{"id":39234,"date":"2011-06-10T22:01:44","date_gmt":"2011-06-11T03:01:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=39234"},"modified":"2011-06-10T22:01:44","modified_gmt":"2011-06-11T03:01:44","slug":"drogi-donikad-marek-langalis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=39234","title":{"rendered":"Drogi donik\u0105d – Marek \u0141angalis<\/em>"},"content":{"rendered":"

Gdyby polskie s\u0142u\u017cby nale\u017cycie prze\u015bwietli\u0142y COVEC, to wiedzia\u0142yby, \u017ce strategia Chi\u0144czyk\u00f3w opiera si\u0119 na niskiej cenie, niskich p\u0142acach dla podwykonawc\u00f3w, przed\u0142u\u017caniu termin\u00f3w oraz nie zawsze nale\u017cytym wykonaniu.<\/em><\/h4>\r\n

W klasycznym rozumieniu pa\u0144stwo ma trzy podstawowe obowi\u0105zki: obron\u0119 przed wrogiem zewn\u0119trznym (utrzymanie wojska), obron\u0119 przed wrogiem wewn\u0119trznym (sprawny system sprawiedliwo\u015bci i policja) oraz budow\u0119 sprawnej infrastruktury. Z \u017cadnego z nich Polska jako kraj nie potrafi si\u0119 nale\u017cycie wywi\u0105za\u0107. Wojsko jest w stanie rozk\u0142adu, s\u0105dy potrzebuj\u0105 \u015brednio tysi\u0105ca dni na wydanie wyroku i jeszcze drogi przesta\u0142y si\u0119 budowa\u0107.<\/strong>

Od ponad 20 lat kierowcy nie mog\u0105 doczeka\u0107 si\u0119 nale\u017cytej sieci dr\u00f3g krajowych, mimo \u017ce w ka\u017cdym litrze benzyny tankowanej na stacjach ponad po\u0142owa ceny to podatki. Wprawdzie w ostatnich latach mo\u017cna zaobserwowa\u0107 liczne remonty i utrudnienia dla kierowc\u00f3w, ale cz\u0119sto nic z nich nie wynika. Gotowych i oddanych do u\u017cytku odcink\u00f3w dr\u00f3g, jak nie by\u0142o, tak nie ma. Obecny rz\u0105d, jak ka\u017cdy zreszt\u0105, obiecywa\u0142 znacz\u0105ce przyspieszenie budowy szczeg\u00f3lnie dr\u00f3g ekspresowych i autostrad. Przypomnijmy, \u017ce rz\u0105d Donalda Tuska deklarowa\u0142 wybudowanie i oddanie do u\u017cytku w trakcie swojej kadencji dok\u0142adnie 1529 kilometr\u00f3w autostrad. Ju\u017c w trakcie kadencji zauwa\u017cono, \u017ce nie ma szansy na realizacj\u0119 tej obietnicy. Od pocz\u0105tku listopada 2007 r. podpisano umowy na budow\u0119 781 kilometr\u00f3w, a do u\u017cytku oddano zaledwie 209 kilometr\u00f3w autostrad, ponad 7-krotnie mniej, ni\u017c zak\u0142adano. Wprawdzie do ko\u0144ca kadencji rz\u0105du pozosta\u0142o jeszcze kilka miesi\u0119cy, ale trudno oczekiwa\u0107, by w obliczu ostatnich k\u0142opot\u00f3w z chi\u0144skim wykonawc\u0105 autostrady A2 mo\u017cna by\u0142o cokolwiek nadgoni\u0107. Trzeba przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci, \u017ce rz\u0105d Donalda Tuska nie spe\u0142ni kolejnej ju\u017c obietnicy z\u0142o\u017conej w kampanii wyborczej z 2007 r. i \u017ce zbuduje w trakcie kadencji troch\u0119 ponad jedn\u0105 dziesi\u0105t\u0105 z tego, co obiecano.

