{"id":37973,"date":"2011-05-17T22:56:14","date_gmt":"2011-05-18T03:56:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=37973"},"modified":"2011-05-17T15:01:19","modified_gmt":"2011-05-17T20:01:19","slug":"wchodzil-katowal-i-zarzadzal-karcer-proces-ubeckiego-sadysty-tadeusz-m-pluzanski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=37973","title":{"rendered":"Wchodzi\u0142, katowa\u0142 i zarz\u0105dza\u0142 karcer. Proces ubeckiego sadysty – Tadeusz M. P\u0142u\u017ca\u0144ski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Wchodzi\u0142, katowa\u0142 i zarz\u0105dza\u0142 karcer. Przed warszawskim s\u0105dem trwa od p\u00f3\u0142 roku proces Jerzego K\u0119dziory, ubeckiego sadysty z Mokotowa i Miedzeszyna<\/em><\/strong><\/p>\r\n

– Jako cz\u0142owiek sk\u0142adam najg\u0142\u0119bsze ubolewanie z powodu tego, co si\u0119 sta\u0142o, \u017ce przez tyle lat Wac\u0142aw Sikorski siedzia\u0142 w wi\u0119zieniu i prawdopodobnie doznawa\u0142 tam cierpie\u0144. Jednak ani jedno, ani drugie nie jest zwi\u0105zane z moj\u0105 osob\u0105, ani moj\u0105 prac\u0105 – tak\u0105 deklaracj\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142 Jerzy K\u0119dziora przed warszawskim s\u0105dem podczas swojego procesu.<\/strong><\/p>\r\n

Poza tym by\u0142y ju\u017c same k\u0142amstwa. K\u0119dziora zeznawa\u0142: – Z W\u0142adys\u0142awem Jedli\u0144skim prowadzi\u0142em prac\u0119 rozpoznawcz\u0105. Dosta\u0142em informacje, \u017ce istnieje kom\u00f3rka wywiadowcza Marta, a przy niej grupa zbrojna – boj\u00f3wka, kt\u00f3ra z polecenia kierownictwa WiN przygotowywa\u0142a zamachy na osoby z kierownictwa partii i pa\u0144stwa. Kolejne moje przes\u0142uchania Jedli\u0144skiego potwierdza\u0142y to. Przez dwa miesi\u0105ce tym byli\u015bmy zaj\u0119ci z panem Jedli\u0144skim.<\/p>\r\n

Teraz o Wac\u0142awie Sikorskim: – Powiedziano mi, \u017ce by\u0142 \u0142\u0105cznikiem z terenu Warszawy o kryptonimie Wis\u0142a. Sprawdzi\u0142o si\u0119 tylko, \u017ce \u0142\u0105cz\u0105 go z Jedli\u0144skim zwi\u0105zki rodzinne. Sikorski sam prosi\u0142, \u017ceby do protoko\u0142u dodawa\u0107 szczeg\u00f3\u0142y. Przes\u0142uchiwa\u0142em go dwa razy – 17 i 20 wrze\u015bnia 1948 r. Nie znalaz\u0142em niczego, co by potwierdzi\u0142o jego zwi\u0105zki z nielegaln\u0105 organizacj\u0105 WiN.<\/p>\r\n

Syndrom Miedzeszyna<\/strong><\/p>\r\n

– Do dzi\u015b mam syndrom Miedzeszyna – ci\u0105gn\u0105\u0142 K\u0119dziora. – Ta praca by\u0142a sprzeczna z moim poczuciem sprawiedliwo\u015bci. W 1955 r. zosta\u0142em aresztowany, a w 1956 r. skazany za stosowanie przymusu w Miedzeszynie. Ale ja \u017cadnych przest\u0119pstw nie pope\u0142ni\u0142em. To skutek propagandy, kt\u00f3ra by\u0142a wtedy w mediach. Po rewelacjach \u015awiat\u0142y by\u0142em jedyn\u0105 osob\u0105 – oficerem w stopniu majora, kt\u00f3ra ujawni\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Miedzeszynie. Broni\u0105c si\u0119 przed kar\u0105 \u015bmierci, przyj\u0105\u0142em na siebie wszystkie czyny, w tym \u015bmier\u0107 p\u0142k. Dobrzy\u0144skiego. Dosta\u0142em trzy lata wi\u0119zienia. W 1956 r. S\u0105d Najwy\u017cszy umorzy\u0142 spraw\u0119, dlatego nie mam w aktach, \u017ce by\u0142em skazany. Wieloletnie krzywdy Jedli\u0144skiego i Sikorskiego zosta\u0142y skupione na mojej osobie. Nie wiem, dlaczego. Dalsz\u0105 prac\u0119 zawodow\u0105 zawdzi\u0119czam tylko sobie, a \u0142atwo nie by\u0142o. Wsz\u0119dzie ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 za mn\u0105 sprawa Miedzeszyna. Wsz\u0119dzie mnie represjonowano, degradowano, dla pracodawc\u00f3w by\u0142em tylko kryminalist\u0105. Dzisiejsze oskar\u017cenia wynikaj\u0105 z tamtej propagandy – ujawnienia mojego nazwiska i zezna\u0144 sk\u0142adanych w moim procesie karnym. To powtarza dzi\u015b IPN i media.<\/p>\r\n

