{"id":39136,"date":"2011-06-08T12:16:17","date_gmt":"2011-06-08T16:16:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=39136"},"modified":"2011-06-08T12:16:17","modified_gmt":"2011-06-08T17:16:17","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=39136","title":{"rendered":"Lichwa wg \u015aw. Tomasza z Akwinu – Etienne Gilson<\/em>"},"content":{"rendered":"

Zagadnienie po\u017cyczek procentowych jest, by\u0107 mo\u017ce, jeszcze bardziej od poprzednich z\u0142o\u017cone. Jest rzecz\u0105 godn\u0105 uwagi, i\u017c \u015bw. Tomasz pos\u0142uguje si\u0119 zawsze jednym tylko terminem usura<\/em> na oznaczenie zar\u00f3wno tego, co my nazywamy odsetkami, jak i tego, co nazywamy lichw\u0105. W najbardziej og\u00f3lnym znaczeniu procent jest cen\u0105 zap\u0142acon\u0105 za u\u017cytkowanie jakiego\u015b dobra: pretium usus, quod usura dicitur<\/em>. Poj\u0119cie to wi\u0105\u017ce si\u0119 \u015bci\u015ble z poj\u0119ciem po\u017cyczki i d\u0142ugu. Gdy potrzebuj\u0119 pewnej sumy pieni\u0119dzy, po\u017cyczam j\u0105 od kogo\u015b, kto mi j\u0105 po\u017cycza. Je\u015bli \u017c\u0105da wynagrodzenia za czasowe u\u017cytkowanie tych pieni\u0119dzy, suma kt\u00f3rej \u017c\u0105da, jest usura<\/em>, procentem. Ot\u00f3\u017c, zdaniem \u015bw. Tomasza branie procent\u00f3w od po\u017cyczonych pieni\u0119dzy jest niedozwolone<\/strong>. Jest niedozwolone, bo jest niesprawiedliwe, a niesprawiedliwe jest dlatego, \u017ce sprowadza si\u0119 do sprzeda\u017cy czego\u015b, co nie istnieje: quia venditur id quo non est<\/em>. 1)<\/sup><\/p>\r\n

S\u0105 rzeczy, kt\u00f3rych u\u017cytkowanie poci\u0105ga za sob\u0105 ich zniszczenie. Zu\u017cywa wino, kto je wypija, zu\u017cywa chleb, kto go zjada. W takich wypadkach nie mo\u017cna oddzieli\u0107 u\u017cytkowania rzeczy od samej rzeczy: kto posiada jedno, ten posiada i drugie.<\/strong> Widzimy to na przyk\u0142adzie sprzeda\u017cy. Gdyby kto\u015b chcia\u0142 sprzedawa\u0107 osobno wino i osobno prawo do wypicia tego wina, sprzedawa\u0142by dwukrotnie t\u0119 sam\u0105 rzecz lub te\u017c sprzedawa\u0142by co\u015b, co nie istnieje. Tak czy inaczej dopu\u015bci\u0142by si\u0119 niesprawiedliwo\u015bci. Zupe\u0142nie tak samo ma si\u0119 rzecz gdy chodzi o po\u017cyczk\u0119. Je\u015bli komu\u015b co\u015b po\u017cyczam, to w\u0142a\u015bnie w tym celu, aby mu to s\u0142u\u017cy\u0142o. Je\u015bli po\u017cyczam wino, to po to, aby je wypi\u0142.<\/p>\r\n

Tote\u017c jedyn\u0105 rzecz\u0105 kt\u00f3rej mog\u0119 si\u0119 spodziewa\u0107 w zamian, jest zwrot r\u00f3wnowarto\u015bci po\u017cyczonego wina, ale nie ma \u017cadnego s\u0142usznego powodu by uwa\u017ca\u0107, i\u017c po\u017cyczaj\u0105cego obowi\u0105zuje ponadto zap\u0142acenie za to, \u017ce je wypi\u0142 . <\/strong><\/p>\r\n

Pieni\u0105dz jest w\u0142a\u015bnie jedn\u0105 z tych rzeczy, kt\u00f3rych u\u017cywanie poci\u0105ga za sob\u0105 ich zniszczenie. Wino jest na to, aby je pi\u0107, pieni\u0105dze s\u0105 na to, aby je wydawa\u0107. <\/strong>Jest to prawda w znaczeniu dos\u0142ownym, bo pieni\u0105dz jest wynalazkiem ludzkim i zadaniem jego jest umo\u017cliwienie wymiany. Je\u015bli po\u017cyczamy komu\u015b pieni\u0105dze, pozwalamy mu pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 nimi, czyli wydawa\u0107 je.<\/strong> \u0179\u0105danie, aby opr\u00f3cz zwrotu pieni\u0119dzy dodawano nam jeszcze odszkodowanie za mo\u017cno\u015b\u0107 u\u017cytkowania ich, r\u00f3wna si\u0119 \u017c\u0105daniu dwukrotnie tej samej sumy. 2)<\/sup><\/p>\r\n