Nawet Chi\u0144czykom si\u0119 nie uda\u0142o<\/strong>
Obecny rz\u0105d liczy\u0142, \u017ce je\u015bli nie uda\u0142o si\u0119 polskim oraz europejskim firmom zbudowa\u0107 w miar\u0119 tanio autostrad, to warto si\u0119gn\u0105\u0107 po posi\u0142ki z Chin. Jako \u017ce sam by\u0142em kilkakrotnie w Chinach, to mog\u0119 potwierdzi\u0107, \u017ce Chi\u0144czycy swoje drogi buduj\u0105 szybko, tanio i przede wszystkim solidnie. Jako\u015b\u0107 dr\u00f3g nie odbiega w niczym od standard\u00f3w europejskich, a pr\u0119dko\u015b\u0107 ich powstawania jest imponuj\u0105ca. S\u0105 autostrady nawet sze\u015bciopasmowe. Poza obr\u0119bem g\u0142\u00f3wnych metropolii (Szanghaj, Pekin i Kanton) autostrady przewa\u017cnie \u015bwiec\u0105 pustkami, czekaj\u0105c spokojnie, a\u017c mieszka\u0144cy Pa\u0144stwa \u015arodka kupi\u0105 samochody. Wybudowano ich ju\u017c ok. 70 tys. kilometr\u00f3w. Gdy Donald Tusk og\u0142asza, \u017ce w cztery lata wybuduje troch\u0119 ponad 1,5 tys. kilometr\u00f3w, a oddaje do u\u017cytku 209 kilometr\u00f3w, to Chi\u0144czycy w tym czasie powi\u0119kszyli swoj\u0105 sie\u0107 drogow\u0105 o 25 tys. kilometr\u00f3w autostrad.
Znajomi Chi\u0144czycy opowiadali mi, jak si\u0119 u nich wyznacza drogi. Nie wiem, ile w tym prawdy, a ile wyobra\u017ce\u0144, ale ka\u017cdy podkre\u015bla, \u017ce planowanie wygl\u0105da za ka\u017cdym razem w ten sam spos\u00f3b. Polityk k\u0142adzie map\u0119 przed sob\u0105 i kre\u015bli, sk\u0105d i kt\u00f3r\u0119dy ma przebiega\u0107 autostrada. Je\u017celi po drodze stoj\u0105 jakie\u015b budynki, to si\u0119 je po prostu burzy, a zamieszka\u0142\u0105 ludno\u015b\u0107 wyw\u0142aszcza, oferuj\u0105c odszkodowanie. Nie szokuje r\u00f3wnie\u017c widok budynku mieszkalnego (o wysoko\u015bci kilkudziesi\u0119ciu pi\u0119ter) oddalonego o kilka metr\u00f3w od \u015blimaka zjazdowego z autostrady. To piorunuj\u0105ce wra\u017cenie, gdy z okien samochodu mo\u017cna zajrze\u0107 do mieszkaj\u0105cego na sz\u00f3stym pi\u0119trze Chi\u0144czyka. Widok troch\u0119 dziwny dla Europejczyka, ale nie dla Chi\u0144czyk\u00f3w spokojnie przyjmuj\u0105cych sw\u00f3j los.
I pewnie tu nale\u017cy szuka\u0107 przyczyn, dlaczego chi\u0144skiej firmie COVEC nie uda\u0142o si\u0119, i raczej ju\u017c nie uda, wybudowa\u0107 cz\u0119\u015bci autostrady A2 mi\u0119dzy Strykowem a Konotop\u0105. Warunki budowy dr\u00f3g w Polsce znacz\u0105co odbiegaj\u0105 od tych w Azji. Koszt materia\u0142\u00f3w jest wy\u017cszy, podobnie koszty pracy, transportu, przestrzegania prawa itp. Chi\u0144czycy wygrali przetarg pod koniec 2009 r. na dwa odcinki o \u0142\u0105cznej d\u0142ugo\u015bci 49,2 km, oferuj\u0105c cen\u0119 ok. 1,3 mld z\u0142 – to o prawie 20 proc. taniej od drugiej najlepszej oferty. Wbrew pozorom cena wcale nie jest niska, m\u00f3wimy o kwocie 26,5 mln z\u0142 za kilometr autostrady. Jednak od samego pocz\u0105tku Chi\u0144czycy borykali si\u0119 z ogromnymi problemami. Polskie firmy najpierw zaskar\u017cy\u0142y wyniki przetargu, sprawa otar\u0142a si\u0119 nawet o Komisj\u0119 Europejsk\u0105. G\u0142\u00f3wny zarzut dotyczy\u0142 