„Potrafi\u0142em rozmawia\u0107”<\/strong><\/p>\r\n

Pytania K\u0119dziorze zacz\u0119\u0142a zadawa\u0107 prokuratorka IPN:<\/p>\r\n

– Jak post\u0119powano z zatrzymanymi? Jakie by\u0142y kolejne etapy procedury?
– Nie znam szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. By\u0142em oficerem \u015bledczym, a nie cz\u0142onkiem grupy dokonuj\u0105cej zatrzyma\u0144. Wykorzystywano mnie g\u0142\u00f3wnie do wst\u0119pnych rozpozna\u0144, nie prowadzi\u0142em \u017cadnej sprawy do ko\u0144ca, poniewa\u017c zosta\u0142em oddelegowany do Miedzeszyna. Na Mokotowie nie mieli\u015bmy \u017cadnego pokoju przes\u0142ucha\u0144. Pracowa\u0142em w celi wi\u0119ziennej, tylko zamiast \u0142\u00f3\u017cka by\u0142 tam stolik i krzes\u0142a. Spisywane by\u0142o ka\u017cde s\u0142owo, wszystko sz\u0142o do protoko\u0142u przes\u0142uchania.
– Dlaczego zosta\u0142 pan wybrany do pracy w Miedzeszynie?
– Nie wiem. Prawdopodobnie dlatego, \u017ce dostrze\u017cono, \u017ce potrafi\u0142em rozmawia\u0107 w trudnych, z\u0142o\u017conych sprawach. Prawdopodobnie zauwa\u017cono te\u017c, \u017ce jestem synem cz\u0142onka KPP.
– Czy pisa\u0142 pan regulamin Miedzeszyna?
– T\u0142umaczy\u0142em tylko regulamin, kt\u00f3ry przygotowa\u0142 radziecki pu\u0142kownik, bo zna\u0142em rosyjski.
– Kto to jest Aleksander Gierczyk?
– 24 lutego br. b\u0119d\u0119 przes\u0142uchiwany w tej sprawie w IPN. To odr\u0119bne post\u0119powanie.
– Jak przes\u0142uchiwa\u0142 pan Dobrzy\u0144skiego?
– Tym zajmowa\u0142 si\u0119 s\u0105d w latach 50. Dobrzy\u0144ski zmar\u0142 na cukrzyc\u0119, mimo \u017ce mia\u0142 sta\u0142\u0105 opiek\u0119 lekarza.
– Dlaczego Sikorski twierdzi, \u017ce pan go bi\u0142?
– Nie wiem, to pytanie nie do mnie.<\/p>\r\n

Przes\u0142uchiwa\u0142em pana Dekutowskiego<\/strong><\/p>\r\n

W dalszej cz\u0119\u015bci pytania K\u0119dziorze zadawa\u0142a mecenas Izabela Skorupka, pe\u0142nomocnik oskar\u017cyciela posi\u0142kowego Wac\u0142awa Sikorskiego.<\/p>\r\n

– Czy by\u0142 pan cz\u0142onkiem grupy specjalnej?
– Dyrektor m\u00f3wi\u0142 – o 10.00 mamy by\u0107 na dole i jechali\u015bmy. Nie by\u0142em cz\u0142onkiem \u017cadnej nielegalnej organizacji. Przed i po Miedzeszynie by\u0142em oficerem \u015bledczym. Cz\u0142onkiem grupy do spraw odchylenia prawicowo-nacjonalistycznego.
– Co nale\u017ca\u0142o do pana kompetencji w pracy?
– Prowadzenie przes\u0142ucha\u0144.
– Czy stosowa\u0142 pan karcer?
– Nie. Wiem, \u017ce takie miejsce by\u0142o, ale nie mia\u0142em z tym nic wsp\u00f3lnego.
– Czy m\u00f3wi co\u015b panu nazwisko Dekutowski?
– Tak, przes\u0142uchiwa\u0142em pana Dekutowskiego. Celem przes\u0142uchania zatrzymanych cz\u0142onk\u00f3w WiN zosta\u0142em wys\u0142any do B\u0119dzina, bo grupa WiN-owc\u00f3w zosta\u0142a zatrzymana na po\u0142udniu, przy pr\u00f3bie przekraczania granicy.
– A Bzymek-Strza\u0142kowski?
– Przes\u0142uchiwa\u0142em go w Krakowie.
– Zna\u0142 pan Fejgina?
– Fejgina zna\u0142em. Aresztowa\u0142 mnie i przes\u0142uchiwa\u0142 razem z wiceszefem MBP Romkowskim.
– A R\u00f3\u017ca\u0144skiego?
– By\u0142 moim prze\u0142o\u017conym od 1945 roku.
– Humer?
– Oczywi\u015bcie, \u017ce zna\u0142em, by\u0142 zast\u0119pc\u0105 R\u00f3\u017ca\u0144skiego.
– Chimczak?
– Zosta\u0142em oddelegowany razem z nim do B\u0119dzina.<\/p>\r\n

