{"id":38163,"date":"2011-05-20T21:47:19","date_gmt":"2011-05-21T02:47:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=38163"},"modified":"2011-05-20T21:47:42","modified_gmt":"2011-05-21T02:47:42","slug":"odpowiedz-jest-w-okienku-wysokosciomierza-wywiad-z-b-szefem-wydzialu-nawigacji-lotniczej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=38163","title":{"rendered":"Odpowied\u017a jest w okienku wysoko\u015bciomierza – wywiad z b. szefem Wydzia\u0142u Nawigacji lotniczej<\/em>"},"content":{"rendered":"

Je\u015bli prawd\u0105 jest, \u017ce kto\u015b wyda\u0142 nakaz zamkni\u0119cia ust \u017co\u0142nierzom w sprawie katastrofy smole\u0144skiej, to apeluj\u0119 do wy\u017cszych dow\u00f3dc\u00f3w rodzaj\u00f3w Si\u0142 Zbrojnych, ministr\u00f3w MON i MSWiA, szefa rz\u0105du RP i zwierzchnika Si\u0142 Zbrojnych o jego niezw\u0142oczne wycofanie.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Z p\u0142k. rez. dr. Stanis\u0142awem Lig\u0119z\u0105, szefem Wydzia\u0142u Nawigacji – S\u0142u\u017cby Nawigatorskiej w Dow\u00f3dztwie Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej w latach 1995-2001, rozmawia Piotr Czartoryski-Sziler<\/strong><\/p>\r\n

Jak ocenia Pan dotychczasowe efekty dochodzenia w sprawie katastrofy na Siewiernym?<\/strong><\/p>\r\n

– Tu powinny by\u0107 spe\u0142nione wszelkie zasady rzetelno\u015bci. Rzetelno\u015b\u0107 i jeszcze raz rzetelno\u015b\u0107. Tymczasem us\u0142ysza\u0142em, co by\u0142o dla mnie zdziwieniem, \u017ce polskim akredytowanym przy Mi\u0119dzypa\u0144stwowym Komitecie Lotniczym w Moskwie zosta\u0142 znany mi dobrze p\u0142k Edmund Klich. Pracowa\u0142em z nwyim w komendzie Wy\u017cszej Szko\u0142y Oficerskiej Si\u0142 Powietrznych w D\u0119blinie. Ceni\u0119 go jako fachowca, zna metodyk\u0119 badania wypadk\u00f3w lotniczych i jest do tego merytorycznie przygotowany. Nie jest jednak przygotowany do badania tak du\u017cego samolotu, jakim jest tupolew. Pan Klich pojecha\u0142 jednak do Rosji i p\u00f3\u017aniej sam zacz\u0105\u0142 si\u0119 wypowiada\u0107 na temat przyczyn katastrofy, du\u017co m\u00f3wi\u0142 o niejasnym statusie gen. Andrzeja B\u0142asika na pok\u0142adzie samolotu, a przecie\u017c prokuratura wyra\u017anie si\u0119 wypowiedzia\u0142a, \u017ce nie ma \u017cadnych dowod\u00f3w, i\u017c genera\u0142 by\u0142 w kokpicie. Gdy spotka\u0142em Edmunda Klicha jaki\u015b czas temu w D\u0119blinie, wyra\u017anie mu powiedzia\u0142em, \u017ce powinien zosta\u0107 za to ukarany. Bardzo si\u0119 obrazi\u0142. Powiedzia\u0142em mu, \u017ce gdyby by\u0142 szefem, za\u0142\u00f3\u017cmy 30-osobowej komisji wojskowej, kt\u00f3ra powinna bada\u0107 ten wypadek w Rosji, jak Bia\u0142orusini u nas w Radomiu po katastrofie ich samolotu, gdyby zebra\u0142 od specjalist\u00f3w wchodz\u0105cych w jej sk\u0142ad stosowne informacje i gdyby wypowiada\u0142 si\u0119 w imieniu tej komisji, s\u0142owa bym nie powiedzia\u0142. Ale pan – m\u00f3wi\u0119 – sam niewiele ma do powiedzenia, jest w Rosji tylko petentem, jak sam pan powiedzia\u0142, i wypowiada si\u0119, jak przedstawiciele MAK. Polska natychmiast po katastrofie powinna by\u0142a przej\u0105\u0107 to \u015bledztwo.<\/p>\r\n

O co pyta\u0142 Pan Edmunda Klicha w trakcie tego spotkania? <\/strong><\/p>\r\n

– Po pierwsze, zapyta\u0142em go, jak to mo\u017cliwe, \u017ce znalaz\u0142 si\u0119 w Rosji, skoro jest w tej chwili cywilem i pracuje w instytucji cywilnej, a tam powinna by\u0107 komisja wojskowa. Spyta\u0142em go, dlaczego zastosowano konwencj\u0119 chicagowsk\u0105, kt\u00f3rej absolutnie nie powinno si\u0119 w tym wypadku stosowa\u0107. Samolot z szachownic\u0105 na burcie to jaki jest? – zapyta\u0142em. „Wojskowy” – odpar\u0142. „Za\u0142oga?”. „Wojskowa” – m\u00f3wi\u0142. „No to na jakiej podstawie zakwalifikowali\u015bcie ten lot jako cywilny, w dodatku jeszcze prywatny, skoro na pok\u0142adzie samolotu by\u0142o ca\u0142e dow\u00f3dztwo Si\u0142 Zbrojnych i zwierzchnik Si\u0142 Zbrojnych? Czy w og\u00f3le loty prezydenta s\u0105 prywatne?” – dopytywa\u0142em p\u0142k. Klicha. Na pro\u015bb\u0119, by poda\u0142 numer rejsu, skoro to by\u0142 lot cywilny, nic nie odpowiedzia\u0142. Spyta\u0142em tak\u017ce, dlaczego pozwoli\u0142 odda\u0107 spraw\u0119 badania wypadku w r\u0119ce Rosjan, kiedy nawet Dmitrij Miedwiediew zapewnia\u0142 o wsp\u00f3lnych badaniach z Polsk\u0105. „Pan jest za bardzo impulsywny, wiele nie rozumie” – odpar\u0142 Klich. Od czasu tamtej rozmowy nasze drogi si\u0119 rozesz\u0142y.<\/p>\r\n

Enuncjacje p\u0142k. Klicha w mediach wywo\u0142a\u0142y lawin\u0119 krzywdz\u0105cych spekulacji na temat domniemanych b\u0142\u0119d\u00f3w pilot\u00f3w i roli gen. B\u0142asika na pok\u0142adzie Tu-154M. <\/strong><\/p>\r\n

– To prawda. Jedna z gazet 15 kwietnia br. napisa\u0142a, \u017ce dotar\u0142a do g\u0142\u00f3wnych tez, kt\u00f3re zostan\u0105 zawarte w raporcie komisji Jerzego Millera i opublikowa\u0142a list\u0119 przyczyn katastrofy. Chcia\u0142bym si\u0119 do tych najwa\u017cniejszych ustosunkowa\u0107. Przede wszystkim mowa jest o tym, \u017ce jedn\u0105 z przyczyn katastrofy by\u0142o korzystanie przez pilot\u00f3w z wysoko\u015bciomierza radiowego, a nie barycznego. Nie mog\u0119 si\u0119 z tym zgodzi\u0107. Pytam, na jakiej podstawie postawiono ten zarzut? O\u015bwiadczam, \u017ce nikt w \u017cadnym o\u015brodku lotniczym nie szkoli\u0142 pilot\u00f3w w taki spos\u00f3b, jak sformu\u0142owano zarzut. To jest obelga pod adresem za\u0142ogi Tu-154M, ich instruktor\u00f3w, Wy\u017cszej Szko\u0142y Oficerskiej Si\u0142 Powietrznych w D\u0119blinie oraz dow\u00f3dc\u00f3w jednostek, kt\u00f3rzy szkolili t\u0119 za\u0142og\u0119 i nadawali jej uprawnienia do lot\u00f3w w trudnych warunkach atmosferycznych. A tak wysokich uprawnie\u0144 nie zdobywa si\u0119 za nic. S\u0105dz\u0119, \u017ce ci pseudoeksperci, kt\u00f3rzy taki zarzut postawili, sami musieli pope\u0142nia\u0107 takie b\u0142\u0119dy w locie.<\/p>\r\n

