{"id":40072,"date":"2011-06-30T22:12:33","date_gmt":"2011-07-01T03:12:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=40072"},"modified":"2011-06-30T19:04:27","modified_gmt":"2011-07-01T00:04:27","slug":"o-prawde-o-dywizji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=40072","title":{"rendered":"O prawd\u0119 o dywizji"},"content":{"rendered":"

Widzia\u0142 w Lubomlu \u0142zy na twarzy Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rym polski konsul wr\u0119cza\u0142 medale „Za udzia\u0142 w wojnie obronnej w 1939 r.” i informowa\u0142 o przyznaniu dodatk\u00f3w kombatanckich do skromnych emerytur.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

– Decyzja, czy mog\u0119 by\u0107 naczelnikiem\u00a0 w Zjednoczeniu Stacji Radiowych i Telewizyjnych i mie\u0107 dost\u0119p do tajemnic wojskowych Ministerstwa \u0141\u0105czno\u015bci jeszcze nie zapad\u0142a, a wezwano mnie do Departamentu\u00a0 Wojskowego i polecono opracowa\u0107 pewne wytyczne na wypadek wojny – wspomina W\u0142adys\u0142aw To\u0142ysz. – Zdumia\u0142em si\u0119 bardzo, formalnie rzecz bior\u0105c nie mia\u0142em prawa tego robi\u0107. Za\u017cartowa\u0142em, co wy chcecie, \u017cebym tajemnice wojskowe do Wolnej Europy sprzedawa\u0142. Jego pracownicy siedz\u0105cy w pokoju zacz\u0119li si\u0119 \u015bmia\u0107, a jeden z nich o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce – my wiemy, \u017ce nie sprzedasz. Po kilku dniach m\u00f3j prze\u0142o\u017cony otrzyma\u0142 pisma od Ministra Obrony Narodowej i Ministra Spraw Wewn\u0119trznych o dopuszczeniu mnie do spraw tajnych i mobilizacyjnych. Mnie o tym poinformowano dyskretnie i nieoficjalnie. Dyrektor zjednoczenia powiedzia\u0142 mi – ty To\u0142ysz, zamknij dzi\u00f3b, oficjalnie nic nie wiesz. Zdradzi\u0142 mi tylko, \u017ce pu\u0142kownik, od kt\u00f3rego zale\u017ca\u0142a decyzja napisa\u0142, \u017ce rodzina To\u0142ysz\u00f3w jest dobrze znana, jej przedstawiciele b\u0119d\u0105 do upad\u0142ego broni\u0107 s\u0142usznej sprawy i Polski nie sprzedadz\u0105. Do mojego dyrektora przysz\u0142o te\u017c pismo, \u017ce m\u00f3j zast\u0119pca partyjny i cz\u0142onek egzekutywy, kt\u00f3rego KC forowa\u0142o na moje stanowisko ma za d\u0142ugi j\u0119zyk i nie mo\u017cna dopuszcza\u0107 go do spraw tajnych i mobilizacyjnych. To bowiem, co b\u0119dzie opracowywa\u0142, b\u0119dzie znane w ca\u0142ej Warszawie.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Grupowe zdj\u0119cie koleg\u00f3w p. W\u0142adys\u0142awa To\u0142ysza – \u017co\u0142enierzy 27 WDP AK
fot. Kresy.pl<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Bezpartyjny naczelnikiem<\/strong><\/p>\r\n

