{"id":39795,"date":"2011-06-24T13:08:48","date_gmt":"2011-06-24T18:08:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=39795"},"modified":"2011-06-24T22:51:38","modified_gmt":"2011-06-25T03:51:38","slug":"izraelczycy-w-polskiej-kartoflarni-jerzy-szygiel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=39795","title":{"rendered":"Izraelczycy w polskiej kartoflarni &#8211; <em>Jerzy Szygiel<\/em>"},"content":{"rendered":"<p>Par\u0119 dni temu <em>Gazeta Wyborcza<\/em> opublikowa\u0142a wywiad z autorem m. in. <em>S\u0105siad\u00f3w<\/em> i <em>Z\u0142otych \u017cniw<\/em> Janem T. Grossem pod tytu\u0142em \u201e\u017bydzi wracajcie. Cudowne\u201d. Wywiad  przeprowadzi\u0142y osoby zwi\u0105zane z polsk\u0105 sztuk\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 &#8211; artysta  Artur \u0179mijewski i kuratorka Joanna Warsza, kt\u00f3re chcia\u0142y si\u0119 dowiedzie\u0107  co znany publicysta i historyk my\u015bli o artystyczno-politycznej idei  osiedlenia w Polsce trzech milion\u00f3w izraelskich \u017byd\u00f3w.<\/p>\r\n<p>Jan Tomasz Gross zareagowa\u0142 najpierw pomys\u0142em, by  na przydro\u017cnych tablicach z nazwami polskich miast i wsi napisa\u0107 ilu  mieszka\u0142o tam \u017byd\u00f3w przed wojn\u0105 &#8211; to jest, jak zaznaczy\u0142, jego pomys\u0142 na  (symboliczny) powr\u00f3t \u017byd\u00f3w do Polski. Z wywiadu wynika, \u017ce pisarzowi  podoba\u0142a si\u0119 akcja Rafa\u0142a Betlejewskiego \u201eT\u0119skni\u0119 za Tob\u0105 \u017bydzie\u201d, ale  jednocze\u015bnie gasi zapa\u0142 artyst\u00f3w, co do osiedlania si\u0119 polskich \u017byd\u00f3w w  Polsce. Wed\u0142ug niego \u201enikt nie ma pomys\u0142u jak rozwi\u0105za\u0107 konflikt z  Palesty\u0144czykami\u201d, informuje, \u017ce \u201eobywatele izraelscy, kt\u00f3rzy maj\u0105  polskie korzenie bior\u0105 masami polskie obywatelstwo\u201d, ale sugeruje, \u017ce  owi izraelscy Polacy wcale za Polsk\u0105 nie t\u0119skni\u0105\u2026 \u201epr\u0119dzej wyjad\u0105 (by  si\u0119 ratowa\u0107) do Pary\u017ca, do czego uprawnia polski paszport w zjednoczonej  Europie\u201d.<\/p>\r\n<p><strong>Zmie\u0144my to\u017csamo\u015b\u0107<\/strong><\/p>\r\n<p>Mimo to, niezra\u017ceni arty\u015bci przekonuj\u0105 Grossa, \u017ce  \u201ewielu Polak\u00f3w chcia\u0142oby by\u0107 \u017bydami\u201d, bo s\u0105 \u201ezm\u0119czeni swoj\u0105 duszn\u0105  to\u017csamo\u015bci\u0105, katolick\u0105, narodow\u0105, zbudowan\u0105 z resentyment\u00f3w\u201d. Zgadzaj\u0105  si\u0119 z Grossem, \u017ce grasuj\u0105cego \u201ewampira antysemityzmu\u201d (ciekawe  odwr\u00f3cenie: to obraz \u017cywcem wzi\u0119ty z antysemickiej propagandy, gdzie  \u017byd\u00f3w przedstawiano jako \u201ewampir\u00f3w\u201d b\u0105d\u017a \u201ekrwiopijc\u00f3w\u201d) nale\u017cy w zwi\u0105zku  z tym \u201eprzebi\u0107 osinowym ko\u0142kiem\u201d, co ograniczy \u201eciemnogr\u00f3d\u201d. Gross na  to, \u017ce optymizmem napawa go m\u0142ode pokolenie, kt\u00f3re wyje\u017cd\u017ca, wi\u0119c \u201enie  siedzi wy\u0142\u0105cznie w polskiej kartoflarni. (\u2026) na pewno dla Polski by\u0142oby  bardzo interesuj\u0105ce, gdyby tu zacz\u0119li osiedla\u0107 si\u0119 \u017bydzi.