niskiej ceny, w zwi\u0105zku z czym pad\u0142o podejrzenie przyjmowania pomocy publicznej z Chin, kt\u00f3ra jest zabroniona prawem europejskim w przypadku takich przetarg\u00f3w. Podejrzenia te nie by\u0142y bezpodstawne. W\u0142a\u015bciciel chi\u0144skiego wykonawcy autostrady A2, China Railway Group, jest firm\u0105 pa\u0144stwow\u0105. Inwestycj\u0119 w polsk\u0105 autostrad\u0119 Chi\u0144czycy mieli potraktowa\u0107 priorytetowo, jako wizyt\u00f3wk\u0119 przed kolejnymi, ju\u017c w ca\u0142ej Europie, przetargami. P\u00f3\u017aniej polskie firmy straszy\u0142y Chi\u0144czyk\u00f3w problemami z podwykonawcami i faktem, \u017ce nikt nie b\u0119dzie chcia\u0142 z nimi wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107. Prawdopodobnie Chi\u0144czycy rzetelnie oszacowali koszty budowy autostrady w Polsce, ale w du\u017cym stopniu w oparciu o koszty, jakie maj\u0105 u siebie, a nie tutaj. Materia\u0142y musieli kupowa\u0107 w wi\u0119kszo\u015bci w Polsce, p\u0142aci\u0107 krajowe stawki dla podwykonawc\u00f3w oraz przestrzega\u0107 polskiego prawa. Brak do\u015bwiadczenia w realizacji tego typu inwestycji okaza\u0142 si\u0119 drog\u0105 lekcj\u0105, zar\u00f3wno dla COVEC-u, jak i dla polskiego rz\u0105du.

Przetargi do wymiany<\/strong>
Nie ma nic z\u0142ego w tym, \u017ce rz\u0105d chcia\u0142 tanio i szybko wybudowa\u0107 autostrad\u0119. W ko\u0144cu dysponuje pieni\u0119dzmi podatnik\u00f3w, powinien zatem je szanowa\u0107. Jednak mo\u017cna oczekiwa\u0107, \u017ce oferta znacz\u0105co odbiegaj\u0105ca cen\u0105 od pozosta\u0142ych kontrofert obarczona jest ryzykiem nienale\u017cytego wykonania. Je\u017celi rozmowy z Chi\u0144czykami spe\u0142zn\u0105 na niczym, czeka nas d\u0142uga i kosztowna procedura odzyskania odszkodowania od firmy wykonawczej. P\u00f3\u017aniej znowu przetargi, rozpatrzenie ofert, przyst\u0105pienie do pracy. Stracony b\u0119dzie czas i mn\u00f3stwo pieni\u0119dzy. Mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce pr\u00f3ba zaoszcz\u0119dzenia niema\u0142ych \u015brodk\u00f3w (mowa o sumie oko\u0142o 250 mln z\u0142) sko\u0144czy si\u0119 znacznym przekroczeniem bud\u017cetu inwestycji. A wszystko przez fakt ustalenia ceny jako g\u0142\u00f3wnego kryterium wyboru. Bez dw\u00f3ch zda\u0144 – cena jest wa\u017cna, ale musi dotyczy\u0107 jednorodnego produktu. O wiele \u0142atwiej rozstrzyga si\u0119 przetargi w oparciu o cen\u0119, gdy rzecz dotyczy por\u00f3wnywalnych us\u0142ug lub towar\u00f3w. W przypadku tak skomplikowanego procesu jak budowa autostrady nale\u017cy przede wszystkim zabezpieczy\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykonania zadania w odpowiedniej jako\u015bci. Je\u017celi Chi\u0144czycy chcieli przyst\u0105pi\u0107 do przetargu, mogli post\u0105pi\u0107 tak, jak robi wiele firm zagranicznych, nieznaj\u0105cych do ko\u0144ca reali\u00f3w polskiego rynku, czyli wybra\u0107 sobie znacz\u0105cego partnera do konsorcjum i wystartowa\u0107 wsp\u00f3lnie. Start z firm\u0105 Decoma, kt\u00f3ra raczej nie nale\u017cy do gigant\u00f3w polskiego rynku budowlanego, nie wr\u00f3\u017cy\u0142 nic dobrego.