Dlaczego nie mo\u017cna lecie\u0107, opieraj\u0105c si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na wysoko\u015bciomierzu radiowym?<\/strong><\/p>\r\n

– Nikt tak nie lata, bo radiowysoko\u015bciomierz pokazuje wysoko\u015b\u0107 od najwy\u017cszej przeszkody, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 na ziemi, do samolotu. S\u0105 przecie\u017c drzewa, pag\u00f3rki, r\u00f3\u017cne przeszkody. Gdyby leciano wed\u0142ug wysoko\u015bciomierza radiowego, kt\u00f3ry jest tylko pomoc\u0105 dodatkow\u0105 do sprawdzenia wysoko\u015bci, samolot musia\u0142by stale wznosi\u0107 si\u0119 i opada\u0107, a wi\u0119c lecie\u0107 tak, jak narciarz je\u017adzi po muldach, a to jest niemo\u017cliwe. Kto tak szkoli? Takie bzdury mo\u017cna wciska\u0107 laikom, a nie do\u015bwiadczonym pilotom i instruktorom, kt\u00f3rzy szkolili cz\u0142onk\u00f3w tej za\u0142ogi i nadawali im uprawnienia. Zaraz po katastrofie niekt\u00f3re media wyda\u0142y wyrok na polskich pilot\u00f3w, \u017ce ci jakoby zg\u0142upieli i spowodowali katastrof\u0119, cho\u0107 \u015bledztwo nawet jeszcze si\u0119 nie rozpocz\u0119\u0142o. T\u0119 tez\u0119 komisja MAK do ko\u0144ca podtrzyma\u0142a. To jest straszna obelga pod adresem nie\u017cyj\u0105cych pilot\u00f3w, kt\u00f3rzy nie mog\u0105 broni\u0107 si\u0119 samodzielnie. Podobna katastrofa do smole\u0144skiej by\u0142a z CAS\u0104. Skoro tak, to dlaczego przed s\u0105d stawia si\u0119 kontrolera z Miros\u0142awca, a rosyjskich kontroler\u00f3w wybiela?<\/p>\r\n

Co w ich zachowaniu 10 kwietnia 2010 roku budzi Pana najwi\u0119ksze zastrze\u017cenia?<\/strong><\/p>\r\n

– Kontroler wojskowy, kt\u00f3ry tam by\u0142, z chwil\u0105 nawi\u0105zania \u0142\u0105czno\u015bci z za\u0142og\u0105 samolotu ponosi pe\u0142n\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za ka\u017cd\u0105 komend\u0119 wydan\u0105 za\u0142odze. S\u0105dz\u0119, \u017ce kontrolerzy znali rzeczywiste i aktualne warunki meteo na lotnisku po wyl\u0105dowaniu Jaka-40 i od za\u0142ogi I\u0142a-76, kt\u00f3ry tam kr\u0105\u017cy\u0142. Wiadomo dzi\u015b, \u017ce by\u0142y to warunki pogodowe poni\u017cej minimum lotniska. Skoro port lotniczy z Siewiernego nie przes\u0142a\u0142 do Polski noty o zamkni\u0119ciu lotniska ze wzgl\u0119du na mg\u0142\u0119 i niesprawne urz\u0105dzenia \u015bwietlne lub radionawigacyjne, to bezwzgl\u0119dnie kontroler po nawi\u0105zaniu \u0142\u0105czno\u015bci z za\u0142og\u0105 powinien by\u0142 poda\u0107 komend\u0119: „zabraniam l\u0105dowa\u0107”. Powinien spyta\u0107 za\u0142og\u0119, ile pozosta\u0142o jej paliwa, i poda\u0107 kurs na odpowiednie lotnisko zapasowe. M\u00f3wi\u0119 to jako g\u0142\u00f3wny nawigator. Tego nie zrobiono i jest to najwi\u0119kszy zarzut. Po drugie, fa\u0142szowano warunki meteo, \u017ceby zniech\u0119ci\u0107 pilot\u00f3w do l\u0105dowania. Nigdy w \u017cyciu nie spotka\u0142em si\u0119 z czym\u015b takim, jest to niedopuszczalne. Po trzecie, sprowadzano samolot po fa\u0142szywej \u015bcie\u017cce zni\u017cania w kierunku i wysoko\u015bci, upewniaj\u0105c za\u0142og\u0119, \u017ce lot na \u015bcie\u017cce i na kursie. Kontroler przy podawaniu za\u0142odze odleg\u0142o\u015bci od drogi startowej, je\u015bli ta z r\u00f3\u017cnych przyczyn nie kwitowa\u0142a wysoko\u015bci, cho\u0107 powinna to by\u0142a czyni\u0107 – mo\u017ce nie dzia\u0142a\u0142 przycisk, mo\u017ce radio – powinien by\u0142 zapyta\u0107 za\u0142og\u0119: „podaj wysoko\u015b\u0107”. Nie zrobi\u0142 tego, a przecie\u017c po to jest kontroler, aby udziela\u0142 pomocy za\u0142odze.<\/p>\r\n

W jakich okoliczno\u015bciach pozna\u0142 Pan gen. Andrzeja B\u0142asika?<\/strong><\/p>\r\n

– Nie pami\u0119tam dok\u0142adnie, kiedy si\u0119 poznali\u015bmy, prawdopodobnie by\u0142 to 1995 rok. Pracowa\u0142em w\u00f3wczas w Dow\u00f3dztwie Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej, dzisiejszym Dow\u00f3dztwie Si\u0142 Powietrznych. Andrzej przyszed\u0142 wtedy do Dow\u00f3dztwa, do Oddzia\u0142u Nawigacji i Zastosowania Bojowego. Je\u015bli si\u0119 nie myl\u0119, przyszed\u0142 wtedy do nas w stopniu kapitana z 40. Pu\u0142ku Lotnictwa My\u015bliwsko-Bombowego ze \u015awidwina, gdzie lata\u0142 na samolotach nadd\u017awi\u0119kowych i by\u0142 nawet dow\u00f3dc\u0105 eskadry bojowej na Su-22. Z opinii jego koleg\u00f3w pilot\u00f3w wiem, \u017ce by\u0142 \u015bwietnym pilotem i dobrym organizatorem lot\u00f3w w eskadrze w tym pu\u0142ku. Podobnie wypowiada\u0142 si\u0119 o nim \u00f3wczesny prze\u0142o\u017cony Andrzeja p\u0142k Stanis\u0142aw Targosz, p\u00f3\u017aniejszy genera\u0142 i dow\u00f3dca Si\u0142 Powietrznych. A podkre\u015bl\u0119, \u017ce by\u0142 bardzo wymagaj\u0105cy w stosunku do wszystkich pilot\u00f3w. Pracowali\u015bmy razem z Andrzejem, ja na stanowisku starszego specjalisty, on starszego inspektora ds. lotnictwa bojowego. Naszym prze\u0142o\u017conym by\u0142 w\u00f3wczas p\u0142k pilot dr Tadeusz Pieciukiewicz. Andrzej by\u0142 bardzo sympatycznym koleg\u0105, przede wszystkim jednak profesjonalnym specjalist\u0105 inspektorem.<\/p>\r\n

