{"id":40025,"date":"2011-06-29T22:58:48","date_gmt":"2011-06-30T03:58:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=40025"},"modified":"2011-06-29T18:13:47","modified_gmt":"2011-06-29T23:13:47","slug":"pius-xi-%e2%80%93-w-obronie-chrzescijanskiej-cywilizacji-robert-brzozowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=40025","title":{"rendered":"Pius XI \u2013 w obronie chrze\u015bcija\u0144skiej cywilizacji – Robert Brzozowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Szczeg\u00f3lnym nast\u0119pc\u0105 i kontynuatorem spu\u015bcizny b\u0142. Piusa IX okaza\u0142 si\u0119 Ambrogio Damiano Achille Ratti (1857-1939). 10 lutego tego roku obchodzili\u015bmy 72. rocznic\u0119 jego \u015bmierci. Administrator a nast\u0119pnie nuncjusz apostolski w Polsce, wykazuj\u0105cy podobn\u0105 blisko\u015b\u0107 wzgl\u0119dem Polak\u00f3w, jak jego wspania\u0142y wy\u017cej wspomniany Poprzednik. Pozosta\u0142 w Warszawie w 1920 r. w czasie najazdu bolszewik\u00f3w. Widzimy w tym chlubn\u0105 kontynuacj\u0119 postawy b\u0142. Piusa IX. Poza Bogiem nie ba\u0142 si\u0119 nikogo, nawet komunistycznej nacieraj\u0105cej bestii. I Stolica Polski nie zosta\u0142a zdobyta!<\/strong><\/p>\r\n

Pius XI, bo o nim mowa, zosta\u0142 wybrany g\u0142ow\u0105 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego 6 II 1922 r. W encyklice inauguracyjnej \u201eUbi arcano Dei consilio\u201d zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na wsp\u00f3\u0142czesny zam\u0119t, kt\u00f3re nie zostanie pokonany inaczej jak przez pok\u00f3j Chrystusowy, znajduj\u0105cy si\u0119 w Kr\u00f3lestwie Chrystusowym. Wskaza\u0142 na z\u0142e sk\u0142onno\u015bci ludzkiego serca jako \u017ar\u00f3d\u0142o niepokoju i nieszcz\u0119\u015b\u0107 we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie, na b\u0142\u0105d modernizmu moralnego i prawnego, stanowi\u0105cy w istocie nowoczesne poga\u0144stwo. Nie poprzesta\u0142 jednak na krytycznej ocenie przemian ostatniego czasu, lecz postanowi\u0142 za pomoc\u0105 szerokiego programu sta\u0107 si\u0119 mocnym i przewodz\u0105cym g\u0142osem we wsp\u00f3\u0142czesnej \u201eburzy g\u0142os\u00f3w\u201d. Nie tylko to zaplanowa\u0142, lecz i przeprowadzi\u0142 z du\u017cym rezonansem i ze znacznymi efektami.<\/p>\r\n

Dokona\u0142 licznych, donios\u0142ych beatyfikacji i kanonizacji (500 beatyfikacji i 44 kanonizacje) oraz przypomnia\u0142 wielkie sylwetki \u015bwi\u0119tych. Kanonizowa\u0142 m.in. \u015bw. Andrzeja Bobol\u0119, \u015bw. Teres\u0119 od Dzieci\u0105tka Jezus (patron misji), \u015bw. Jana Mari\u0119 Vianneya i \u015bw. Jana Eudesa (patroni kap\u0142an\u00f3w), \u015bw. Piotra Kanizjusza (doktor Ko\u015bcio\u0142a), \u015bw. Wincentego Pallottiego (dekret o heroiczno\u015bci cn\u00f3t), \u015bw. Jana Bosco, \u015bw. Jana Fishera i \u015bw. Tomasza More\u2019a (m\u0119czennicy angielscy). Jako wielkich \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3rzy nios\u0105 istotne przes\u0142anie dla wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci ukaza\u0142: \u015bw. Franciszka Salezego (patron dziennikarzy i medi\u00f3w, encyklika \u201eRerum omnium perturbationem\u201d), \u015bw. Tomasza z Akwinu (nazwany Doktorem Wsp\u00f3lnym), \u015bw. Jozafata Kuncewicza (patron unii ko\u015bcielnej, encyklika \u201eEcclesiam Dei\u201d), \u015bw. Franciszka z Asy\u017cu (encyklika \u201eRite expiatis\u201d), \u015bw. Augustyna, \u015bw. Ignacego Loyol\u0119 (patron \u0107wicze\u0144 duchowych), \u015bw. Franciszka Ksawerego, \u015bw. Alojzego Gonzag\u0119 i \u015bw. Stanis\u0142awa Kostk\u0119 (patroni m\u0142odzie\u017cy), \u015bw. Jana od Krzy\u017ca (doktor Ko\u015bcio\u0142a), \u015bw. Roberta Bellarmina (doktor Ko\u015bcio\u0142a), \u015bw. Antoniego Padewskiego, \u015bw. Cyryla i Metodego, \u015bw. Alberta Wielkiego (doktor Ko\u015bcio\u0142a) i \u015bw. Dominika. U ka\u017cdego z nich dostrzeg\u0142 wa\u017cn\u0105 nauk\u0119, kt\u00f3ra p\u0142ynie dla cz\u0142owieka we wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, tak z ich \u017cycia, jak i z ich nauczania. Jako nauczycieli w Ko\u015bciele wyr\u00f3\u017cni\u0142 przede wszystkim \u015bw. Tomasza z Akwinu (encyklika \u201eStudiorum ducem\u201d) i \u015bw. Augustyna (encyklika \u201eAd salutem\u201d). Wskaza\u0142 ich jako przewodnik\u00f3w w studiach i nauce, jak te\u017c jako opok\u0119 przeciw wsp\u00f3\u0142czesnym b\u0142\u0119dom. Ka\u017cdego za\u015b proklamowanego \u015bwi\u0119tego stawia\u0142 za wz\u00f3r dla poszczeg\u00f3lnych chrze\u015bcijan na drogach ich \u017cycia, jako \u015bwiat\u0142o dla ich post\u0119powania oraz jako or\u0119downika w ich \u017cyciu codziennym.<\/p>\r\n

