{"id":39826,"date":"2011-06-25T21:53:24","date_gmt":"2011-06-26T02:53:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=39826"},"modified":"2011-06-25T21:53:24","modified_gmt":"2011-06-26T02:53:24","slug":"mozg-w-obcegach-jerzy-przystawa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=39826","title":{"rendered":"M\u00f3zg w obc\u0119gach – Jerzy Przystawa<\/em>"},"content":{"rendered":"

Kiedy\u015b, za czas\u00f3w, kt\u00f3rych nie pami\u0119taj\u0105 ju\u017c najstarsi g\u00f3rale, mieli\u015bmy w Polsce dwa programy telewizyjne, kt\u00f3re mia\u0142y zaspokaja\u0107 nasz\u0105 ciekawo\u015b\u0107 \u015bwiata i spraw na nim si\u0119 dziej\u0105cych. Potem, po odej\u015bciu komunist\u00f3w i Armii Czerwonej, nasi opiekunowie podarowali nam setki r\u00f3\u017cnorakich, bajecznie kolorowych kana\u0142\u00f3w telewizyjnych, w kt\u00f3rych mo\u017cna przebiera\u0107 dowoli i w dowolnej kolejno\u015bci i kt\u00f3re powinny pokrywa\u0107 ca\u0142e spektrum zainteresowa\u0144 polskiego, a mo\u017ce te\u017c i \u015bwiatowego odbiorcy. Moim osobistym, historycznym osi\u0105gni\u0119ciem jest fakt, \u017ce uda\u0142o mi si\u0119 wpa\u015b\u0107 na temat, na kt\u00f3ry \u017caden z tych setek kana\u0142\u00f3w informacyjnych nie zwraca najmniejszej uwagi i , ze swej strony, na przek\u00f3r telewizyjnej rzeczywisto\u015bci, temu tematowi po\u015bwieci\u0142em ju\u017c setki tekst\u00f3w publicystycznych, a nawet kilka ksi\u0105\u017cek. Mam na my\u015bli\u00a0procedur\u0119 wyborcz\u0105 do Sejmu RP. Czy to jest w og\u00f3le mo\u017cliwe, \u017ceby temat, trwale i stale, nieobecny w tych wszystkich \u201ekana\u0142ach\u201d, nieobecny w pismach zar\u00f3wno \u201eprorz\u0105dowych\u201d, jak i w \u201eantyrz\u0105dowych\u201d, m\u00f3g\u0142 mie\u0107 jakiekolwiek znaczenie dla naszego \u017cycia publicznego, m\u00f3g\u0142 by\u0107 wa\u017cn\u0105 spraw\u0105 pa\u0144stwow\u0105 i obywatelsk\u0105?<\/p>\r\n

Naturalnie, nie chodzi mi tu o temat wybor\u00f3w powszechnych, bo te s\u0105 trwale i niezmiennie uwa\u017cane za spraw\u0119 pierwszej wagi,\u00a0a udzia\u0142 w wyborach zawsze przedstawiany jest jako najwa\u017cniejszy obowi\u0105zek obywatelski. Konstytucja w tym celu zapewnia dzie\u0144 wolny od pracy, na przeprowadzenie wybor\u00f3w przeznacza si\u0119 wielkie kwoty z bud\u017cetu pa\u0144stwa, \u015brodki masowego przekazu musz\u0105 by\u0107 do dyspozycji kampanii wyborczej, a Ko\u015bci\u00f3\u0142 nakazuje udzia\u0142 w tym przedsi\u0119wzi\u0119ciu obywatelskim pod \u201egrzechem zaniechania\u201d. Tymczasem<\/p>\r\n

sprawa procedury wyborczej nie jest przedmiotem debat, dyskusji obywatelskich, nie zach\u0119ca do podejmowania tematu przez wybitnych publicyst\u00f3w ani z prawa ani z lewa, nie zajmuj\u0105 si\u0119 ni\u0105 listy pasterskie Episkopatu Polski, w kt\u00f3rych biskupi nakazuj\u0105 wiernym\u00a0\u201edobrze wybiera\u0107\u201d. Zupe\u0142nie tak, jakby kwestia \u201edobrego wybierania\u201d nie mia\u0142a jakiegokolwiek zwi\u0105zku ze sposobem w jakim si\u0119 go dokonuje! Kiedy zwracamy si\u0119 do Hierarch\u00f3w z propozycj\u0105 zainteresowania si\u0119 ordynacj\u0105 wyborcz\u0105, nieodmiennie odpowiadaj\u0105, \u017ce \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 nie miesza si\u0119 do polityki\u201d, a wi\u0119c nawo\u0142ywanie do \u201edobrego wybierania\u201d mieszaniem si\u0119 nie jest, by\u0142oby natomiast, gdyby biskupi chcieli powiedzie\u0107 jak ta \u201edobro\u0107\u201d powinna wygl\u0105da\u0107. W tej sytuacji nie jest niczym zaskakuj\u0105cym, \u017ce nawet wykszta\u0142ceni i inteligentni Polacy uwa\u017caj\u0105 t\u0119 kwesti\u0119 za rzecz bez znaczenia.<\/p>\r\n