Dokona\u0142em zdrady stanu<\/strong><\/p>\r\n

Na ko\u0144cu g\u0142os oddano adwokatowi K\u0119dziory:<\/p>\r\n

– Kiedy pan ujawni\u0142 metody stosowane w Miedzeszynie?
– W 1955 r., na kilkana\u015bcie dni przed moim aresztowaniem. Na zebraniu partyjnym aktywu kierowniczego funkcjonariuszy urz\u0119du bezpiecze\u0144stwa ujawni\u0142em fakt stosowania niedozwolonych metod. Wytyczne pochodzi\u0142y od Bieruta i by\u0142y wykonywane przez Romkowskiego i R\u00f3\u017ca\u0144skiego. Wywo\u0142a\u0142o to wielkie poruszenie. Od razu zawieziono mnie do wydzia\u0142u \u015bledczego MBP, gdzie wszystko powt\u00f3rzy\u0142em. Pytali mnie, dlaczego rozpowszechniam informacje obci\u0105\u017caj\u0105ce R\u00f3\u017ca\u0144skiego i Romkowskiego. Wykorzystano mnie do rozgrywek w partii. To by\u0142 pocz\u0105tek dezawuowania mnie i oczerniania, \u017ce bi\u0142em wszystkich. To trwa do dzi\u015b. P\u00f3\u0142 roku sp\u0119dzi\u0142em w MUBP w Pa\u0142acu Mostowskich. Za zab\u00f3jstwo grozi\u0142a mi kara \u015bmierci. R\u00f3\u017ca\u0144ski postawi\u0142 wniosek o s\u0105d dla mnie za zab\u00f3jstwo Dobrzy\u0144skiego. Dokona\u0142em zdrady stanu i zdrady s\u0142u\u017cb specjalnych tamtego pa\u0144stwa.<\/p>\r\n

Wysoki, w oficerkach<\/strong><\/p>\r\n

Niewiele brakowa\u0142o, aby proces brutalnego \u015bledczego MBP Jerzego K\u0119dziory zosta\u0142 zablokowany. Starania obro\u0144cy ubeka szcz\u0119\u015bliwie spe\u0142z\u0142y jednak na niczym. S\u0105d zgodzi\u0142 si\u0119 nawet na rejestrowanie rozprawy, ale ju\u017c nie na upublicznianie wizerunku oskar\u017conego, co zinterpretowa\u0142 jako ca\u0142kowity zakaz… filmowania K\u0119dziory, bo „nie jest w stanie skontrolowa\u0107, co trafi do publicznego przekazu”. Potem przez kilka godzin zeznawali poszkodowani – Wac\u0142aw Sikorski i Maria Jedli\u0144ska-Adamus.<\/p>\r\n

Wac\u0142aw Sikorski – \u0142\u0105czno\u015bciowiec po szkole oficerskiej w Krakowie – m\u00f3wi\u0142, \u017ce 28 lipca 1948 r. zosta\u0142 aresztowany podst\u0119pnie przez GZI. Najpierw trafi\u0142 na ul. Oczki, potem do MBP na Koszykow\u0105, a nast\u0119pnie na Rakowieck\u0105: – Zosta\u0142em osadzony w Pawilonie X na oddziale XI. Szybko zacz\u0119\u0142y si\u0119 przes\u0142uchania, pocz\u0105tkowo m\u0119czyli mnie „tylko” psychicznie. Kazali mi siedzie\u0107 na sedesie, pu\u015bcili mocne \u015bwiat\u0142o w oczy tak, \u017ce nie widzia\u0142em dobrze \u015bledczego. Zauwa\u017cy\u0142em jednak, \u017ce zawsze by\u0142 po cywilnemu. Podczas ka\u017cdego „posiedzenia” musia\u0142em po 3-4 razy opowiada\u0107 \u017cyciorys. Kiedy za kt\u00f3rym\u015b razem zaoponowa\u0142em, \u017ce \u017cyciorys ju\u017c opowiada\u0142em, \u015bledczy zacz\u0105\u0142 wyzywa\u0107 mnie od szpieg\u00f3w, zdrajc\u00f3w, krzycze\u0107, \u017ce zdradzi\u0142em sw\u00f3j kraj i sojusznik\u00f3w. Da\u0142 mi co\u015b do podpisania. Odm\u00f3wi\u0142em.<\/p>\r\n

Ten cywil przes\u0142uchiwa\u0142 mnie 2-3 razy w tygodniu. M\u00f3wi\u0142 mi: „Ty jeste\u015b m\u0142ody, ja nawet ciebie polubi\u0142em, mnie ciebie szkoda. Ale ja ci radz\u0119, podpisz pismo, bo przyjdzie tu kapitan K\u0119dziora, kt\u00f3remu nikt nigdy nie odm\u00f3wi\u0142 podpisu. Odbije ci nerki i zdechniesz w wi\u0119zieniu. A tak masz szans\u0119, \u00bbdych\u0119\u00ab wytrzymasz i zobaczysz rodzin\u0119”. Odm\u00f3wi\u0142em podpisania. Wtedy w drzwiach stan\u0105\u0142 major, wysoki, w oficerkach. Spyta\u0142: „M\u00f3wi, ili niet?”. „Nie m\u00f3wi” – odpowiedzia\u0142 \u015bledczy. Na to major: „To zr\u00f3bcie tak, \u017ceby z niego polecia\u0142o, jak z tego kalifiora [kaloryfera, kt\u00f3ry przecieka\u0142 – TMP]. Kiedy major wyszed\u0142, \u015bledczy powiedzia\u0142: „S\u0142ysza\u0142e\u015b, co m\u00f3wi\u0142 major Serkowski. Odsy\u0142am ci\u0119 do celi na dwie godziny, \u017ceby\u015b si\u0119 zastanowi\u0142”.<\/p>\r\n