Papie\u017c jednak nie tylko ukazywa\u0142 filary tradycji, lecz tak\u017ce inspirowa\u0142 dalsze badania dla rozwoju nauk teologicznych, filozoficznych, historycznych, humanistycznych, a nawet przyrodniczych. Wyda\u0142 s\u0142awn\u0105 Konstytucj\u0119 Apostolsk\u0105 \u201eDeus Scientiarium Dominus\u201d, w kt\u00f3rej zauwa\u017cy\u0142, \u017ce to Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki by\u0142 i jest motorem rozwijania wiedzy i nauk, a atakowanie Ko\u015bcio\u0142a wyp\u0142ywa w\u0142a\u015bnie z niewiedzy, uprzedze\u0144 i moralnych wad. Ojciec \u015bw. ponadto podkre\u015bli\u0142 niebagatelne znaczenie sztuki, a w\u015br\u00f3d niej: muzyki, literatury, poezji, klasycznych autor\u00f3w, j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego, ojczystego, architektury, rze\u017aby i malarstwa. Powinny nas one prowadzi\u0107 ku Najwy\u017cszemu Pi\u0119knu-Bogu, winny doskonali\u0107 ludzk\u0105 natur\u0119 i mie\u0107 cel moralny. Bez spe\u0142nienia tych warunk\u00f3w sztuka staje si\u0119 nadu\u017cyciem szkodz\u0105cym cz\u0142owiekowi.<\/p>\r\n

Pius XI nie ograniczy\u0142 si\u0119 do powy\u017cszych \u015brodk\u00f3w zaradczych wobec wsp\u00f3\u0142czesnego chaosu, propagandy i zagubienia. Wy\u0142o\u017cy\u0142 w\u0142asn\u0105 nauk\u0119 na pal\u0105ce \u00f3wczesn\u0105, jednak i dzisiejsz\u0105 ludzko\u015b\u0107 tematy. Odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do zagadnienia jedno\u015bci religijnej. Wyperswadowa\u0142 w encyklice \u201eMortalium animos\u201d, \u017ce prawdziwa jedno\u015b\u0107 w zakresie religii nie dokona si\u0119 poprzez zjazdy i spotkania mi\u0119dzywyznaniowe, prawdy wiary bowiem nie mog\u0105 by\u0107 przedmiotem dyskusji, gdy\u017c maj\u0105 charakter absolutny. Zaznaczy\u0142, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 opiera si\u0119 na fundamencie wiary i ca\u0142o\u015bci prawd otrzymanych od Boga. W encyklice \u201eLux veritatis\u201d w zwi\u0105zku z 1500. rocznic\u0105 Soboru Efeskiego, na kt\u00f3rym sformu\u0142owano prawd\u0119 o Bo\u017cym macierzy\u0144stwie Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny, uwypukli\u0142 fakt, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymsko-katolicki jest ostoj\u0105 prawdy i o\u015brodkiem religijnej jedno\u015bci, prowadzonym przez Bo\u017c\u0105 Opatrzno\u015b\u0107. Bardzo zabiega\u0142 o zjednoczenie ze wschodnimi wsp\u00f3lnotami ko\u015bcielnymi, z kt\u00f3rymi r\u00f3\u017cnica w kwestiach wiary jest niewielka.<\/p>\r\n

Opr\u00f3cz zagadnie\u0144 dogmatycznych poruszy\u0142 problem moralno-duchowego rozwoju cz\u0142owieka. W encyklice \u201eDivini illius Magistri\u201d wykaza\u0142, \u017ce wychowanie chrze\u015bcija\u0144skie jest najlepszym sposobem ukszta\u0142towania m\u0142odego cz\u0142owieka, wskazuje mu bowiem najwy\u017cszy cel i \u015brodki do jego osi\u0105gni\u0119cia. Jest nim B\u00f3g i doskona\u0142o\u015b\u0107 ludzka. Znaczenie wychowania upatruje w tym, \u017ce daje ono trwa\u0142y kierunek \u017cycia. Do wsp\u00f3\u0142pracy w dziele wychowawczym s\u0105 wezwane: rodzina, Ko\u015bci\u00f3\u0142, szko\u0142a i pa\u0144stwo, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych Ko\u015bci\u00f3\u0142 i rodzina maj\u0105 prymat, kt\u00f3ry wynika z Bo\u017cego i naturalnego prawa. Papie\u017c pi\u0119tnuje wychowanie seksualne w szkole, kt\u00f3re nie uznaje u\u0142omno\u015bci i s\u0142abo\u015bci natury ludzkiej i prawa sprzeciwiaj\u0105ce si\u0119 prawu umys\u0142u. Jest to materia zbyt delikatna do publicznego wyk\u0142adu. Pius XI krytykuje te\u017c nieskromny ubi\u00f3r kobiet oraz niemoralne widowiska i pi\u015bmiennictwo. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, pot\u0119pia naturalizm pedagogiczny, kt\u00f3ry bazuje wy\u0142\u0105cznie na zasadzie autonomii natury ludzkiej, nie licz\u0105c si\u0119 z jej niedoskona\u0142o\u015bciami i wadami oraz z dobrami nadprzyrodzonymi. Popiera wychowanie patriotyczne. Chrystusa Pana stawia jako najwy\u017cszy i w\u0142a\u015bciwy wz\u00f3r wychowania.<\/p>\r\n