– Gdy dyrektor przedstawi\u0142 spraw\u0119 w KC, zacz\u0119to tam zgrzyta\u0107 z\u0119bami. Po pewnym czasie zgodzili si\u0119, \u017ceby mnie – bezpartyjnego – mianowa\u0107 naczelnikiem wydzia\u0142u w Zarz\u0105dzie Stacji Radiowych i Telewizyjnych. By\u0142a to ogromna koby\u0142a. Musia\u0142em odpowiada\u0107 za sprawy organizacyjne i p\u0142acowe. Dobra\u0142em sobie jednak ludzi, kt\u00f3rzy poradzili sobie z zadaniami. Twardo postawi\u0142em spraw\u0119, \u017ce ludzi b\u0119d\u0119 dobiera\u0142 sobie sam, a nie \u017cadna egzekutywa. Wiedzia\u0142em, \u017ce potrzeba mi prawnik\u00f3w i ekonomist\u00f3w i takich znalaz\u0142em. Tego mojego zast\u0119pc\u0119, partyjnego dzia\u0142acza, kaza\u0142em te\u017c zabra\u0107 i przenie\u015b\u0107 na bardziej \u201eodpowiedzialne stanowisko\u201d np. do Ligi Kobiet. W bran\u017cy zwi\u0105zanej z radiem i telewizj\u0105 przepracowa\u0142em praktycznie ca\u0142e \u017cycie. Przechodzi\u0142a ona oczywi\u015bcie r\u00f3\u017cne modyfikacje i ostatecznie na emerytur\u0119 odszed\u0142em z Ministerstwa Telekomunikacji. Stacje radiowe i telewizyjne zosta\u0142y bowiem w\u0142\u0105czone do tego resortu. By\u0142a to, jak uwa\u017cam decyzja s\u0142uszna. Telekomunikacja stanowi bowiem jeden organizm i nie powinna by\u0107 porozrzucana nie wiadomo gdzie. Ca\u0142a sie\u0107 jest powi\u0105zana ze sob\u0105 technicznie. Na wypadek wojny telekomunikacja musi stanowi\u0107 jeden organizm zaprz\u0119\u017cony dla potrzeb armii…<\/p>\r\n

Na rzecz \u015brodowiska<\/strong><\/p>\r\n

Po odej\u015bciu na emerytur\u0119 W\u0142adys\u0142aw To\u0142ysz\u00a0 zacz\u0105\u0142 udziela\u0107 si\u0119 na rzecz \u015brodowiska \u017co\u0142nierzy 27 Wo\u0142y\u0144skiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej, dzia\u0142aj\u0105cego przy Zwi\u0105zku Bojownik\u00f3w o Wolno\u015b\u0107 i Demokracj\u0119. Nie by\u0142a ona \u0142atwa. \u015arodowisko to w ZBOWiD-zie by\u0142o tylko tolerowane. Jego dzia\u0142acze rekrutuj\u0105cy si\u0119 cz\u0119sto z weteran\u00f3w UB starali si\u0119 zepchn\u0105\u0107 by\u0142ych \u017co\u0142nierzy dywizji na margines organizacji. By\u0142o to zgodne z \u00f3wczesn\u0105 og\u00f3ln\u0105 polityk\u0105 pa\u0144stwow\u0105, kt\u00f3ra wszystko co by\u0142o na Wschodzie, skazywa\u0142a na milczenie. Wolno by\u0142o pisa\u0107 o zbrodniach ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w, o obronie Przebra\u017ca, ale 27 dywizja a\u017c do po\u0142owy lat osiemdziesi\u0105tych stanowi\u0142a temat tabu. Oficjalnie nie istnia\u0142a. W\u0142adze PRL stara\u0142y si\u0119 zw\u0142aszcza utrudni\u0107 wszelkie upami\u0119tnienie walk dywizji na Lubelszczy\u017anie, w postaci pomnik\u00f3w, p\u0142yt i postument\u00f3w.<\/p>\r\n