Jak ocenia Pan wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z gen. B\u0142asikiem w Dow\u00f3dztwie? <\/strong><\/p>\r\n

– Bardzo dobrze. Odpowiadali\u015bmy za nawigacj\u0119 i ca\u0142e zastosowanie bojowe. W dow\u00f3dztwie co dwa lata by\u0142a restrukturyzacja, powstawa\u0142y nowe kom\u00f3rki inaczej si\u0119 nazywaj\u0105ce, w\u0119drowali\u015bmy wi\u0119c z wydzia\u0142u do wydzia\u0142u. I tak znale\u017ali\u015bmy si\u0119 z Andrzejem w nowym Oddziale Zabezpieczenia Szkolenia Lotniczego. Powsta\u0142 Wydzia\u0142 Nawigacji, kt\u00f3rego by\u0142em szefem i przez pewien moment Andrzej by\u0142 moim podw\u0142adnym. Wkr\u00f3tce jednak zwolni\u0142 si\u0119 etat w Wydziale Studi\u00f3w i Programowania, gdzie Andrzej zosta\u0142 zast\u0119pc\u0105 szefa tego wydzia\u0142u p\u0142k. W\u0142adys\u0142awa D\u0105bkowskiego. Pami\u0119tam, \u017ce d\u0142ugo rozwa\u017ca\u0142 kwesti\u0119 przenosin. Powiedzia\u0142em mu, \u017ce nie ma co si\u0119 waha\u0107, bo jest bardzo zdolnym cz\u0142owiekiem, \u015bwietnym organizatorem i pilotem, a w nawigacji kariery nie zrobi. Wchodzili\u015bmy wtedy do NATO, trzeba by\u0142o zna\u0107 j\u0119zyki, Andrzej sam gdzie\u015b uczy\u0142 si\u0119 angielskiego, bo wtedy trudno by\u0142o dosta\u0107 si\u0119 na kurs j\u0119zyka angielskiego. Po zdaniu egzaminu z tego j\u0119zyka w British English Institute w Warszawie Andrzej przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Wydzia\u0142u Studi\u00f3w i Programowania.<\/p>\r\n

Pu\u0142kownik D\u0105bkowski dobrze ocenia\u0142 przysz\u0142ego dow\u00f3dc\u0119 Si\u0142 Powietrznych?<\/strong><\/p>\r\n

– Tak. Pu\u0142kownik D\u0105bkowski bardzo ceni\u0142 Andrzeja, dawa\u0142 mu coraz trudniejsze zadania, bo Andrzej \u015bwietnie si\u0119 sprawdza\u0142. P\u00f3\u017aniej zyskiwa\u0142 kolejne awanse. W 2001 roku zosta\u0142 szefem szkolenia w 2. Brygadzie Lotnictwa Taktycznego w Poznaniu, p\u00f3\u017aniej dow\u00f3dc\u0105 31. Bazy Lotnictwa Taktycznego w Krzesinach. Przygotowywali\u015bmy w\u00f3wczas wszystkie bazy do samolotu wielozadaniowego F-16, wi\u0119c bardzo ci\u0119\u017ckie zadania na nim spoczywa\u0142y. S\u0105dz\u0119, \u017ce dobrze si\u0119 z nich wywi\u0105za\u0142. Ja zosta\u0142em dalej w Wydziale Nawigacji, gdzie odpowiada\u0142o si\u0119 za szkolenie pilot\u00f3w, nawigator\u00f3w naziemnych, dzisiejszych kontroler\u00f3w precyzyjnego podej\u015bcia i zbli\u017cania. Mieli\u015bmy wtedy chyba nieraz wi\u0119cej nawigator\u00f3w naziemnych ni\u017c pilot\u00f3w, a nas w tej nawigacji by\u0142a garstka. Ca\u0142e moje \u017cycie zwi\u0105zane by\u0142o z nawigacj\u0105, by\u0142em nawigatorem lataj\u0105cym, mia\u0142em ponad 3600 godzin nalotu. Lata\u0142em na bojowych i transportowych samolotach, tupolewem lecia\u0142em tylko raz, ale jako pasa\u017cer. Przeszed\u0142em wszystkie stanowiska nawigatorskie, by\u0142em m.in. nawigatorem Szko\u0142y Orl\u0105t w D\u0119blinie.<\/p>\r\n

\u0141\u0105czy\u0142y Pana wi\u0119zy kole\u017ce\u0144skie z gen. B\u0142asikiem?<\/strong><\/p>\r\n

– Tak, ale stosunkowo p\u00f3\u017ano przeszli\u015bmy na ty, bo istnia\u0142a mi\u0119dzy nami pewna r\u00f3\u017cnica wieku. Nie by\u0142em z nim na takiej stopie, \u017ce zapraszali\u015bmy si\u0119 obaj do swoich dom\u00f3w. By\u0142 jednak bardzo uczynny, o co bym go nie poprosi\u0142, zawsze mi pomaga\u0142. Cz\u0119sto np. zostawa\u0142 po pracy, by podwie\u017a\u0107 gdzie\u015b w Warszawie moj\u0105 \u017con\u0119, bo \u015bwietnie orientowa\u0142 si\u0119 w terenie i wiedzia\u0142, jak sprawnie i szybko porusza\u0107 si\u0119 po stolicy. W sprawach zawodowych, co chc\u0119 jeszcze raz mocno podkre\u015bli\u0107, by\u0142 fachowcem. Bardzo cz\u0119sto przed przeprowadzaniem egzamin\u00f3w na podwy\u017cszenie klas pilot\u00f3w czy nawigator\u00f3w sprawdzali\u015bmy wzajemnie swoj\u0105 wiedz\u0119, rozwi\u0105zuj\u0105c sami najpierw r\u00f3\u017cne zawi\u0142o\u015bci. Andrzej by\u0142 zaanga\u017cowany w to, co robi\u0142. Nigdy nie pracowa\u0142 od godz. 7.00 do 15.00, lecz dop\u00f3ty, dop\u00f3ki wszystkie bie\u017c\u0105ce sprawy nie zosta\u0142y uko\u0144czone. By\u0142 wymagaj\u0105cy, wymaga\u0142 przede wszystkim od siebie, ale tak\u017ce od innych.<\/p>\r\n

By\u0142 podobno konfliktowy, taki przynajmniej obraz wykreowa\u0142y media. <\/strong><\/p>\r\n

– Nic takiego nie zauwa\u017cy\u0142em w naszym \u015brodowisku, w kt\u00f3rym pracowa\u0142, mog\u0119 go tylko pozytywnie ocenia\u0107. By\u0142 ch\u0119tny do pracy, zna\u0142 doskonale taktyk\u0119 i lotnictwo operacyjne. Nie dor\u00f3wnywa\u0142em mu, je\u017celi chodzi o przygotowanie \u0107wicze\u0144 taktycznych czy operacyjnych.<\/p>\r\n

W trakcie wideokonferencji Moskwa – Warszawa Rosjanie stwierdzili, \u017ce nawet gdyby na wie\u017cy w Smole\u0144sku siedzia\u0142 szympans, to i tak w niczym nie mog\u0142oby przyczyni\u0107 si\u0119 to do katastrofy.<\/strong><\/p>\r\n

– Nie wiem, co to byli za eksperci, nie chc\u0119 nawet tego komentowa\u0107, bo to by\u0142o \u017cenuj\u0105ce. Jeszcze raz podkre\u015bl\u0119, to, czego nie zrobili rosyjscy kontrolerzy, ca\u0142kowicie ich obci\u0105\u017ca. Gdyby bowiem podali komend\u0119: „zabraniam l\u0105dowa\u0107”, wszystko szcz\u0119\u015bliwie by si\u0119 sko\u0144czy\u0142o, a oni byliby czy\u015bci. Ale oni nie s\u0105 czy\u015bci, bo nawi\u0105zali kontakt z za\u0142og\u0105 i j\u0105 sprowadzali, utwierdzaj\u0105c w b\u0142\u0119dzie.<\/p>\r\n

