{"id":40365,"date":"2011-07-06T21:48:22","date_gmt":"2011-07-07T02:48:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=40365"},"modified":"2011-07-06T22:11:54","modified_gmt":"2011-07-07T03:11:54","slug":"za-kulisami-%e2%80%9cdwojki%e2%80%9d-wywiad-z-prof-andrzejem-peplonskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=40365","title":{"rendered":"Za kulisami „Dw\u00f3jki”"},"content":{"rendered":"

Z prof. Andrzejem Pep\u0142o\u0144skim, autorem ksia\u017cki „Wojna o tajemnice. W tajnej s\u0142u\u017cbie II Rzeczpospolitej 1918-44\u201d rozmawia Tomasz Zb. Zapert <\/em><\/strong><\/p>\r\n

– Twierdzi Pan, \u017ce wywiad II RP funkcjonowa\u0142 w specyficznych warunkach – brak by\u0142o do\u015bwiadczonych ludzi i szczup\u0142y bud\u017cet – lecz mimo to, wydatnie przyczyni\u0142 si\u0119 do zwyci\u0119stwa w wojnie z bolszewikami…<\/strong><\/em><\/p>\r\n

– Gdyby nie wcze\u015bniejsze utworzenie Polskiej Organizacji Wojskowej a szczeg\u00f3lnie jej struktur na Ukrainie, Bia\u0142orusi i w g\u0142\u0119bi Rosji oraz zdobyte podczas I wojny \u015bwiatowej do\u015bwiadczenie konspiracyjne i wywiadowcze – utworzenie skutecznego wywiadu podczas wojny z bolszewikami by\u0142oby niemo\u017cliwe. Wprawdzie te konspiracyjne struktury by\u0142y parali\u017cowane przez rewolucyjny kontrwywiad, ale wielu cz\u0142onk\u00f3w POW unika\u0142o aresztowa\u0144 rozszerza\u0142o kontakty nie wiedz\u0105c, \u017ce b\u0119d\u0105 one wkr\u00f3tce potrzebne odrodzonej Ojczy\u017anie. Wywiad POW ( Komendy Naczelnej III w Kjowie) funkcjonowa\u0142 w specyficznych warunkach poniewa\u017c cz\u0119sto brak by\u0142o pieni\u0119dzy nawet na skromn\u0105 wegetacj\u0119. Poruszanie si\u0119 w terenie utrudnia\u0142y cz\u0119ste kontrole i rewizje organizowane przez bolszewik\u00f3w. Wielu cz\u0142onk\u00f3w organizacji zosta\u0142o przez nich\u00a0 rozstrzelanych. Jedynym sposobem przesy\u0142ania meldunk\u00f3w do Warszawy by\u0142o wysy\u0142anie kurier\u00f3w przedzieraj\u0105cych si\u0119 przez pilnie strze\u017con\u0105 lini\u0119 frontu. Ale dostarczane przez nich informacje, nawet je\u015bli by\u0142y sp\u00f3\u017anione, mia\u0142y ogromne znaczenie poniewa\u017c by\u0142y prawdziwe i mog\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 do weryfikacji z innymi danymi.<\/p>\r\n

–\u00a0 Czy i na ile by\u0142o infiltrowane MSZ za kadencji p\u0142k J\u00f3zefa Becka przez agentur\u0119 sowieck\u0105?<\/strong><\/em><\/p>\r\n

