{"id":38303,"date":"2011-05-24T23:29:09","date_gmt":"2011-05-25T04:29:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=38303"},"modified":"2011-05-23T22:01:55","modified_gmt":"2011-05-24T03:01:55","slug":"o-nowy-plan-balticum-adam-danek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=38303","title":{"rendered":"O nowy plan Balticum – Adam Danek<\/em>"},"content":{"rendered":"

Zgodnie z ustaleniami polskiej szko\u0142y geopolitycznej kluczowe dla historycznych los\u00f3w Polski jest jej po\u0142o\u017cenie na pasa\u017cu ba\u0142tycko-czarnomorskim. Wed\u0142ug wielu przedstawicieli tej szko\u0142y w geopolityce, trwa\u0142o\u015b\u0107 i stabilno\u015b\u0107 polskiego o\u015brodka si\u0142y w d\u0142ugich okresach czasu by\u0142a zale\u017cna od zapewnienia sobie przez niego jednoczesnego dost\u0119pu do Ba\u0142tyku i Morza Czarnego, tj. do obu brzeg\u00f3w pasa\u017cu. Nie oznacza\u0142o to, \u017ce granice samego pa\u0144stwa polskiego musz\u0105 dotyka\u0107 obu akwen\u00f3w. Istnia\u0142y szersze mo\u017cliwo\u015bci osi\u0105gni\u0119cia tego celu, na przyk\u0142ad uczestnictwo Polski w zbudowanym po\u0142udnikowo zwi\u0105zku pa\u0144stw (lub innej strukturze ponadnarodowej), kt\u00f3re pozwala\u0142oby i Polsce, i jej s\u0105siadom wykorzystywa\u0107 wsp\u00f3lnie dost\u0119p do obu basen\u00f3w morskich naraz. Struktura taka zwi\u0119ksza\u0142aby si\u0142\u0119 polityczn\u0105 regionu mi\u0119dzymorskiego, a tym samym jego samodzielno\u015b\u0107 wzgl\u0119dem o\u015brodk\u00f3w niemieckiego i rosyjskiego (sowieckiego), d\u0105\u017c\u0105cych do jego podzia\u0142u na w\u0142asne strefy wp\u0142yw\u00f3w. Potrzeba stworzenia takiej struktury jest dzi\u015b, wobec zacie\u015bniaj\u0105cej si\u0119 stale wsp\u00f3\u0142pracy Niemiec i Rosji, nie mniej odczuwalna, ni\u017c by\u0142a w przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n

Po kr\u00f3tkotrwa\u0142ym zainteresowaniu konsolidacj\u0105 pasa pa\u0144stw mi\u0119dzy Morzem Ba\u0142tyckim a Czarnym i pr\u00f3bach skonstruowania dla niej podstaw infrastruktury politycznej (m.in. grupa wyszehradzka, Inicjatywa \u015arodkowoeuropejska), rz\u0105dy tych pa\u0144stw, opanowane przez rzecznik\u00f3w jednostronnego okcydentalizmu, ca\u0142kowicie zarzuci\u0142y wzajemn\u0105 integracj\u0119 na rzecz stara\u0144 (i rywalizacji) o jak najszybsze wch\u0142oni\u0119cie ich przez blok zachodni. Kilkana\u015bcie lat zaniedba\u0144 i bierno\u015bci Polski tam, gdzie aktywno\u015b\u0107 rozwijali inni, doprowadzi\u0142o do tego, \u017ce na chwil\u0119 obecn\u0105 perspektywy integracji regionu nie przedstawiaj\u0105 si\u0119 najlepiej. Ukraina niedawno obra\u0142a ponownie orientacj\u0119 prorosyjsk\u0105, za\u015b W\u0119gry i S\u0142owacja zacie\u015bniaj\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 g\u0142\u00f3wnie z Niemcami. Niemcy i Rosja przeci\u0119\u0142y wi\u0119c potencjalny pas po\u0142udnikowy w jego centralnej cz\u0119\u015bci, blokuj\u0105c ewentualne powstanie jego czarnomorskiej flanki. Nie oznacza to oczywi\u015bcie, \u017ce wymienione pa\u0144stwa zosta\u0142y \u201eutracone\u201d. Przeciwnie, w przysz\u0142o\u015bci mog\u0105 poszukiwa\u0107 r\u00f3wnowa\u017cnik\u00f3w dla partner\u00f3w wielokrotnie silniejszych od nich samych. Je\u017celi nawet budowa po\u0142udniowej odnogi pasa zosta\u0142a zahamowana, cho\u0107by i na d\u0142u\u017cej, nale\u017cy ju\u017c teraz opracowywa\u0107 strategi\u0119 jego tworzenia oraz przyst\u0105pi\u0107 do jej realizacji przynajmniej w odnodze p\u00f3\u0142nocnej, obejmuj\u0105cej Morze Ba\u0142tyckie. Polska, kt\u00f3rej p\u00f3\u0142nocn\u0105 granic\u0119 stanowi wybrze\u017ce Ba\u0142tyku, mo\u017ce tu dla siebie znale\u017a\u0107 to, czego od dawna wyra\u017aniej jej brakuje: donios\u0142\u0105 rol\u0119 do odegrania.<\/p>\r\n