Konsultowali si\u0119 z prze\u0142o\u017conymi w Moskwie, pytaj\u0105c, co robi\u0107. <\/strong><\/p>\r\n

– Kontroler\u00f3w kto\u015b przygotowywa\u0142 do tych zada\u0144, kto\u015b ich sprawdzi\u0142, oni znali swoje obowi\u0105zki i nikt na nich nie mo\u017ce naciska\u0107. Wyrzuci\u0142bym takiego, kt\u00f3ry by tak czyni\u0142. Istotna jest szczeg\u00f3lnie jedna podstawowa kwestia. Kontroler poda\u0142 za\u0142odze ci\u015bnienie, czyli dane do l\u0105dowania. I teraz pytanie, czy by\u0142o to ci\u015bnienie QFE, czyli progu pasa, czy QNH, tzw. u\u015brednione ci\u015bnienie w stosunku do poziomu morza. R\u00f3\u017cnica jest taka, \u017ce je\u015bli by\u0142o to ci\u015bnienie QFE, to po wyl\u0105dowaniu samolotu wysoko\u015bciomierz poka\u017ce na drodze startowej warto\u015b\u0107 0. Je\u015bli za\u015b by\u0142o to ci\u015bnienie QNH, poka\u017ce on wysoko\u015b\u0107 lotniska nad poziom morza, czyli jego elewacj\u0119. Zgodnie z dokumentem ICAO – Doc 8168 t. i procedur\u0105 nastawiania wysoko\u015bciomierzy zawsze lata\u0142o si\u0119 na ci\u015bnienie QNH, czyli po wyl\u0105dowaniu mieli\u015bmy na wysoko\u015bciomierzu wysoko\u015b\u0107 elewacji lotniska. R\u00f3\u017cnie to jest przyj\u0119te, dlatego ka\u017cde lotnisko opisane jest w zbiorze informacji lotniczych AIP mi\u0119dzynarodowego ICAO. W wojsku jest odpowiednik informacji AIP i tam musz\u0105 by\u0107 dok\u0142adnie opisane procedury nastawiania wysoko\u015bciomierza. Dodam, \u017ce kontroler po nawi\u0105zaniu kontaktu z za\u0142og\u0105 wyra\u017anie powinien poda\u0107: u mnie ci\u015bnienie QFE takie i takie. A ja nigdzie nie wyczyta\u0142em w stenogramach, by pad\u0142a taka komenda. Na Ok\u0119ciu za\u0142oga powinna otrzyma\u0107 wszystkie informacje z Rosji, \u017ce lotnisko jest niesprawne, \u017ce co\u015b nie dzia\u0142a, czy przyjmuj\u0105, czy nie przyjmuj\u0105 itd.<\/p>\r\n

Za\u0142oga mia\u0142a jednak nieaktualne dane, b\u0142\u0119dne karty podej\u015bcia.<\/strong><\/p>\r\n

– Ale to nie by\u0142a wina za\u0142ogi, bo sk\u0105d mogli wiedzie\u0107, \u017ce te dane s\u0105 dobre lub fa\u0142szywe, tylko tych, kt\u00f3rzy je przys\u0142ali. Je\u015bli Rosjanie przys\u0142ali b\u0142\u0119dne dane, to powinni si\u0119 z tego wyt\u0142umaczy\u0107. Chyba \u017ce jest u nas militarne AIP, czyli zbi\u00f3r informacji lotniczych lotnisk Europy i Federacji Rosyjskiej i kto\u015b w Polsce nie nani\u00f3s\u0142 poprawek. Kiedy\u015b nanosi\u0142 je nawigator, by\u0142em za to odpowiedzialny, teraz to wszystko przesz\u0142o pod ruch lotniczy. Gdyby wi\u0119c wina le\u017ca\u0142a po stronie polskiej, to winna jest nasza s\u0142u\u017cba ruchu lotniczego. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce takiego dokumentu w Polsce nie ma, tylko te dane musieli uzyska\u0107 drog\u0105 dyplomatyczn\u0105. W\u00f3wczas win\u0119 ponosi strona, kt\u00f3ra te b\u0142\u0119dne dane przys\u0142a\u0142a.<\/p>\r\n

W jaki spos\u00f3b ustala si\u0119 stan faktyczny? <\/strong><\/p>\r\n

– Zawsze bardzo czuwa\u0142em nad tym, by dane, kt\u00f3re si\u0119 zmienia\u0142y, na bie\u017c\u0105co by\u0142y aktualizowane. Musieli\u015bmy mie\u0107 dane aktualne na konkretny dzie\u0144 z informacj\u0105, do kiedy b\u0119d\u0105 obowi\u0105zywa\u0107. Od tego s\u0105 s\u0142u\u017cby dyplomatyczne i s\u0142u\u017cby ruchu lotniczego. Taka jednostka wysy\u0142a zapotrzebowanie na dane dokumenty i dane pa\u0144stwo je przysy\u0142a. To nie jest wina za\u0142ogi, oni takie otrzymali. Jest data, s\u0105 dane aktualne, kto\u015b to przys\u0142a\u0142. Przecie\u017c ja nie jestem w stanie stwierdzi\u0107, czy w Londynie, Nowym Jorku czy gdzie\u015b indziej te dane s\u0105 aktualne, je\u015bli w Polsce nie ma takiego dokumentu, a dane przychodz\u0105 drog\u0105 dyplomatyczn\u0105. Wracaj\u0105c do ci\u015bnienia, zak\u0142adam, \u017ce je\u015bli elewacja lotniska by\u0142a 262 metry nad poziom morza, jak czyta\u0142em w raporcie MAK, a za\u0142odze podano ci\u015bnienie QNH, to po wyl\u0105dowaniu wysoko\u015bciomierz powinien wskaza\u0107 nie 0, tylko 262 metry. Je\u015bli podano im ci\u015bnienie QFE, to po wyl\u0105dowaniu by\u0142oby 0 na wysoko\u015bciomierzu. Prosz\u0119 zauwa\u017cy\u0107, jak istotna jest ta kwestia, bo mamy tu do czynienia z r\u00f3\u017cnic\u0105 262 metr\u00f3w. Uwa\u017cam, \u017ce to mog\u0142a by\u0107 g\u0142\u00f3wna przyczyna katastrofy.<\/p>\r\n

To mog\u0142a by\u0107 \u015bmiertelna r\u00f3\u017cnica?<\/strong><\/p>\r\n

– O to chodzi. Dlatego na lotniskach wojskowych przyj\u0119te by\u0142o zawsze, \u017ce podaje si\u0119 ci\u015bnienie progu pasa – QFE, a na mi\u0119dzynarodowych – QNH. Jest jeszcze jedna sprawa. Je\u015bli na Siewiernym by\u0142o bardzo niskie ci\u015bnienie, bo jak by\u0142a mg\u0142a, to musia\u0142o by\u0107 niskie, np. 745 mmHg, a kontroler poda\u0142 ci\u015bnienie QNH, czyli to u\u015brednione ci\u015bnienie, zbli\u017cone do standardowego 760 mmHg, to mamy zn\u00f3w wtedy 155 metr\u00f3w r\u00f3\u017cnicy. Przyjmuje si\u0119, \u017ce na 1 mm s\u0142upa rt\u0119ci przypada 10 metr\u00f3w wysoko\u015bci.<\/p>\r\n

