami czy z katami i ich ideowymi spadkobiercami, co z sumieniami przedstawicieli polskiego Narodu i gdzie si\u0119 podzia\u0142a zwyk\u0142a ludzka przyzwoito\u015b\u0107?
<\/strong><\/p>\r\n

Ewa Siemaszko<\/strong><\/em><\/p>\r\n

\r\n

Autorka jest badaczk\u0105 zbrodni nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich dokonanych na ludno\u015bci polskiej Wo\u0142ynia w czasie II wojny \u015bwiatowej, tw\u00f3rc\u0105 ksi\u0105\u017cek i wystaw po\u015bwi\u0119conych tej problematyce.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"11 lipca 1943 r. OUN-UPA przyst\u0105pi\u0142a do likwidacji Polak\u00f3w na ogromnym obszarze wchodz\u0105cym w sk\u0142ad powiat\u00f3w horochowskiego i w\u0142odzimierskiego oraz na skrawku powiatu kowelskiego. By\u0142a to najwi\u0119ksza akcja ludob\u00f3jcza przeprowadzona na Wo\u0142yniu w 1943 roku. Masowe mordy trwa\u0142y w tym rejonie do 18 lipca. Niestety, ofiary zbrodni OUN-UPA s\u0105 dla niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa polskiego nieistotne. Zg\u0142oszony […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[50,17,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40443"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40443"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40443\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}