To jest po panu K\u0119dziorze<\/strong><\/p>\r\n

Po pewnym czasie zaprowadzili mnie ponownie na przes\u0142uchanie – ci\u0105gn\u0105\u0142 dalej Wac\u0142aw Sikorski. – „Przemy\u015bla\u0142e\u015b?” – spyta\u0142 \u015bledczy. Przemy\u015bla\u0142em i nic nie b\u0119d\u0119 podpisywa\u0142, bo to nieprawda. Wtedy \u015bledczy wsta\u0142. Po raz pierwszy mog\u0142em zobaczy\u0107 jego twarz. Zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do stra\u017cnika: „Popro\u015bcie kapitana K\u0119dzior\u0119”. Do pokoju wszed\u0142 cz\u0142owiek w mundurze, w oficerkach. Mia\u0142 w r\u0119ku jaki\u015b dr\u0105g (potem przynosi\u0142 co\u015b gumowego). Spyta\u0142 mnie: „Taki, nie taki, job twoju ma\u0107, podpiszesz?”. „Nie podpisz\u0119”. Pr\u00f3bowa\u0142em mu wyt\u0142umaczy\u0107, \u017ce jestem niewinny, \u017ce jako oficer mia\u0142em dobr\u0105 opini\u0119. A on na to: „Ka\u017cdy szpieg ma dobr\u0105 opini\u0119”.<\/p>\r\n

Ca\u0142y czas siedzia\u0142em na sedesie. W ko\u0144cu K\u0119dziora podszed\u0142 do mnie i zn\u00f3w spyta\u0142: „Podpiszesz?”. Ja na to, \u017ce nie. Wtedy zacz\u0105\u0142 mnie kopa\u0107 w lewy po\u015bladek. Nie wiedzia\u0142em, o co chodzi. Po ilu\u015b kopni\u0119ciach chyba si\u0119 zdenerwowa\u0142: „Nie widzisz, o co ci\u0119 prosz\u0119?”. „Przecie\u017c pan mnie o nic nie prosi\u0142”. „Posu\u0144 si\u0119” – rozkaza\u0142, co oznacza\u0142o, \u017ce mam przesun\u0105\u0107 si\u0119 na kraw\u0119d\u017a miski klozetowej. Jeszcze kopn\u0105\u0142 mnie par\u0119 razy. Praw\u0105 nog\u0119 postawi\u0142 tam, gdzie wcze\u015bniej siedzia\u0142em. Pochyli\u0142 si\u0119: „Podpiszesz, taka twoja ma\u0107?”. „Nie”. Otwart\u0105 r\u0119k\u0105 hukn\u0105\u0142 mnie w lewe ucho. O, tu… – Wac\u0142aw Sikorski pokaza\u0142 s\u0119dzinie aparat przy uchu. – Do dzi\u015b s\u0142abo s\u0142ysz\u0119. To jest po panu K\u0119dziorze.<\/p>\r\n

K\u0119dziora kaza\u0142 mi stan\u0105\u0107 twarz\u0105 do \u015bciany. „Jeszcze bli\u017cej” – krzycza\u0142. – „B\u0119dziesz szatkowa\u0142 kapust\u0119”. Kaza\u0142 mi robi\u0107 przysiady. Nie mog\u0142em, bo sta\u0142em tu\u017c przy \u015bcianie, a on jeszcze dociska\u0142 mi do niej g\u0142ow\u0119. Jeszcze czym\u015b uderzy\u0142 mnie w plecy. Wtedy odezwa\u0142 si\u0119 \u015bledczy, kt\u00f3ry ca\u0142y czas siedzia\u0142 za sto\u0142em: „Ja b\u0119d\u0119 uderza\u0142 palcami w st\u00f3\u0142, a ty w takt b\u0119dziesz robi\u0142 przysiady”. Nie by\u0142em w stanie si\u0119 podnie\u015b\u0107 i K\u0119dziora zacz\u0105\u0142 kopa\u0107 mnie po nerkach. \u0179\u0105danie przysiad\u00f3w i kopanie K\u0119dziory powt\u00f3rzy\u0142o si\u0119 jeszcze par\u0119 razy. Wyszli\u015bmy z pokoju przes\u0142ucha\u0144. K\u0119dziora sprowadza\u0142 mnie po schodach na d\u00f3\u0142, ca\u0142y czas kopi\u0105c. „W \u015bwi\u0105tyni dumania wszystko sobie przypomnisz”. Trafi\u0142em do karca. Tu przej\u0105\u0142 mnie starszy stra\u017cnik Szyma\u0144ski, kt\u00f3ry kaza\u0142 mi si\u0119 rozbiera\u0107, a potem czo\u0142ga\u0107 przez niewielk\u0105 szczelin\u0119 przy ziemi. Nagi znalaz\u0142em si\u0119 na betonowej posadzce, w ka\u0142u\u017cy ludzkiego moczu. Musz\u0119 powiedzie\u0107 wysokiemu s\u0105dowi – ja tam p\u0142aka\u0142em jak dziecko.<\/p>\r\n

Dostaniesz KS<\/strong><\/p>\r\n

Zn\u00f3w \u015bledztwo. Zn\u00f3w przes\u0142uchiwa\u0142 ten po cywilnemu. Gdy odmawia\u0142em podpisu, zjawia\u0142 si\u0119 kapitan K\u0119dziora. Dwa, trzy razy na jego polecenie znalaz\u0142em si\u0119 w karcu. Po kilku takich „posiedzeniach” zacz\u0105\u0142em podpisywa\u0107 wszystko. Ba\u0142em si\u0119, \u017ce mnie zabij\u0105. Ale zacz\u0105\u0142em te\u017c straszy\u0107 K\u0119dzior\u0119: – Panie kapitanie, przecie\u017c b\u0119dzie jaka\u015b sprawa, ja w s\u0105dzie powiem, \u017ce pan mnie bi\u0142, kopa\u0142, zn\u0119ca\u0142 si\u0119, wszystko odwo\u0142am. Wtedy wpad\u0142 w jaki\u015b trans, przes\u0142uchiwa\u0142 mnie coraz brutalniej. Kiedy\u015b tak r\u0105bn\u0105\u0142 mnie w ty\u0142 g\u0142owy, \u017ce upad\u0142em nosem na \u015bcian\u0119. Do dzi\u015b mam uszkodzon\u0105 przegrod\u0119 nosa. „Ty jeste\u015b oficer? Ty jeste\u015b ch.., a nie oficer. Na mnie w s\u0105dzie mo\u017cesz m\u00f3wi\u0107 wszystko. Wyrok to ja tu pisz\u0119, a tam tylko ci odczytaj\u0105. Nawet mog\u0119 ci powiedzie\u0107, jaki b\u0119dziesz mia\u0142 wyrok”. Za co? – spyta\u0142em. „Za to, co ja napisz\u0119. Masz KS”. A co to? – nie zrozumia\u0142em. Kara \u015bmierci.<\/p>\r\n