\u201d\u00a0I tak sobie gadaj\u0105. Jest jednak jeszcze ma\u0142y problem: to wszystko mo\u017ce artystom przynie\u015b\u0107 pewien zaw\u00f3d\u2026<\/p>\r\n<p>Idea Jael Bartany, izraelskiej artystki, kt\u00f3ra w  tym roku reprezentuje Polsk\u0119 na weneckim biennale, sprowadzenia do  Polski 3 milion\u00f3w \u017byd\u00f3w nie jest nowa: pisa\u0142 o tym ju\u017c dawno inny  \u017cydowski artysta Philip Roth, a w zesz\u0142ym roku wyg\u0142osi\u0142a j\u0105 Helen Thomas  &#8211; najd\u0142u\u017cej akredytowana przy Bia\u0142ym Domu dziennikarka ameryka\u0144ska (za  co natychmiast wylecia\u0142a z pracy, gdy\u017c w tym wypadku zinterpretowano to  jako wypowied\u017a antysemick\u0105). Bartana zilustrowa\u0142a sw\u00f3j pomys\u0142  trzycz\u0119\u015bciowym filmem, jednym z tych, kt\u00f3re z jakich\u015b powod\u00f3w (s\u0105  bardziej znacz\u0105ce?) wy\u015bwietla si\u0119 nie w kinach czy na festiwalach, lecz w  galeriach sztuki (trzeba je ogl\u0105da\u0107 na stoj\u0105co). Znani (w Polsce)  Polacy nawo\u0142uj\u0105 w nim do masowego \u201epowrotu\u201d \u017byd\u00f3w. W przysz\u0142ym roku w  Berlinie ma doj\u015b\u0107 do kongresu Ruchu Odrodzenia \u017bydowskiego w Polsce.<\/p>\r\n<p><strong>Ma\u0142y problem<\/strong><\/p>\r\n<p>Problem polega na tym, \u017ce je\u015bli pomys\u0142odawcy my\u015bl\u0105,  \u017ce masowy przyjazd Izraelczyk\u00f3w przyczyni si\u0119 do zwalczenia  \u201eciemnogrodu\u201d i zmieni identyfikowan\u0105 w ten spos\u00f3b polsk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 na  mniej \u201enarodow\u0105 i zbudowan\u0105 z resentyment\u00f3w\u201d, to tragicznie si\u0119 myl\u0105.  Czy wielowiekowa obecno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w w Polsce zmieni\u0142a og\u00f3\u0142 Polak\u00f3w w ludzi  oddalonych od katolicyzmu, otwartych i przyjaznych \u017bydom? Wystarczy  poczyta\u0107 ksi\u0105\u017cki Jana Tomasza Grossa\u2026\u00a0Ale dajmy na  to, \u017ce tym razem by\u0142oby inaczej, w ko\u0144cu &#8211; je\u015bli wierzy\u0107 Bartanie &#8211;  wielu wsp\u00f3\u0142czesnych Polak\u00f3w chce wr\u0119cz zmieni\u0107 si\u0119 w \u017byd\u00f3w. I tu te\u017c  jest problem, bo pod wp\u0142ywem przyjezdnych zmieniliby si\u0119 w Izraelczyk\u00f3w!<\/p>\r\n<p>Chodzi o to, \u017ce socjologicznie, politycznie i  statystycznie Izraelczycy nie nale\u017c\u0105 do ludzi otwartych i przyjaznych  wobec ludzi obcych im kulturowo. Ich pa\u0144stwo jest zbudowane i  ideologizowane na bazie resentyment\u00f3w religijnych i narodowych tak  mocnych i tak g\u0142\u0119boko zakorzenionych, \u017ce w por\u00f3wnaniu nasze, polskie  resentymenty, wygl\u0105daj\u0105 spokojnie. Izraelczycy s\u0105 przyzwyczajeni do  niepodzielnego panowania w kraju, do kt\u00f3rego przyjechali, by \u201epowr\u00f3ci\u0107\u201d.  Zorganizowali w Palestynie militarystyczne, silnie ideologizowane i  sfanatyzowane, wyznaniowe i agresywne pa\u0144stwo rz\u0105dzone przez skrajn\u0105  prawic\u0119, z kt\u00f3rego wykluczyli tubylc\u00f3w. Wprowadzili rasistowski system  apartheidu. Dla tych miejscowych, kt\u00f3rych nie zdo\u0142ali wygna\u0107, wytyczyli  otoczone drutami i murami getta, kt\u00f3re od czasu do czasu krwawo  \u201epacyfikuj\u0105\u201d. Ich pa\u0144stwo przywyk\u0142o do nieprzestrzegania \u017cadnych praw  czy rezolucji \u00a0mi\u0119dzynarodowych i jednocze\u015bnie do  ca\u0142kowitej bezkarno\u015bci. Przez 6 dziesi\u0119cioleci tortury (na tubylcach)  by\u0142y tam legalne. Wojskowe masowe mordy, skrytob\u00f3jstwa i pozaprawne  egzekucje s\u0105 tam legalne do dzisiaj, a grubo ponad 80% Izraelczyk\u00f3w  popiera t\u0119 polityk\u0119, tak jak popieraj\u0105 zab\u00f3r, nielegaln\u0105 kolonizacj\u0119 i  okupacj\u0119 resztek Palestyny za pomoc\u0105 generalnego terroru.