<\/strong><\/em><\/p>\r\n

<\/strong><\/em>Pe\u0142na odpowied\u017a na to pytanie znajduje si\u0119 w archiwach rosyjskich, kt\u00f3re s\u0105 aktualnie niedost\u0119pne. Jednak na podstawie pewnych poszlak i informacji jakimi dysponowa\u0142 Oddzia\u0142 II mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce personel kilku plac\u00f3wek dyplomatycznych RP m\u00f3g\u0142 utrzymywa\u0107 kontakty z wywiadem wschodniego s\u0105siada. Klasycznym przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 afera w polskim poselstwie w Bukareszcie ujawniona w po\u0142owie 1931 r. Stwierdzono,\u017ce kilku urz\u0119dnik\u00f3w utrzymywa\u0142o kontakty z agentur\u0105 OGPU za po\u015brednictwem Towarzystwa Akcyjnego ” Romana Africano”. G\u0142\u00f3wnymi postaciami tej afery byli- wicekonsul Jaros\u0142aw \u0141uba i jego \u017cona Zofia. Wobec personelu polskich plac\u00f3wek w ZSRR stosowano r\u00f3\u017cne metody szanta\u017cu i pr\u00f3by werbunku zg\u0142aszane przez poszczeg\u00f3lne osoby nie mo\u017cna jednak wykluczy\u0107 przypadk\u00f3w zdrady. Najpowa\u017cniejsze podejrzenia wysuwane s\u0105 przez historyk\u00f3w rosyjskich wobec mjr Tadusza Kobyla\u0144skiego, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 rzekomo zwerbowany gdy pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 attache wojskowego w Moskwie. W po\u0142owie lat trzydziestych obj\u0105\u0142 odpowiedzialne stanowisko naczelnika Wydzia\u0142u Wschodniego i wicedyrektora Departamentu Politycznego MSZ. Analiza raport\u00f3w mjr Kobyla\u0144skiego z lat 1925-1928, gdy pracowa\u0142 w Moskwie nie wskazuje aby stara\u0142 si\u0119 dezinformowa\u0107 swych prze\u0142o\u017conych w Warszawie. Nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119 r\u00f3wnie\u017c tak\u0105 ewentualno\u015b\u0107,\u017ce wywiad sowiecki wykorzysta\u0142 jego s\u0142abo\u015bci i dokona\u0142 werbunku ale mjr. Kobyla\u0144ski zameldowa\u0142 o tym wcze\u015bniej Oddzia\u0142owi II i na polecenie centrali prowadzi\u0142 gr\u0119 z wywiadem sowieckim. Takie przypadki zdarza\u0142y si\u0119 o czym \u015bwiadcz\u0105 zachowane dokumenty naszego wywiadu.<\/p>\r\n

– „W mi\u0119dzywojniu i na obczy\u017anie – podczas II wojny \u015bwiatowej – nasz wywiad nie by\u0142 oceniany obiektywnie\u201d. Z jakich wzgl\u0119d\u00f3w?<\/strong><\/em><\/p>\r\n

– W okresie mi\u0119dzywojennym wywiad by\u0142 anga\u017cowany do przeciwdzia\u0142ania zagro\u017ceniom politycznym pochodz\u0105cym z zewn\u0105trz, g\u0142\u00f3wnie ze strony ZSRR i Niemiec. Sowieckie s\u0142u\u017cy specjalne stara\u0142y si\u0119 przenika\u0107 nie tylko w szeregi wojska, lecz tak\u017ce do r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk i ugrupowa\u0144 staraj\u0105c si\u0119 pozyskiwa\u0107 zwolennik\u00f3w dla komunistycznych idei lub wywo\u0142ywa\u0107 destrukcj\u0119 i niech\u0119\u0107 do \u00f3wczesnych w\u0142adz. Jednym z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci kontrwywiadu wojskowego i cywilnych organ\u00f3w bezpiecze\u0144stwa by\u0142o ujawnianie wp\u0142yw\u00f3w komunistycznych nawet w \u0142onie legalnych ugrupowa\u0144. Dlatego ka\u017cda interwencja maj\u0105ca na celu ograniczenie akcji komunistycznych lub antypa\u0144stwowych wywo\u0142ywa\u0142a sprzeciw ze strony opozycji i niekorzystne dla w\u0142adz komentarze. Trudna sytuacja gospodarcza w latach trzydziestych sprzyja\u0142a podsycaniu negatywnych nastroj\u00f3w, eskalacji demonstracji, radykalizacji hase\u0142 oraz zmusza\u0142a aparat pa\u0144stwowy do zdecydowanego przeciwdzia\u0142ania. U\u017cycie policji kojarzono z akcj\u0105 aparatu bezpiecze\u0144stwa lub rzekomo wszechobecnej „dw\u00f3jki\u201d czyli Oddzia\u0142u II. Taki scenariusz by\u0142 korzystny zw\u0142aszcza dla wschodniego s\u0105siada.<\/p>\r\n

