{"id":38702,"date":"2011-05-30T20:42:26","date_gmt":"2011-05-31T01:42:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=38702"},"modified":"2011-05-30T20:42:26","modified_gmt":"2011-05-31T01:42:26","slug":"slowo-dojrzewa-w-ciszy-wojciech-wencel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=38702","title":{"rendered":"S\u0142owo dojrzewa w ciszy – Wojciech Wencel<\/em>"},"content":{"rendered":"

\u0141adny tytu\u0142? Nie m\u00f3j. By\u0142oby rzecz\u0105 naturaln\u0105, gdyby zdanie opisuj\u0105ce najg\u0142\u0119bszy wymiar tw\u00f3rczo\u015bci wypowiedzia\u0142 jaki\u015b wielki artysta. Arty\u015bci, o kt\u00f3rych aktualnie tr\u0105bi\u0105 media, maj\u0105 jednak uszy zwichni\u0119te od tr\u0105bienia i trudno im wyrazi\u0107 cokolwiek sensownego. Mo\u017ce i lepiej, bo gdyby pr\u00f3bowali m\u00f3wi\u0107 o ciszy, popadliby w hipokryzj\u0119. <\/strong>

Na szcz\u0119\u015bcie s\u0105 ludzie, kt\u00f3rych \u015bwiadectwa brzmi\u0105 wiarygodnie. Na przyk\u0142ad Stanis\u0142aw Fudakowski, psycholog pracy, uczestnik Sierpnia \u201980, po wprowadzeniu stanu wojennego skazany za zorganizowanie Regionalnego Komitetu Strajkowego w Stoczni Gda\u0144skiej, obecnie sekretarz Stowarzyszenia \u201eGodno\u015b\u0107\u201d. Od czasu do czasu widujemy si\u0119 w gda\u0144skiej siedzibie \u201eSolidarnych 2010\u201d. W\u0142a\u015bnie od niego us\u0142ysza\u0142em tytu\u0142ow\u0105 my\u015bl.

S\u0142owo dojrzewa w ciszy, bo tylko w takich warunkach tw\u00f3rca jest w stanie obezw\u0142adni\u0107 sw\u00f3j egoizm. W pustym mieszkaniu albo w klasztornej celi, w sytuacji wykluczenia albo \u015bwiadomego odsuni\u0119cia si\u0119 na margines, z dala od zgie\u0142ku medi\u00f3w, bie\u017c\u0105cej polityki czy \u017cycia literackiego, cz\u0142owiek musi stoczy\u0107 walk\u0119 z t\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 w\u0142asnej natury, kt\u00f3ra domaga si\u0119 zaszczyt\u00f3w, a nawet zwyk\u0142ego docenienia. Musi zapomnie\u0107, \u017ce co\u015b mu si\u0119 nale\u017cy. Tylko osoby, kt\u00f3re do\u015bwiadczy\u0142y czasowej izolacji, potrafi\u0105 dotkn\u0105\u0107 istoty rzeczy. Mia\u0142 tego \u015bwiadomo\u015b\u0107 wybitny krytyk literacki Tomasz Burek, kt\u00f3ry na swojej drodze od historyzmu do metafizyki znalaz\u0142 czas na kilkuletni\u0105 kwarantann\u0119. – By\u0142em zainfekowany i teraz przechodz\u0119 faz\u0119 odtruwania si\u0119 – t\u0142umaczy\u0142 w 1998 r. w wywiadzie dla dwumiesi\u0119cznika \u201eArcana\u201d. Ale dojrzewaj\u0105ce w ciszy S\u0142owo nie odnosi si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do literatury. Przypomina raczej biblijny Logos, z kt\u00f3rego bior\u0105 pocz\u0105tek wszelkie warto\u015bci: m\u0105dro\u015b\u0107, odwaga, cierpliwo\u015b\u0107, wewn\u0119trzna wolno\u015b\u0107 czy bezinteresowno\u015b\u0107. Dlatego r\u00f3wnie\u017c lider\u00f3w ruch\u00f3w spo\u0142ecznych trzeba szuka\u0107 w\u015br\u00f3d ludzi, kt\u00f3rzy maj\u0105 za sob\u0105 do\u015bwiadczenie samotnego \u017cycia w podziemiu. Zw\u0142aszcza po 1989 r., kiedy stracili oparcie w strukturach opozycji.