Dzi\u015b wszyscy s\u0105 zgodni, \u017ce Chi\u0144czycy \u017ale oszacowali koszty dzia\u0142alno\u015bci w Polsce. Nie znali cen materia\u0142\u00f3w, pracy i obostrze\u0144 prawnych. Jednak nasz rz\u0105d, wybieraj\u0105c wykonawc\u0119 autostrady, m\u00f3g\u0142 przewidzie\u0107 taki stan rzeczy i za jedno z kryteri\u00f3w uzna\u0107 do\u015bwiadczenie w podobnych inwestycjach na podobnym terytorium (budowa autostrad w Chinach przebiega w zupe\u0142nie r\u00f3\u017cnych warunkach). Z drugiej strony – czy mercedesa mo\u017cna kupi\u0107 w cenie fiata? Je\u017celi kto\u015b dokonuje takiego zakupu, to musi liczy\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce sprzedawany mercedes ma jaki\u015b feler: podkr\u0119cony licznik, niewiadome pochodzenie czy ukryte wady. Na co liczy\u0142 rz\u0105d, rozstrzygaj\u0105c przetarg dla firmy, kt\u00f3ra zaoferowa\u0142a prawie o po\u0142ow\u0119 ni\u017csz\u0105 cen\u0119 od przewidywanej przez Generaln\u0105 Dyrekcj\u0119 Dr\u00f3g Krajowych i Autostrad? Gdyby Chi\u0144czykom faktycznie uda\u0142o si\u0119 zbudowa\u0107 terminowo i w swojej cenie autostrady, to mogliby\u015bmy wreszcie zacz\u0105\u0107 m\u00f3wi\u0107 o cudach Tuska. Ale nic z tego, rynku nie da si\u0119 oszuka\u0107. Przecie\u017c Chi\u0144czycy nie zaczn\u0105 \u015bci\u0105ga\u0107 materia\u0142\u00f3w z Azji do budowy autostrad w Polsce. Koszt transportu i czas oczekiwania na chi\u0144ski piach ca\u0142kowicie zniweczy\u0142by jakiekolwiek oszcz\u0119dno\u015bci. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce oferty polskich firm nie wynika\u0142y z jakiej\u015b wrodzonej chciwo\u015bci, ale po prostu ze znajomo\u015bci rynku i do\u015bwiadczenia w tego typu projektach w danym otoczeniu prawnym (Chi\u0144czycy skar\u017cyli si\u0119 na przera\u017aliw\u0105 biurokracj\u0119 unijn\u0105).
Trudno jest sobie wyobrazi\u0107 bardziej obiektywne kryterium rozstrzygania przetarg\u00f3w ni\u017c cena. Pozwolenie urz\u0119dnikom na stosowanie mniej mierzalnych i bardziej subiektywnych wytycznych do wygrania kontraktu pa\u0144stwowego mo\u017ce doprowadzi\u0107 do korupcjogennych zachowa\u0144. Nie ma innego mechanizmu ni\u017c cenowy i terminowy, by m\u00f3c oceni\u0107, kto jest w stanie zbudowa\u0107 najlepiej autostrad\u0119. B\u0142\u0105d jednak przy przetargu zosta\u0142 pope\u0142niony gdzie indziej. Kryterium cenowe by\u0142o jedynym, jakiego wymaga\u0142 zamawiaj\u0105cy (w tym przypadku Generalna Dyrekcja Dr\u00f3g Krajowych i Autostrad). Termin zosta\u0142 okre\u015blony jako 32 miesi\u0105ce wykonania od zam\u00f3wienia. Nale\u017cy si\u0119 powa\u017cnie zastanowi\u0107, czy ustanowienie zaledwie jednego kryterium w tak wa\u017cnym i skomplikowanym zam\u00f3wieniu jak budowa odcinka autostrady nie by\u0142o b\u0142\u0119dem. Oczywi\u015bcie \u0142atwo krytykowa\u0107 po fakcie, gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to, co m\u00f3wi\u0142y startuj\u0105ce w tym samym przetargu na budow\u0119 odcink\u00f3w A2 przedsi\u0119biorstwa o niemo\u017cliwo\u015bci zbudowania autostrady w tak niskiej cenie, potwierdzi\u0142o si\u0119. Ale zamawiaj\u0105cy powinien przewidywa\u0107 pewne nast\u0119pstwa swoich decyzji. Nie da si\u0119, bez szkody dla terminu i jako\u015bci wykonania, budowa\u0107 za p\u00f3\u0142 darmo. Chyba \u017ce chcemy mie\u0107 drogi o gorszej jako\u015bci.