Postawiono jednak zarzut nie kontrolerom, lecz pilotom, \u017ce to oni b\u0142\u0119dnie ustawili wysoko\u015bciomierz.<\/strong><\/p>\r\n

– Dlatego zapyta\u0142em Edmunda Klicha, \u017ceby mi odpowiedzia\u0142 na pytanie: jakie ci\u015bnienie by\u0142o ustawione w okienku wysoko\u015bciomierza, gdy samolot zderzy\u0142 si\u0119 z ziemi\u0105, bo po katastrofie wszystkie ustawienia zostaj\u0105. „Chcia\u0142bym wiedzie\u0107, jaka by\u0142a warto\u015b\u0107 wysoko\u015bci odbita przez wskaz\u00f3wk\u0119 wysoko\u015bciomierza barometrycznego oraz wysoko\u015b\u0107 terenu nad poziomem morza z chwil\u0105 zderzenia samolotu z ziemi\u0105. Je\u017celi b\u0119d\u0119 to wiedzia\u0142, powiem panu, czy za\u0142odze podano b\u0142\u0119dne ci\u015bnienie, czy ona sama je \u017ale ustawi\u0142a” – zapyta\u0142em. Nie us\u0142ysza\u0142em odpowiedzi.<\/p>\r\n

Piloci mogli wprowadzi\u0107 b\u0142\u0119dne dane do wysoko\u015bciomierza.<\/strong><\/p>\r\n

– Trudno mi w to uwierzy\u0107. Sprawdzenie przyrz\u0105d\u00f3w odbywa si\u0119 zawsze przed lotem na lotnisku. Gdy pilot wsiada do samolotu, od razu sprawdza przyrz\u0105dy. Bierze komunikat meteorologiczny, idzie do wysoko\u015bciomierza i ustawia ci\u015bnienie. Wskaz\u00f3wka powinna pokaza\u0107 0. Albo zeruje na 0 i sprawdza, czy to ci\u015bnienie w okienku wysoko\u015bciomierza odpowiada ci\u015bnieniu podanemu w komunikacie. Do tych rzeczy podchodzi si\u0119 bardzo skrupulatnie, bo s\u0105 one napisane ludzk\u0105 krwi\u0105. Nie s\u0105dz\u0119, \u017ceby piloci nie sprawdzili ci\u015bnienia. Musieli to zrobi\u0107. Nawet gdyby w locie jeden pilot si\u0119 pomyli\u0142 i \u017ale ustawi\u0142 wysoko\u015bciomierz, np. podano im ci\u015bnienie 745, a w okienku ustawi\u0142 760, to przecie\u017c by\u0142a to za\u0142oga czteroosobowa. Wszyscy si\u0119 nie pomylili! Na pewno zorientowaliby si\u0119 szybko, \u017ce b\u0142\u0119dnie wprowadzili ci\u015bnienie. Osobi\u015bcie uwa\u017cam, \u017ce mog\u0142o by\u0107 podane im z\u0142e ci\u015bnienie albo by\u0142a awaria jakiego\u015b przyrz\u0105du w samolocie.<\/p>\r\n

Ale kwadrans po katastrofie Rados\u0142aw Sikorski obarczy\u0142 win\u0105 za\u0142og\u0119. <\/strong><\/p>\r\n

– Nie chc\u0119 si\u0119 wdawa\u0107 w polityk\u0119, ale dla mnie obarczenie win\u0105 pilot\u00f3w to wpisywanie si\u0119 w jaki\u015b z g\u00f3ry za\u0142o\u017cony scenariusz. Pytam: na jakiej podstawie mo\u017cna by\u0142o co\u015b takiego m\u00f3wi\u0107, skoro nawet nie wszcz\u0119to wtedy jeszcze \u017cadnego \u015bledztwa? I dlatego jestem bardzo zdziwiony – nie boj\u0119 si\u0119 tego powiedzie\u0107 – \u017ce prokuratura wojskowa wykluczy\u0142a dzia\u0142anie os\u00f3b trzecich, nie maj\u0105c najwa\u017cniejszych dowod\u00f3w, jak oryginalne czarne skrzynki, wrak samolotu czy wyniki sekcji zw\u0142ok przeprowadzonych w Polsce.<\/p>\r\n

Bez orygina\u0142\u00f3w czarnych skrzynek komisja Jerzego Millera mo\u017ce stawia\u0107 ko\u0144cowe wnioski?<\/strong><\/p>\r\n

– Moim zdaniem, nie mo\u017ce. Inna rzecz, \u017ce ja nie wiem, co Rosjanie z tymi skrzynkami robi\u0105. Wszystko dzi\u015b mo\u017cna zmanipulowa\u0107, zniekszta\u0142ci\u0107, nawet czarn\u0105 skrzynk\u0119. Samolot jest w\u0142asno\u015bci\u0105 pa\u0144stwa polskiego, a czarne skrzynki by\u0142y elementem tego samolotu i skoro MAK zako\u0144czy\u0142 badania i opublikowa\u0142 raport, wszystko powinno by\u0107 zwr\u00f3cone Polsce. Dopiero na tej podstawie nasza komisja powinna bada\u0107 okoliczno\u015bci tego wypadku i na podstawie orygina\u0142\u00f3w napisa\u0107 rzetelny protok\u00f3\u0142. Nie rozumiem tego, jak bez oryginalnych czarnych skrzynek mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107 z g\u00f3ry, \u017ce nie by\u0142o \u017cadnego dzia\u0142ania os\u00f3b trzecich. Nie mog\u0119 te\u017c pogodzi\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce tak szkalowano mojego m\u0142odszego koleg\u0119, gen. B\u0142asika, \u017ce by\u0142 pijany. Pytam: Na jakiej podstawie? Dlaczego polska prokuratura nie dokona\u0142a u nas bada\u0144 na domnieman\u0105 obecno\u015b\u0107 alkoholu w jego ciele? W Rosji szybko zorganizowano bez naszego udzia\u0142u konferencj\u0119 i te informacje posz\u0142y w \u015bwiat. Strona polska powinna by\u0142a wtedy natychmiast zareagowa\u0107 i w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do dyskusji.<\/p>\r\n

Kiedy w raporcie MAK pojawi\u0142a si\u0119 informacja, \u017ce polscy piloci mieli tylko \u015brednie wykszta\u0142cenie, MON nie zareagowa\u0142o.<\/strong><\/p>\r\n

– Tak by\u0107 nie mo\u017ce. Bardzo krytycznie oceniam ka\u017cd\u0105 z os\u00f3b funkcyjnych w Dow\u00f3dztwie Si\u0142 Powietrznych i w MON za to, \u017ce wtedy nie zareagowa\u0142y. My\u015bl\u0119, \u017ce to jest jaka\u015b zmowa milczenia. Przecie\u017c to znaczy, \u017ce Rosjanie neguj\u0105 nasz system kszta\u0142cenia wy\u017cszego. Nie mog\u0119 zrozumie\u0107 komisji, kt\u00f3ra nie uznaje jako wykszta\u0142cenia wy\u017cszego tytu\u0142u in\u017cyniera, kt\u00f3ry dostaje absolwent uczelni w D\u0119blinie. Nie wiem, jakie w takim razie trzeba mie\u0107 – wed\u0142ug pani genera\u0142 Tatiany Anodiny – by za takie uchodzi\u0142o. Na to powinien zareagowa\u0107 minister szkolnictwa wy\u017cszego, nawet minister edukacji, jak r\u00f3wnie\u017c sam komendant szko\u0142y w D\u0119blinie, bo taka jest ich rola oraz ministra obrony narodowej.<\/p>\r\n

Dlaczego ani minister Bogdan Klich, ani prezydent Bronis\u0142aw Komorowski, ani premier Donald Tusk nawet nie kiwn\u0119li palcem? <\/strong><\/p>\r\n

