{"id":38474,"date":"2011-05-26T22:39:13","date_gmt":"2011-05-27T03:39:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=38474"},"modified":"2011-05-26T22:16:55","modified_gmt":"2011-05-27T03:16:55","slug":"niewola-uderzyla-mu-na-mozg%e2%80%93-ze-lwowa-do-kazachstanu-%e2%80%93-kartki-z-pamietnika-kuzynki-ewy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=38474","title":{"rendered":"Niewola uderzy\u0142a mu na m\u00f3zg \u2013 Ze Lwowa do Kazachstanu \u2013 kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em>"},"content":{"rendered":"

Z pocz\u0105tkiem maja mama zosta\u0142a zarz\u0105dzaj\u0105c\u0105 trzech willi Sitabay w Panchgani, miejscowo\u015bci klimatycznej, po\u0142o\u017conej wysoko w g\u00f3rach Bhor Ghat.<\/strong><\/p>\r\n

Delegatur\u0119 przeniesiono na Pedder Road no.7, do budynku starego, czekaj\u0105cego na rozbi\u00f3rk\u0119.<\/p>\r\n

Wojna dobiega ko\u0144ca. Butny nar\u00f3d niemiecki po raz drugi dozna pora\u017cki. My, Polacy, wyra\u017camy obaw\u0119, by Sowieci nie weszli za daleko w Europ\u0119.<\/p>\r\n

Monsun szaleje, potoki w\u00f3d p\u0142yn\u0105 na szeroko\u015b\u0107 ulic, a chwilami \u015bwieci s\u0142o\u0144ce. Na Morzu Arabskim rozhukane fale z impetem uderzaj\u0105 o kamienne falochrony. Budynki nasi\u0105k\u0142y wilgoci\u0105, ro\u015blinno\u015b\u0107 \u0142apczywie spija wod\u0119. Z miasta sp\u0142ywaj\u0105 bakterie, o\u017cyj\u0105 pola i b\u0119dzie ry\u017cu w br\u00f3d.<\/p>\r\n

Do Indii przyby\u0142 szef wydzia\u0142u s\u0142u\u017cby zdrowia, dr Alfred Tomanek. B\u0119dzie mo\u017cna unikn\u0105\u0107 wielu chor\u00f3b przez zastosowanie profilaktyki.<\/p>\r\n

Od Mietka dalej nie mam wiadomo\u015bci. Trapi mnie przeczucie, \u017ce uleg\u0142 nieszcz\u0119\u015bciu. Mietkowi wys\u0142a\u0142am drug\u0105 paczk\u0119 z Indii.<\/p>\r\n

Mama przebywa w cudownym klimacie w Panchgani, a tu, w Bombayu, s\u0142o\u0144ce pra\u017cy, upa\u0142y n\u0119kaj\u0105 dzie\u0144 i noc, a powietrze przesycone wilgoci\u0105. Wilgo\u0107 tak wielka, \u017ce nie przepuszcza promieni pozafio\u0142kowych, wi\u0119c mimo gor\u0105ca i s\u0142o\u0144ca, nie opalam si\u0119.<\/p>\r\n

Woda w kranach wodoci\u0105gowych gor\u0105ca, a w morzu mo\u017cna za\u017cywa\u0107 k\u0105pieli przez ca\u0142y rok. Produkty zywno\u015bciowe, nawet suchary, s\u0105 przechowywane w opakowaniu nasyconym parafin\u0105, albo w puszkach blaszanaych.<\/p>\r\n

Owocami powszechnymi s\u0105: banany i orzechy kokosowe, owocuj\u0105ce przez ca\u0142y rok. R\u00f3wnie\u017c jest w br\u00f3d ananas\u00f3w, mandarynek i s\u0142odkich cytryn.<\/p>\r\n

Mimo wojny, wszystko tutaj jest dost\u0119pne, sklepy pe\u0142ne towar\u00f3w i artyku\u0142\u00f3w spo\u017cywczych.<\/p>\r\n

W Indiach, w\u015br\u00f3d warstw ni\u017cszych, istnieje kult dla bia\u0142ego cz\u0142owieka. Anglicy, stanowi\u0105cy administracj\u0119 tego\u017c kraju, s\u0105 otoczeni kolorow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105, op\u0142ywaj\u0105 w wygodach, posiadaj\u0105 samochody, bywaj\u0105 w klubach dost\u0119pnych jedynie dla ludzi bia\u0142ych, gdzie s\u0142u\u017cb\u0119 stanowi\u0105 Hindusi. Anglicy nie korzystaj\u0105 z tramwaju, ani z autobusu, posiadaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c oddzielne k\u0105pieliska. Biali sahibowie-Anglicy, s\u0105 w powa\u017caniu, bo s\u0105 s\u0142owni i Anglia s\u0142ynie z jako\u015bci i solidno\u015bci swych wyrob\u00f3w.<\/p>\r\n

