{"id":40294,"date":"2011-07-05T12:30:08","date_gmt":"2011-07-05T17:30:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=40294"},"modified":"2011-07-05T12:30:08","modified_gmt":"2011-07-05T17:30:08","slug":"prosto-czworkami-do-nieba-szli-jerzy-przystawa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=40294","title":{"rendered":"Prosto, czw\u00f3rkami do nieba szli&#8230; &#8211; <em>Jerzy Przystawa<\/em>"},"content":{"rendered":"<p>Ten niezwyk\u0142y, tr\u00f3jk\u0105tny jar na Wzg\u00f3rzach Wuleckich\u00a0ma  zbocza strome, a je\u015bli jeszcze wcze\u015bniej pada\u0142o, jak przed niedzieln\u0105  uroczysto\u015bci\u0105, to po rozmi\u0119k\u0142ym stoku w og\u00f3le trudno si\u0119 posuwa\u0107.  Schodzili wi\u0119c g\u0119siego, w grupach \u00a0po  czterech. Najtrudniej by\u0142o tej pierwszej czw\u00f3rce, sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 z  profesor\u00f3w W\u0142odzimierza Krukowskiego (kierownika Katedry Pomiar\u00f3w  Elektrycznych Politechniki Lwowskiej, 53 lata), Witolda Nowickiego  (kierownika Zak\u0142adu Anatomii Patologicznej Uniwersytetu Jana Kazimierza,  lat 63), Stanis\u0142awa Pilata (kierownika Katedry Technologii Nafty i Gazu  Ziemnego PL, lat 60) i W\u0142odzimierza Sto\u017cka (kier. Katedry\u00a0Matematyki  Politechniki, lat 57), poniewa\u017c im przypad\u0142o nie\u015b\u0107 trupa in\u017c. Adama  Ruffa (30 lat), zastrzelonego przed chwil\u0105 w budynku Bursy im.  Abrahamowicza. Czy ojcu Adama, dr Stanis\u0142awowi Ruffowi , nie pozwolono  nie\u015b\u0107 zw\u0142ok syna? Czy synom profesora Sto\u017cka, Eustachemu i Emanuelowi,  nie pozwolono pom\u00f3c ojcu? Czy nie chcia\u0142 wyr\u0119czy\u0107 ojca 27- letni dr med.\u00a0Jerzy\u00a0Nowicki?  Czy prof. Roman Longchamps de Berier szed\u0142 na \u015bmier\u0107 w czw\u00f3rce ze  swoimi trzema doros\u0142ymi synami: Bronis\u0142awem, Zygmuntem i Kazimierzem,  czy rozdzielono ich \u201epo uwa\u017caniu\u201d niemieckich oprawc\u00f3w?<\/p>\r\n<p>Tych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w nie znamy. Z relacji ocala\u0142ego \u015bwiadka, prof. pediatrii Franciszka Groera wiemy, \u017ce matce Adama, Annie Ruff\u00a0i  profesorowej Jadwidze Ostrowskiej, kazano natychmiast umy\u0107 korytarz i  usun\u0105\u0107 \u015blady krwi. Potem do\u0142\u0105czy\u0142y do czw\u00f3rek schodz\u0105cych w d\u00f3\u0142 jaru.<\/p>\r\n<p>30 czerwca 1941 Niemcy zaj\u0119li Lw\u00f3w. Na odchodnym, uciekaj\u0105ca Armia Czerwona, \u00a0urz\u0105dzi\u0142a  rze\u017a tysi\u0119cy Polak\u00f3w trzymanych w lwowskich wi\u0119zieniach. Nielicznym  uda\u0142o si\u0119 zbiec. Uciek\u0142 na przyk\u0142ad prof. Roman Rencki, 74-letni  kierownik Katedry Chor\u00f3b Wewn\u0119trznych UJK, ale tylko po to, \u017ceby trzy  dni p\u00f3\u017aniej dzie\u0142a doko\u0144czyli \u00a0Niemcy w\u00a0jarze wuleckim. \u00a0Nasi  zachodni s\u0105siedzi nie