{"id":39872,"date":"2011-06-26T21:52:41","date_gmt":"2011-06-27T02:52:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=39872"},"modified":"2011-06-26T21:52:41","modified_gmt":"2011-06-27T02:52:41","slug":"35-rocznica-robotniczych-protestow-w-radomiu-ursusie-i-plocku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=39872","title":{"rendered":"35. rocznica robotniczych protest\u00f3w w Radomiu, Ursusie i P\u0142ocku"},"content":{"rendered":"

25 czerwca 1976 r. w co najmniej 90 zak\u0142adach pracy na terenie 24 wojew\u00f3dztw strajkowa\u0142o Ok. 70-80 tys. os\u00f3b. W Radomiu, Ursusie i P\u0142ocku dosz\u0142o 25 czerwca 1976 r. do pochod\u00f3w i demonstracji, zako\u0144czonych starciami z MO, a w Radomiu – dramatycznymi walkami ulicznymi. <\/strong><\/p>\r\n

\r\n
\r\n

W Radomiu strajk rozpocz\u0119li robotnicy Zak\u0142ad\u00f3w Metalowych im. gen. Waltera, kt\u00f3rzy wyszli na ulic\u0119. Do protestu przy\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 za\u0142ogi 25 najwa\u017cniejszych zak\u0142ad\u00f3w miasta – og\u00f3\u0142em oko\u0142o 17 tys. os\u00f3b.<\/p>\r\n

Bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 protestu by\u0142a zapowiedziana 24 czerwca przez premiera Piotra Jaroszewicza drastyczna podwy\u017cka cen wielu artyku\u0142\u00f3w \u017cywno\u015bciowych (m.in. mi\u0119so i ryby – 69 proc., nabia\u0142 – 64 proc., ry\u017c – 150 proc., cukier – 90 proc.) oraz zapowied\u017a niesprawiedliwych dodatk\u00f3w do pensji tzw. rekompensat (zarabiaj\u0105cy poni\u017cej 1300 z\u0142 mieli otrzyma\u0107 240 z\u0142, zarabiaj\u0105cy powy\u017cej 6000 z\u0142 – 600 z\u0142).<\/p>\r\n

W Radomiu demonstranci podpalili siedzib\u0119 partii. Do miasta skierowano oddzia\u0142y ZOMO z Warszawy, \u0141odzi, Kielc i Lublina oraz s\u0142uchaczy Wy\u017cszej Szko\u0142y Oficerskiej MO w Szczytnie – wieczorem zwarte oddzia\u0142y MO liczy\u0142y oko\u0142o 1550 funkcjonariuszy. Dosz\u0142o do gwa\u0142townych walk ulicznych. W ich pocz\u0105tkowej fazie w tragicznym wypadku zgin\u0119li dwaj demonstranci – Jan \u0141ab\u0119cki i Tadeusz Z\u0105becki. Opr\u00f3cz gmachu KW PZPR atakowano budynek KW MO i Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego. Dosz\u0142o do dewastacji sklep\u00f3w i kradzie\u017cy. Oddzia\u0142y milicji opanowa\u0142y sytuacj\u0119 w mie\u015bcie dopiero p\u00f3\u017anym wieczorem.<\/p>\r\n

W Zak\u0142adach Mechanicznych Ursus od rana strajkowa\u0142o 90 proc. za\u0142ogi. Robotnicy s\u0142yszeli ze strony dyrekcji tylko wezwania do powrotu do pracy. Wyszli na pobliskie tory kolejowe \u0142\u0105cz\u0105ce Warszaw\u0119 z \u0141odzi\u0105, Poznaniem i Katowicami, aby poinformowa\u0107 innych mieszka\u0144c\u00f3w Polski o strajku. Ponad tysi\u0105c os\u00f3b siedz\u0105cych na torowisku tworzy\u0142o \u017cyw\u0105 zapor\u0119 i zatrzymywa\u0142o poci\u0105gi. Aby na trwa\u0142e zablokowa\u0107 tory, po po\u0142udniu demonstranci pr\u00f3bowali przeci\u0105\u0107 szyny palnikiem acetylenowym, a gdy to si\u0119 nie uda\u0142o rozkr\u0119cili je i w powsta\u0142\u0105 wyrw\u0119 zepchn\u0119li lokomotyw\u0119. Interwencja milicji nast\u0105pi\u0142a oko\u0142o 21.30, po wieczornym przem\u00f3wieniu telewizyjnym Jaroszewicza, w kt\u00f3rym premier odwo\u0142a\u0142 podwy\u017ck\u0119 – t\u0142um w\u00f3wczas stopnia\u0142 do kilkuset os\u00f3b. Starcie trwa\u0142o kilkana\u015bcie minut, po nim zacz\u0119\u0142a si\u0119 ob\u0142awa na demonstrant\u00f3w.<\/p>\r\n

