{"id":38692,"date":"2011-05-30T20:22:26","date_gmt":"2011-05-31T01:22:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=38692"},"modified":"2011-05-30T20:22:26","modified_gmt":"2011-05-31T01:22:26","slug":"ludobojstwo-na-polakach-wciaz-bez-kary","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=38692","title":{"rendered":"Ludob\u00f3jstwo na Polakach wci\u0105\u017c bez kary"},"content":{"rendered":"

Wstrz\u0105saj\u0105cy temat ludob\u00f3jstwa dokonanego przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na polskiej ludno\u015bci podczas II wojny \u015bwiatowej pojawia si\u0119 na scenie teatralnej w Polsce po raz pierwszy (!). I to nie w wykonaniu kt\u00f3rego\u015b ze znanych teatr\u00f3w Warszawy, Krakowa, Wroc\u0142awia, Poznania czy Gda\u0144ska, lecz w wydaniu skromnego Teatru Nie Teraz z Tarnowa, kt\u00f3ry premier\u0119 „Ballady o Wo\u0142yniu” zaprezentowa\u0142 w Muzeum Niepodleg\u0142o\u015bci w Warszawie.<\/strong>

Za\u0142o\u017cony 30 lat temu i prowadzony w Tarnowie przez dziennikarza, publicyst\u0119 i re\u017cysera, Tomasza Antoniego \u0179aka, alternatywny Teatr Nie Teraz podejmuje \u017cywotne dla Polak\u00f3w tematy niemieszcz\u0105ce si\u0119 w tzw. polityce poprawno\u015bciowej, a wi\u0119c przemilczane. Od pocz\u0105tku teatr ten wpisa\u0142 si\u0119 w nurt polskiego teatru politycznego. St\u0105d w czasie stanu wojennego istnia\u0142 zapis cenzury na dzia\u0142alno\u015b\u0107 TNT, a jego tw\u00f3rca, Tomasz Antoni \u0179ak by\u0142 inwigilowany i szykanowany przez S\u0142u\u017cb\u0119 Bezpiecze\u0144stwa. To dzi\u0119ki jego uporowi i determinacji teatr przetrwa\u0142 trudny czas, nie podda\u0142 si\u0119, nie zmieni\u0142 wyznawanych warto\u015bci i w swoich pracach nadal odwo\u0142uje si\u0119 do tradycji narodowych i katolickich.<\/p>\r\n

Dzi\u0119ki tej niez\u0142omnej postawie w Teatrze Nie Teraz powstaj\u0105 wa\u017cne spektakle, m.in. takie jak „Na etapie” o „\u017co\u0142nierzach wykl\u0119tych” czy najnowszy – „Ballada o Wo\u0142yniu”.<\/p>\r\n

Ludob\u00f3jcza zag\u0142ada Polak\u00f3w na Kresach Rzeczypospolitej w czasie II wojny \u015bwiatowej dokonana przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich wci\u0105\u017c jest tematem w wielu \u015brodowiskach zakazanym. Zbrodniarze z UPA, kt\u00f3rzy w okresie II wojny \u015bwiatowej dokonali eksterminacji polskiej ludno\u015bci na Wo\u0142yniu i w Ma\u0142opolsce Wschodniej, nigdy nie zostali ukarani, chocia\u017c cz\u0119\u015b\u0107 z nich przecie\u017c jeszcze \u017cyje. Ba, s\u0105 traktowani jako bohaterowie narodowi.<\/p>\r\n

Zatem przedstawienie „Ballada o Wo\u0142yniu”, pr\u00f3cz roli stricte artystycznej, wype\u0142nia tak\u017ce wa\u017cn\u0105 misj\u0119 spo\u0142eczn\u0105, edukacyjn\u0105, historyczn\u0105 i moraln\u0105. Tomasz Antoni \u0179ak, autor scenariusza i re\u017cyser, wykorzysta\u0142 w swoim przedstawieniu w\u0105tki fabularne powie\u015bci W\u0142odzimierza Odojewskiego „Zasypie wszystko, zawieje” oraz fakty zawarte w dokumentach i \u015bwiadectwach os\u00f3b, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 ocale\u0107 z tego straszliwego holokaustu na polskim Wo\u0142yniu. Opiera si\u0119 tak\u017ce na \u015bwiadectwach rodzinnych, zw\u0142aszcza swoich dziadk\u00f3w, kt\u00f3rzy pochodzili z W\u0142odzimierza Wo\u0142y\u0144skiego. Ich pami\u0119ci dedykuje sw\u00f3j spektakl, kt\u00f3ry mo\u017cna nazwa\u0107 w pewnym sensie dokumentalnym, albowiem przedstawione w nim zdarzenia maj\u0105 oparcie w dokumentach, s\u0105 prawdziwe. Cho\u0107 chwilami wydaje si\u0119 wprost niewiarygodne, by z tak dzikim okrucie\u0144stwem mo\u017cna by\u0142o m\u0119czy\u0107, torturowa\u0107 i po kawa\u0142ku mordowa\u0107 cz\u0142owieka. To nie jest fikcja literacka, lecz fakty.<\/p>\r\n

