W miar\u0119 jak posuwamy si\u0119 do przodu okazuje si\u0119, \u017ce coraz wi\u0119cej postaci z naszej historii, postaci wybitnych i s\u0142awnych to po prostu antysemici. Wystarczy zajrze\u0107 do ich pism, do spu\u015bcizny pozostawionej w szufladach, by znale\u017a\u0107 tak kwiatki, kt\u00f3re dzi\u015b wywo\u0142uj\u0105 za\u017cenowanie i nie mog\u0142yby by\u0107 publicznie odczytane nigdzie poza sal\u0105 s\u0105dow\u0105 w czasie procesu o szerzenie ksenofobii. Tak jest nie tylko z tw\u00f3rcami lot\u00f3w ni\u017cszych, czerpi\u0105cymi inspiracje z \u017cycia sfer przedmiejskich i robotniczych, takimi jak H\u0142asko Marek. Tak jest r\u00f3wnie\u017c z tymi, kt\u00f3rzy \u017cyli i tworzyli na szczytach towarzyskich, politycznych – w\u0142a\u015bciwie ka\u017cdych. We\u017amy sobie takiego na przyk\u0142ad Kossaka Wojciecha i jego \u201eWspomnienia\u201d. Jest w tych wspomnieniach fragment taki oto, kt\u00f3ry umieszczam tu w ca\u0142o\u015bci, cho\u0107 d\u0142ugi jest i trudno mi przepisywa\u0107:<\/p>\r\n
Upadek sztuki polskiej mamy do zawdzi\u0119czenia po cz\u0119\u015bci \u017bydowi, panu Wienerowi. Pan Wiener by\u0142 rodzajem ministerialnego myszuresa do pos\u0142ug sekretnych, gdy ekscelencja Badeni by\u0142 prezesem ministr\u00f3w. Po kryzysie tego ministerium, jak mi to ekscelencja Abrahamowicz sam opowiada\u0142, zjawi\u0142 si\u0119 pan Wiener \u201eca\u0142y sp\u0142akany\u201d u niego z zapytaniem , co si\u0119 z nim teraz stanie, no i\u2026 i dali\u015bmy mu sekcj\u0119 sztuk pi\u0119knych w Ministerium O\u015bwiat, m\u00f3wi\u0142 troch\u0119 zaambarasowany ekscelencja Abrahamowicz do mnie. Pan Wiener z punktu wytoczy\u0142 wojn\u0119 sztuce tej, kt\u00f3ra od cinque cento jest szeregiem nieprzerwanych arcydzie\u0142 podpisanych: Leonardo da Vinci, Durer, Holbein, Velazquez, Hals, Rembrandt, Van Dyck, Philippe de Champaign. Voucher, Ingres, Delaroche, Meissonier, Matejko, Bastion Lepage, Bonnat, Che\u0142mo\u0144ski, aby protegowa\u0107 sztuk\u0119 pan\u00f3w Exnera, Klimta, Saszy Schneidera, Liebermanna, Mucha, Hodlera i Klingera. Tylko secesja wiede\u0144ska mog\u0142a si\u0119 spodziewa\u0107 subwencji i zakup\u00f3w do galerii, reszta mog\u0142a \u015bmia\u0142o i\u015b\u0107 pa\u015b\u0107 g\u0119si.<\/em><\/p>\r\n Akademia Krakowska nie w ciemi\u0119 bita przyst\u0105pi\u0142a wobec tego tak\u017ce do secesji wiede\u0144skiej, a \u017ce trzeba by\u0142o w secesji wystawia\u0107 obrazy b\u0119d\u0105ce negacj\u0105 tamtej sztuki, co zreszt\u0105 jest nadzwyczaj \u0142atw\u0105 rzecz\u0105, wi\u0119c te\u017c si\u0119 do tego dostroili.<\/em><\/p>\r\n Dzi\u015b pana Wienera ju\u017c nie ma, zrobi\u0142 si\u0119 w ko\u0144cu tak niezno\u015bny w Wiedniu, \u017ce, \u017ce\u2026prosz\u0119 si\u0119 nie \u015bmia\u0107 – dano go do sekcji baletu w Operze. \u201eSztuka\u201d si\u0119 rozbi\u0142a, a polska sztuka we wspania\u0142ym swym, nies\u0142ychanym w dziejach sztuki \u015bwiata odruchowym wybuchu zgn\u0119bionego narodu powstrzymana zosta\u0142a.