\u015aw. Tomasz z pewno\u015bci\u0105 nie przewidywa\u0142 zawi\u0142o\u015bci nowoczesnych operacji bankowych. Pozwoli\u0142o mu to na nieust\u0119pliwe trwanie przy tej zasadzie. Mia\u0142 bowiem na my\u015bli zupe\u0142nie nieskomplikowany przypadek, gdy cz\u0142owiek wyp\u0142acalny, potrzebuj\u0105c pieni\u0119dzy, zwraca si\u0119 do zasobniejszego s\u0105siada, kt\u00f3rego pieni\u0105dze – gdyby ich nie po\u017cyczy\u0142 – spoczywa\u0142yby w skrzyniach. Dlatego \u015bw. Tomasz jest nieugi\u0119ty wobec klasycznego zastrze\u017cenia, \u017ce po\u017cyczaj\u0105c pieni\u0105dze traci si\u0119 to, co mo\u017cna by przy ich pomocy zarobi\u0107. Niew\u0105tpliwie jest tak, odpowiada \u015bw. Tomasz, nikt jednak nie ma jeszcze w r\u0119ku tych pieni\u0119dzy, kt\u00f3re m\u00f3g\u0142by zarobi\u0107, a by\u0107 mo\u017ce nigdy ich nie zobaczy. Sprzedawa\u0107 pieni\u0105dze, kt\u00f3re mo\u017cna by zarobi\u0107, to sprzedawa\u0107 co\u015b, czego si\u0119 jeszcze nie ma i czego si\u0119 by\u0107 mo\u017ce nigdy nie b\u0119dzie mia\u0142o. <\/strong><\/p>\r\n

Zarzut ten nie trafia\u0142 wi\u0119c do przekonania \u015bw. Tomaszowi, niemniej przewidzia\u0142 on inny zarzut, kt\u00f3remu sam przyzna\u0142 pewne znaczenie. Przypu\u015b\u0107my, \u017ce po\u017cyczaj\u0105c pieni\u0105dze wierzyciel zostanie rzeczywi\u015bcie poszkodowany, czy\u017c nie przys\u0142uguje mu w\u00f3wczas prawo do pewnego wynagrodzenia? Owszem, odpowiada \u015bw. Tomasz, lecz nie jest to sprzeda\u017c u\u017cytkowania pieni\u0119dzy, a odszkodowanie za poniesion\u0105 strat\u0119. Jest to tym bardziej s\u0142uszne, \u017ce niekiedy d\u0142u\u017cnik dzi\u0119ki otrzymanej po\u017cyczce unika powa\u017cniejszych strat, ni\u017c te, kt\u00f3re poni\u00f3s\u0142 wierzyciel; po\u017cyczaj\u0105cy mo\u017ce wi\u0119c bez trudu dzi\u0119ki unikni\u0119tym stratom wynagrodzi\u0107 strat\u0119 wierzycielowi. Co wi\u0119cej, nawet \u015bw. Tomasz wierny swej zasadzie utrzymuje stanowczo, i\u017c nie wolno sprzedawa\u0107 prawa do u\u017cytkowania po\u017cyczonych pieni\u0119dzy; ale s\u0105 inne jeszcze sposoby u\u017cytkowania pieni\u0119dzy ni\u017c ich wydawanie. Mo\u017cna na przyk\u0142ad z\u0142o\u017cy\u0107 pieni\u0105dze w zastaw, co nie jest r\u00f3wnoznaczne z wydawaniem ich. W podobnym wypadku u\u017cytek uczyniony z pieni\u0119dzy jest czym\u015b od samych pieni\u0119dzy odr\u0119bnym, tote\u017c mo\u017ce by\u0107 sprzedany oddzielnie, wskutek czego po\u017cyczaj\u0105cy ma prawo do otrzymania wi\u0119cej, ni\u017c po\u017cyczy\u0142.3)<\/sup> Niejedna po\u017cyczka na procent, w formie, w jakiej s\u0105 one dzi\u015b praktykowane, znalaz\u0142aby w tym rozr\u00f3\u017cnieniu pewne uzasadnienie. Jednak\u017ce \u015bw. Tomasza obchodz\u0105 nie wierzyciele – ca\u0142a bowiem jego \u017cyczliwo\u015b\u0107 jest po stronie po\u017cyczaj\u0105cych. Nieub\u0142agany dla lichwiarzy rozgrzesza tych, co korzystaj\u0105 z ich us\u0142ug. Ca\u0142a niesprawiedliwo\u015b\u0107 lichwiarstwa zdaniem \u015bw. Tomasza – obarcza lichwiarza, po\u017cyczaj\u0105cy jest tu tylko ofiar\u0105. <\/strong>Cz\u0142owiek biedny potrzebuje pieni\u0119dzy; je\u015bli poza lichwiarzem nie znajdzie nikogo, kto by mu je po\u017cyczy\u0142, zmuszony jest przysta\u0107 na warunki, kt\u00f3re zostan\u0105 mu narzucone. Najg\u0142\u0119bsz\u0105 nienawi\u015b\u0107 \u017cywi\u0105 do grzechu lichwy ci, kt\u00f3rzy musz\u0105 korzysta\u0107 z jej us\u0142ug. Nie lichwy bowiem chc\u0105, ale po\u017cyczki.<\/p>\r\n