Od pocz\u0105tku by\u0142o pewne, \u017ce niskie koszty Chi\u0144czycy b\u0119d\u0105 chcieli przerzuci\u0107 na podwykonawc\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie ma\u0142e i \u015brednie polskie przedsi\u0119biorstwa. I to oni stali si\u0119 g\u0142\u00f3wnym „beneficjentem” polityki taniego budowania. Dzi\u015b czekaj\u0105 na to, kiedy dostan\u0105 wszelkie nale\u017cno\u015bci za wykonane prace. Jest to dramat dziesi\u0105tek firm i setek ludzi, kt\u00f3rzy brali udzia\u0142 w budowach. Nawet je\u015bli ju\u017c si\u0119 uda rz\u0105dowi wyegzekwowa\u0107 kary od COVEC-u (a z wieloletniego do\u015bwiadczenia wsp\u00f3\u0142pracy z chi\u0144skimi przedsi\u0119biorstwami mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce zapisy umowne nie s\u0105 przez nie do ko\u0144ca traktowane literalnie), to zostanie stracony czas i dodatkowe pieni\u0105dze na nowe drogi.
Wydaje si\u0119, \u017ce jeszcze w tym momencie nie sta\u0107 nas na tak „tanie” budowanie. Trzeba r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce to w 2009 roku, gdy rozstrzyga\u0142 si\u0119 wygrany przez COVEC przetarg, GDDKiA rozlu\u017ani\u0142a troch\u0119 wymagania wobec startuj\u0105cych w przetargach (mniej restrykcyjnie oceniano zdolno\u015b\u0107 finansow\u0105 oraz do\u015bwiadczenie w prowadzonych podobnych projektach).
To, czego rz\u0105d Tuska m\u00f3g\u0142by nauczy\u0107 si\u0119 od Chin, to uproszczenia przepis\u00f3w, ale nie przetargowych, tylko budowlanych. Nie jest tajemnic\u0105, \u017ce opr\u00f3cz koszt\u00f3w Chi\u0144czyk\u00f3w najbardziej zaskoczy\u0142y zawik\u0142ane procedury biurokratyczne. Trzeba si\u0119 zastanowi\u0107, ile racji maj\u0105 Chi\u0144czycy, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce otrzymana dokumentacja geologiczna i geograficzna nie odpowiada stanowi faktycznemu. Z drugiej strony – ta firma mia\u0142a ju\u017c wcze\u015bniej problemy z wykonywaniem zam\u00f3wie\u0144 poza Chinami. Gdyby s\u0142u\u017cby specjalne nale\u017cycie j\u0105 prze\u015bwietli\u0142y, to wiedzia\u0142yby, \u017ce strategia COVEC-u opiera si\u0119 na niskiej cenie, niskich p\u0142acach dla podwykonawc\u00f3w, przed\u0142u\u017caniu termin\u00f3w oraz nie zawsze nale\u017cytym wykonaniu. To jest cena bardzo taniego budowania i rozstrzygania przetarg\u00f3w wy\u0142\u0105cznie na podstawie jednego kryterium.<\/p>\r\n

Marek \u0141angalis<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\r\n

Autor jest ekonomist\u0105, cz\u0142onkiem Instytutu Globalizacji.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Gdyby polskie s\u0142u\u017cby nale\u017cycie prze\u015bwietli\u0142y COVEC, to wiedzia\u0142yby, \u017ce strategia Chi\u0144czyk\u00f3w opiera si\u0119 na niskiej cenie, niskich p\u0142acach dla podwykonawc\u00f3w, przed\u0142u\u017caniu termin\u00f3w oraz nie zawsze nale\u017cytym wykonaniu. W klasycznym rozumieniu pa\u0144stwo ma trzy podstawowe obowi\u0105zki: obron\u0119 przed wrogiem zewn\u0119trznym (utrzymanie wojska), obron\u0119 przed wrogiem wewn\u0119trznym (sprawny system sprawiedliwo\u015bci i policja) oraz budow\u0119 sprawnej infrastruktury. Z […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[62,98,104],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39234"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39234"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39234\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}