<\/em><\/p>\r\n Eto wsio czierez Jewrejew – jak mawia\u0142 jeden z bohater\u00f3w prozy Marka H\u0142aski. I nie ma co si\u0119 \u015bmia\u0107 prosz\u0119 Pa\u0144stwa, bo fakty jakie s\u0105 ka\u017cdy widzi. Oto w tym roku na biennale w Wenecji Polsk\u0105 sztuk\u0119 reprezentowa\u0107 b\u0119dzie artystka z Izraela niejaka Yael Bartana. Nie jest to co prawda pan Wiener, ale tego akurat nale\u017cy \u017ca\u0142owa\u0107. Ja rozumiem, \u017ce Kossakowi nie podoba\u0142o si\u0119 to co lansowa\u0142 \u00f3w urz\u0119dnik, ale gustu mu odm\u00f3wi\u0107 nie spos\u00f3b. Pan Wiener po prostu przyj\u0105\u0142 inne ni\u017c Kossak kryterium. Co wcale nie znaczy, \u017ce by\u0142o ono z dzisiejszego punktu widzenia gorsze. Istot\u0105 problemu by\u0142o to, \u017ce Wojciech Kossak chcia\u0142 lansowa\u0107 swoich, a pan Wiener swoich. W nieboszczce Austrii ten drugi mia\u0142 znacznie wi\u0119cej do powiedzenia, co zako\u0144czy\u0142o si\u0119 tak, \u017ce wielu utalentowanych malarzy secesyjnych pochodzenia \u017cydowskiego zyska\u0142o s\u0142aw\u0119 i pieni\u0105dze. Dzi\u015b nikt nie kwestionuje wielko\u015bci takiego cho\u0107by Hodlera, bo co do Muncha to ju\u017c bywa r\u00f3\u017cnie. By\u0142o min\u0119\u0142o. Historia za\u015b powtarza si\u0119 jako farsa. I dzi\u015b t\u0119 fars\u0119 mo\u017cemy w\u0142a\u015bnie ogl\u0105da\u0107. Ludzie, kt\u00f3rzy wylansowali na gwiazd\u0119 sztuki polskiej artystk\u0119 z Izraela nie tylko nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z panem Wienerem, ale pewnie ich post\u0119pek wywo\u0142a\u0142 by szczere zdziwienie tego ostatniego. Mo\u017cna bowiem mie\u0107 r\u00f3\u017cne szajby, mo\u017cna mie\u0107 r\u00f3\u017cne upodobania i gusta, ale w sytuacjach kryzysowych lub takich, kt\u00f3re rokuj\u0105 sukces i zarobienie \u0142adnych paru groszy nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie popiera\u0107 swoich. Wiedzia\u0142 o tym Kossak i wiedzia\u0142 o tym Wiener i a\u017c szkoda, \u017ce nie wiem, kt\u00f3re gwiazdy baletu wyst\u0119puj\u0105cego w Operze wiede\u0144skiej maj\u0105 mu do zawdzi\u0119czenia karier\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 i pieni\u0105dze. Nie jest to pewnie trudne do wykrycia, je\u015bli wi\u0119c kto\u015b ma ochot\u0119 pogrzeba\u0107 w \u017ar\u00f3d\u0142a, zach\u0119cam szczerze.