<\/p>\r\n<p><strong>Wielka sztuka<\/strong><\/p>\r\n<p>Oczywi\u015bcie kiedy\u015b (np. kiedy Ameryka os\u0142abnie)  Izrael, podobnie jak RPA, b\u0119dzie musia\u0142 zrezygnowa\u0107 ze swego pa\u0144stwowego  rasizmu i powstanie jedno pa\u0144stwo, w kt\u00f3rym \u017bydzi i Palesty\u0144czycy b\u0119d\u0105  r\u00f3wnymi obywatelami, ale na razie Izraelczycy nie maj\u0105 zamiaru do tego  dopu\u015bci\u0107. Nie pozwala im na to ich do\u015b\u0107 prymitywny nacjonalizm,  zbudowany na resentymentalnym kompleksie ofiary, zmienionej w t\u0119pego  kata.<\/p>\r\n<p>Niestety, nie mo\u017cna pok\u0142ada\u0107 nadziei w izraelskiej  m\u0142odzie\u017cy. Tej, kt\u00f3ra ju\u017c do nas masowo przyje\u017cd\u017ca m\u00f3wi si\u0119, \u017ce Polska  jest zamieszkana przez agresywnych antysemit\u00f3w, kt\u00f3rych nale\u017cy zbrojnie  trzyma\u0107 na dystans, niczym poddanych Palesty\u0144czyk\u00f3w, wi\u0119c to nie zmienia  sytuacji. Raczej nie za\u0142o\u017c\u0105 tu sztetlu, chyba \u017ce z sentymentu do  Izraela.<\/p>\r\n<p>W Izraelu do pomys\u0142u Bartany  podchodz\u0105 ostro\u017cnie. Uwa\u017ca si\u0119 j\u0105 za lewaczk\u0119, w istocie antyizraelsk\u0105,  a mo\u017ce i antysemick\u0105. Je\u015bli w to wierzy\u0107, to znaczy, \u017ce Bartana chce  wys\u0142a\u0107 do Polski ludzi, kt\u00f3rych nie lubi. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce gdyby to  si\u0119 uda\u0142o , by\u0142aby to naprawd\u0119 wielka sztuka, a jednak\u2026<\/p>\r\n<p>Co pozostaje? Trzeba mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce Polacy nie  b\u0119d\u0105 traktowa\u0107 uchod\u017ac\u00f3w izraelskich, tak jak Izraelczycy traktuj\u0105  uchod\u017ac\u00f3w palesty\u0144skich, brak nam jednak tradycji w tym wzgl\u0119dzie.  Chyba, \u017ce j\u0105 przejmiemy od Izraelczyk\u00f3w. Wtedy jednak nici z  artystyczno-politycznych plan\u00f3w duchowego \u201eprzewietrzenia\u201d Polski. I kto  wie, czy tylko arty\u015bci byliby zawiedzeni.<\/p>\r\n<p><strong><em>Jerzy Szygiel<\/em><\/strong><em><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Par\u0119 dni temu Gazeta Wyborcza opublikowa\u0142a wywiad z autorem m. in. S\u0105siad\u00f3w i Z\u0142otych \u017cniw Janem T. Grossem pod tytu\u0142em \u201e\u017bydzi wracajcie. Cudowne\u201d. Wywiad przeprowadzi\u0142y osoby zwi\u0105zane z polsk\u0105 sztuk\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 &#8211; artysta Artur \u0179mijewski i kuratorka Joanna Warsza, kt\u00f3re chcia\u0142y si\u0119 dowiedzie\u0107 co znany publicysta i historyk my\u015bli o artystyczno-politycznej idei osiedlenia w Polsce [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[76,61,98,18],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39795"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39795"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39795\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39795"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39795"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39795"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}