Pionierami rozwoju \u017cycia gospodarczego w Indiach s\u0105 Parsowie- Ira\u0144czycy. Za\u0142o\u017cyli banki, uruchomili przemys\u0142 i rozwin\u0119li handel z Europ\u0105 i dalekim Wschodem.<\/p>\r\n

2 sierpnia dosz\u0142a nas wiadomo\u015b\u0107, \u017ce w Warszawie wybuch\u0142o powstanie. Starsi koledzy s\u0105 zdania, \u017ce powstanie zostanie st\u0142umione bierno\u015bci\u0105 Sowiet\u00f3w, bo nie chc\u0105, aby w Warszawie powsta\u0142 Rz\u0105d Polski Podziemnej, stanowi\u0105cy cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142adow\u0105 Rz\u0105du Polskiego przebywaj\u0105cego w Londynie, z kt\u00f3rym Rosja Sowiecka zerwa\u0142a stosunki dyplomatyczne. Komunikaty m\u00f3wi\u0105 o sukcesach Armii Krajowej, \u017ce w Warszawie dzia\u0142a Poczta Polska, a stolica tonie w flagach bia\u0142o-czerwonych.<\/p>\r\n

Kilka dni p\u00f3\u017aniej dosz\u0142a nas wiadomo\u015b\u0107, \u017ce Sowieci odst\u0105pili od Warszawy i pozostawili powsta\u0144c\u00f3w na \u0142ask\u0119 Niemc\u00f3w, cho\u0107 przedtem wci\u0105\u017c wzywali Warszaw\u0119 do zrywu zbrojnego. Warszawa apeluje do Aliant\u00f3w o pomoc.<\/p>\r\n

Samoloty polskie i brytyjskie zrzucaj\u0105 Warszawie pomoc, r\u00f3wnie\u017c samoloty ameryka\u0144skie pomagaj\u0105 Warszawie.<\/p>\r\n

Stara Warszawa, te pi\u0119kne budowle zabytkowe, leg\u0142a w gruzach. Niemcy pal\u0105 i burz\u0105 stolic\u0119 Polski, aby wykre\u015bli\u0107 nas z mapy \u015bwiata i z ca\u0142\u0105 zaciek\u0142o\u015bci\u0105 niszcz\u0105 nas, jako Nar\u00f3d.<\/p>\r\n

My\u015bl o Warszawie odbiera mi sen, prze\u017cywam groz\u0119 sytuacji. Po\u0142o\u017cenie Warszawy musi by\u0107 gro\u017ane, jak kobiety polskie apeluj\u0105 do Papie\u017ca o ochron\u0119 kobiet i dzieci.<\/p>\r\n

Brytania i Stany Zjednoczone Ameryki uzna\u0142y Armi\u0119 Krajow\u0105, jako cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142adow\u0105 Polskich Si\u0142 Zbrojnych. Warszawa dalej walczy. Niemcy bezlito\u015bnie t\u0119pi\u0105 polski op\u00f3r i do tej haniebnej roboty uzywaj\u0105 Ukrai\u0144c\u00f3w i W\u0142asowc\u00f3w.<\/p>\r\n

3 pa\u017adziernika dosz\u0142a nas smutna wiadomo\u015b\u0107, \u017ce powstanie warszawskie upad\u0142o. Ocala\u0142e resztki, z genera\u0142em B\u00f3r Komorowskim, podda\u0142y si\u0119 Niemcom, a ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105 wyp\u0119dzili Niemcy do Pruszkowa, by do reszty zburzy\u0107 Warszaw\u0119. Na apel przeprowadzili\u015bmy zbi\u00f3rk\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105 na Pruszk\u00f3w, by przyj\u015b\u0107 z pomoc\u0105 bezdomnym Rodakom.<\/p>\r\n

Pod koniec monsunu Indie prze\u017cywaj\u0105 ganpati, uroczysto\u015bci ku czci boga Ganesza, syna Sziwy i bogini Parwati. Ganesz jest opiekunem dziewic i dom\u00f3w.<\/p>\r\n