tracili ani chwili: przybyli do miasta z gotowym  planem egzekucji polskiej elity intelektualnej Lwowa, znali nazwiska i  adresy. W ten spos\u00f3b, w ci\u0105gu paru godzin nocy z 3 na 4 lipca\u00a0wygarn\u0119li  ok. 25% sk\u0142adu profesury Uniwersytetu Jana Kazimierza i Politechniki  Lwowskiej. Mieli jasne rozkazy: nie bawi\u0107 si\u0119, jak to by\u0142o przy  uwi\u0119zieniu profesor\u00f3w Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego 2 lata wcze\u015bniej, w  \u017cadne przes\u0142uchania, w \u017cadne transporty do oboz\u00f3w! Z tego tylko  problemy, \u00a0interwencje, w efekcie wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich ocala\u0142a. Wszystkich zlikwidowa\u0107 bez ha\u0142asu i bez \u015bladu.<\/p>\r\n<p>To  si\u0119 nie ca\u0142kiem uda\u0142o. Wiemy kogo zamordowano, wiemy jak i wiemy gdzie.  Nie wiemy gdzie s\u0105 ich prochy, bo Niemcy wkr\u00f3tce przeprowadzili  ekshumacj\u0119 i wszystkie cia\u0142a wywie\u017ali i spalili. \u015awiadkowie ka\u017ani  obserwowali\u00a0mord z okien dom\u00f3w w  odleg\u0142o\u015bci ok. 500 metr\u00f3w. Dzisiaj by\u0142oby to niemo\u017cliwe, bo grzbiet jaru  obr\u00f3s\u0142 przez 70 lat pi\u0119knymi drzewami i z daleka ju\u017c nic si\u0119 nie da  zobaczy\u0107.<\/p>\r\n<p>W  niedziel\u0119, 3 lipca , w 70. rocznic\u0119 tej zbrodni, wszystkie dost\u0119pne  miejsca wuleckiego jaru oblegli Polacy i Ukrai\u0144cy, kt\u00f3rzy zebrali si\u0119 na  uroczysto\u015bci ods\u0142oni\u0119cia pomnika pomordowanych. Monumentalna rze\u017aba,  autorstwa krakowskiego profesora Aleksandra \u015aliwy,\u00a0przedstawia bram\u0119 zbudowan\u0105 z cegie\u0142 oznaczonych\u00a0jak  Dziesi\u0119\u0107 Przykaza\u0144, z wysuni\u0119t\u0105 rzymsk\u0105 pi\u0105tk\u0105.. Zdaje si\u0119, \u017ce wci\u0105\u017c  jeszcze trwaj\u0105 polityczne debaty nad napisem, jaki ma si\u0119 znajdowa\u0107 na  bramie &#8211; \u201eprofesor\u00f3w polskich\u201d czy \u201eprofesor\u00f3w lwowskich\u201d ? &#8211; \u00a0to  jest ten nadal nierozwi\u0105zany problem. Ale powy\u017cej nowego pomnika, na  stoku jaru, stoi wci\u0105\u017c stary pomnik, jak krzy\u017c nagrobny, z tablic\u0105 w  j\u0119zyku polskim i ukrai\u0144skim, gdzie wymienieni s\u0105 wszyscy zamordowani  owej nocy i, moim zdaniem, te dwa pomniki dobrze si\u0119 wsp\u00f3lnie komponuj\u0105.<\/p>\r\n<p>Przybyli  licznie Polacy sk\u0105d si\u0119 tylko da\u0142o. Najliczniej, naturalnie, stawili  si\u0119 wroc\u0142awianie, delegacje profesor\u00f3w wszystkich wroc\u0142awskich szk\u00f3\u0142  wy\u017cszych, rektorzy wszystkich wroc\u0142awskich uczelni. Z samego  Uniwersytetu przyby\u0142 obecny rektor, prof. Marek Bojarski, z pi\u0119cioma  swoimi rektorskimi poprzednikami, z prorektorami, dziekanami wszystkich  wydzia\u0142\u00f3w i innymi cz\u0142onkami spo\u0142eczno\u015bci akademickiej. Du\u017ce grup\u0119  stanowi\u0142y w\u0142adze Wroc\u0142awia: \u00a0poza  prezydentem Rafa\u0142em Dutkiewiczem, kt\u00f3ry by\u0142 g\u0142\u00f3wn\u0105 postaci\u0105  uroczysto\u015bci, przybyli radni miejscy wraz z przewodnicz\u0105cym Rady.  