– Starali\u015bmy si\u0119 jednak robi\u0107 w tym wzgl\u0119dzie co si\u0119 da – podkre\u015bla W\u0142adys\u0142aw To\u0142ysz. – Nie przejmowali\u015bmy si\u0119 zakazami. Jedn\u0105 z pierwszych tablic ku czci \u017co\u0142nierzy dywizji umie\u015bcili\u015bmy w ko\u015bciele w Dorohusku. W ZBOWiD-zie Che\u0142mskim domy\u015blali si\u0119, \u017ce wsp\u00f3lnie z kolegami chcemy to zrobi\u0107 i starali si\u0119 nam to uniemo\u017cliwi\u0107. Na zebraniu jeden z czo\u0142owych dzia\u0142aczy tego oddzia\u0142u wprost powiedzia\u0142, jak przekaza\u0142 mi p\u00f3\u017aniej jeden z koleg\u00f3w, \u017ce- tego To\u0142ysza to ju\u017c dawno powinien szlag trafi\u0107… Dzia\u0142acze ZBOWiD-u z Che\u0142ma chcieliby, \u017ceby na ich terenie by\u0142y tylko upami\u0119tnione \u201ewyczyny\u201d UB. Kierownictwo tego oddzia\u0142u chcia\u0142o mnie te\u017c nauczy\u0107 rozumu i zwr\u00f3cili si\u0119 do WOP-u, z pro\u015bb\u0105 o to, \u017ceby mnie aresztowali, kiedy b\u0119d\u0119 przyje\u017cd\u017ca\u0107 do Dorohuska. Miejscowo\u015b\u0107 ta le\u017ca\u0142a w strefie przygranicznej i WOP wykonywa\u0142 na jej terenie funkcje typowe dla S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa. M\u00f3g\u0142 zatrzymywa\u0107 ka\u017cdego, kto zajmowa\u0142 si\u0119 tam dzia\u0142alno\u015bci\u0105 niewygodn\u0105\u00a0 z punktu widzenia w\u0142adz PRL-u. Na moje szcz\u0119\u015bcie w Dorohusku i okolicy mieszka du\u017co To\u0142ysz\u00f3w, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 jest zreszt\u0105 ze mn\u0105 spokrewnionych. By\u0142em legitymowany przez WOP -ist\u00f3w, ale wszyscy brali mnie za miejscowego. Nasze ruchy by\u0142y jednak obserwowane.<\/p>\r\n

Kto\u015b doni\u00f3s\u0142<\/strong><\/p>\r\n

– Przekonali\u015bmy si\u0119 o tym, gdy zacz\u0119li\u015bmy szuka\u0107 wykonawcy tablicy, kt\u00f3r\u0105 chcieli\u015bmy zamontowa\u0107 w dorohuskim ko\u015bciele. Pierwotnie zgodzi\u0142 si\u0119 to zrobi\u0107 jeden z profesor\u00f3w z Technikum Elektrycznego w Che\u0142mie. Zapali\u0142 si\u0119 do tego, wykona\u0142 ju\u017c prace projektowe, ale niestety kto\u015b, nie wiadomo jak, o tym doni\u00f3s\u0142 odpowiednim w\u0142adzom i nauczyciel zosta\u0142 bardzo mocno przyci\u015bni\u0119ty do muru. Przeprowadzono u niego rewizj\u0119. Arkusz techniczny wzoru tablicy zosta\u0142 porwany, zniszczony. Nauczycielowi o\u015bwiadczono te\u017c, \u017ce je\u017celi b\u0119dzie si\u0119 zajmowa\u0142 takimi rzeczami, to profesorem w technikum nie b\u0119dzie i szybko nowej pracy nie tylko w szkolnictwie, nie znajdzie… Musieli\u015bmy szuka\u0107 innego wykonawcy. Z koleg\u0105 Stanis\u0142awem Ma\u015blank\u0105 uda\u0142o nam si\u0119 znale\u017a\u0107 nast\u0119pnego w \u0141odzi. Dzia\u0142a\u0142 tam sp\u00f3\u0142dzielczy zak\u0142ad odlewniczy, kt\u00f3rego kierownikiem by\u0142 syn legionisty. Niczego si\u0119 nie ba\u0142. O\u015bwiadczy\u0142, \u017ce za\u0142atwi to sam z egzekutyw\u0105 i s\u0142owa dotrzymywa\u0142. Po tej tablicy odlewa\u0142 nast\u0119pne. \u0141atwo je rozpozna\u0107, bo s\u0105 grube, mosi\u0119\u017cne. Wtedy nie mieli\u015bmy dost\u0119pu do miedzi. Z t\u0105 pierwsz\u0105 tablic\u0105 mieli\u015bmy jeszcze problemy z dowiezieniem do Dorohuska. Ja optowa\u0142em, \u017ceby jecha\u0107 bocznymi drogami. Zi\u0119\u0107 mojego szwagra stwierdzi\u0142, ze nie ma co si\u0119 ba\u0107 i pojedziemy g\u0142\u00f3wn\u0105 drog\u0105 na Lublin. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce mia\u0142 racj\u0119. Dotarli\u015bmy do ko\u015bcio\u0142a w Dorohusku bez przeszk\u00f3d. Na drugi dzie\u0144 znale\u017ali si\u0119 tacy, kt\u00f3rych to bardzo zdziwi\u0142o. Chcieli si\u0119 koniecznie dowiedzie\u0107, kt\u00f3r\u0119dy jechali\u015bmy tak jakby wiedzieli, \u017ce na bocznych drogach kto\u015b na nas czeka\u0142. Odpowiedzia\u0142em im wymijaj\u0105co, \u017ce nadarzy\u0142a si\u0119 okazja, to\u015bmy j\u0105 wykorzystali i przywie\u017ali z Warszawy. Wkr\u00f3tce w Dorohusku odby\u0142a si\u0119 podnios\u0142a uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia tablicy z udzia\u0142em biskup\u00f3w z Lublina.<\/p>\r\n