W P\u0142ocku strajk w Zak\u0142adach Rafineryjnych i Petrochemicznych zacz\u0105\u0142 si\u0119 rano na kilku wydzia\u0142ach oraz w\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w przedsi\u0119biorstw pracuj\u0105cych na terenie zak\u0142ad\u00f3w. Po zako\u0144czeniu pierwszej zmiany, oko\u0142o 14.00, przy jednej z bram dosz\u0142o do spontanicznego wiecu skupiaj\u0105cego kilkaset os\u00f3b. Cz\u0119\u015b\u0107 jego uczestnik\u00f3w ruszy\u0142a w kierunku gmachu KW PZPR. Demonstrant\u00f3w zaatakowa\u0142y \u015bci\u0105gni\u0119te z \u0141odzi oddzia\u0142y ZOMO.<\/p>\r\n

Fala strajk\u00f3w z 25 czerwca 1976 r. by\u0142a por\u00f3wnywalna ze strajkami z grudnia 1970 r. i stycznia-lutego 1971 r., a „przerwy w pracy” nie ograniczy\u0142y si\u0119 do jednego regionu kraju i grozi\u0142y szybkim rozszerzeniem. W\u0142adze, obawiaj\u0105c si\u0119 powt\u00f3rzenia scenariusza z grudnia 1970 r., jeszcze 25 czerwca wieczorem zdecydowa\u0142y o wstrzymaniu podwy\u017cki.<\/p>\r\n

Kierownictwo partyjno-pa\u0144stwowe wzi\u0119\u0142o odwet na protestuj\u0105cych, zw\u0142aszcza w Radomiu i Ursusie. Zatrzymanych przewo\u017cono do komend MO i areszt\u00f3w, gdzie przechodzili przez tzw. \u015bcie\u017cki zdrowia – szpalery milicjant\u00f3w bij\u0105cych ludzi pa\u0142kami. W wielu przypadkach ofiarami brutalnego pobicia by\u0142y tak\u017ce przypadkowe osoby: jedn\u0105 z nich by\u0142 Jan Bro\u017cyna, prawdopodobnie \u015bmiertelnie pobity przez patrol MO. Inn\u0105 \u015bmierteln\u0105 ofiar\u0105 czerwcowych represji by\u0142 ks. Roman Kotlarz z podradomskiej parafii Pelag\u00f3w, kt\u00f3ry 25 czerwca przez przypadek znalaz\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d demonstrant\u00f3w, a p\u00f3\u017aniej w czasie mszy \u015bw. publicznie modli\u0142 si\u0119 w intencji robotnik\u00f3w. I w\u0142a\u015bnie dlatego – niezale\u017cnie od nacisk\u00f3w administracyjnych – by\u0142 nachodzony i brutalnie bity przez funkcjonariuszy SB, co zapewne przes\u0105dzi\u0142o o jego \u015bmierci.<\/p>\r\n