Etienne Gilson<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Etienne Gilson (1884-1978), francuski filozof, jeden z najwybitniejszych historyk\u00f3w filozofii na \u015bwiecie. Powy\u017cszy komentarz pochodzi z jego pracy pt. Tomizm. Wprowadzenie do filozofii \u015bw. Tomasza <\/em>z Akwinu, <\/em>kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w 1947 r. Wydanie polskie: Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1998.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

1) Sum. theol., <\/em>II-II, 78, l , resp. i ad 5. Dalsze rozwa\u017cania streszczaj\u0105 tylko ten artyku\u0142. \u015aw. Tomasz odrzuca wielokrotnie zarzut oparty na fakcie, \u017ce prawo ludzkie dopuszcza pobieranie procentu, bowiem prawo ludzkie nie karze lichwy, podobnie jak i wielu innych grzech\u00f3w; por. Sum. theol., <\/em>II-II, 78, l , ad 3; w tym miejscu \u015bw. Tomasz chwali Arystotelesa za to, \u017ce naturali ratione ductus <\/em>[kieruj\u0105c si\u0119 naturalnym sposobem my\u015blenia] dostrzeg\u0142, i\u017c taki spos\u00f3b zarabiania pieni\u0119dzy jest maxime praeter naturam <\/em>[ca\u0142kowicie przeciwny naturze].<\/p>\r\n

2) Zupe\u0142nie inaczej ma si\u0119 rzecz, kiedy u\u017cytek przedmiot\u00f3w nie poci\u0105ga za sob\u0105 ich zniszczenia. Kto na przyk\u0142ad u\u017cywa domu, ten go nie niszczy, lecz w nim mieszka. Mo\u017cna wi\u0119c sprzeda\u0107 jedno bez drugiego. Tak w\u0142a\u015bnie si\u0119 dzieje, gdy przy sprzeda\u017cy domu zastrzega si\u0119 jego u\u017cywalno\u015b\u0107 do \u015bmierci, albo gdy si\u0119 sprzedaje jego u\u017cywalno\u015b\u0107 (przez najem), zachowuj\u0105c jego w\u0142asno\u015b\u0107. S\u0142uszne jest wi\u0119c pobieranie komornego: Sum. theol., <\/em>II-II, 78, l , resp.<\/p>\r\n

3) Zupe\u0142nie inaczej przedstawia si\u0119 sprawa, gdy chodzi o w\u0142o\u017cenie pieni\u0119dzy w jaki\u015b interes. Nie jest to po\u017cyczka, lecz sp\u00f3\u0142ka handlowa, w kt\u00f3rej dzieli si\u0119 zar\u00f3wno zyski, jak straty.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Dwumiesi\u0119cznik MICHAEL Journal Edycja Polska Nr 59, pa\u017adziernik-listopad-grudzie\u0144 2010 : 1101 Principale St., Rougemont QC, J0L 1M0, Kanada.<\/p>\r\n

MICHAEL Dla Tryumfu Niepokalanej – www.michael.org.pl<\/a> – Dwumiesi\u0119cznik MICHAEL jest niezale\u017cny od jakichkolwiek partii politycznych, korporacji, instytucji, organizacji czy os\u00f3b, jest pismem Patriot\u00f3w Katolickich pracuj\u0105cych dla Kr\u00f3lestwa Chrystusa i Maryi w duszach rodzin i narod\u00f3w. Nie zamieszcza \u017cadnych reklam i rozprowadzany jest wy\u0142\u0105cznie w formie prenumeraty. Koszt prenumeraty pokrywa tylko koszty druku i przesy\u0142ki. Ukazuje si\u0119 w wersjach j\u0119zykowych: polskiej, angielskiej, francuskiej, hiszpa\u0144skiej.
Dla sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej przez Ekonomi\u0119 Kredytu Spo\u0142ecznego w zgodzie z nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego i nie przez partie polityczne.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zagadnienie po\u017cyczek procentowych jest, by\u0107 mo\u017ce, jeszcze bardziej od poprzednich z\u0142o\u017cone. Jest rzecz\u0105 godn\u0105 uwagi, i\u017c \u015bw. Tomasz pos\u0142uguje si\u0119 zawsze jednym tylko terminem usura na oznaczenie zar\u00f3wno tego, co my nazywamy odsetkami, jak i tego, co nazywamy lichw\u0105. W najbardziej og\u00f3lnym znaczeniu procent jest cen\u0105 zap\u0142acon\u0105 za u\u017cytkowanie jakiego\u015b dobra: pretium usus, quod usura […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[52],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39136"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39136"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39136\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39136"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39136"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39136"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}