Jeszcze bardziej znienawidzony<\/strong><\/p>\r\n

Po tej uroczysto\u015bci W\u0142adys\u0142aw To\u0142ysz sta\u0142 si\u0119 pewnie jeszcze bardziej znienawidzony w che\u0142mskim ZBOWiD-zie. Mieszka\u0144cy Dorohuska dowiedzieli si\u0119 za\u015b, \u017ce istnia\u0142a 27 Wo\u0142y\u0144ska Dywizja Piechoty AK.<\/p>\r\n

– W Dorohusku by\u0142 te\u017c taki, co m\u00f3wi\u0142, \u017ce tu wszyscy na Angli\u0119 i Francj\u0119 czekaj\u0105 – wspomina W\u0142adys\u0142aw To\u0142ysz. – Na procesji podczas uroczysto\u015bci ni\u00f3s\u0142 krzy\u017c. Jak mnie zobaczy\u0142, to odda\u0142 krzy\u017c pierwszemu z brzegu cz\u0142owiekowi i uciek\u0142. Dopiero po latach doszed\u0142em do tego, \u017ce to w\u0142a\u015bnie on doni\u00f3s\u0142 na moj\u0105 rodzin\u0119 do NKWD, kt\u00f3re wtedy nie potrafi\u0142o nas znale\u017a\u0107 z powodu innej literki w nazwisku, ale po paru latach UB i tak si\u0119 do nas dobra\u0142o. Jak mnie zobaczy\u0142 \u017cywego, to strasznie si\u0119 przerazi\u0142, tak jakby ujrza\u0142 ducha…<\/p>\r\n

Po Dorohusku W\u0142adys\u0142aw To\u0142ysz uczestniczy\u0142 w wielu innych akcjach, w toku kt\u00f3rych w \u015bwi\u0105tyniach montowano i ods\u0142aniano tablice ku czci towarzyszy broni. By\u0142y to prawdziwe akcje, bo SB tego typu przedsi\u0119wzi\u0119ciom stara\u0142o si\u0119 przeciwdzia\u0142a\u0107.<\/p>\r\n

– Jak ods\u0142aniali\u015bmy tablic\u0119 dywizyjn\u0105 na Jasnej G\u00f3rze, to w tym samym czasie ze swoj\u0105 tablic\u0119 jechali do Cz\u0119stochowy Wilniucy – wspomina W\u0142adys\u0142aw To\u0142ysz. – SB zgarn\u0119\u0142o ich razem z tablic\u0105, kt\u00f3r\u0105 zarekwirowa\u0142o. Nam uroczysto\u015b\u0107 w sanktuarium bardzo si\u0119 uda\u0142a. By\u0142a niezwykle podnios\u0142a. Cho\u0107 ja omal nie pad\u0142em na niej z n\u00f3g…<\/p>\r\n