W mi\u0119dzywojniu Oddzia\u0142 II rzeczywi\u015bcie czasami zbyt g\u0142\u0119boko penetrowa\u0142 \u017cycie spo\u0142eczne w Polsce. Poza wzgl\u0119dami merytorycznie uzasadnionymi nie brak by\u0142o nadgorliwo\u015bci na rzecz obozu rz\u0105dz\u0105cego. St\u0105d mog\u0142a bra\u0107 si\u0119 niech\u0119\u0107 do tajnych s\u0142u\u017cb. Ale nie by\u0142a ona powszechna, poniewa\u017c wywiad uzyskiwa\u0142 pomoc ze strony wielu obywateli reprezentuj\u0105cych r\u00f3\u017cne \u015brodowiska.<\/p>\r\n

Po kl\u0119sce wrze\u015bniowej nast\u0105pi\u0142 atak na Oddzia\u0142 II kojarzony z obozem sanacyjnym. By\u0142o to wygodne rozwi\u0105zanie dla tych, kt\u00f3rzy bezpo\u015brednio b\u0105d\u017a po\u015brednio odpowiadali za wynik wojny obronnej. Oskar\u017canie wywiadu za brak rozpoznania zagro\u017cenia ze strony Niemiec a tak\u017ce ZSRR by\u0142o w\u00f3wczas przekonuj\u0105ce. Odsuwa\u0142o na dalszy plan konieczno\u015b\u0107 rozliczenia ekip sprawuj\u0105cych w\u0142adz\u0119 zw\u0142aszcza w ostatnich latach pokoju. W konsekwencji wielu wybitnych specjalist\u00f3w Oddzia\u0142u II zosta\u0142o odsuni\u0119tych od prac wywiadowczych, poddani zostali inwigilacji i powa\u017cnym oskar\u017ceniom.<\/p>\r\n

– Kto by\u0142 odpowiedzialny za pozostawienie we Wrze\u015bniu 1939 r. akt II Oddzia\u0142u, kt\u00f3rymi podzielili si\u0119 nasi naje\u017ad\u017acy?<\/strong><\/em><\/p>\r\n

– Wiele os\u00f3b za to odpowiada. Przede wszystkim kierownictwo Archiwum Wojskowego, Szef Oddzia\u0142u II Sztab G\u0142\u00f3wnego WP, szef Sztabu G\u0142\u00f3wnego a tak\u017ce Naczelny W\u00f3dz. Wszyscy oni wiedzieli jak wa\u017cne informacje zawieraj\u0105 archiwa wywiadu. By\u0142y tam nie tylko akta personelu Oddzia\u0142u II, agent\u00f3w czynnych i wyeliminowanych, ale tak\u017ce dane personalne os\u00f3b zaanga\u017cowanych do przygotowywanej przez wiele lat tzw. dywersji za frontowej, dane wywiadowczej sieci wojennej, szyfry, dane o metodach pracy wywiadowczej, dotycz\u0105ce tzw. akcji „W\u00f3zek\u201d i tysi\u0105ce informacji, dokument\u00f3w i opracowa\u0144 analitycznych umo\u017cliwiaj\u0105cych odtworzenie wywiadowi niemieckiemu ca\u0142okszta\u0142tu dzia\u0142alno\u015bci Oddzia\u0142u II w kierunku zachodnim i wschodnim.<\/p>\r\n

– Czym t\u0142umaczy Pan nieodpowiedzialne i pochopne dzia\u0142ania rz\u0105du W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego, polegaj\u0105ce na izolowaniu niekt\u00f3rych sanacyjnych oficer\u00f3w w obozach odosobnienia?<\/strong><\/em><\/p>\r\n

–\u00a0 Krytyka sanacyjnego aparatu bezpiecze\u0144stwa i wywiadu podgrzewa\u0142a atmosfer\u0119 pot\u0119pienia dla rz\u0105d\u00f3w przedwrze\u015bniowych. Wywiad by\u0142 \u0142atwym do zrozumienia symbolem kl\u0119ski. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa\u00a0 by\u0142a przekonana, \u017ce polskie w\u0142adze zosta\u0142y zaskoczone wybuchem wojny. Prawdopodobnie sam Sikorski r\u00f3wnie\u017c by\u0142 przekonany o winie Oddzia\u0142u II. Izoluj\u0105c sanacyjnych oficer\u00f3w kanalizowa\u0142 nastroje panuj\u0105ce w Polskich Si\u0142ach Zbrojnych i w\u015br\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stwa w kraju. Jego rz\u0105d, nieobci\u0105\u017cony niedawn\u0105 kl\u0119sk\u0105, m\u00f3g\u0142 lansowa\u0107 now\u0105 lini\u0119 polityczn\u0105 a w przysz\u0142o\u015bci liczy\u0107 na powr\u00f3t do kraju w celu przej\u0119cia w\u0142adzy.<\/p>\r\n