<\/p>\r\n P\u00f3ki co artystka z miasta Tel-Aviv b\u0119dzie pokazywa\u0107 swoje filmy, kt\u00f3rych bohaterem jest nie kto inny tylko Sierakowski. I nie chce mi si\u0119 nawet pisa\u0107 o tej n\u0119dzy, bo ju\u017c raz to zrobi\u0142em. Nie ma sensu si\u0119 powtarza\u0107. I nie m\u00f3wcie mi, \u017ce nie ma nic nowego pod s\u0142o\u0144cem. Jest. I wyra\u017anie wida\u0107 to w tym przyk\u0142adzie. W czasach Kossaka dobrze by\u0142o wiadomo kto jest kim. I dobrze by\u0142o wida\u0107 jak tolerancyjne i otwarte by\u0142o \u00f3wczesne spo\u0142ecze\u0144stwo. Pan Wiener by\u0142 przecie\u017c urz\u0119dnikiem pa\u0144stwowym najwy\u017cszego szczebla, a kiedy jako ten\u017ce urz\u0119dnik popiera\u0142 swoich nikt nie \u015bmia\u0142 mu si\u0119 sprzeciwi\u0107. Nie znamy dok\u0142adnych przyczyn, dla kt\u00f3rych przesuni\u0119to go do sekcji baletu, ale przypuszczam, \u017ce chodzi\u0142o raczej o jakie\u015b niestosowne zachowania wobec szlachetnie urodzonych, a nie o protekcj\u0119 i gusta. Nikt tak\u017ce nie dziwi\u0142 si\u0119 temu, \u017ce swoich, za swoje pieni\u0105dze, popiera Kossak. Dzi\u015b sprawy si\u0119 odwr\u00f3ci\u0142y, a raczej obr\u00f3ci\u0142y w przestrzeni stereometrycznej tak, \u017ce nie spos\u00f3b zorientowa\u0107 si\u0119 co jest czym. Oto jury, pono\u0107 nasi, popiera artystk\u0119 \u201eich\u201d, kt\u00f3ra – ach, \u017ceby to widzia\u0142 pan Wiener – nie do\u015b\u0107, \u017ce nie ma talentu to jeszcze pokazuje filmy z jakim\u015b okularnikiem w roli g\u0142\u00f3wnej. To s\u0105 rzeczy nie do poj\u0119cia w tamtych, ile\u017c prostszych czasach, a i nam dzi\u015b trudno je zrozumie\u0107. Ile\u017c by\u0142oby sympatyczniej gdyby w tym Izraelu znale\u017ali rzeczywi\u015bcie kogo\u015b kto co\u015b potrafi, ale mo\u017ce tam ju\u017c po prostu nikogo takiego nie ma? A mo\u017ce kryteria, kt\u00f3rymi si\u0119 to nasze jury kierowa\u0142o tak\u017ce s\u0105 r\u00f3\u017cne od tych, kt\u00f3rymi kierowa\u0142 si\u0119 pan Wiener. Nie popiera\u0142 on przecie\u017c wszystkich \u201eswoich\u201d popiera\u0142 tych, kt\u00f3rych uwa\u017ca\u0142 za najlepszych. A ci co? Nie swoi, popieraj\u0105 nie swoj\u0105 i w dodatku najgorsz\u0105. \u015awiat zszed\u0142 na psy. A szkoda, bo \u0142adnie si\u0119 z t\u0105 secesj\u0105 wszystko zapowiada\u0142o.<\/p>\r\n coryllus<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W miar\u0119 jak posuwamy si\u0119 do przodu okazuje si\u0119, \u017ce coraz wi\u0119cej postaci z naszej historii, postaci wybitnych i s\u0142awnych to po prostu antysemici. Wystarczy zajrze\u0107 do ich pism, do spu\u015bcizny pozostawionej w szufladach, by znale\u017a\u0107 tak kwiatki, kt\u00f3re dzi\u015b wywo\u0142uj\u0105 za\u017cenowanie i nie mog\u0142yby by\u0107 publicznie odczytane nigdzie poza sal\u0105 s\u0105dow\u0105 w czasie procesu […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[61,98,53,97],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38377"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38377"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38377\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}