W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych w zmienionej sytuacji politycznej W\u0142adys\u0142aw To\u0142ysz zaj\u0105\u0142 si\u0119 prac\u0105 historyka dywizji. Zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 artyku\u0142y po\u015bwi\u0119cone zmaganiom dywizji, analizowa\u0107 dotychczasowe publikacje na jej temat, kt\u00f3re wreszcie zacz\u0119\u0142y si\u0119 pojawia\u0107 i je\u017adzi\u0107 na Wo\u0142y\u0144. Chce po prostu dorzuci\u0107 swoj\u0105 cegie\u0142k\u0119 do prawdy o dywizji.<\/p>\r\n

B\u0142\u0119dy w opracowaniach<\/strong><\/p>\r\n

– W wielu publikacjach w tym nawet ksi\u0105\u017ckowych pojawiaj\u0105 si\u0119 b\u0142\u0119dy, kt\u00f3re trzeba prostowa\u0107 – m\u00f3wi. – Odchodz\u0105 bowiem ostatni \u015bwiadkowie wielu zdarze\u0144 i pojawiaj\u0105 si\u0119 nowi \u201ebohaterowie\u201d , kt\u00f3rzy sobie przypisuj\u0105 cudze zas\u0142ugi. Koledzy, kt\u00f3rzy wzi\u0119li na siebie trud napisania pierwszych monografii mieli cz\u0119sto r\u00f3\u017cnych \u201epodpowiadaczy\u201d, m\u00f3wi\u0105cych bzdury, trudne bez naocznych \u015bwiadk\u00f3w do zweryfikowania. Oceniaj\u0105c publikacje trzeba si\u0119 jednak wystrzega\u0107 taniego krytykanctwa. Mo\u017cna mie\u0107 np. zastrze\u017cenia do monografii Micha\u0142a Fija\u0142ki zatytu\u0142owanej \u201e27 Wo\u0142y\u0144ska Dywizja Piechoty AK\u201d. Koledzy zapominaj\u0105, \u017ce praca ta ukaza\u0142a si\u0119 w 1986 r. i mia\u0142a ona charakter pionierski. Dzi\u0119ki niej \u015bwiat w og\u00f3le dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce by\u0142a taka jednostka AK jak nasza dywizja. Przez lata temat ten by\u0142 przecie\u017c zakazany. Zwi\u0105zku Sowieckiego nie wolno by\u0142o przecie\u017c dra\u017cni\u0107. By\u0142y czasy, \u017ce dywizji dorabiano te\u017c g\u0119b\u0119. Oskar\u017cano j\u0105 m.in. o zorganizowanie zasadzki k. Sarn na najm\u0142odszego bardzo zdolnego sowieckiego genera\u0142a, a tak\u017ce o wymordowanie rannych Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy jechali w sanitarnym poci\u0105gu, kt\u00f3ry dywizja zdoby\u0142a pod Lubartowem. Sowieckiego genera\u0142a zabili banderowcy, bo je\u017adzi\u0142 on brawurowo bez eskorty, w dwa tygodnie po rozbrojeniu dywizji pod Skrobowem. \u0179adnego jej \u017co\u0142nierza pod Sarnami nie by\u0142o. Niemiecki poci\u0105g sanitarny dywizja istotnie zdoby\u0142a, a rannych Niemc\u00f3w nie wymordowa\u0142a. Przekaza\u0142a poci\u0105g Armii Czerwonej. Spraw\u0119 t\u0105 poruszy\u0142 Willii Brandt w trakcie rozm\u00f3w z Gomu\u0142k\u0105 przed podpisaniem Traktatu Polsko-Niemieckiego w 1970 r., chc\u0105c przypisa\u0107 Polakom ludob\u00f3jstwo. W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka od dywizji si\u0119 nie odci\u0105\u0142 i wyja\u015bni\u0142 kanclerzowi, \u017ce ta przekaza\u0142a poci\u0105g Sowietom, a co oni zrobili z jego pasa\u017cerami, to ju\u017c nie Polak\u00f3w sprawa. W \u00f3wczesnej rzeczywisto\u015bci dywizja nie mia\u0142a \u017cadnych mo\u017cliwo\u015bci zaj\u0119cia si\u0119 rannymi.<\/p>\r\n