Ulicami miasta przeci\u0105gaj\u0105 procesje z pos\u0105\u017ckami boga Ganesza, wyobra\u017canego z \u0142bem s\u0142onia. Procesjom towarzysz\u0105 tancerze i muzykanci z b\u0119bnami i dzwoneczkami. Tysi\u0105ce procesji pod\u0105\u017ca ku wybrze\u017com morza, gdzie w\u015br\u00f3d ceremonii, topi\u0105 pos\u0105\u017cki Ganesza, by wi\u0119cej nie zsy\u0142a\u0142 na ludzi monsunu.<\/p>\r\n

Na peryferiach Bombayu \u017cyj\u0105 Pariasi-Maharowie, tak zwani \u201enietykalni\u201d. Mieszkaj\u0105 pod sza\u0142asami skleconymi ze starych blach, work\u00f3w i skrzy\u0144. Sza\u0142asy niskie, p\u00f3\u0142ziemianki. Wok\u00f3\u0142 sza\u0142as\u00f3w biegaj\u0105 dzieci, s\u0105 nagie, opasane w biodrach sznurkami. Pos\u0142ania Mahar\u00f3w stanowi\u0105 stare ko\u0142dry lub worki. Niewiasty siedz\u0105 w kucki i przebieraj\u0105 ry\u017c, stanowi ich g\u0142\u00f3wne po\u017cywienie. Maharowie \u017cyja w poligamii, ale s\u0105 wypadki, \u017ce niewiasta ma kilku m\u0119\u017c\u00f3w. Do szk\u00f3\u0142 nie chodz\u0105, s\u0105 analfabetami.<\/p>\r\n

Hindusi zmar\u0142ych nie grzebi\u0105, tylko spalaj\u0105 na stosie. Parsowie za\u015b sk\u0142adaj\u0105 cia\u0142a zmar\u0142ych w wie\u017cach milczenia na po\u017carcie s\u0119pom. Jedynie wyznawcy Islamu i chrze\u015bcijanie grzebi\u0105 zmar\u0142ych. Zwyczajem wschodnim, udzia\u0142 w pogrzebie bior\u0105 jedynie m\u0119\u017cczy\u017ani, zwyczaj ten przestrzegaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c i inne wyznania.<\/p>\r\n

Pa\u017adziernik 1944. Otrzyma\u0142am z powrotem listy wys\u0142ane do Mietka, z pismem od angielskiej cenzury wojskowej, podpisane przez genera\u0142a. Zagrozi\u0142 sankcjami i poucza, \u017ce nie wolno wysy\u0142a\u0107 list\u00f3w za po\u015brednictwem os\u00f3b trzecich, w tym wypadku za po\u015brednictwem Jana Szeligowskiego w Ankarze.<\/p>\r\n

Z miejsca wys\u0142a\u0142am do Mietka list za po\u015brednictwem Mi\u0119dzynarodowego Czerwonego Krzy\u017ca w Genewie oraz paczk\u0119 odzie\u017cow\u0105.<\/p>\r\n

Min\u0119\u0142y sz\u00f3ste \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia, nie przynios\u0142y ludzko\u015bci upragnionego pokoju.<\/p>\r\n

Niemcy skracaj\u0105 front- tak brzmi\u0105 ich komunikaty. Dochodzimy do kresu naszej tu\u0142aczki, za rok odetchniemy Polsk\u0105, naszymi lasami i \u0142\u0105kami. Do\u015b\u0107 mamy egzotyki, s\u0142o\u0144ca i upa\u0142\u00f3w.<\/p>\r\n

Rok 1945 powitali\u015bmy jako rok wolno\u015bci, rok powrotu do Ojczyzny.<\/p>\r\n

30 stycznia, za po\u015brednictwem gazet angielskich, dosz\u0142a nas wiadomo\u015b\u0107, \u017ce ob\u00f3z je\u0144c\u00f3w wojennych II C. Woldenberg, wpad\u0142 w r\u0119ce Sowiet\u00f3w.<\/p>\r\n

\u015aroda, 12 lutego 1945. Na frontach rozgrywaj\u0105 si\u0119 ostatnie akty drugiej wojny \u015bwiatowej. Id\u0119 do biura, jak ka\u017cdego innego dnia. Nios\u0119 kartoteki tych chorych, kt\u00f3rych wczoraj odwiedzi\u0142am w szpitalach. Spieszno mi, bo dochodzi godzina rozpocz\u0119cia pracy.<\/p>\r\n

Przechodz\u0105c przez biura, zasta\u0142am kole\u017canki i koleg\u00f3w siedz\u0105cych przy biurkach, a ich twarze s\u0105 smutne, nawet nie odpowiedzieli na pozdrowienie.<\/p>\r\n