Kiedy wchodzimy na wyciemnion\u0105 widowni\u0119, zanim jeszcze rozpocznie si\u0119 przedstawienie, z ustawionego z boku sceny g\u0142o\u015bnika s\u0142yszymy wyczytywane m\u0119skim, stanowczym g\u0142osem nazwiska pomordowanych Polak\u00f3w, ich wiek i miejsce mordu. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 wieku olbrzymia, najwi\u0119cej dzieci: niemowlaki, 4 latka, 5, 7, 15, 16, 18 lat itd., itd. Tak\u017ce doro\u015bli. Lista ofiar zdaje si\u0119 nie mie\u0107 ko\u0144ca. \u00d3w jednostajny rytm wyczytywania zamordowanych jest jak wywo\u0142ywanie ich do po\u015bmiertnego stawienia si\u0119 na apelu. Wstrz\u0105saj\u0105ce. Ale to dopiero prolog do spektaklu.<\/p>\r\n

Przedstawienie cho\u0107 tematycznie jest wielkie i g\u0142\u0119bokie jak tragedia antyczna, formalnie ma charakter kameralny. Re\u017cyser opowiada t\u0119 dramatyczn\u0105, prawdziw\u0105 histori\u0119 ustami trzech kobiet: dw\u00f3ch Polek i jednej Ukrainki. Teraz, ju\u017c jako doros\u0142e kobiety, daj\u0105 \u015bwiadectwo, czego do\u015bwiadczy\u0142y, co widzia\u0142y, gdy by\u0142y dzie\u0107mi. Ich wspomnienia s\u0105 wstrz\u0105saj\u0105ce. I cho\u0107 s\u0105 to trzy r\u00f3\u017cne osoby, kt\u00f3re si\u0119 wzajemnie nie znaj\u0105, o odmiennych osobowo\u015bciach, \u0142\u0105czy je podobny los i wsp\u00f3lna trauma. Zapami\u0119tane z dzieci\u0144stwa obrazy odr\u0105bywania siekier\u0105 g\u0142owy, r\u0105k, n\u00f3g, wyd\u0142ubywania oczu, obcinania piersi, rozpruwania brzucha kobietom w stanie b\u0142ogos\u0142awionym, wyci\u0105ganie dziecka i zadeptywanie czy zdzieranie sk\u00f3ry z \u017cywego cz\u0142owieka, ojca jednej z nich, po czym wi\u0105zanie do drzewa na pastw\u0119 ptak\u00f3w i rozmaitych owad\u00f3w lgn\u0105cych do krwawej, \u017cyj\u0105cej rany – s\u0105 ju\u017c nie do wymazania z pami\u0119ci. Jeszcze jedna rzecz \u0142\u0105czy trzy bohaterki. Ka\u017cda z nich trzyma w r\u0119ku star\u0105, zniszczon\u0105 ga\u0142gankow\u0105 lalk\u0119, przypominaj\u0105c\u0105 im okres dzieci\u0144stwa, ale tego jeszcze dobrego, sprzed wojny. Lalka stanowi te\u017c rodzaj terapii.<\/p>\r\n