Micha\u0142 Fija\u0142ka nie m\u00f3g\u0142 o tym napisa\u0107. W Polsce obowi\u0105zywa\u0142a jeszcze cenzura. Chcia\u0142em jednak podkre\u015bli\u0107 jeszcze, \u017ce Micha\u0142 Fija\u0142ka zrobi\u0142 swoj\u0105 prac\u0105 dla naszego \u015brodowiska bardzo du\u017co. Dopiero teraz s\u0105 warunki, \u017ceby nad jego monografi\u0105 dyskutowa\u0107, co\u015b poprawia\u0107 czy uzupe\u0142nia\u0107. Pot\u0119pianie autora jest absolutnie niedopuszczalne. Robi\u0105 to ci, co nie zdaj\u0105 sobie sprawy, z jakimi trudno\u015bciami musieli si\u0119 boryka\u0107 wszyscy, kt\u00f3rzy chcieli zajmowa\u0107 si\u0119 dywizj\u0105.<\/p>\r\n

Polecenie \u201eMohorta\u201d<\/strong><\/p>\r\n

Prace na temat dywizji istotnie z ogromnym trudem przebija\u0142y si\u0119 do \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa. Praca Wincentego Romanowskiego \u201eZWZ-AK na Wo\u0142yniu 1939- 1944\u201d zosta\u0142a napisana w latach siedemdziesi\u0105tych, przez wiele lat le\u017ca\u0142a jako niewykorzystany maszynopis, wiele lat przele\u017ca\u0142a tak\u017ce z r\u00f3\u017cnych przyczyn w Wydawnictwie KUL. Ukaza\u0142a si\u0119 dopiero w 1993 r. Autor chcia\u0142 z niej uczyni\u0107 wcze\u015bniej dysertacj\u0119 doktorsk\u0105, ale profesorowie najzwyczajniej nie chcieli si\u0119 podj\u0105\u0107 roli promotora takiej pracy. Gdy ju\u017c znalaz\u0142 promotora i zacz\u0105\u0142 tworzy\u0107 swoj\u0105 prac\u0119, to po jej napisaniu nie m\u00f3g\u0142 przyst\u0105pi\u0107 do jej obrony. Zosta\u0142a ona opracowana i zweryfikowana, ale z przyczyn politycznych pow\u0119drowa\u0142a do szuflady, z kt\u00f3rej wysz\u0142a dopiero po wielu latach. Nieco wi\u0119cej szcz\u0119\u015bcia mia\u0142a praca J\u00f3zefa Turowskiego \u201ePo\u017coga\u201d- Walki 27 Wo\u0142y\u0144skiej Dywizji AK. Ukaza\u0142a si\u0119 ona w 1990 r.<\/p>\r\n

– W niej oczywi\u015bcie te\u017c s\u0105 nie\u015bcis\u0142o\u015bci- m\u00f3wi W\u0142adys\u0142aw To\u0142ysz. – Turowski w kilku rozdzia\u0142ach opar\u0142 si\u0119 na relacjach koleg\u00f3w, kt\u00f3rzy nigdy w danym miejscu nie byli i nic nie widzieli, nie mog\u0105 by\u0107 wi\u0119c wiarygodni. Nie s\u0105 naocznymi \u015bwiadkami, tylko co\u015b od kogo\u015b s\u0142yszeli i postanowili zabra\u0107 g\u0142os mimo, \u017ce nie maj\u0105 do tego kompetencji. Szczeg\u00f3lnie du\u017co przeinacze\u0144 w wielu opracowaniach dotyczy batalionu \u201eKorda\u201d. Dlatego te\u017c koledzy postanowili, \u017ce musi powsta\u0107 opracowanie mu po\u015bwi\u0119cone. Jego napisanie powierzono mnie.<\/p>\r\n