W celi siedzia\u0142em razem z Wojciechem Zieli\u0144skim, naczelnym dyrektorem LOT. Tak go t\u0142ukli, \u017ce musia\u0142 potem dostawa\u0107 zastrzyki. „Chrystusa udajesz?” – \u015bmiali si\u0119 z jego zarostu, ale jak mia\u0142 si\u0119 ogoli\u0107?<\/p>\r\n

Adam Gajdek na skutek tortur podci\u0105\u0142 sobie \u017cy\u0142y, ale go odratowali. Pan K\u0119dziora na pewno go zna – tu Wac\u0142aw Sikorski odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 w stron\u0119 K\u0119dziory. – Gajdka rozstrzelali na Mokotowie. Po wyj\u015bciu z wi\u0119zienia pozna\u0142em jego dzieci.
Pewnego dnia wyprowadzili mnie z celi. – Franciszek Rafa\u0142owski, prokurator – przedstawi\u0142 si\u0119 m\u0119\u017cczyzna w mundurze. – Podpiszcie dokument, \u015bledztwo zosta\u0142o zako\u0144czone. Odpowiedzia\u0142em, \u017ce nie podpisz\u0119, bo by\u0142em bity. Wymieni\u0142em nazwisko K\u0119dziory. Prokurator Rafa\u0142owski na to: „Obci\u0105\u017cacie resort bezpiecze\u0144stwa, mo\u017cecie za to zosta\u0107 ukarani. B\u0119d\u0119 zmuszony wznowi\u0107 \u015bledztwo”. Przestraszy\u0142em si\u0119, bo zda\u0142em sobie spraw\u0119, \u017ce zn\u00f3w b\u0119d\u0119 mia\u0142 do czynienia z K\u0119dzior\u0105.<\/p>\r\n

S\u0119dzia R\u00f3\u017ca\u0144ski<\/strong><\/p>\r\n

Przypomnia\u0142em sobie, jak podczas jednego z przes\u0142ucha\u0144 us\u0142ysza\u0142em krzyk kobiety. „S\u0142yszysz?” – spyta\u0142 K\u0119dziora. – „A po g\u0142osie nie poznajesz?”. Nie – odpar\u0142em. „A to ta, stara k…., twoja \u017cona tak si\u0119 drze”. Dopiero p\u00f3\u017aniej uda\u0142o mi si\u0119 ustali\u0107, \u017ce to by\u0142 blef, \u017ce moja \u017cona nie zosta\u0142a aresztowana.<\/p>\r\n

W \u015bledztwie bi\u0142 mnie tylko K\u0119dziora. M\u00f3j \u015bledczy – do dzi\u015b nie wiem, jak si\u0119 nazywa – powiedzia\u0142 mi nawet kiedy\u015b: „Chyba nie masz do mnie pretensji, nawet ci\u0119 nie dotkn\u0105\u0142em”.<\/p>\r\n

„S\u0105d”. Tzw. kibl\u00f3wka – na kiblu w celi, bez udzia\u0142u prokuratora, obro\u0144cy i \u015bwiadk\u00f3w. S\u0119dziemu R\u00f3\u017ca\u0144skiemu – nie J\u00f3zefowi, tylko Romanowi m\u00f3wi\u0142em, \u017ce by\u0142em bity i zmuszany do podpisywania czego\u015b, czego nie pope\u0142ni\u0142em. S\u0119dzia do protokolanta: „Tego nie zapisywa\u0107”. O zarzutach: dzia\u0142aniu w jakiej\u015b organizacji, o kt\u00f3rej nawet nie s\u0142ysza\u0142em, dowiedzia\u0142em si\u0119 pi\u0119\u0107 minut przed „rozpraw\u0105”. Wyrok: KS.<\/p>\r\n

Na korytarzu przypadkowo spotka\u0142em koleg\u0119. „Co ty tu robisz?” – spyta\u0142 Ryszard Mo\u0144ko. „Siedz\u0119” – opowiedzia\u0142em. – A ty? „Pracuj\u0119”. Mo\u0144ko by\u0142 zast\u0119pc\u0105 Alojzego Grabickiego, naczelnika mokotowskiego wi\u0119zienia.<\/p>\r\n