Widzia\u0142em wielu wroc\u0142awskich nauczycieli szk\u00f3\u0142 \u015brednich i grupy  m\u0142odzie\u017cy studenckiej i szkolnej. Stawili si\u0119 rektorzy i profesorowie  uczelni lwowskich, uroczysto\u015b\u0107 prowadzi\u0142 rektor Politechniki, prof.  Jurij Bobalo. Pomnik po\u015bwi\u0119cili arcybiskupi Mieczys\u0142aw Mokrzycki i Ihor  Wozniak.<\/p>\r\n<p>To  pierwszy pomnik wzniesiony po wojnie we Lwowie, kt\u00f3ry nie jest  pomnikiem \u017cadnego z proklamowanych bohater\u00f3w Ukrainy. Osi\u0105gni\u0119cie  porozumienia w tej sprawie nie by\u0142o prost\u0105 spraw\u0105. Echa spor\u00f3w  zabrzmia\u0142y g\u0142o\u015bno w emocjonalnym wyst\u0105pieniu Mychajla Cymbaliuka,  przewodnicz\u0105cego Lwowskiej Obwodowej Administracji Pa\u0144stwowej, a wi\u0119c  odpowiednika naszego wojewody. Wyrazi\u0142 w nim, mi\u0119dzy innymi, \u017cyczenie,  \u017ceby Sejm Rzeczypospolitej uzna\u0142, i\u017c OUN\u00a0i  UPA nie by\u0142y organizacjami przest\u0119pczymi, ale godnymi najwy\u017cszego  szacunku organizacjami ukrai\u0144skich patriot\u00f3w, walcz\u0105cych o wolno\u015b\u0107 i  niepodleg\u0142o\u015b\u0107 swojej ojczyzny. Jakim by\u0142, przywo\u0142any przeze niego w  pierwszych s\u0142owach wyst\u0105pienia, Jaros\u0142aw Ste\u0107ko, jeden z dow\u00f3dc\u00f3w  os\u0142awionego batalionu \u201eNachtigall\u201d i premier ukrai\u0144skiego rz\u0105du,  utworzonego we Lwowie w dniu \u00a0wkroczeniu do\u0144 Niemc\u00f3w.<\/p>\r\n<p>Cymbaliuk nie wymieni\u0142 explicite jeszcze wi\u0119kszego bohatera ukrai\u0144skiego, Stepana Bandery, poprzednika \u00a0Ste\u0107ki na stanowisku <em>prowidnyka<\/em> OUN na emigracji. Gigantyczny pomnik Bandery stoi akurat kilka krok\u00f3w  od miejsca, w kt\u00f3rym mieszka\u0142em i chodzi\u0142em do szko\u0142y. I ta przepi\u0119kna  lwowska ulica, za mego dzieci\u0144stwa nosz\u0105ca imi\u0119 Leona Sapiehy, dzisiaj  nazywa si\u0119 ulic\u0105 Bandery. I prowadzi od ko\u015bcio\u0142a \u015bw. El\u017cbiety, w kt\u00f3rym  przysposobiono mnie do I Komunii, do ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Marii\u00a0Magdaleny,  kt\u00f3ry jest dzisiaj hal\u0105 koncertow\u0105 muzyki organowej. W niedziele jednak  i \u015bwi\u0119ta s\u0142u\u017cy te\u017c katolikom jako ko\u015bci\u00f3\u0142. I w\u0142a\u015bnie w tym ko\u015bciele  zebrali\u015bmy si\u0119 przed niedzieln\u0105 uroczysto\u015bci\u0105, na mszy \u015bw.  koncelebrowanej pod przewodnictwem ks. Arcybiskupa Mieczys\u0142awa  Mokrzyckiego. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wype\u0142niony po brzegi wys\u0142ucha\u0142 okoliczno\u015bciowego  kazania Ksi\u0119dza Arcybiskupa \u201enon omnis moriar\u201d. Arcybiskup wyrazi\u0142 te\u017c  nadziej\u0119, ze w\u0142adze miasta zgodz\u0105 si\u0119 wreszcie przywr\u00f3ci\u0107 ko\u015bcio\u0142owi  jego w\u0142a\u015bciw\u0105 rol\u0119 i oddadz\u0105 go w pe\u0142ne w\u0142adanie wiernych. Na razie  jednak, w przedsionku ko\u015bcio\u0142a, patrzy\u0142a na nas z wielkiego plakatu  surowa i ascetyczna twarz Stepana Bandery.<\/p>\r\n<p>By\u0107  mo\u017ce te wszystkie komplikacje w tle tej donios\u0142ej rocznicy spowodowa\u0142y,  \u017ce na uroczysto\u015bci zabrak\u0142o obecno\u015bci i zapowiedzianego wyst\u0105pienia  ambasadora Rzeczypospolitej Polskiej Henryka Litwina.\u00a0W\u015br\u00f3d  delegacji sk\u0142adaj\u0105cych kwiaty znalaz\u0142 si\u0119 Konsul Federacji Rosyjskiej.  Zabrak\u0142o jednak, nie wiedzie\u0107 czemu, przedstawiciela Konsulatu Niemiec, a\u00a0na\u00a0pierwszy rzut oka wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce by\u0142o to miejsce ca\u0142kiem stosowne.<\/p>\r\n<p>\u201eNie  wszystek umr\u0119\u201d &#8211; powtarza\u0142 Arcybiskup Lwowski. Masakra profesor\u00f3w w noc  z 3. na 4 lipca 1941 by\u0142a bez precedensu w swoim zbrodniczym zamy\u015ble i  planie. Ale ta katowska precyzja naszych wrog\u00f3w ukazuje dobitnie gdzie  jest i czym jest prawdziwa elita narodu. A przynajmniej gdzie tej elity  nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107 i \u00a0szuka\u0107.. Chcia\u0142oby si\u0119 mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce profesorowie, tak licznie zgromadzeni 3 lipca 2011 na Wzg\u00f3rzach Wuleckich \u00a0, a tak\u017ce ich nieobecni tam koledzy, maj\u0105 tego \u015bwiadomo\u015b\u0107 i czuj\u0105 ci\u0105\u017c\u0105c\u0105 na nich odpowiedzialno\u015b\u0107.<\/p>\r\n<p><strong><em>Jerzy Przystawa<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ten niezwyk\u0142y, tr\u00f3jk\u0105tny jar na Wzg\u00f3rzach Wuleckich\u00a0ma zbocza strome, a je\u015bli jeszcze wcze\u015bniej pada\u0142o, jak przed niedzieln\u0105 uroczysto\u015bci\u0105, to po rozmi\u0119k\u0142ym stoku w og\u00f3le trudno si\u0119 posuwa\u0107. Schodzili wi\u0119c g\u0119siego, w grupach \u00a0po czterech. Najtrudniej by\u0142o tej pierwszej czw\u00f3rce, sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 z profesor\u00f3w W\u0142odzimierza Krukowskiego (kierownika Katedry Pomiar\u00f3w Elektrycznych Politechniki Lwowskiej, 53 lata), Witolda Nowickiego [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[50,167,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40294"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40294"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40294\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40294"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40294"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40294"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}