Wspomnian\u0105 powy\u017cej koncepcj\u0119 wcieli\u0107 w \u017cycie chcia\u0142 J\u00f3zef Pi\u0142sudski, gdy w okresie piastowania godno\u015bci Naczelnika Pa\u0144stwa (1918-1922) pr\u00f3bowa\u0142 skonstruowa\u0107 Zwi\u0105zek Ba\u0142tycki, z\u0142o\u017cony z Polski, Litwy, \u0141otwy, Estonii i Finlandii. Projekt Zwi\u0105zku przewidywa\u0142 \u015bcis\u0142e wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie wymienionych pa\u0144stw w zakresie polityki bezpiecze\u0144stwa. G\u0142\u00f3wn\u0105 przeszkod\u0105, kt\u00f3ra uniemo\u017cliwi\u0142a jego urzeczywistnienie, okaza\u0142o si\u0119 nieprzejednane stanowisko Litwy. Pa\u0144stwo litewskie konsekwentnie odmawia\u0142o nawi\u0105zania z Polsk\u0105 jakichkolwiek stosunk\u00f3w do chwili zwrotu przez ni\u0105 Wile\u0144szczyzny, a poniewa\u017c do zwrotu nie dosz\u0142o, w granicach swoich mo\u017cliwo\u015bci sabotowa\u0142o ka\u017cd\u0105 polsk\u0105 inicjatyw\u0119 w regionie. \u00d3wczesne przeszkody od dawna nie istniej\u0105: obecnie \u017cadne z pa\u0144stw nadba\u0142tyckich nie wysuwa roszcze\u0144 terytorialnych przeciw innemu.<\/p>\r\n

Wsp\u00f3\u0142praca pa\u0144stw po\u0142udniowego i wschodniego wybrze\u017ca Ba\u0142tyku to jednak za ma\u0142o. Musia\u0142aby ona obj\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c kraje skandynawskie, otaczaj\u0105ce Morze Ba\u0142tyckie od p\u00f3\u0142nocy i zachodu. Trzy \u201erepubliki ba\u0142tyckie\u201d ju\u017c dzi\u015b integruj\u0105 si\u0119 intensywnie z P\u00f3\u0142wyspem Skandynawskim i Polska powinna podj\u0105\u0107 wysi\u0142ek do\u0142\u0105czenia do tego trendu. Ba\u0142tyckie porozumienie pa\u0144stw musia\u0142oby obj\u0105\u0107 tak\u017ce jedyne pa\u0144stwo skandynawskie nie po\u0142o\u017cone nad Ba\u0142tykiem – Norwegi\u0119. S\u0105 po temu zasadnicze powody. Po pierwsze, dost\u0119p do norweskich zasob\u00f3w ropy naftowej i gazu ziemnego w obliczu rosyjskiej \u201eruroci\u0105gowej strategii trzech m\u00f3rz\u201d u\u0142atwi\u0142by pa\u0144stwom ba\u0142tyckim dywersyfikacj\u0119 \u017ar\u00f3de\u0142 energii, tote\u017c by\u0142by nader cennym wk\u0142adem we wsp\u00f3lne bezpiecze\u0144stwo p\u00f3\u0142nocnego bloku.<\/p>\r\n