Niedawno odby\u0142a si\u0119, na jednej z elitarnych uczelni wy\u017cszych, tzw. debata oxfordzka, podczas kt\u00f3rej dwie dru\u017cyny m\u0142odych akademik\u00f3w debatowa\u0142y nad kwesti\u0105, jaka ordynacja jest lepsza: proporcjonalna, czy wi\u0119kszo\u015bciowa z jednomandatowymi okr\u0119gami wyborczymi (JOW)? Debat\u0119 ocenia\u0142o jury ekspert\u00f3w, w kt\u00f3rym zasiad\u0142o, mi\u0119dzy innymi, paru fachowc\u00f3w od politologii. Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce w akademickich podr\u0119cznikach politologii i prawa konstytucyjnego w Polsce trudno znale\u017a\u0107 jakie\u015b pozytywne opinie o wyborach w JOW, za to pisze si\u0119 wiele i pozytywnie o przewagach tzw. systemu wybor\u00f3w proporcjonalnych. Nie jest wi\u0119c rzecz\u0105 dziwn\u0105, \u017ce dru\u017cyna adwokat\u00f3w takiego rozwi\u0105zania by\u0142a stosunkowo lepiej przygotowana i ze swad\u0105 przytacza\u0142a opinie autor\u00f3w podr\u0119cznik\u00f3w utrzymuj\u0105cych, i\u017c system ten jakoby (1) jest bardziej reprezentatywny, (2) zwi\u0119ksza frekwencj\u0119 wyborcz\u0105, (3) zapewnia poszanowanie mniejszo\u015bci, \u00a0i to wszystko w przeciwie\u0144stwie do JOW,\u00a0w kt\u00f3rych (1)wygrywa partia, kt\u00f3ra otrzymuje mniej g\u0142os\u00f3w, ale ma za to wi\u0119cej mandat\u00f3w (2) wyborcy nie g\u0142osuj\u0105 na tych, kt\u00f3rych woleliby widzie\u0107 w parlamencie, tylko g\u0142osuj\u0105 \u201estrategicznie\u201d, na ludzi, na kt\u00f3rych raczej nie chcieliby g\u0142osowa\u0107, na dodatek (3) pojawia si\u0119 niebezpiecze\u0144stwo gerrymanderingu i (4) wygrywaj\u0105 bogacze przekupuj\u0105cy wyborc\u00f3w, jak np. senator Henryk Stok\u0142osa.<\/p>\r\n

Wszystkie te podr\u0119cznikowe argumenty nie wiele s\u0105 warte, ale nie miejsce tu na polemik\u0119 z nimi. Chodzi raczej o to, \u017ce jury tej debaty zgodnie uzna\u0142o wy\u017cszo\u015b\u0107 zespo\u0142u optuj\u0105cego za ordynacj\u0105 proporcjonaln\u0105, lecz, ku zaskoczeniu wszystkich, m\u0142odzie\u017c tworz\u0105ca \u201ebagno\u201d, a wi\u0119c publik\u0119 rozstrzygaj\u0105c\u0105, olbrzymim stosunkiem g\u0142os\u00f3w przyzna\u0142a przewag\u0119 zespo\u0142owi broni\u0105cemu JOW!<\/h3>\r\n

Najciekawszy jednak by\u0142 referat profesora politologii, kt\u00f3ry wyst\u0105pi\u0142 po \u201edebacie\u201d. Ot\u00f3\u017c om\u00f3wi\u0142 on szczeg\u00f3\u0142owo ewolucj\u0119 systemu wyborczego w Polsce od roku 1989, uzasadniaj\u0105c obszernie wszystkie machinacje z systemem wyborczym, jakich mieli\u015bmy, w ci\u0105gu tych ponad 20 lat, bez liku. Nawet potrafi\u0142 uzasadni\u0107 s\u0142uszno\u015b\u0107 zmiany ordynacji wyborczej w trakcie historycznych wybor\u00f3w roku 1989, kiedy, jak niekt\u00f3rzy z nas pami\u0119taj\u0105, mia\u0142a miejsce kompromituj\u0105ca wpadka z tzw. list\u0105 krajow\u0105. Profesor uzna\u0142, \u017ce lepiej by\u0142o zmieni\u0107 regu\u0142y gry pomi\u0119dzy pierwsz\u0105 i drug\u0105 tur\u0105 wybor\u00f3w, ni\u017c powtarza\u0107 ca\u0142e wybory!<\/p>\r\n