Formacj\u0119 duchow\u0105 ogniskuje wok\u00f3\u0142 kultu Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa, czci dla Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu-Naj\u015bwi\u0119tszej Eucharystii, Tr\u00f3jcy \u015bw., Krzy\u017ca \u015bw., M\u0119ki Pa\u0144skiej, Ran Jezusowych, nabo\u017ce\u0144stwa do Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny, \u015bw. J\u00f3zefa i \u015awi\u0119tych Pa\u0144skich. Wzywa\u0142 do modlitwy ekspiacyjnej, og\u0142osi\u0142 og\u00f3lnoko\u015bcieln\u0105 modlitw\u0119 stanowi\u0105c\u0105 form\u0119 wynagrodzenia Naj\u015bwi\u0119tszemu Sercu Jezusowemu za grzechy (encyklika \u201eMiserentissimus Redemptor\u201d), zaleca\u0142 nabo\u017ce\u0144stwo pierwszopi\u0105tkowe, kongresy eucharystyczne, og\u0142asza\u0142 lata \u015bwi\u0119te. Popiera\u0142 praktyk\u0119 odpust\u00f3w, adoracje eucharystyczne, pielgrzymki i procesje. \u00c4\u2020wiczeniom duchowym po\u015bwi\u0119ci\u0142 osobn\u0105 encyklik\u0119 \u201eMens nostra\u201d, w kt\u00f3rej poleca je jako \u015brodek chroni\u0105cy przed niewol\u0105 materializmu, pozwalaj\u0105cy zreflektowa\u0107 si\u0119 cz\u0142owiekowi nad samym sob\u0105 i jego duchowymi zadaniami. Dba\u0142 o bractwa, zakony i stowarzyszenia katolickie, np. zatwierdzi\u0142 regu\u0142\u0119 dla tercjarzy franciszka\u0144skich. Wzywa\u0142 szczeg\u00f3lnie do modlitwy za misje katolickie, kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 mia\u0142a s\u0142u\u017cy\u0107 docelowo tworzeniu krajowego duchowie\u0144stwa. Po\u015bwi\u0119ci\u0142 temu encyklik\u0119 \u201eRerum Ecclesiae\u201d z 1926 r. Ustanowi\u0142 Papieskie Dzie\u0142a Misyjne dla ich wspierania. Wzgl\u0119dem miejscowego duchowie\u0144stwa stawia\u0142 te same wysokie wymogi, co wzgl\u0119dem nap\u0142ywowego. Pragn\u0105\u0142 integralnego dobra ewangelizowanych lud\u00f3w w zakresie wszystkich d\u00f3br kultury, o\u015bwiaty i cywilizacji. \u015awi\u0119to\u015bci, godno\u015bci i pi\u0119knu liturgii oraz zwi\u0105zanemu z ni\u0105 \u015bpiewowi gregoria\u0144skiemu i muzyce ko\u015bcielnej po\u015bwi\u0119ci\u0142 Konstytucj\u0119 Apostolsk\u0105 \u201eDivini Cultus\u201d. W ostatniej encyklice \u201eIngravescentibus malis\u201d stwierdzi\u0142, \u017ce ostatecznym ratunkiem dla pogr\u0105\u017caj\u0105cego si\u0119 w ciemno\u015bciach \u015bwiata jest R\u00f3\u017caniec \u015bw. Pisze w niej, \u017ce jest to modlitwa dla ka\u017cdego cz\u0142owieka, prostego i uczonego. Nazywa go \u201ewie\u0144cem mistycznym\u201d. Wskazuje na jego rozliczne zalety, \u017ce jest lekarstwem na b\u0142\u0119dy i z\u0142o oraz umi\u0142owan\u0105 modlitw\u0105 \u015bwi\u0119tych.<\/p>\r\n