„Og\u00f3lniak”. W celi siedzia\u0142o nas ponad 100 na 27 odczepianych od \u015bciany \u0142\u00f3\u017cek. Du\u017co KS-owc\u00f3w. W\u0142adys\u0142aw Si\u0142a-Nowicki (napisa\u0142 mi odwo\u0142anie od wyroku), Hieronim Dekutowski „Zapora”. Szykowali ucieczk\u0119, wydr\u0105\u017cyli dziur\u0119 w suficie celi, ale w ostatniej chwili wsypa\u0142 ich wsp\u00f3\u0142wi\u0119zie\u0144-kryminalista. Z kar\u0105 \u015bmierci siedzia\u0142em trzy miesi\u0105ce, gdy Bierut u\u0142askawi\u0142 mnie na do\u017cywocie. W wi\u0119zieniach sp\u0119dzi\u0142em w sumie osiem lat. Potem dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce zrobili mi proces zaoczny i z\u0142agodzili wyrok.<\/p>\r\n

Ju\u017c na wolno\u015bci poprosi\u0142em o akta. Odmowa. Napisa\u0142em drugi raz i dosta\u0142em zgod\u0119. Na wcze\u015bniejszym wniosku by\u0142 podpisany… Roman R\u00f3\u017ca\u0144ski.<\/p>\r\n

„Bo ja jestem stary gwardzista”<\/strong><\/p>\r\n

<\/span><\/p>\r\n

W przerwie rozprawy na korytarzu ubek K\u0119dziora opowiada\u0142, \u017ce to, co dzia\u0142o si\u0119 na sali s\u0105dowej jest potworne: – Ogl\u0105dam to jak film sensacyjny, bajk\u0119, kt\u00f3ra nie ma nic wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105. Dziennikarze te\u017c g\u0142upoty pisz\u0105, \u017ce mam wysok\u0105 emerytur\u0119 resortow\u0105, a ja przecie\u017c mam cywiln\u0105, dwa tysi\u0105ce z\u0142otych. Dlatego, \u017ce przez ca\u0142e \u017cycie ci\u0119\u017cko pracowa\u0142em. Do wszystkiego sam doszed\u0142em, bo w dzieci\u0144stwie \u017cyli\u015bmy w biedzie. Zrobi\u0142em studia. Taka kariera od robotnika do dyrektora. Zajmowa\u0142em kierownicze stanowiska w kilku firmach zagranicznych. Teraz pisz\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 o GL i AL, bo ja jestem stary gwardzista. Okresem po wyzwoleniu [po 1944 r. – TMP] si\u0119 nie zajmuj\u0119, wymaza\u0142em 10 lat \u017cycia, bo by\u0142em w\u00f3wczas szykanowany.<\/p>\r\n

Rodziny ofiar K\u0119dziory s\u0142ucha\u0142y tych wywod\u00f3w z niedowierzaniem i gorycz\u0105. Jak w III RP butny i bezkarny mo\u017ce by\u0107 stalinowski oprawca!?<\/p>\r\n

Po przerwie s\u0105d zacz\u0105\u0142 pyta\u0107 Wac\u0142awa Sikorskiego o W\u0142adys\u0142awa Jedli\u0144skiego: – To szwagier mojej mamy, wielki patriota. W \u015bledztwie by\u0142 strasznie torturowany. Wymienia\u0142 g\u0142\u00f3wnie trzy nazwiska: K\u0119dziora, Kaskiewicz i Dusza. Podczas swojego procesu odwo\u0142a\u0142 zeznania jako wymuszone pod gro\u017ab\u0105 zniszczenia rodziny.<\/p>\r\n

O katowaniu przez K\u0119dzior\u0119 opowiada\u0142 mi sam W\u0142adys\u0142aw Jedli\u0144ski, jego brat Jerzy i wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniowie na „og\u00f3lniaku”, skazani na wysokie wyroki: „Zapora”, Si\u0142a-Nowicki, Marian Go\u0142\u0119biewski, Arkadiusz Wasilewski, Edmund Tudruj. Od wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ani\u00f3w s\u0142ysza\u0142em te\u017c, \u017ce K\u0119dziora zakatowa\u0142 w Miedzeszynie Wac\u0142awa Dobrzy\u0144skiego i Kazimierza Cessanisa.<\/p>\r\n

Mieczys\u0142aw Walczak, kt\u00f3ry siedzia\u0142 z Jedli\u0144skim w jednej celi zapami\u0119ta\u0142, \u017ce przynoszono go do celi na kocu. K\u0119dziora bi\u0142 te\u017c \u017con\u0119 Jedli\u0144skiego Henryk\u0119 i jego te\u015bciow\u0105, a moj\u0105 babci\u0119 J\u00f3zef\u0119 Szwarc. Moja mama siedzia\u0142a w wi\u0119zieniu cztery lata. Do \u015bmierci musia\u0142a chodzi\u0107 w gorsecie, bo po przes\u0142uchaniach mia\u0142a uszkodzony kr\u0119gos\u0142up. Moja rodzina zosta\u0142a wywieziona do Przemkowa.<\/p>\r\n

– Dlaczego by\u0142 pan przes\u0142uchiwany w sprawie Jedli\u0144skiego? – pyta\u0142 s\u0105d.<\/p>\r\n

– Nie wiem. Nie nale\u017ca\u0142em do WiN, nie przekazywa\u0142em Jedli\u0144skiemu \u017cadnych informacji. Nasze relacje mia\u0142y tylko rodzinny charakter. M\u00f3wili\u015bmy jeszcze o \u0142\u0105czno\u015bci, bo on te\u017c by\u0142 \u0142\u0105czno\u015bciowcem.<\/p>\r\n

W tym momencie K\u0119dziora z\u0142o\u017cy\u0142 o\u015bwiadczenie: „Zeznania Wac\u0142awa Sikorskiego s\u0105 pom\u00f3wieniem. Nie stosowa\u0142em metod niezgodnych z prawem”.<\/p>\r\n

Dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142am pod wi\u0119zieniem<\/strong><\/p>\r\n