Po drugie, zachodzi potrzeba podj\u0119cia przez pa\u0144stwa skandynawskie, ba\u0142tyckie oraz Polsk\u0119 zorganizowanej wsp\u00f3\u0142pracy na p\u0142aszczy\u017anie obronno\u015bci i polityki bezpiecze\u0144stwa. O ile bowiem Polska wci\u0105\u017c, mimo kolejnych redukcji, posiada najliczniejsze spo\u015br\u00f3d wymienionych kraj\u00f3w si\u0142y zbrojne, o tyle szereg pa\u0144stw ba\u0142tyckich i skandynawskich g\u00f3ruje nad ni\u0105 pod wzgl\u0119dem organizacji obrony pa\u0144stwa, a te drugie tak\u017ce pod wzgl\u0119dem zaawansowania technologicznego, kt\u00f3rego symbolem sta\u0142y si\u0119 przed kilku laty niewidzialne dla radaru szwedzkie korwety rakietowe klasy Visby. Udzia\u0142 dysponuj\u0105cej rozbudowan\u0105 marynark\u0105 wojenn\u0105 Norwegii mia\u0142by pod k\u0105tem militarnym istotne znaczenie dla ewentualnego zwi\u0105zku pa\u0144stw, zw\u0142aszcza w pocz\u0105tkowym okresie jego istnienia.<\/p>\r\n

Na tym tle, nawet uwzgl\u0119dniaj\u0105c r\u00f3\u017cnice geostrategiczne wynikaj\u0105ce z odmiennego po\u0142o\u017cenia geograficznego, wiele do \u017cyczenia pozostawia (i wymaga ca\u0142kowitej reorientacji) morska polityka obronna w\u0142adz Polski. Marynarka Wojenna Rzeczypospolitej Polskiej walczy o przetrwanie wbrew kolejnym obni\u017ckom nak\u0142ad\u00f3w finansowych na wojsko. Nie trzeba dodawa\u0107, \u017ce geostrategicznego znaczenia Ba\u0142tyku nie lekcewa\u017cy natomiast nasz najwi\u0119kszy wschodni s\u0105siad. Z zakupionych ostatnio przez Rosj\u0119 francuskich jednostek klasy Mistral, uwa\u017canych za najnowocze\u015bniejsze okr\u0119ty desantowe na \u015bwiecie, jedna b\u0119dzie stacjonowa\u0142a w basenie Morza Ba\u0142tyckiego.<\/p>\r\n

Motywacji do wsp\u00f3\u0142pracy w zakresie bezpiecze\u0144stwa zatem nie brakuje – to w\u0142a\u015bnie od rz\u0105d\u00f3w \u201erepublik ba\u0142tyckich\u201d i Norwegii pochodzi\u0142y g\u0142osy wskazuj\u0105ce, i\u017c koncepcje strategiczne NATO nie daj\u0105 pa\u0144stwom regionu realnego zabezpieczenia. Na pocz\u0105tku stycznie 2011 r. Komisja Obrony Narodowej szwedzkiego parlamentu zasugerowa\u0142a ministrowi spraw zagranicznych zacie\u015bnienie przez Szwecj\u0119 stosunk\u00f3w z Polsk\u0105 w sferze wojskowo\u015bci. Szanse zatem istniej\u0105. We w\u0142asnym dobrze poj\u0119tym interesie Polska powinna powr\u00f3ci\u0107 na Ba\u0142tyk. Aby tego dokona\u0107, musi ockn\u0105\u0107 si\u0119 w polityce zagranicznej z nawyku bierno\u015bci i trwo\u017cliwego ogl\u0105dania si\u0119 na min\u0119 \u201estarszych braci\u201d, hodowanego nad Wis\u0142\u0105 od dobrych siedemdziesi\u0119ciu lat.<\/p>\r\n