Pius XI zwr\u00f3ci\u0142 nast\u0119pnie baczn\u0105 uwag\u0119 na dwa sakramenty, na kt\u00f3rych opiera si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142, a mianowicie na kap\u0142a\u0144stwo i ma\u0142\u017ce\u0144stwo. Po\u015bwi\u0119ci\u0142 im dwie znamienne encykliki: \u201eAd catholici sacerdotii\u201d i \u201eCasti connubii\u201d. Obydwie stanowi\u0105 doskona\u0142\u0105 wyk\u0142adni\u0119 tych sakrament\u00f3w a\u017c po dzi\u015b dzie\u0144. W pierwszej Papie\u017c przypomina istot\u0119 kap\u0142a\u0144stwa, \u015bci\u015ble przynale\u017cne mu czynno\u015bci, a tak\u017ce wskazuje na przymioty moralne i intelektualne, jakimi powinien odznacza\u0107 si\u0119 kap\u0142an: \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 \u017cycia, pobo\u017cno\u015b\u0107, czysto\u015b\u0107 obyczaj\u00f3w, pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 wobec d\u00f3br materialnych, gorliwo\u015b\u0107 o chwa\u0142\u0119 Bo\u017c\u0105 i zbawienie dusz, pos\u0142usze\u0144stwo i duch karno\u015bci oraz wiedza. Uwra\u017cliwi\u0142 na proces przygotowania do kap\u0142a\u0144stwa. Zaleca ksi\u0119\u017com rekolekcje i ustanawia szczeg\u00f3lne modlitwy i dni po\u015bwiecone umacnianiu tego sakramentu.<\/p>\r\n

Arcydzie\u0142em nauczania tego Papie\u017ca jest za\u015b encyklika dotycz\u0105ca ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Ojciec \u015bw. uwydatnia w niej godno\u015b\u0107 tego sakramentu, kt\u00f3ry nazywa wielkim. Przypomina o jego Boskim pochodzeniu. Wprowadza kategori\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwa czystego, kt\u00f3re przez odkupienie Chrystusowe zosta\u0142o przywr\u00f3cone do pierwotnej szlachetno\u015bci i odpowiada zamys\u0142owi Bo\u017cemu. Za \u015bw. Augustynem wyr\u00f3\u017cnia trzy dobra ma\u0142\u017ce\u0144stwa: potomstwo, wierno\u015b\u0107 i sakrament. Jest ono z istoty swej uczestnictwem w mistycznej i nierozerwalnej wi\u0119zi Chrystusa i Ko\u015bcio\u0142a. Podkre\u015bla znaczenie prawdziwej i trwa\u0142ej mi\u0142o\u015bci dla szcz\u0119\u015bcia ma\u0142\u017ce\u0144skiego wbrew p\u00f3\u017aniejszemu pogl\u0105dowi, \u017ce zwr\u00f3cono na ni\u0105 uwag\u0119 dopiero na Vaticanum II. Zauwa\u017ca we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie deprecjonowanie tego sakramentu, jego desakralizacj\u0119, wyst\u0119powanie jego fa\u0142szywych form, ci\u0119\u017cki grzech rozwod\u00f3w, antykoncepcji i sterylizacji oraz wo\u0142aj\u0105cy o pomst\u0119 do nieba grzech aborcji. Nadto przestrzega przed ruchem feministycznym i ide\u0105 emancypacji kobiet. Broni za\u0142o\u017conego przez Boga ustroju spo\u0142eczno\u015bci rodzinnej, podkre\u015blaj\u0105c jednocze\u015bnie donios\u0142\u0105 rol\u0119 kobiety w rodzinie. Uzmys\u0142awia, \u017ce na ma\u0142\u017conkach obdarzonych potomstwem spoczywa obowi\u0105zek wychowania dzieci dla Boga. Wskazuje na trudno\u015bci i niebezpiecze\u0144stwa ma\u0142\u017ce\u0144stw mieszanych, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 os\u0142abieniu wiary. Pius XI realistycznie poucza, \u017ce bez podporz\u0105dkowania si\u0119 Bogu i dar\u00f3w \u0142aski w\u0142a\u015bciwa czysto\u015b\u0107 nie b\u0119dzie osi\u0105gni\u0119ta. Nakazuje praktykowanie cnoty wstydliwo\u015bci i pot\u0119pia obecne w deprawatorskiej propagandzie ub\u00f3stwienie cia\u0142a. Sakrament ma\u0142\u017ce\u0144stwa ukazuje jako podobny do Eucharystii. Wskazuje na dalsze i bli\u017csze przygotowanie do ma\u0142\u017ce\u0144stwa przez wychowanie i staranne rozeznanie. Pa\u0144stwo zobowi\u0105zuje do dbania o konieczne warunki dla istnienia i rozwoju rodzin.<\/p>\r\n