Wiele lat p\u00f3\u017aniej (tak\u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie) kobiety s\u0105 \u015bwiadkami przes\u0142uchiwanymi przez polskich urz\u0119dnik\u00f3w w \u015bledztwie prowadzonym z powodu licznych zg\u0142osze\u0144 Polak\u00f3w, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 eksterminacji z r\u0105k nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich w latach 1943-1944 na Wo\u0142yniu. Tylko \u017ce nikt z przes\u0142uchuj\u0105cych im nie wierzy. To znaczy, \u017ce brak politycznej woli decyduje o tym, by nie uwierzy\u0107 i umorzy\u0107 \u015bledztwo. Nikt nie poniesie kary, bo wina – wed\u0142ug funkcjonariuszy – nie zosta\u0142a udowodniona.
Wype\u0142nione g\u0142\u0119bok\u0105 tre\u015bci\u0105 przedstawienie pokazuje, \u017ce nie wszyscy Ukrai\u0144cy popierali eksterminacj\u0119 Polak\u00f3w. Jedna z kobiet, w\u0142a\u015bnie Ukrainka, jako dziewczynka uratowa\u0142a swoj\u0105 najlepsz\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0119, Polk\u0119. Wiele lat po wojnie chcia\u0142aby j\u0105 spotka\u0107, ale wizy do Polski nie otrzyma, bo daj\u0105c w polskim konsulacie swoje \u015bwiadectwo o rzezi dokonanej na Polakach przez Ukrai\u0144c\u00f3w, post\u0119puje „nierozwa\u017cnie”.<\/p>\r\n

Tomasz Antoni \u0179ak znalaz\u0142 znakomite i adekwatne do tematu rozwi\u0105zanie formalne spektaklu. Ascetyczna scena, bez specjalnych dekoracji. Nie ma tu \u017cadnych inscenizacyjnych fajerwerk\u00f3w, nic nie odrywa uwagi widza od tego, co najwa\u017cniejsze, czyli od przekazu. Ta ascetyczno\u015b\u0107 sceny ton\u0105cej w p\u00f3\u0142mroku, jej plastyczny obraz tworzy klimat pi\u0119knie harmonizuj\u0105cy z tematyk\u0105 przedstawienia. Skromnego i wielkiego zarazem.<\/p>\r\n

Na tle czarnej kotary, o\u015bwietlone jedynie punktowym \u015bwiat\u0142em (jak na przes\u0142uchaniu) aktorki m\u00f3wi\u0105 tekst. S\u0105 bardzo prawdziwe w swym b\u00f3lu i g\u0142\u0119boko przejmuj\u0105ce jako ofiary holokaustu. Wspaniale, wyrazi\u015bcie, w pe\u0142ni wiarygodnie poprowadzone role przez Agne Muralyte (studentka Akademii Teatralnej w Wilnie gra posta\u0107 Ukrainki), Ew\u0119 Tomasik i Magdalen\u0119 Zbylut. Wszystkie \u015bwiadomie u\u017cywaj\u0105 \u015brodk\u00f3w wyrazu czy to poprzez gest, czy mimik\u0119, czy pauzowanie. \u015awietne role. To w du\u017cej mierze zas\u0142uga Tomasza Antoniego \u0179aka. Wida\u0107 tu w pe\u0142ni perfekcyjn\u0105 prac\u0119 re\u017cysera z aktorem.
Ten znakomity spektakl powinien dotrze\u0107 do jak najwi\u0119kszej rzeszy odbiorc\u00f3w, nie tylko Polak\u00f3w. Ale przede wszystkim powinni go obejrze\u0107 rz\u0105dz\u0105cy dzi\u015b naszym krajem.<\/p>\r\n

Temida Stankiewicz-Podhorecka<\/strong><\/em><\/p>\r\n

\r\n

„Ballada o Wo\u0142yniu”, scen., re\u017c. i scenog. Tomasz Antoni \u0179ak, Teatr Nie Teraz z Tarnowa go\u015bcinnie w Muzeum Niepodleg\u0142o\u015bci w Warszawie.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wstrz\u0105saj\u0105cy temat ludob\u00f3jstwa dokonanego przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na polskiej ludno\u015bci podczas II wojny \u015bwiatowej pojawia si\u0119 na scenie teatralnej w Polsce po raz pierwszy (!). I to nie w wykonaniu kt\u00f3rego\u015b ze znanych teatr\u00f3w Warszawy, Krakowa, Wroc\u0142awia, Poznania czy Gda\u0144ska, lecz w wydaniu skromnego Teatru Nie Teraz z Tarnowa, kt\u00f3ry premier\u0119 „Ballady o Wo\u0142yniu” zaprezentowa\u0142 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[17,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38692"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38692"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38692\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38692"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38692"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38692"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}