– Panie redaktorze, nie wiem. Bardzo cz\u0119sto to samo pytanie zadawa\u0142em swoim m\u0142odszym kolegom s\u0142u\u017c\u0105cym jeszcze w wojsku. Otrzyma\u0142em odpowied\u017a: „Nam nie wolno zabiera\u0107 g\u0142osu na temat katastrofy Tu-154M pod Smole\u0144skiem”. Domy\u015blam si\u0119, \u017ce kto\u015b z wy\u017cszych prze\u0142o\u017conych zakaza\u0142 wypowiada\u0107 si\u0119 \u017co\u0142nierzom w tej sprawie. Rozumiem, \u017ce nikt z postronnych os\u00f3b raczej nie powinien wypowiada\u0107 si\u0119 i g\u0142osi\u0107 r\u00f3\u017cnych teorii na temat przyczyn katastrofy, dop\u00f3ki nie pozna protoko\u0142u Pa\u0144stwowej Komisji Badania Wypadk\u00f3w Lotniczych. Tak w lotnictwie jest przyj\u0119te i ka\u017cdy \u015bwiat\u0142y cz\u0142owiek o tym powinien wiedzie\u0107. Skoro jednak przedstawiciele MAK haniebnie i bezpo\u015brednio dopu\u015bcili si\u0119 podeptania i splamienia honoru i godno\u015bci osobistej polskiego genera\u0142a, i to dow\u00f3dcy Si\u0142 Powietrznych, to w\u0142adze polskie natychmiast powinny by\u0142y podj\u0105\u0107 polemik\u0119 z pani\u0105 genera\u0142 Anodin\u0105 w czasie konferencji prasowej.<\/p>\r\n

Kto powinien to uczyni\u0107? <\/strong><\/p>\r\n

– M\u00f3g\u0142by to zrobi\u0107 szef rz\u0105du RP, minister obrony narodowej, minister spraw wewn\u0119trznych i administracji oraz inne wa\u017cne osoby w pa\u0144stwie ze zwierzchnikiem Si\u0142 Zbrojnych w\u0142\u0105cznie, niezale\u017cnie od miejsca swojego pobytu w tym czasie. Uwa\u017cam, \u017ce tak nale\u017ca\u0142o post\u0105pi\u0107, a p\u00f3\u017aniej odnie\u015b\u0107 si\u0119 pisemnie do zarzut\u00f3w pod adresem strony polskiej, co robi teraz pan minister Miller. Skoro na gor\u0105co w czasie konferencji tego nie uczyniono, to zawsze jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 przyznania si\u0119 do pope\u0142nionego b\u0142\u0119du i jego korekty, to znaczy powinno si\u0119 wszelkimi dost\u0119pnymi sposobami obroni\u0107 i przywr\u00f3ci\u0107 godno\u015b\u0107 i honor by\u0142emu dow\u00f3dcy Si\u0142 Powietrznych \u015bp. panu genera\u0142owi Andrzejowi B\u0142asikowi. Nie mo\u017cna te\u017c zabrania\u0107 \u017co\u0142nierzom zabierania g\u0142osu w sprawie nies\u0142usznie oskar\u017conego dow\u00f3dcy Si\u0142 Powietrznych. Ka\u017cdy \u017co\u0142nierz zobowi\u0105zany jest broni\u0107 dobrego imienia swojego dow\u00f3dcy przed fa\u0142szywymi oskar\u017ceniami.<\/p>\r\n

W zasadzie wdowa po dow\u00f3dcy Si\u0142 Powietrznych zosta\u0142a porzucona przez pa\u0144stwo…<\/strong><\/p>\r\n

– Osobi\u015bcie jest mi bardzo przykro, \u017ce \u017cona genera\u0142a B\u0142asika i emerytowani oficerowie musz\u0105 broni\u0107 honoru i godno\u015bci genera\u0142a Andrzeja B\u0142asika. Boli mnie to, bo ka\u017cdy z pilot\u00f3w m\u00f3g\u0142by znale\u017a\u0107 si\u0119 na miejscu pana genera\u0142a i tak jak on zosta\u0107 oczerniony. Je\u015bli prawd\u0105 jest, \u017ce kto\u015b wyda\u0142 nakaz zamkni\u0119cia ust \u017co\u0142nierzom w powy\u017cszej sprawie, to apeluj\u0119 do wy\u017cszych dow\u00f3dc\u00f3w rodzaj\u00f3w Si\u0142 Zbrojnych, ministr\u00f3w obrony i spraw wewn\u0119trznych, szefa rz\u0105du i zwierzchnika Si\u0142 Zbrojnych o niezw\u0142oczne wycofanie takiego nakazu. Trwanie w takim stanie \u015bwiadczy\u0142oby o braku wolno\u015bci s\u0142owa w obronie godno\u015bci i honoru swojego dow\u00f3dcy. Jak si\u0119 wydaje zakazy, to nigdy do prawdy nie dojdziemy. Bardzo \u017ale dzieje si\u0119 dzi\u015b w ca\u0142ej armii. Je\u015bli tak dalej b\u0119dzie, nasza armia znajdzie si\u0119 ca\u0142kowicie w stanie rozk\u0142adu, nikt w niej nie b\u0119dzie chcia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107. Powinno si\u0119 broni\u0107 honoru ka\u017cdego dow\u00f3dcy, szanowa\u0107 go. Je\u015bli byli tacy, kt\u00f3rzy pope\u0142niali b\u0142\u0119dy, to owszem, mo\u017cna je wytkn\u0105\u0107, ukara\u0107 s\u0142u\u017cbowo, ale stanowczo nale\u017cy reagowa\u0107 na z\u0142\u0105, nies\u0142uszn\u0105 i krzywdz\u0105c\u0105 dow\u00f3dc\u00f3w opini\u0119 formu\u0142owan\u0105 przez obcych ludzi. Jeszcze raz podkre\u015blam, prokuratura wyra\u017anie o\u015bwiadczy\u0142a, \u017ce nie ma \u017cadnych dowod\u00f3w na naciski i obecno\u015b\u0107 gen. B\u0142asika w kokpicie.<\/p>\r\n

Ale Edmund Klich zarzuci\u0142 Ewie B\u0142asik, \u017ce to ona nie chce przyj\u0105\u0107 prawdy.<\/strong><\/p>\r\n

– A jak\u0105 prawd\u0119 zna Edmund Klich? Skoro wie, jak by\u0142o naprawd\u0119, chcia\u0142bym, \u017ceby przes\u0142ucha\u0142a go dok\u0142adnie prokuratura i najlepiej \u017ceby to by\u0142o transmitowane w mediach. Jeszcze raz powt\u00f3rz\u0119: on w og\u00f3le nie powinien by\u0107 akredytowanym. Klich na tupolewie nie lata\u0142 i na tym si\u0119 nie zna, bada\u0142 samoloty wojskowe typu Iskra, Lim, jakie by\u0142y na stanie uzbrojenia Si\u0142 Powietrznych. Podkre\u015blam: skoro nie ma \u017cadnych dowod\u00f3w na win\u0119 pilot\u00f3w czy naciski genera\u0142a B\u0142asika, nie os\u0105dzajmy ich. Genera\u0142 B\u0142asik by\u0142 cz\u0142owiekiem bardzo odpowiedzialnym. Nigdy nie uwierz\u0119, \u017ce wchodzi\u0142 do kokpitu, co\u015b nakazywa\u0142 czy pi\u0142 alkohol. Wiem z wywiadu z jego \u017con\u0105, \u017ce mia\u0142 przyj\u0105\u0107 w Katyniu Komuni\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 w intencji cz\u0142onka rodziny. Pan przyjmowa\u0142by j\u0105 podpity? Oceniam krytycznie wszystkich wysokich jego prze\u0142o\u017conych, \u017ce nie stan\u0119li w jego obronie. Tak\u017ce na miejscu obecnego dow\u00f3dcy Si\u0142 Powietrznych gen. Lecha Majewskiego post\u0105pi\u0142bym inaczej. Na pewno zareagowa\u0142bym na te oszczerstwa. Nie ma raportu, wi\u0119c nie powinno si\u0119 o nikim \u017ale m\u00f3wi\u0107, tym bardziej o nie\u017cyj\u0105cych. Nigdy nie pogodz\u0119 si\u0119 z tym, by win\u0105 za to wszystko, co si\u0119 sta\u0142o, obarczy\u0107 pilot\u00f3w, bo odpowiadaj\u0105 za to s\u0142u\u017cby, kt\u00f3re pa\u0144stwo utrzymuje.<\/p>\r\n