Wspomniane elementy nauczania Piusa XI nie przedstawiaj\u0105 jednak jego cech najbardziej koronnych. Do nich, jak zgadza si\u0119 wielu komentator\u00f3w, nale\u017cy nauczanie o Chrystusie Kr\u00f3lu i powo\u0142anie do \u017cycia Akcji Katolickiej. Jednym z najdonio\u015blejszych dokument\u00f3w w historii Ko\u015bcio\u0142a jest encyklika Piusa XI o Chrystusie Kr\u00f3lu pt. \u201eQuas Primas\u201d z 11 grudnia 1925 r. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, w roku polskiego konkordatu ze Stolic\u0105 \u015awi\u0119t\u0105. Trzeba by\u0142o 20. lat XX wieku, by Papie\u017c og\u0142osi\u0142 oczywist\u0105, a jednocze\u015bnie fundamentaln\u0105 prawd\u0119 o absolutnym i powszechnym kr\u00f3lowaniu Chrystusa Pana. Sta\u0142o si\u0119 to samo, co w Lourdes. Niebo kilka lat p\u00f3\u017aniej potwierdzi\u0142o Boskie natchnienie Papie\u017ca prywatnymi objawieniami. Tym razem polskiej s\u0142udze Bo\u017cej Rozalii Celak\u00f3wnie. Jaka zadziwiaj\u0105ca ziemsko-niebieska wsp\u00f3\u0142praca! Zapomniano przez wieki, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusowy ma zakorzenienie w niebie. Ojciec \u015bw. Pius XI podobnie jak b\u0142. Pius IX og\u0142osi\u0142 wielk\u0105 prawd\u0119, wobec kt\u00f3rej p\u0119kaj\u0105 mury i warownie z\u0142a, jak to nazwa\u0142 S. Kierkegaard. Co wi\u0119cej, wobec kt\u00f3rej kl\u0119kaj\u0105 narody. Co\u015b na wz\u00f3r si\u0119gaj\u0105cego staro\u017cytno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej \u015bwi\u0119ta Objawienia Pa\u0144skiego. I Papie\u017c obwie\u015bci\u0142 ca\u0142kowite i powszechne kr\u00f3lowanie Jezusa Chrystusa, nad jednostkami, rodzinami, narodami i pa\u0144stwami, nad dusz\u0105 i cia\u0142em cz\u0142owieka, nad ca\u0142\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 duchow\u0105 i materialn\u0105. Czy nie by\u0142 to gest profetyczny spe\u0142nienia czas\u00f3w?! I pozostaje nadal w swej wi\u0105\u017c\u0105cej mocy. Star\u0142 si\u0119 on z wrogimi pot\u0119gami, kt\u00f3re w postaci nazizmu i komunizmu ruszy\u0142y w \u015bwiat, by mordowa\u0107 i grabi\u0107. Nieustraszony. Fides intrepida<\/em>, jak jego rz\u0105dy nazwa\u0142 b\u0142. Micha\u0142 Sopo\u0107ko, uczony i \u015bwi\u0105tobliwy spowiednik \u015bw. Faustyny Kowalskiej, wspania\u0142y i reprezentatywny przedstawiciel \u00f3wczesnego znamienitego duchowie\u0144stwa. Pius XI pisz\u0105c \u201eDivini Redemptoris\u201d (o bezbo\u017cnym komunizmie), \u201eMit brennender Sorge\u201d (o doktrynie nazizmu), \u201eNon abbiamo bisogno\u201d (o nadu\u017cyciach faszyzmu) powiedzia\u0142, \u017ce nikt nad Boga, nad Chrystusa Kr\u00f3la. Zrozumieli to zw\u0142aszcza w Meksyku, wzniecaj\u0105c powstanie \u201eChristeros\u201d przeciw bezbo\u017cnym rz\u0105dom, w stosunku do kt\u00f3rych Ojciec \u015bw. wyda\u0142 trzy encykliki. Zrozumieli wezwanie, kt\u00f3re skierowa\u0142 do katolik\u00f3w \u015bwieckich, tworz\u0105c Akcj\u0119 Katolick\u0105, \u017ce s\u0105 \u201esol\u0105 ziemi i \u015bwiat\u0142em \u015bwiata\u201d, \u201ewybranym plemieniem, kr\u00f3lewskim kap\u0142a\u0144stwem, narodem \u015bwi\u0119tym, ludem \u015bwi\u0119tym Bogu na w\u0142asno\u015b\u0107 przeznaczonym, aby\u015bcie og\u0142aszali dzie\u0142a pot\u0119gi Tego, kt\u00f3ry wyrwa\u0142 ich z ciemno\u015bci do swego przedziwnego \u015bwiat\u0142a\u201d (1 P 2,9). I Akcja Katolicka rozrasta\u0142a si\u0119 w wielu katolickich krajach. Nast\u0105pi\u0142o jakie\u015b przedziwne i niebotyczne sprz\u0119\u017cenie w tym czasie pot\u0119\u017cnych si\u0142 dobra i z\u0142a. I Pius XI nie by\u0142 w tej konfrontacji na przegranej pozycji. Zastosowa\u0142 proporcjonalnie pot\u0119\u017cn\u0105 moc broni do mocy broni imperi\u00f3w z\u0142a. I wypu\u015bci\u0142 rzesze \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3re w nies\u0142ychanej dot\u0105d liczbie beatyfikowa\u0142 Jan Pawe\u0142 II. Jak mo\u017cna stwierdzi\u0107 na podstawie historii, istnieje \u015bcis\u0142a zale\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy pot\u0119g\u0105 Stolicy Piotrowej i pot\u0119g\u0105 Polski. Si\u0142a tej pierwszej owocuje zarazem si\u0142\u0105 tej drugiej. Si\u0142a tej drugiej sprzyja pot\u0119dze tej pierwszej. Ojciec \u015bw. w przem\u00f3wieniu do m\u0142odzie\u017cy polskiej w 1925 r. wskaza\u0142 na potwierdzaj\u0105cy to motyw: Polonia semper fidelis<\/em>.<\/p>\r\n