– \u201eMohort\u201d te\u017c stwierdzi\u0142 – by\u0142e\u015b w oddziale od pocz\u0105tku do ko\u0144ca, masz wszystkie dokumenty, ksi\u0105\u017ck\u0119 rozkaz\u00f3w, uko\u0144czy\u0142e\u015b studia, mo\u017cesz si\u0105\u015b\u0107 na ty\u0142ku i napisa\u0107. Podj\u0105\u0142em si\u0119 wi\u0119c tego zadania. Od \u015bmierci \u017cony, gdy jestem sam, czasu mam co prawda du\u017co, ale jest to mozolna praca. Wszystkie fakty musz\u0119 drobiazgowo sprawdza\u0107 z ksi\u0105\u017ck\u0105 rozkaz\u00f3w, \u017ceby unikn\u0105\u0107 wszelkich b\u0142\u0119d\u00f3w.<\/p>\r\n

Chwile zaskocze\u0144 i wzrusze\u0144 <\/strong><\/p>\r\n

W\u0142adys\u0142aw To\u0142ysz odwiedza te\u017c Wo\u0142y\u0144. Spotyka si\u0119 z Ukrai\u0144cami, zw\u0142aszcza za\u015b z nauczycielami historii. Ma nadziej\u0119, \u017ce wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej dojd\u0105 do g\u0142osu przedstawiciele m\u0142odego pokolenia Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 umieli spojrze\u0107 na dzieje w\u0142asnego narodu bez nacjonalistycznych okular\u00f3w.<\/p>\r\n

– Dyskutowanie z ukrai\u0144skimi \u015brodowiskami jest trudne – m\u00f3wi. – Nawet m\u0142odzi maj\u0105 zakodowane w pami\u0119ci stereotypy, kt\u00f3re nakazuj\u0105 im si\u0119 odnosi\u0107 z pogard\u0105 do innych narod\u00f3w. W stosunku do Rosjan m\u00f3wi\u0105 wy\u0142\u0105cznie Moskale. Takie podej\u015bcie nie sprzyja wsp\u00f3lnemu dochodzeniu do prawdy. Do \u017cadnego narodu nie mo\u017cna podchodzi\u0107 z nienawi\u015bci\u0105…<\/p>\r\n

W swoich wo\u0142y\u0144skich peregrynacjach W\u0142adys\u0142aw To\u0142ysz prze\u017cy\u0142 te\u017c chwile zaskocze\u0144 i wzrusze\u0144. Widzia\u0142 w Lubomlu \u0142zy na twarzy Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rym polski konsul wr\u0119cza\u0142 medale \u201eZa udzia\u0142 w wojnie obronnej w 1939 r.\u201d i informowa\u0142 o przyznaniu dodatk\u00f3w kombatanckich do skromnych emerytur.<\/p>\r\n

– Byli bardzo wdzi\u0119czni, \u017ce pa\u0144stwo, w obronie kt\u00f3rego stan\u0119li we wrze\u015bniu 1939 r. o nich nie zapomnia\u0142o – podkre\u015bla W\u0142adys\u0142aw To\u0142ysz. – Tego typu dzia\u0142ania s\u0105 niew\u0105tpliwie jedn\u0105 z dr\u00f3g budowania polsko-ukrai\u0144skiego pojednania.<\/p>\r\n

Marek A. Koprowski <\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Widzia\u0142 w Lubomlu \u0142zy na twarzy Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rym polski konsul wr\u0119cza\u0142 medale „Za udzia\u0142 w wojnie obronnej w 1939 r.” i informowa\u0142 o przyznaniu dodatk\u00f3w kombatanckich do skromnych emerytur. – Decyzja, czy mog\u0119 by\u0107 naczelnikiem\u00a0 w Zjednoczeniu Stacji Radiowych i Telewizyjnych i mie\u0107 dost\u0119p do tajemnic wojskowych Ministerstwa \u0141\u0105czno\u015bci jeszcze nie zapad\u0142a, a wezwano mnie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,81,167],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40072"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40072"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40072\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40072"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40072"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40072"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}