Nie wida\u0107 przeszk\u00f3d, aby do bloku p\u00f3\u0142nocnego nie mog\u0142a zosta\u0107 zaproszona r\u00f3wnie\u017c Bia\u0142oru\u015b. (Notabene, w\u015br\u00f3d Bia\u0142orusin\u00f3w od pocz\u0105tku XX wieku funkcjonuje tzw. orientacja krywicka, kt\u00f3ra historyczn\u0105, kulturow\u0105 i etniczn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 ludno\u015bci tego kraju wywodzi z pnia nie s\u0142owia\u0144skiego, lecz ba\u0142tyckiego.) Inicjatywa taka by\u0142aby najlepsz\u0105 odpowiedzi\u0105 pa\u0144stw basenu Morza Ba\u0142tyckiego na zainicjowany w ubieg\u0142ym roku przez bia\u0142oruski rz\u0105d program tworzenia floty pe\u0142nomorskiej (dat\u0119 zako\u0144czenia budowy Bie\u0142morf\u0142otu<\/em> wyznaczono na rok 2020). Z racji braku bezpo\u015bredniego dost\u0119pu Bia\u0142orusi do Ba\u0142tyku kluczowa rola, gdy idzie o drogi sp\u0142awne, przypad\u0142aby tu Litwie i \u0141otwie, ale i Polska mog\u0142aby si\u0119 mocniej zwi\u0105za\u0107 z Mi\u0144skiem wsp\u00f3lnymi inwestycjami w rozbudow\u0119 infrastruktury dla \u017ceglugi rzecznej. P\u00f3\u0142nocny zwi\u0105zek pa\u0144stw powinien wreszcie d\u0105\u017cy\u0107 do obj\u0119cia integracj\u0105 ekonomiczn\u0105 i komunikacyjn\u0105 obwodu kaliningradzkiego, aby stopi\u0107 t\u0119 nienaturalnie wykrojon\u0105 enklaw\u0119 z jej otoczeniem. Celem finalnym bloku p\u00f3\u0142nocnego b\u0119dzie zamiana Morza Ba\u0142tyckiego w maksymalnym stopniu, w jakim to mo\u017cliwe, we w\u0142asne \u201emorze wewn\u0119trzne\u201d (mare nostrum<\/em>), poprzecinane g\u0119sto szlakami transportowymi, pokryte sieci\u0105 port\u00f3w handlowych, platform wydobywczych i terminali LPG, okolone pier\u015bcieniem strzeg\u0105cych ich baz wojskowych.<\/p>\r\n

Formu\u0142\u0119 zwi\u0105zku p\u00f3\u0142nocnego, obok integracji w dziedzinach gospodarki, bezpiecze\u0144stwa i obronno\u015bci, nale\u017ca\u0142oby uzupe\u0142ni\u0107 o o\u017cywienie wsp\u00f3\u0142pracy kulturalnej, ukierunkowanej zw\u0142aszcza na zorganizowan\u0105 promocj\u0119 dziedzictwa kultur regionu. Wszystkie rodziny kulturowe otaczaj\u0105ce Morze Ba\u0142tyckie – zar\u00f3wno nordycka, jak ba\u0142tycka i s\u0142owia\u0144ska – stoj\u0105 dzi\u015b przed niebezpiecze\u0144stwem zwyci\u0119skiej inwazji zachodniactwa: utopienia ich unikalnych tradycji w pompowanym przez Europ\u0119 Zachodni\u0105 i Ameryk\u0119 zalewie kosmopolitycznej popkultury. Proponowany tu blok pa\u0144stw s\u0142u\u017cy\u0142by r\u00f3wnie\u017c temu, by triskelion <\/em>P\u00f3\u0142nocy, z\u0142o\u017cony z pierwiastka nordyckiego, ba\u0142tyckiego i s\u0142owia\u0144skiego, m\u00f3g\u0142 przypomnie\u0107 o swoim warto\u015bciowym wk\u0142adzie do skarbca kultury \u015bwiatowej oraz zaprezentowa\u0107 w\u0142asne alternatywy dla nudnego, zuniformizowanego mentalnie i wypranego z historyczno-geograficznych to\u017csamo\u015bci Mc\u015awiata.<\/p>\r\n