A przy tym nie pomin\u0105\u0142 kwestii spo\u0142eczno-ekonomicznej. Dokona\u0142 nad ni\u0105 naukowej refleksji. Jest autorem najwi\u0119kszego dokumentu katolickiej nauki spo\u0142ecznej, kt\u00f3ry ma charakter maksymalistyczny pt. \u201eQuadragesimo Anno\u201d. Sformu\u0142owa\u0142 zasad\u0119 pomocniczo\u015bci po sformu\u0142owanej przez Leona XIII zasadzie dobra wsp\u00f3lnego, respektuj\u0105c\u0105 zar\u00f3wno wolno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 podmiot\u00f3w, jak i pomoc i aktywn\u0105 rol\u0119 pa\u0144stwa w ich niedomaganiach i brakach. Pot\u0119pi\u0142 zar\u00f3wno socjalizm, jak i liberalizm ekonomiczny, co wa\u017cne, nazywaj\u0105c tego ostatniego bo\u017ckiem i mitem, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego roztoczono ba\u0142wochwalczy kult, upatruj\u0105c w nim korzenia patologii \u017cycia ekonomicznego w pa\u0144stwach, kt\u00f3re nie licz\u0105 si\u0119 z prawem moralnym oraz religijnymi i ludzkimi prawami pracownik\u00f3w. W jego ramach dokonuj\u0105 si\u0119 liczne nadu\u017cycia i oszustwa, a tak\u017ce wyzysk pracownik\u00f3w. Prowadzi, m\u00f3wi Papie\u017c, do ukszta\u0142towania despotycznej oligarchii finansowej, tragicznej dyktatury ekonomicznej o charakterze nie tylko pa\u0144stwowym, lecz i mi\u0119dzynarodowym oraz do darwinizmu spo\u0142ecznego. Dokonuje wszechstronnej krytyki liberalizmu. Mit socjalistyczny dostrzega w stawaniu si\u0119 jego wyznawc\u00f3w jedynymi obro\u0144cami biednych. Nazwa\u0142 go lekarstwem gorszym od samej choroby i dzieckiem liberalizmu. Ucina prawa jednostki i rodziny, roznieca konflikty, biurokratyzm i ucisk fiskalny. Twierdzi, \u017ce ukrywa on t\u0119 sam\u0105 chciwo\u015b\u0107, co liberalizm, tyle \u017ce pod innym p\u0142aszczykiem. Tym samym ukazuje, \u017ce stanowi\u0105 one b\u0142\u0119dne ko\u0142o, ukazuj\u0105c ich wsp\u00f3ln\u0105 podstaw\u0119 w ekonomizmie i materializmie.<\/p>\r\n

Ojciec \u015bw. wskaza\u0142 za Leonem XIII na konkretne rozumienie dobra wsp\u00f3lnego, polegaj\u0105ce m.in. na rozwoju podstawowych ga\u0142\u0119zi gospodarki, dzi\u0119ki czemu mo\u017cliwy jest dobrobyt. Doda\u0142 jeszcze zasad\u0119 solidaryzmu, sprawiedliwo\u015bci, mi\u0142o\u015bci, mi\u0142osierdzia i umiarkowania jako zasady wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego, na kt\u00f3rych opiera si\u0119 katolicka nauka spo\u0142eczna. Najwa\u017cniejszym podmiotem w \u017cyciu spo\u0142eczno-gospodarczym jest jednostka ludzka. To jej rozwojowi powinny s\u0142u\u017cy\u0107 wszystkie spo\u0142eczno\u015bci, a jednocze\u015bnie s\u0105 one jej konieczne do tego. Ma ona prawo do prywatnej w\u0142asno\u015bci, pracy, sprawiedliwej p\u0142acy, do stowarzyszania si\u0119, do partycypacji. Zatrzymywanie lub zani\u017canie sprawiedliwej p\u0142acy okre\u015bla jako grzech wo\u0142aj\u0105cy o pomst\u0119 do nieba. P\u0142aca ta powinna m\u00f3c wy\u017cywi\u0107 i utrzyma\u0107 rodzin\u0119 i zapewni\u0107 jej godziwy poziom. Wskazuje na Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako wz\u00f3r hierarchiczno-organicznej ca\u0142o\u015bci, zachowuj\u0105cej r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i samodzielno\u015b\u0107, a jednocze\u015bnie wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie i harmoni\u0119 element\u00f3w \u017cycia spo\u0142ecznego na naturalnych i moralnych zasadach, kt\u00f3ry to wz\u00f3r struktura spo\u0142ecze\u0144stwa powinna odbija\u0107. Zach\u0119ca do praktykowania cn\u00f3t wi\u0105\u017c\u0105cych si\u0119 z tym aspektem \u017cycia. Kapitalizm, m\u00f3wi Ojciec \u015bw., nie musi by\u0107 z\u0142y, jednak ma respektowa\u0107 prawo moralne. Jaka m\u0105dro\u015b\u0107 przebija z tej nauki! Czy mog\u0105 z ni\u0105 si\u0119 r\u00f3wna\u0107 jakie\u015b inne koncepcje, kt\u00f3re dzi\u015b tak ch\u0119tnie si\u0119 absolutyzuje jako zbawienie dla ludzko\u015bci?!<\/p>\r\n