Usiad\u0142am za biurkiem, przygotowywa\u0142am kartoteki, aby zda\u0107 sprawozdanie doktorowi z wczorajszego obchodu chorych. Po chwili wszed\u0142 dr Tomanek, by\u0142 dziwnie poirytowany, rzuci\u0142 teczk\u0119 na biurko, spojrza\u0142 na mnie, \u017ce ze spokojem za\u0142atwiam sprawy, po czym zasapanym g\u0142osem powiedzia\u0142:<\/p>\r\n

-Zdradzili nas. Wydali katolick\u0105 Polsk\u0119 w szpony Rosji Sowieckiej.<\/p>\r\n

Wypad\u0142o mi z r\u0105k pi\u00f3ro, zapyta\u0142am:<\/p>\r\n

-Panie doktorze, c\u00f3\u017c si\u0119 sta\u0142o?<\/p>\r\n

-W Ja\u0142cie, na Krymie, prezydent Roosevelt i premier Churchill ulegli Stalinowi, uznali komitet lubelski za rz\u0105d polski z tym, \u017ce zostanie dokooptowanych kilku cz\u0142onk\u00f3w Rz\u0105du Londy\u0144skiego i kto wie, co zrobi\u0105 z nami?- powiedzia\u0142 dr Tomanek.<\/p>\r\n

-To ha\u0144ba w historii \u015bwiata, kosztem Polski chc\u0105 wygra\u0107 wojn\u0119 z Japoni\u0105- powiedzia\u0142am.<\/p>\r\n

Pod koniec lutego gazety donios\u0142y, \u017ce polscy je\u0144cy wojenni z obozu II C w cz\u0119\u015bci wpadli w r\u0119ce Amerykan\u00f3w, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 zagrabili Sowieci i \u017ce wywieziono ich do Polski i s\u0105 trzymani w obozach pod \u0141odzi\u0105 i Krakowem.<\/p>\r\n

8 marca 1945. Po rocznej przerwie otrzyma\u0142am od Mietka list datowany 12 kwietnia 1944. List ten wstrz\u0105sn\u0105\u0142 do g\u0142\u0119bi moj\u0105 dusz\u0105. Czytam ten okrutny list, targaj\u0105cy uczuciami duszy. M\u0105\u017c m\u00f3j zszed\u0142 z drogi prawdy, kroczy nad przepa\u015bci\u0105, sta\u0142 si\u0119 ateist\u0105.<\/p>\r\n

Noc w Bombayu upalna, jak ka\u017cda inna noc. S\u0142owa listu wiruj\u0105 mi po g\u0142owie. Jego logika jest sprzeczna. Raz widzi szata\u0144skie moce roznosz\u0105ce jego szcz\u0119\u015bcie, to znowu zaprzecza istnieniu Boga i widzi siebie, jako kowala w\u0142asnego losu.<\/p>\r\n

Widocznie na wyobra\u017ani\u0119 jego wp\u0142yn\u0105\u0142 Friedrich Nietzche. Nietzche z jednej strony ulega\u0142 w\u0142ywom mazdajanizmu: dobru-z\u0142u, \u015bwiat\u0142u-ciemno\u015bci\u0105, z drugiej strony wy\u0142oni\u0142 nadcz\u0142owieka, w\u0142adczego cz\u0142owieka, gardz\u0105cego s\u0142abo\u015bci\u0105, a wyznaj\u0105cego si\u0142\u0119 mocy. W konsekwencji za\u015b odrzuci\u0142 Nietzche wszelk\u0105 pomoc i pociech\u0119 religijn\u0105, rezygnuj\u0105c ze szcz\u0119\u015bcia w innym \u015bwiecie. Nadcz\u0142owiek Nietzchego jednoczy w sobie wszystkie cnoty m\u0119skie, kt\u00f3re czyni\u0105 \u017cycie ziemskie rzekomo pe\u0142niejsze.<\/p>\r\n

M\u0105\u017c m\u00f3j uznaje si\u0142\u0119 mocy szata\u0144skich, widzi w nich czynnik niszczycielski, ale odrzuci\u0142 si\u0142\u0119 dobra, gdy\u017c duch jego utraci\u0142 moc nad cia\u0142em. Si\u0142a dobra jest prost\u0105 w za\u0142o\u017ceniu, silna w postawie i nie szuka zwolennik\u00f3w. Si\u0142\u0119 dobra trzeba poj\u0105\u0107. Nie zawsze ludzka wielko\u015b\u0107 jest wielko\u015bci\u0105 duchow\u0105. I ten Hindus, kt\u00f3ry w kamieniu widzi swego Boga, nie odbija od prawdy.<\/p>\r\n