Do kolegi\u00f3w ds. wykrocze\u0144 skierowano \u0142\u0105cznie 353 wnioski o ukaranie zatrzymanych, w tym 214 w Radomiu, 131 w Warszawie i 8 w P\u0142ocku. Orzeczono 314 kar aresztu, w tym 250 po trzy i 50 po dwa miesi\u0105ce aresztu. W Radomiu w trybie przyspieszonym postawiono przed s\u0105dem 51 os\u00f3b. Na kary wi\u0119zienia skazano 42 osoby. W zwyk\u0142ym trybie w Radomiu os\u0105dzono 188 os\u00f3b. W lipcu i sierpniu 1976 r. odby\u0142y si\u0119 cztery procesy pokazowe, w kt\u00f3rych wobec oskar\u017conych zastosowano zasad\u0119 „odpowiedzialno\u015bci zbiorowej”, a sk\u0142ad \u0142awy oskar\u017conych „skompletowano” tak, aby nie ujawnia\u0107 prawdziwego charakteru robotniczego protestu przeciw podwy\u017cce cen, ale przedstawi\u0107 go jako czyn kryminalist\u00f3w i chuligan\u00f3w. W procesach pokazowych skazano na drako\u0144skie kary – nawet do 10 lat wi\u0119zienia.<\/p>\r\n

\u0141\u0105cznie za udzia\u0142 w prote\u015bcie 25 czerwca 1976 r. os\u0105dzono 272 osoby. Wyroki i orzeczenia zapadaj\u0105ce na zam\u00f3wienie w\u0142adz politycznych po st\u0142umieniu czerwcowego protestu by\u0142y w istocie kpin\u0105 ze sprawiedliwo\u015bci i praworz\u0105dno\u015bci, nawet w \u015bwietle \u00f3wcze\u015bnie obowi\u0105zuj\u0105cego prawa.<\/p>\r\n

Niepowodzenie operacji wprowadzenia podwy\u017cki cen zachwia\u0142o autorytetem ca\u0142ej ekipy Edwarda Gierka, za\u015b w szczeg\u00f3lno\u015bci pozycj\u0105 premiera Piotra Jaroszewicza, firmuj\u0105cego podwy\u017ck\u0119 przed spo\u0142ecze\u0144stwem. Gierek wyda\u0142 26 czerwca 1976 r., w czasie telekonferencji z I sekretarzami KW, dyspozycje zwo\u0142ania wielotysi\u0119cznych wiec\u00f3w i uruchomienia kampanii propagandowej. Mia\u0142a s\u0142u\u017cy\u0107 zademonstrowaniu jedno\u015bci i si\u0142y partii oraz poparcia dla jej przyw\u00f3dc\u00f3w, pot\u0119pieniu demonstrant\u00f3w z Radomia i Ursusa, napi\u0119tnowanych mianem „warcho\u0142\u00f3w”, wreszcie spacyfikowaniu spo\u0142ecznego niezadowolenia.<\/p>\r\n

Nieudana pr\u00f3ba wprowadzenia podwy\u017cki cen by\u0142a pierwszym symptomem kryzysu ekonomicznego, narastaj\u0105cego w drugiej po\u0142owie lat 70. Osobnym w\u0105tkiem jest rozpocz\u0119ta spontanicznie w lipcu 1976 r. akcja pomocy represjonowanym za udzia\u0142 w czerwcowym prote\u015bcie, udzielanej przez dzia\u0142aj\u0105cych wsp\u00f3lnie wielu ludzi z r\u00f3\u017cnych – nawet bardzo odleg\u0142ych – \u015brodowisk ideowych, kt\u00f3ra zaowocowa\u0142a powstaniem we wrze\u015bniu 1976 r. pierwszej jawnej organizacji opozycyjnej – Komitetu Obrony Robotnik\u00f3w i rozwojem demokratycznej opozycji.<\/p>\r\n

(ipn.gov.pl)<\/p>\r\n<\/div>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"25 czerwca 1976 r. w co najmniej 90 zak\u0142adach pracy na terenie 24 wojew\u00f3dztw strajkowa\u0142o Ok. 70-80 tys. os\u00f3b. W Radomiu, Ursusie i P\u0142ocku dosz\u0142o 25 czerwca 1976 r. do pochod\u00f3w i demonstracji, zako\u0144czonych starciami z MO, a w Radomiu – dramatycznymi walkami ulicznymi. W Radomiu strajk rozpocz\u0119li robotnicy Zak\u0142ad\u00f3w Metalowych im. gen. Waltera, kt\u00f3rzy […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39872"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39872"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39872\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39872"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39872"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39872"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}