Budow\u0119 zwi\u0105zku p\u00f3\u0142nocnego musi wyprzedza\u0107 i wspiera\u0107 refleksja geopolityczna. Nad Wis\u0142\u0105 potrzebujemy wi\u0119c powrotu do zaniechanej w okresie rz\u0105d\u00f3w komunistycznych my\u015bli ba\u0142tyckiej. Znaczenie Ba\u0142tyku dla Polski znakomicie w swoim czasie opisali rodzimi geopolitycy: W\u0142odzimierz Wakar<\/strong> (1885-1933), dr Stanis\u0142aw Bukowiecki<\/strong> (1867-1944), p\u0142k Ignacy Matuszewski<\/strong> (1891-1946) czy p\u0142k Henryk Bagi\u0144ski <\/strong>(1888-1973), a tak\u017ce przedstawiciele \u201enarodowej\u201d (endeckiej) szko\u0142y w historiografii. Dzisiaj trzeba nam z jednej strony przypomnienia i spopularyzowania ich pogl\u0105d\u00f3w na ten temat w\u015br\u00f3d tzw. zwyk\u0142ych Polak\u00f3w, z drugiej strony podj\u0119cia wyznaczonego przez nich kierunku we wsp\u00f3\u0142czesnej polskiej geopolityce, tej akademickiej i tej praktycznej. M\u00f3wi\u0105c wprost, Polska musi si\u0119 zdoby\u0107 na to, by dla w\u0142asnych potrzeb opracowa\u0107 \u201eGeopolityk\u0119 Ba\u0142tyku\u201d<\/em>, na podobie\u0144stwo przet\u0142umaczonej niedawno na j\u0119zyk polski \u201eGeopolityki \u015ar\u00f3dziemnomorza\u201d<\/em> autorstwa wiod\u0105cego dzi\u015b we Francji przedstawiciela tej dziedziny, prof. Iwona Lacoste\u2019a<\/strong> (ur. 1929). Dodajmy, \u017ce ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119cone geopolityce Morza Ba\u0142tyckiego od dawna powstaj\u0105 w Rosji, kt\u00f3ra nie ma w zwyczaju lekcewa\u017cenia takich temat\u00f3w.<\/p>\r\n

Przesta\u0144my si\u0119 bez celu miota\u0107 mi\u0119dzy Waszyngtonem a Bruksel\u0105, Moskw\u0105 a Berlinem, zawsze poci\u0105gani przez cudze sznurki. Wracajmy na Ba\u0142tyk. Wraz z Litwinami, \u0141otyszami, Esto\u0144czykami, Finami, Szwedami, Du\u0144czykami, a nawet Bia\u0142orusinami i Norwegami – tw\u00f3rzmy \u015bmia\u0142o nowy plan Balticum<\/em>, tym razem obliczony na potrzeby i korzy\u015bci nasze i s\u0105siednich narod\u00f3w.<\/p>\r\n

Adam Danek<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zgodnie z ustaleniami polskiej szko\u0142y geopolitycznej kluczowe dla historycznych los\u00f3w Polski jest jej po\u0142o\u017cenie na pasa\u017cu ba\u0142tycko-czarnomorskim. Wed\u0142ug wielu przedstawicieli tej szko\u0142y w geopolityce, trwa\u0142o\u015b\u0107 i stabilno\u015b\u0107 polskiego o\u015brodka si\u0142y w d\u0142ugich okresach czasu by\u0142a zale\u017cna od zapewnienia sobie przez niego jednoczesnego dost\u0119pu do Ba\u0142tyku i Morza Czarnego, tj. do obu brzeg\u00f3w pasa\u017cu. Nie oznacza\u0142o […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[84,98,141],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38303"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38303"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38303\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38303"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38303"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38303"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}