Nast\u0119pnie s\u0105d przes\u0142ucha\u0142 c\u00f3rk\u0119 W\u0142adys\u0142awa Jedli\u0144skiego, Mari\u0119 Jedli\u0144sk\u0105-Adamus: – Mia\u0142am 14 lat, gdy aresztowano ca\u0142\u0105 moj\u0105 rodzin\u0119, dziewi\u0119\u0107 os\u00f3b. Moja 16-letnia siostra trafi\u0142a na Koszykow\u0105. W mieszkaniu zrobiono kocio\u0142. Czuwa\u0142 na tym Wo\u0142kow, Rosjanin \u017cydowskiego pochodzenia. Nie wiedzia\u0142am, gdzie oni wszyscy s\u0105, gdzie ich zabrano. Zosta\u0142am sama. Przy okazji zabrali nam wszystko. O dzia\u0142alno\u015bci ojca wiedzia\u0142am tylko, \u017ce nale\u017ca\u0142 do Armii Krajowej.<\/p>\r\n

Dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142am pod wi\u0119zieniami na Rakowieckiej i Koszykowej. Tu po raz pierwszy us\u0142ysza\u0142am o K\u0119dziorze, jako najwi\u0119kszym oprawcy mojego ojca. Jego nazwisko zapisa\u0142am sobie w notatniku. Drugi raz z nazwiskiem K\u0119dziora spotka\u0142am si\u0119 w Zwi\u0105zku Wi\u0119\u017ani\u00f3w Politycznych Skazanych na Kar\u0119 \u015amierci w Okresie Re\u017cimu Komunistycznego. Z 70 \u017cyj\u0105cych os\u00f3b, tylko 11 stwierdzi\u0142o, \u017ce nie katowa\u0142 ich K\u0119dziora.<\/p>\r\n

Przez pi\u0119\u0107 lat nie wiedzia\u0142am, czy ojciec w og\u00f3le \u017cyje. Powiedzia\u0142a mi o tym dopiero osoba zwolniona z wi\u0119zienia. Po raz pierwszy zobaczy\u0142am go po o\u015bmiu latach, w 1954 roku w wi\u0119zieniu w Rawiczu. R\u00f3\u017ca\u0144ski w celi o\u015bwiadczy\u0142 ojcu, \u017ce ma kar\u0119 \u015bmierci. Rozprawa s\u0105dowa odby\u0142a si\u0119 przed Wojskowym S\u0105dem Rejonowym, gdzie dosta\u0142 do\u017cywocie. Wtedy widzia\u0142am go po raz drugi. Na wolno\u015b\u0107 wyszed\u0142 23 grudnia 1955 r.<\/p>\r\n

Potem dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce Ojciec by\u0142 torturowany za dzia\u0142alno\u015b\u0107 w WiN. Najcz\u0119\u015bciej bi\u0142 go w\u0142a\u015bnie K\u0119dziora. S\u0142ysza\u0142am te\u017c o innych oprawcach: Serkowski, Humer, Dusza, Kaskiewicz, Fejgin. By\u0142y dni, kiedy traci\u0142 przytomno\u015b\u0107 i przynoszono go do celi na kocu. Raz by\u0142 tak skatowany, \u017ce dosta\u0142 krwotoku, ca\u0142a cela by\u0142a we krwi, ale K\u0119dziora zarz\u0105dzi\u0142 karcer. Ojciec prosi\u0142 o ratunek stra\u017cnika, ale ten m\u00f3g\u0142 mu tylko przynie\u015b\u0107 szklank\u0119 wody.<\/p>\r\n

K\u0119dziora bi\u0142 go po nerkach, ca\u0142ym ciele, rozbi\u0142 mu g\u0142ow\u0119. Bi\u0142 pr\u0119tem, p\u0142askownikiem. Zapala\u0142 zapa\u0142ki i rzuca\u0142 na w\u0142osy ojca. Po \u015bmierci stwierdzono trzy krwotoki – serca, w\u0105troby i nerek. Ojciec nie doczeka\u0142 rehabilitacji. Sprawa trwa tyle lat, a dzi\u015b K\u0119dziora si\u0119 u\u015bmiecha.<\/p>\r\n

Tadeusz M. P\u0142u\u017ca\u0144ski<\/strong><\/em><\/p>\r\n

\r\n

Wchodzi\u0142, katowa\u0142 i zarz\u0105dza\u0142 karcer
Przed warszawskim s\u0105dem trwa od p\u00f3\u0142 roku proces Jerzego K\u0119dziory, ubeckiego sadysty z Mokotowa i Miedzeszyna – Tadeusz M. P\u0142u\u017ca\u0144ski<\/span><\/strong>Wchodzi\u0142, katowa\u0142 i zarz\u0105dza\u0142 karcer
Przed warszawskim s\u0105dem trwa od p\u00f3\u0142 roku proces Jerzego K\u0119dziory, ubeckiego sadysty z Mokotowa i Miedzeszyna – Tadeusz M. P\u0142u\u017ca\u0144ski<\/p>\r\n

– Jako cz\u0142owiek sk\u0142adam najg\u0142\u0119bsze ubolewanie z powodu tego, co si\u0119 sta\u0142o, \u017ce przez tyle lat Wac\u0142aw Sikorski siedzia\u0142 w wi\u0119zieniu i prawdopodobnie doznawa\u0142 tam cierpie\u0144. Jednak ani jedno, ani drugie nie jest zwi\u0105zane z moj\u0105 osob\u0105, ani moj\u0105 prac\u0105 – tak\u0105 deklaracj\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142 Jerzy K\u0119dziora przed warszawskim s\u0105dem podczas swojego procesu.<\/p>\r\n