Ponadto dostrzega ju\u017c w swoim czasie ogromne znaczenie \u015brodk\u00f3w spo\u0142ecznego przekazu, kt\u00f3re mog\u0105 przynie\u015b\u0107 wiele dobra, lecz tak\u017ce wiele, a nawet niesko\u0144czenie wiele z\u0142a. Same w sobie s\u0105 moralnie oboj\u0119tne, cho\u0107 stanowi\u0105 pot\u0119\u017cne \u015brodki oddzia\u0142ywania i, jak m\u00f3wi Papie\u017c, tak\u017ce wielkie dary Bo\u017ce. Zwraca uwag\u0119 na pot\u0119\u017cn\u0105 rol\u0119 prasy w dziele apostolskim oraz donios\u0142\u0105 misj\u0119 dziennikarzy w wy\u015bwietlaniu i kszta\u0142towaniu obrazu rzeczy. Prasa powinna by\u0107 w jego oczach or\u0119\u017cem prawdy i sprawiedliwo\u015bci dla rozkwitania Kr\u00f3lestwa Chrystusowego, wykazuj\u0105cym, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 stoi na czele rozwoju i wielko\u015bci ludzko\u015bci. Przesy\u0142a ona sens s\u0142owa m\u00f3wionego z cudown\u0105 szybko\u015bci\u0105 i bardzo szeroko. Zdaje sobie spraw\u0119 ze znaczenia radia, z kt\u00f3rego przesy\u0142a swe or\u0119dzie \u201emiastu i \u015bwiatu\u201d po raz pierwszy w dziejach Ko\u015bcio\u0142a 12 II 1931 r.<\/p>\r\n

G\u0142\u00f3wny jednak nacisk k\u0142adzie na problem kinematografii. Po\u015bwi\u0119ca mu oddzieln\u0105 encyklik\u0119 \u201eVigilanti cura\u201d z 1936 r., kt\u00f3ra jest pierwsz\u0105 w dziejach podejmuj\u0105c\u0105 to nowe zagadnienie. Mo\u017cna j\u0105 odnie\u015b\u0107 do dzisiejszej telewizji i innych \u015brodk\u00f3w audiowizualnych. Odnosi si\u0119 w niej do ameryka\u0144skiej inicjatywy \u015bwieckiej krucjaty pod nazw\u0105 \u201eLegii Przyzwoito\u015bci\u201d, maj\u0105cej na celu obron\u0119 moralno\u015bci publicznej. Papie\u017c dzi\u0119kuje za to dzie\u0142o, kt\u00f3re nazywa przyk\u0142adnym i chce je przeszczepi\u0107 na ca\u0142y \u015bwiat. Nadaje mu charakter sta\u0142y. W tej sprawie po\u0142\u0105czy\u0142o swe si\u0142y duchowie\u0144stwo, \u015bwieccy, a nawet niekt\u00f3rzy nie-katolicy. Ojciec \u015bw. stwierdza, \u017ce nie ma takiego drugiego \u015brodka, kt\u00f3re by\u0142 mia\u0142o tak du\u017cy wp\u0142yw na masy, dowodz\u0105c tym sposobem swego realizmu. Przyczyn\u0119 takiego stanu rzeczy odnajduje w naturze kina, kt\u00f3rym s\u0105 obrazy, jak te\u017c i d\u017awi\u0119k rzucony na obraz, maj\u0105ce si\u0142\u0119 wyrazu, \u017cywo\u015b\u0107 i konkretno\u015b\u0107, sprawiaj\u0105ce d\u0142u\u017cej istniej\u0105c\u0105 przyjemno\u015b\u0107 i wypoczynek podczas ogl\u0105dania. Oznajmia, \u017ce stanowi ono swego rodzaju lekcj\u0119, kt\u00f3ra bardziej skutecznie dociera ni\u017c abstrakcyjne rozumowanie i mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 egzaltacj\u0119 tak dla dobra, jak i dla z\u0142a. Sztuka filmowa, zdaniem Ojca \u015bw., powinna zmierza\u0107 do moralnego udoskonalenia cz\u0142owieka. Jej zasadnicza rola jest wi\u0119c umoralniaj\u0105ca. Tylko film zdrowy moralnie jest godny rozumnej natury cz\u0142owieka. Jego celem dodatkowym jest rozbudzenie szlachetnych uczu\u0107.<\/p>\r\n

Filmy s\u0105 w stanie wywiera\u0107 g\u0142\u0119boki moralny wp\u0142yw na widz\u00f3w. Wp\u0142yw filmu jest jednak cz\u0119sto wykorzystywany w z\u0142ym kierunku. Post\u0119p kina niestety, pisze Papie\u017c, jest wprost proporcjonalny do szkodliwo\u015bci jego tre\u015bci. B\u0142\u0119dne idea\u0142y \u017cyciowe, pobudzanie niskich instynkt\u00f3w, promocja z\u0142ych postaw i czyn\u00f3w staj\u0105 si\u0119 \u015brodkiem do osi\u0105gni\u0119cia ogromnych materialnych korzy\u015bci. Pisze, \u017ce rozrywka pod p\u0142aszczykiem sztuki degeneruje si\u0119 w stan rozk\u0142adu. Najwi\u0119ksz\u0105 szkod\u0119 z tego tytu\u0142u ponosz\u0105 dzieci i m\u0142odzie\u017c, kt\u00f3re s\u0105 podatniejsze na wp\u0142yw medi\u00f3w, czyni\u0105cych w nich szczeg\u00f3lne spustoszenie i zgorszenie. Ojciec \u015bw. idzie dalej i powiada, \u017ce niezdrowe i nieczyste formy rozrywki niszcz\u0105 \u201emoralne t\u0119tno narodu\u201d i os\u0142abiaj\u0105 go. Przemys\u0142 filmowy mo\u017ce szerzy\u0107 propagand\u0119 prowadz\u0105c\u0105 do konflikt\u00f3w mi\u0119dzynarodowych i innych. Stwierdza Pius XI, \u017ce nie wolno dopuszcza\u0107, aby kino by\u0142o szko\u0142\u0105 zepsucia, lecz ma ono sta\u0107 na wy\u017cszym poziomie. Papie\u017c nak\u0142ania do czerpania z klasyki narodowych tw\u00f3rc\u00f3w, poet\u00f3w i pisarzy. Wzywa do reakcji na szkodliwe filmy, do czujno\u015bci i nacisku opinii publicznej w tej sprawie, do ostrzegania przed z\u0142ymi produkcjami i popularyzacji warto\u015bciowych film\u00f3w.<\/p>\r\n