Stanis\u0142aw Fudakowski znalaz\u0142 si\u0119 w gronie czterech cz\u0142onk\u00f3w Stowarzyszenia \u201eGodno\u015b\u0107\u201d, kt\u00f3rzy nie zgodzili si\u0119, aby IPN wyst\u0119powa\u0142 do prezydenta o przyznanie im Krzy\u017ca Wolno\u015bci i Solidarno\u015bci. Do\u0142\u0105czy\u0142 do nich m\u00f3j przyjaciel i s\u0105siad z tej kolumny, by\u0142y cz\u0142onek Wolnych Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych Krzysztof Wyszkowski. W li\u015bcie otwartym \u201eszarzy \u017co\u0142nierze \u00bbSolidarno\u015bci\u00ab\u201d argumentuj\u0105, \u017ce Bronis\u0142aw Komorowski wypowiada\u0142 si\u0119 w spos\u00f3b uw\u0142aczaj\u0105cy o prezydencie Lechu Kaczy\u0144skim, przypominaj\u0105 fakt zaproszenia w charakterze eksperta na posiedzenie Rady Bezpiecze\u0144stwa Narodowego genera\u0142a Wojciecha Jaruzelskiego i domagaj\u0105 si\u0119 usuni\u0119cia z pa\u0144stwowych instytucji agent\u00f3w i tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cb specjalnych PRL. Niewolnikom medialnego zgie\u0142ku ten gest rezygnacji z orderu mo\u017ce si\u0119 wyda\u0107 podszyty emocjami i pretensj\u0105 do \u015bwiata. Ja wiem, \u017ce – podobnie jak w przypadku Anny Walentynowicz – jest godnym \u015bwiadectwem wolno\u015bci i prawdy.

Cisza nie musi by\u0107 wy\u0142\u0105cznie broni\u0105 ludzi o kryszta\u0142owych biografiach. Ma tak\u017ce moc moralnego oczyszczenia. U schy\u0142ku PRL dwudziestoletni student, poeta Roman Misiewicz da\u0142 si\u0119 z\u0142ama\u0107 SB. Wsp\u00f3\u0142praca urwa\u0142a si\u0119 po roku, widocznie nie przynosi\u0142a spodziewanych rezultat\u00f3w. W III RP ch\u0142opak m\u00f3g\u0142 o wszystkim zapomnie\u0107 i zrobi\u0107 karier\u0119, jak tylu innych. Wybra\u0142 jednak kwarantann\u0119. Zamiast pcha\u0107 si\u0119 na salony, pracuje fizycznie w tartaku. W portalu \u201ePolis. Miasto Pana Cogito\u201d opublikowa\u0142 tekst \u201eKolaboracja\u201d, w kt\u00f3rym ods\u0142oni\u0142 szczeg\u00f3\u0142y uwik\u0142ania. Po 10 kwietnia 2010 r. napisa\u0142 cykl wierszy po\u015bwi\u0119cony katastrofie smole\u0144skiej (fragmenty drukowa\u0142a niedawno \u201eGazeta Polska\u201d). Tom \u201edobre-nowiny.pl\u201d uka\u017ce si\u0119 w Kanadzie, bo ponad dwadzie\u015bcia wydawnictw w Polsce nie zdecydowa\u0142o si\u0119 go opublikowa\u0107, obawiaj\u0105c si\u0119 obci\u0119cia ministerialnych dotacji. To najlepsze wiersze o Smole\u0144sku, jakie czyta\u0142em. Ich si\u0142\u0105 jest napi\u0119cie mi\u0119dzy g\u0142\u0119bokim b\u00f3lem a minimalistyczn\u0105, herbertowsk\u0105 form\u0105. Wiarygodno\u015bci i artyzmu w poezji nie da si\u0119 spreparowa\u0107. Po nich poznaje si\u0119 S\u0142owo, kt\u00f3re dojrza\u0142o w ciszy.<\/p>\r\n

Wojciech Wencel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Felieton z cyklu „Listy z podziemia”, „Gazeta Polska” 25 maja 2011<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u0141adny tytu\u0142? Nie m\u00f3j. By\u0142oby rzecz\u0105 naturaln\u0105, gdyby zdanie opisuj\u0105ce najg\u0142\u0119bszy wymiar tw\u00f3rczo\u015bci wypowiedzia\u0142 jaki\u015b wielki artysta. Arty\u015bci, o kt\u00f3rych aktualnie tr\u0105bi\u0105 media, maj\u0105 jednak uszy zwichni\u0119te od tr\u0105bienia i trudno im wyrazi\u0107 cokolwiek sensownego. Mo\u017ce i lepiej, bo gdyby pr\u00f3bowali m\u00f3wi\u0107 o ciszy, popadliby w hipokryzj\u0119. Na szcz\u0119\u015bcie s\u0105 ludzie, kt\u00f3rych \u015bwiadectwa brzmi\u0105 wiarygodnie. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38702"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38702"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38702\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}