Dlaczego komisja Millera ci\u0105gle przek\u0142ada dat\u0119 publikacji raportu?<\/strong><\/p>\r\n

– W og\u00f3le nie wiem, co w tym raporcie jest. Mimo \u017ce p\u0142k. Miros\u0142awa Grochowskiego oceniam du\u017co lepiej ni\u017c p\u0142k. Klicha, to mam obawy, czy raport pana ministra Millera b\u0119dzie rzetelny i wiarygodny. Dlatego uwa\u017cam, \u017ce katastrof\u0119 smole\u0144sk\u0105 powinna bada\u0107 niezale\u017cna od rz\u0105du polskiego i rz\u0105du Federacji Rosyjskiej komisja mi\u0119dzynarodowa. Tylko jest ju\u017c troch\u0119 p\u00f3\u017ano, bo \u015blady w wi\u0119kszo\u015bci zosta\u0142y pewnie zatarte i zniszczone. Jest wiele dowod\u00f3w na to, \u017ce chyba tak si\u0119 dzieje. Powiem kr\u00f3tko, je\u015bli kto\u015b pos\u0105dzi\u0142by mnie o kradzie\u017c, to gdybym nie mia\u0142 nic do ukrycia, otworzy\u0142bym mieszkanie, wpu\u015bci\u0142bym go do \u015brodka, m\u00f3wi\u0105c: „Szukaj”. Tutaj jednak jest co\u015b niezrozumia\u0142ego. Kwestia zamachu powinna by\u0107 badana natychmiast, jako pierwsza, i dopiero p\u00f3\u017aniej powinno si\u0119 bada\u0107 pozosta\u0142e ewentualne przyczyny. S\u0105dz\u0119, \u017ce po wnikliwym \u015bledztwie – w zakresie wykluczenia zamachu i awarii samolotu Tu-154M oraz urz\u0105dze\u0144 pilota\u017cowo-nawigacyjnych na jego pok\u0142adzie i naziemnych urz\u0105dze\u0144 nawigacyjnych na lotnisku, mo\u017cna by dopiero doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce najbardziej prawdopodobn\u0105 przyczyn\u0105 katastrofy by\u0142 splot tragicznych zbieg\u00f3w okoliczno\u015bci, w tym przede wszystkim b\u0142\u0119dne dzia\u0142anie kontrolera precyzyjnego podej\u015bcia do l\u0105dowania.<\/p>\r\n

Zna\u0142 Pan za\u0142og\u0119 tupolewa? <\/strong><\/p>\r\n

– Nie, zna\u0142em starszych dow\u00f3dc\u00f3w, z tymi m\u0142odymi nie mia\u0142em kontaktu. Zawsze jednak uwa\u017ca\u0142em, \u017ce 13. pu\u0142k, p\u00f3\u017aniej 13. eskadra i 36. pu\u0142k to jednostki najlepiej wyszkolone do lot\u00f3w zagranicznych i operacyjno-us\u0142ugowych. Nie by\u0142o lepszych jednostek. My\u015bmy si\u0119 od nich uczyli, dlatego nie wierz\u0119, \u017ce za\u0142oga Tu-154M by\u0142a niewyszkolona. M\u00f3wi si\u0119 dzi\u015b, \u017ce nie by\u0142o szkole\u0144, \u017ce na symulatory nie je\u017cd\u017cono. To co, piloci nie chcieli si\u0119 szkoli\u0107? Prosz\u0119 pana, je\u015bli symulator Tu-154M w Federacji Rosyjskiej nie jest uzbrojony w elektronik\u0119, jaka znajduje si\u0119 w polskim samolocie, kt\u00f3ry jest w wyposa\u017ceniu specpu\u0142ku, je\u015bli jest w tupolewie du\u017co wi\u0119cej nowoczesnych urz\u0105dze\u0144 ni\u017c na tym symulatorze, to po co jecha\u0107 \u0107wiczy\u0107 na nim? Co daje takie szkolenie? Jeszcze raz podkre\u015blam, \u017ce ze zdziwieniem przyj\u0105\u0142em o\u015bwiadczenie pana ministra Millera na konferencji prasowej z 12 stycznia 2011 r., \u017ce nie b\u0119dzie polemizowa\u0142 z MAK na temat skandalicznych zarzut\u00f3w pod adresem strony polskiej w zakresie przyczyn katastrofy. To niewybaczalny b\u0142\u0105d. Uwa\u017cam, \u017ce na bie\u017c\u0105co, w czasie rosyjskiej konferencji prasowej pani gen. Tatiany Anodiny, nale\u017ca\u0142o s\u0142ownie zwalcza\u0107 haniebne i fa\u0142szywe jej zarzuty. Nale\u017ca\u0142o pokaza\u0107 si\u0142\u0119 ca\u0142ej sekwencji polskich argument\u00f3w, a nie argument si\u0142y, jak to zrobi\u0142a pani Anodina i jej ekipa.<\/p>\r\n

Rz\u0105d nie chcia\u0142 psu\u0107 \u015bwietnych relacji z Moskw\u0105. <\/strong><\/p>\r\n

– Wracaj\u0105c jeszcze do lotu z panem prezydentem z 10 kwietnia ub.r., to powinien by\u0107 wcze\u015bniej zrobiony rekonesans tego lotniska, powinno zosta\u0107 ono sprawdzone przez s\u0142u\u017cby polskie, kt\u00f3re powinny zapozna\u0107 si\u0119 ze sprz\u0119tem naziemnym, jaki by\u0142 na Siewiernym. Mo\u017cna nawet by\u0142o zda\u0107 tam egzamin, \u017ceby zobaczy\u0107, jak wszystko wygl\u0105da, w razie potrzeby doposa\u017cy\u0107 sprz\u0119t naziemny, je\u015bli by\u0142aby taka potrzeba. Powiem wi\u0119cej, powinno si\u0119 tam wys\u0142a\u0107 naszych kontroler\u00f3w do sprowadzania naszego samolotu. Amerykanie by sobie nie pozwolili na to, co zasz\u0142o.<\/p>\r\n

Sugeruje Pan, \u017ce Polacy, nie Rosjanie, powinni na Siewiernym sprowadza\u0107 Tu-154M. To w og\u00f3le mo\u017cliwe?<\/strong><\/p>\r\n