Ca\u0142a ta nauka papieska, jak podsumowuje Ojciec \u015bw., s\u0142u\u017cy sprawie zabezpieczenia moralno\u015bci szerokich mas ludno\u015bci w godzinach ich odpoczynku i rozrywki oraz szlachetnemu celowi ugruntowania najwy\u017cszych idea\u0142\u00f3w i prawdziwych zasad \u017cycia. Chcia\u0142oby si\u0119 powiedzie\u0107: perfectissime. Jak\u017ce ma\u0142o takich realistycznych, tre\u015bciwych, m\u0105drych i roztropnych tre\u015bci mo\u017cemy dzi\u015b przeczyta\u0107. S\u0105 jak mi\u00f3d i pokarm dla naszej zmanipulowanej i zbola\u0142ej duszy, tak bardzo atakowanej w\u0142a\u015bnie przez trafnie rozpoznany przez Piusa XI przekaz! W\u0142a\u015bciwie zbombardowanej! A przewidzia\u0142 to ju\u017c Papie\u017c w latach 30. zesz\u0142ego stulecia. Dzi\u015b w\u0142a\u015bnie brakuje nam tego realizmu i tej m\u0105dro\u015bci nieustraszonej. A jak\u017ce aktualny to dokument! Dzi\u015b jak nigdy dot\u0105d! Stanowi w\u0142a\u015bciwy chrze\u015bcija\u0144ski manifest dotycz\u0105cy \u015brodk\u00f3w spo\u0142ecznego przekazu, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wn\u0105 tre\u015bci\u0105 jest prawda, \u017ce sfera medi\u00f3w r\u00f3wnie\u017c podlega moralnemu i Bo\u017cemu prawu, rozszerzaj\u0105c dobre b\u0105d\u017a z\u0142e tre\u015bci, prawdziwe lub zniekszta\u0142cone informacje.<\/p>\r\n

Nast\u0119pca, Eugenio Pacelli – Pius XII mia\u0142 ju\u017c utorowan\u0105 drog\u0119. Kontynuowa\u0142 i rozwija\u0142 dzie\u0142a Poprzednika, nie pozostaj\u0105c jednak tylko biernym odtw\u00f3rc\u0105, np. wprowadzi\u0142 zgodnie z objawieniami fatimskimi nabo\u017ce\u0144stwo do Niepokalanego Serca NMP i og\u0142osi dogmat o Jej wniebowzi\u0119ciu. Jak daje si\u0119 \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107, dorobek Piusa XI jest przeogromny. Nast\u0119pca b\u0142. Piusa IX wykaza\u0142 si\u0119 r\u00f3wn\u0105 mu dzielno\u015bci\u0105. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 by\u0142a wielokierunkowa i maksymalistyczna, obejmuj\u0105ca najwa\u017cniejsze dziedziny \u017cycia. Wszystkie one maj\u0105 opiera\u0107 si\u0119 na zasadach chrze\u015bcija\u0144skich, spe\u0142nia\u0107 kryteria moralne i zmierza\u0107 do chwa\u0142y prawdziwego Boga oraz u\u015bwi\u0119cenia i zbawienia dusz ludzkich. Rozw\u00f3j cz\u0142owieka wed\u0142ug Piusa XI polega na wype\u0142nieniu przez niego warto\u015bciami katolickimi swego wn\u0119trza i ich rozszerzaniu, przekazywaniu ich drugim osobom w miejscu \u017cycia, przebywania i dzia\u0142ania. B\u0142. ks. Micha\u0142 Sopo\u0107ko nazwa\u0142 zgodnie z Malachiaszowym proroctwem Piusa XI \u201eFides intrepida\u201d – \u201eWiara nieustraszona\u201d. Okre\u015blenie to wykazuje niezwyk\u0142\u0105 trafno\u015b\u0107 intuicji racjonalnej i moralnej.<\/p>\r\n

Robert Brzozowski<\/span><\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Szczeg\u00f3lnym nast\u0119pc\u0105 i kontynuatorem spu\u015bcizny b\u0142. Piusa IX okaza\u0142 si\u0119 Ambrogio Damiano Achille Ratti (1857-1939). 10 lutego tego roku obchodzili\u015bmy 72. rocznic\u0119 jego \u015bmierci. Administrator a nast\u0119pnie nuncjusz apostolski w Polsce, wykazuj\u0105cy podobn\u0105 blisko\u015b\u0107 wzgl\u0119dem Polak\u00f3w, jak jego wspania\u0142y wy\u017cej wspomniany Poprzednik. Pozosta\u0142 w Warszawie w 1920 r. w czasie najazdu bolszewik\u00f3w. Widzimy w tym […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[41],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40025"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40025"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40025\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40025"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40025"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40025"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}