Najbardziej smakowity by\u0142 koniec tego interesuj\u0105cego wyst\u0105pienia: profesor politologii na elitarnej szkole humanistycznej stwierdzi\u0142, \u017ce jego osobistym zdaniem najlepsz\u0105 procedur\u0105 wyborcz\u0105 by\u0142oby wy\u0142anianie pos\u0142\u00f3w drog\u0105 losowania komputerowego!<\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie, trudno si\u0119 z nim nie zgodzi\u0107. Ruch Obywatelski na rzecz JOW od pocz\u0105tku g\u0142osi i wyja\u015bnia, \u017ce tzw. ordynacja proporcjonalna jest procedur\u0105 selekcji negatywnej<\/em>. Losowanie pos\u0142\u00f3w by\u0142oby selekcj\u0105 przypadkow\u0105<\/em>. Selekcja przypadkowa zawsze b\u0119dzie lepsza od selekcji negatywnej. Przeciwstawiamy si\u0119 takim procedurom i proponujemy JOW, poniewa\u017c jest to system selekcji pozytywnej.<\/strong> Czy jednak mo\u017cna si\u0119 dziwi\u0107 postawom polskich inteligent\u00f3w, skoro takie maj\u0105 podr\u0119czniki akademickie i profesor\u00f3w opowiadaj\u0105cych banialuki, a publiczne skorygowanie tych fa\u0142szy i przek\u0142ama\u0144 jest praktycznie niemo\u017cliwe?<\/p>\r\n

W ksi\u0105\u017cce \u201eBunt mas\u201d hiszpa\u0144ski filozof i socjolog Jose Ortega y Gasset, napisa\u0142: \u201eZdrowie demokracji, ka\u017cdego typu i ka\u017cdego\u00a0stopnia, zale\u017cy od jednego drobnego szczeg\u00f3\u0142u technicznego, a mianowicie:procedury wyborczej. Ca\u0142a reszta to sprawy drugorz\u0119dne.\u201d (Wydawnictwo \u201eMuza\u201d, Warszawa 2006, str. 175). Guru polskich socjolog\u00f3w, prof. Jerzy Szacki, we wst\u0119pie do tej ksi\u0105\u017cki pisze, \u017ce powinna ona by\u0107 dla XX wieku tym, czym by\u0142 \u201eKapita\u0142\u201d Marksa dla wieku XIX czy \u201eUmowa spo\u0142eczna\u201d Rousseau dla wieku XVIII. Z jakiego\u015b powodu tak si\u0119 jednak nie sta\u0142o, a polski socjolog, politolog, inteligent w og\u00f3le, ma w tej sprawie najzupe\u0142niej odmienne zdanie.<\/p>\r\n

Stanis\u0142aw Cat-Mackiewicz, po powrocie ze Zwi\u0105zku Sowieckiego, napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 \u201eM\u00f3zg w obc\u0119gach\u201d. Wysi\u0142ek peerelowskich profesor\u00f3w politologii, prawa konstytucyjnego i tym podobnych dyscyplin, wesp\u00f3\u0142 w zesp\u00f3\u0142 z telewizj\u0105, wytworzy\u0142 imad\u0142o, z kt\u00f3rego umys\u0142y polskich inteligent\u00f3w XXI wieku nie s\u0105 w stanie si\u0119 uwolni\u0107. A tylko wyrwanie si\u0119 z tych c\u0119g\u00f3w mo\u017ce otworzy\u0107 drog\u0119 do budowy suwerennego, demokratycznego pa\u0144stwa polskiego.<\/p>\r\n

Jerzy Przystawa<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Jerzy Przystawa – fizyk, animator Ruchu Obywatelskiego na rzecz JOW<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kiedy\u015b, za czas\u00f3w, kt\u00f3rych nie pami\u0119taj\u0105 ju\u017c najstarsi g\u00f3rale, mieli\u015bmy w Polsce dwa programy telewizyjne, kt\u00f3re mia\u0142y zaspokaja\u0107 nasz\u0105 ciekawo\u015b\u0107 \u015bwiata i spraw na nim si\u0119 dziej\u0105cych. Potem, po odej\u015bciu komunist\u00f3w i Armii Czerwonej, nasi opiekunowie podarowali nam setki r\u00f3\u017cnorakich, bajecznie kolorowych kana\u0142\u00f3w telewizyjnych, w kt\u00f3rych mo\u017cna przebiera\u0107 dowoli i w dowolnej kolejno\u015bci i kt\u00f3re […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[147],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39826"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39826"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39826\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}