– Tak. Gdybym to ja odpowiada\u0142 za tak wa\u017cny lot, wys\u0142a\u0142bym na rekonesans swoj\u0105 za\u0142og\u0119, swoich kontroler\u00f3w. Gdy u nas odbywa\u0142y si\u0119 np. jakie\u015b \u0107wiczenia, cz\u0119sto na wie\u017cy by\u0142 francuski, niemiecki czy ameryka\u0144ski kontroler, kt\u00f3ry aktywnie uczestniczy\u0142 w sprowadzaniu samolotu. A bywa\u0142o te\u017c, \u017ce sam go sprowadza\u0142. Jeszcze zanim weszli\u015bmy do NATO, by\u0142y bardzo liczne kontakty mi\u0119dzynarodowe, a nie mieli\u015bmy kontroler\u00f3w precyzyjnego podej\u015bcia do l\u0105dowania, kt\u00f3rzy mieliby uprawnienia do sprowadzenia obcych statk\u00f3w powietrznych. Co robili\u015bmy? „Wypo\u017cyczali\u015bmy” ich z Agencji Ruchu Lotniczego albo z zagranicy. Cz\u0119sto nasi kontrolerzy pracowali pod kontrol\u0105 tych ludzi.<\/p>\r\n

Nie jest Pan ju\u017c zm\u0119czony m\u00f3wieniem o Smole\u0144sku? Teza „do\u015b\u0107 ju\u017c tematu Smole\u0144ska” sta\u0142a si\u0119 ostatnio bardzo popularna. <\/strong><\/p>\r\n

– Ale\u017c sk\u0105d. Dop\u00f3ki nie wyja\u015bnimy sprawy do ko\u0144ca, tego tematu nie mo\u017cna od\u0142o\u017cy\u0107, bo poszed\u0142by w zapomnienie. Musz\u0119 tu odnie\u015b\u0107 si\u0119 do odpowiedzialno\u015bci, jaka spoczywa na organizatorach tego lotu. Wielk\u0105 win\u0119 ponosi tu MON poprzez restrukturyzacj\u0119, kt\u00f3ra polega\u0142a nie na polepszeniu, tylko na likwidacji etat\u00f3w. A powinno by\u0107 odwrotnie. Restrukturyzacja powinna polega\u0107 nie na redukcji, tylko na usprawnianiu struktur do dzia\u0142ania. Je\u015bli s\u0105 jakie\u015b zb\u0119dne kom\u00f3rki organizacyjne, to powinno si\u0119 je zlikwidowa\u0107, a do\u0142o\u017cy\u0107 ludzi do bardzo wa\u017cnych wydzia\u0142\u00f3w, jak nawigacja, zastosowanie bojowe, lotnictwo bojowe, bo tam naprawd\u0119 jest bardzo ci\u0119\u017cka i odpowiedzialna praca. Ilo\u015b\u0107 stanowisk powinna wynika\u0107 z zada\u0144, kt\u00f3re si\u0119 wykonuje. Na podstawie zada\u0144 buduje si\u0119 odpowiednie kom\u00f3rki organizacyjne i w nich dopiero ustala ilo\u015b\u0107 etat\u00f3w.<\/p>\r\n

Jak w rzeczywisto\u015bci wygl\u0105da\u0142a restrukturyzacja Si\u0142 Powietrznych?<\/strong><\/p>\r\n

– W dow\u00f3dztwie, jak w ka\u017cdej jednostce, s\u0105 kom\u00f3rki bardziej i mniej wa\u017cne. W\u015br\u00f3d tych szczeg\u00f3lnie wa\u017cnych jest m.in. Oddzia\u0142 Zabezpieczenia Szkolenia Lotniczego, w kt\u00f3rym jest Wydzia\u0142 Nawigacji. Ten wydzia\u0142 odpowiada bezpo\u015brednio przed prokuratur\u0105 za ka\u017cd\u0105 wydan\u0105 komend\u0119, przygotowanie samolotu, sprz\u0119tu, map do lotu itd. S\u0105 te\u017c wydzia\u0142y mniej wa\u017cne, jak np. wydzia\u0142 wczas\u00f3w i turystyki. Jednak szef tego wydzia\u0142u mia\u0142 tyle samo etat\u00f3w, za\u0142\u00f3\u017cmy pi\u0119\u0107, i takie samo uposa\u017cenie, co szef wydzia\u0142u nawigacji. Gdy przychodzi\u0142a z g\u00f3ry decyzja o likwidacji np. 10 proc. stanowisk, redukowano je po r\u00f3wno w wydzia\u0142ach. Jak wezm\u0105 dw\u00f3ch z wydzia\u0142u wczas\u00f3w i turystyki czy ochrony \u015brodowiska, nic si\u0119 nie stanie, ale gdy zabierze si\u0119 dwie osoby z wydzia\u0142u nawigacji, gdzie jest tak pot\u0119\u017cna odpowiedzialno\u015b\u0107 za bezpiecze\u0144stwo lot\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c ludzi na ziemi, i zostaj\u0105 tylko trzy osoby, co one zrobi\u0105 w kwestii przygotowania za\u0142ogi do lot\u00f3w zagranicznych z prezydentem i ich zabezpieczenia? Przecie\u017c tutaj powinno si\u0119 skupi\u0107 na najdrobniejszych elementach.<\/p>\r\n

Wotum nieufno\u015bci dla ministra Bogdana Klicha przepad\u0142o jednak w Sejmie. <\/strong><\/p>\r\n

– Bogdan Klich jest lekarzem, a lekarz powinien zaj\u0105\u0107 si\u0119 leczeniem, a nie dowodzeniem Si\u0142ami Zbrojnymi. Owszem, ministrem obrony powinna by\u0107 osoba cywilna, to powinien by\u0107 kto\u015b, kto ma poj\u0119cie o wojsku, po sko\u0144czonych studiach wojskowych i z odpowiednim do\u015bwiadczeniem. Minister Klich ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 za ci\u0119cie nak\u0142ad\u00f3w finansowych na wojsko. A przecie\u017c na bezpiecze\u0144stwie nie mo\u017cna robi\u0107 oszcz\u0119dno\u015bci. Teraz struktury si\u0119 zmieni\u0142y, te funkcje, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0142 g\u0142\u00f3wny nawigator, przej\u0119\u0142a s\u0142u\u017cba ruchu lotniczego. Nie wiem, jakich oni w tej chwili maj\u0105 specjalist\u00f3w, bo od siedmiu lat nie jestem w wojsku, ale wiem, \u017ce kto\u015b po kierunku ruch lotniczy nie jest w stanie sprawdzi\u0107, jak za\u0142oga jest przygotowana do danej misji. Wiem tak\u017ce, \u017ce nasza armia jest za ma\u0142a, nie ma nawet stu tysi\u0119cy. Widzimy, co si\u0119 obecnie dzieje na \u015bwiecie, jak wygl\u0105da dzi\u015b sytuacja mi\u0119dzynarodowa, nie widz\u0119 jednak \u017cadnego szkolenia rezerw. W sytuacji gdy zlikwidowana jest s\u0142u\u017cba zasadnicza, te rezerwy powinno si\u0119 gdzie\u015b ca\u0142y czas szkoli\u0107. Nie daj Bo\u017ce, w razie jakiego\u015b konfliktu, gdy zginie \u017co\u0142nierz, kto go zast\u0105pi?<\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Je\u015bli prawd\u0105 jest, \u017ce kto\u015b wyda\u0142 nakaz zamkni\u0119cia ust \u017co\u0142nierzom w sprawie katastrofy smole\u0144skiej, to apeluj\u0119 do wy\u017cszych dow\u00f3dc\u00f3w rodzaj\u00f3w Si\u0142 Zbrojnych, ministr\u00f3w MON i MSWiA, szefa rz\u0105du RP i zwierzchnika Si\u0142 Zbrojnych o jego niezw\u0142oczne wycofanie. Z p\u0142k. rez. dr. Stanis\u0142awem Lig\u0119z\u0105, szefem Wydzia\u0142u Nawigacji – S\u0142u\u017cby Nawigatorskiej w Dow\u00f3dztwie Wojsk Lotniczych i Obrony […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[139],"tags":[137],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38163"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38163"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38163\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}