– Dlaczego osi\u0105gni\u0119cia polskich wywiadowc\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej, nie zosta\u0142y w pe\u0142ni wykorzystane przez aliant\u00f3w, za\u015b po roku 1945 celowo je pomniejszano, a nawet usi\u0142owano o nich zapomnie\u0107?<\/strong><\/em><\/p>\r\n

– Sukcesy polskiego wywiadu by\u0142y wykorzystywane przez sztaby aliant\u00f3w, tylko pomijano je w ostatecznych ocenach. Tak by\u0142o w przypadku operacji „Torch\u201d w Afryce P\u00f3\u0142nocnej w 1943 roku a nawet podczas l\u0105dowania w Normandii. Jednak najwi\u0119ksze sukcesy odnosi\u0142 nasz wywiad rozpoznaj\u0105c przygotowania do ataku wojsk niemieckich na ZSRR, a nast\u0119pnie informuj\u0105c sojusznik\u00f3w o sytuacji na froncie wschodnim i potencjale wojennym Rzeszy. Wywiad AK doskonale wywi\u0105zywa\u0142 si\u0119 ze swoich zada\u0144 a sojusznicy na pewno nie byliby w stanie uruchomi\u0107 tak sprawnego rozpoznania. Pomniejszanie\u00a0 znacznych zas\u0142ug naszego wywiadu\u00a0 pozwoli\u0142o sojusznikom os\u0142abi\u0107 rol\u0119 polskiego rz\u0105du emigracyjnego w tworzeniu powojennego \u0142adu w Europie.<\/p>\r\n

Po wojnie dla propagandy PRL by\u0142o korzystne wskazywanie wywiadu sanacyjnego jako rzekomego sprawcy kl\u0119ski wrze\u015bniowej. W ten spos\u00f3b zamierzano odwraca\u0107 uwag\u0119 od agresji sowieckiej 17 wrze\u015bnia a ponadto deprecjonowa\u0107 wywiad za przedwojenn\u0105 walk\u0119 z ruchem komunistycznym.<\/p>\r\n

Wywiad ukaza\u0142 si\u0119 w tygodniku „Nasza Polska” z 21 czerwca 2011 r.<\/em><\/p>\r\n

\r\n

KOMENTARZ BIBU\u0141Y<\/em>: <\/strong>Andrzej Pep\u0142o\u0144ski, syn partyzanta Armii Krajowej, nie wypiera si\u0119 swojej przesz\u0142o\u015bci. Przyznaje, \u017ce przez lata by\u0142 podpu\u0142kownikiem Milicji Obywatelskiej, w kwietniu 1968 roku wst\u0105pi\u0142 do PZPR. Przez nast\u0119pne kilka lata \u015bciga\u0142 przest\u0119pc\u00f3w gospodarczych. W Teczce personalnej SB pisa\u0142o o nim: „Przeprowadzono rozmow\u0119 na temat \u015bwiatopogl\u0105du. Ucz\u0119szcza do ko\u015bcio\u0142a i jest praktykuj\u0105cym katolikiem.” Musia\u0142 si\u0119 t\u0142umaczy\u0107 i napisa\u0142 w wyja\u015bnieniu, \u017ce „Nie chodzi\u0142em nigdy do ko\u015bcio\u0142a. By\u0142em niewierz\u0105cy.” Twierdzi, \u017ce takie wyja\u015bnienie mieli mu doradzi\u0107 znajomi.\u00a0 Wi\u0119cej w ciekawym wywiadzie tutaj<\/a>.<\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z prof. Andrzejem Pep\u0142o\u0144skim, autorem ksia\u017cki „Wojna o tajemnice. W tajnej s\u0142u\u017cbie II Rzeczpospolitej 1918-44\u201d rozmawia Tomasz Zb. Zapert – Twierdzi Pan, \u017ce wywiad II RP funkcjonowa\u0142 w specyficznych warunkach – brak by\u0142o do\u015bwiadczonych ludzi i szczup\u0142y bud\u017cet – lecz mimo to, wydatnie przyczyni\u0142 si\u0119 do zwyci\u0119stwa w wojnie z bolszewikami… – Gdyby nie wcze\u015bniejsze […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[30,84,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40365"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40365"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40365\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}