Wysz\u0142am na balkon, niebo by\u0142o pokryte gwiazdami, bez cienia chmurki, a strzelist\u0105 palm\u0119 kokosow\u0105 sk\u0105pa\u0142 blask ksi\u0119\u017cyca. Panuje cisza, noc bezwietrzna. Na Pedder Road jarz\u0105 si\u0119 latarnie gazowe, ulica pusta, nie wida\u0107 \u017cywej duszy, jedynie gdzieniegdzie migoc\u0105 w oknach dom\u00f3w blade \u015bwiate\u0142ka, a naprzeciwko, pod gara\u017cami i na \u015brodku chodnika, \u015bpi\u0105 snem twardym bezdomni Hindusi.<\/p>\r\n

Noc parna i duszna, godziny wlok\u0105 si\u0119 leniwie. Zegar na portalu bramy, wiod\u0105cej do \u015bwi\u0105tyni Maha Laxmi z uporem wydzwania godziny. S\u0142ysz\u0119 gongi. To patani obwieszczaj\u0105 sw\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 str\u00f3\u017c\u00f3w.<\/p>\r\n

\u0141\u00f3\u017cko twarde, z drzewa tikowego, a materac z bawe\u0142ny ugniata.<\/p>\r\n

Ukl\u0119k\u0142am na go\u0142ej posadzce, u\u0142o\u017conej ze zdobionych p\u0142ytek i zanios\u0142am w imieniu niewierz\u0105cego Mietka, mod\u0142y do Stw\u00f3rcy i Pana. Szepc\u0119 s\u0142owa modlitwy:<\/p>\r\n

\u201eWierz\u0119 w Boga Ojca Wszechmog\u0105cego, Stworzyciela Nieba i Ziemi\u201d<\/p>\r\n

Przyjm Panie modlitw\u0119 od niego, o\u015bwie\u0107 go i przebacz mu blu\u017aniercze s\u0142owa listu.<\/p>\r\n

Na zegarze hinduskiej \u015bwi\u0105tyni Maha Laxmi wybi\u0142a godzina pierwsza. Musn\u0105\u0142 ch\u0142odny wiaterek, a szafa tikowa pocz\u0119\u0142a \u017ca\u0142o\u015bnie i przera\u017aliwie j\u0119cze\u0107. Usiad\u0142am na \u0142\u00f3\u017cku, przetar\u0142am oczy ws\u0142uchana w j\u0119ki szafy. To nie u\u0142uda, to nie imaginacja, szafa rzeczywi\u015bcie j\u0119czy. J\u0119ki ani na chwil\u0119 nie ustaj\u0105.<\/p>\r\n

Wsta\u0142am, otworzy\u0142am drzwi szafy, a szafa dalej j\u0119czy. J\u0119ki wydobywaj\u0105 si\u0119 z ka\u017cdej cz\u0105stki szafy. S\u0105 \u017ca\u0142osne. Dosz\u0142am do przekoniania, \u017ce mieszkam w Indiach, kraju tajemnej yogi, gdzie Hindusi wierz\u0105 w reinkarnacj\u0119 duszy.<\/p>\r\n

Odmawiam modlitw\u0119 za dusze zmar\u0142ych. Ledwo uko\u0144czy\u0142am modlitw\u0119, przez drzwi balkonu wtoczy\u0142 si\u0119 blask ksi\u0119\u017cyca, a z naro\u017cnika pokoju us\u0142ysza\u0142am szyderczy chichot.<\/p>\r\n

-Nie ku\u015b mnie, odejd\u017a, nie mieszaj mi s\u0142\u00f3w modlitwy zanoszonej przed tron Pana naszego.<\/p>\r\n

Szafa przesta\u0142a j\u0119cze\u0107, usta\u0142 chichot, gwiazdy na niebie przyblak\u0142y.<\/p>\r\n

Mama listu Mietka poj\u0105\u0107 nie mo\u017ce. Orzek\u0142a, \u017ce ta d\u0142ugotrwa\u0142a niewola uderzy\u0142a mu na m\u00f3zg.<\/p>\r\n

Ze Lwowa do Kazachstanu – kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\r\n

POPRZEDNIE CZ\u0118\u015aCI <\/strong>Ze Lwowa do Kazachstanu – kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em>:<\/strong><\/p>\r\n