Poza tym by\u0142y ju\u017c same k\u0142amstwa. K\u0119dziora zeznawa\u0142: – Z W\u0142adys\u0142awem Jedli\u0144skim prowadzi\u0142em prac\u0119 rozpoznawcz\u0105. Dosta\u0142em informacje, \u017ce istnieje kom\u00f3rka wywiadowcza Marta, a przy niej grupa zbrojna – boj\u00f3wka, kt\u00f3ra z polecenia kierownictwa WiN przygotowywa\u0142a zamachy na osoby z kierownictwa partii i pa\u0144stwa. Kolejne moje przes\u0142uchania Jedli\u0144skiego potwierdza\u0142y to. Przez dwa miesi\u0105ce tym byli\u015bmy zaj\u0119ci z panem Jedli\u0144skim.
Teraz o Wac\u0142awie Sikorskim: – Powiedziano mi, \u017ce by\u0142 \u0142\u0105cznikiem z terenu Warszawy o kryptonimie Wis\u0142a. Sprawdzi\u0142o si\u0119 tylko, \u017ce \u0142\u0105cz\u0105 go z Jedli\u0144skim zwi\u0105zki rodzinne. Sikorski sam prosi\u0142, \u017ceby do protoko\u0142u dodawa\u0107 szczeg\u00f3\u0142y. Przes\u0142uchiwa\u0142em go dwa razy – 17 i 20 wrze\u015bnia 1948 r. Nie znalaz\u0142em niczego, co by potwierdzi\u0142o jego zwi\u0105zki z nielegaln\u0105 organizacj\u0105 WiN.<\/p>\r\n

Syndrom Miedzeszyna<\/p>\r\n

– Do dzi\u015b mam syndrom Miedzeszyna – ci\u0105gn\u0105\u0142 K\u0119dziora. – Ta praca by\u0142a sprzeczna z moim poczuciem sprawiedliwo\u015bci. W 1955 r. zosta\u0142em aresztowany, a w 1956 r. skazany za stosowanie przymusu w Miedzeszynie. Ale ja \u017cadnych przest\u0119pstw nie pope\u0142ni\u0142em. To skutek propagandy, kt\u00f3ra by\u0142a wtedy w mediach. Po rewelacjach \u015awiat\u0142y by\u0142em jedyn\u0105 osob\u0105 – oficerem w stopniu majora, kt\u00f3ra ujawni\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Miedzeszynie. Broni\u0105c si\u0119 przed kar\u0105 \u015bmierci, przyj\u0105\u0142em na siebie wszystkie czyny, w tym \u015bmier\u0107 p\u0142k. Dobrzy\u0144skiego. Dosta\u0142em trzy lata wi\u0119zienia. W 1956 r. S\u0105d Najwy\u017cszy umorzy\u0142 spraw\u0119, dlatego nie mam w aktach, \u017ce by\u0142em skazany. Wieloletnie krzywdy Jedli\u0144skiego i Sikorskiego zosta\u0142y skupione na mojej osobie. Nie wiem, dlaczego. Dalsz\u0105 prac\u0119 zawodow\u0105 zawdzi\u0119czam tylko sobie, a \u0142atwo nie by\u0142o. Wsz\u0119dzie ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 za mn\u0105 sprawa Miedzeszyna. Wsz\u0119dzie mnie represjonowano, degradowano, dla pracodawc\u00f3w by\u0142em tylko kryminalist\u0105. Dzisiejsze oskar\u017cenia wynikaj\u0105 z tamtej propagandy – ujawnienia mojego nazwiska i zezna\u0144 sk\u0142adanych w moim procesie karnym. To powtarza dzi\u015b IPN i media.<\/p>\r\n

„Potrafi\u0142em rozmawia\u0107”<\/p>\r\n

Pytania K\u0119dziorze zacz\u0119\u0142a zadawa\u0107 prokuratorka IPN:
– Jak post\u0119powano z zatrzymanymi? Jakie by\u0142y kolejne etapy procedury?
– Nie znam szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. By\u0142em oficerem \u015bledczym, a nie cz\u0142onkiem grupy dokonuj\u0105cej zatrzyma\u0144. Wykorzystywano mnie g\u0142\u00f3wnie do wst\u0119pnych rozpozna\u0144, nie prowadzi\u0142em \u017cadnej sprawy do ko\u0144ca, poniewa\u017c zosta\u0142em oddelegowany do Miedzeszyna. Na Mokotowie nie mieli\u015bmy \u017cadnego pokoju przes\u0142ucha\u0144. Pracowa\u0142em w celi wi\u0119ziennej, tylko zamiast \u0142\u00f3\u017cka by\u0142 tam stolik i krzes\u0142a. Spisywane by\u0142o ka\u017cde s\u0142owo, wszystko sz\u0142o do protoko\u0142u przes\u0142uchania.
– Dlaczego zosta\u0142 pan wybrany do pracy w Miedzeszynie?
– Nie wiem. Prawdopodobnie dlatego, \u017ce dostrze\u017cono, \u017ce potrafi\u0142em rozmawia\u0107 w trudnych, z\u0142o\u017conych sprawach. Prawdopodobnie zauwa\u017cono te\u017c, \u017ce jestem synem cz\u0142onka KPP.
– Czy pisa\u0142 pan regulamin Miedzeszyna?
– T\u0142umaczy\u0142em tylko regulamin, kt\u00f3ry przygotowa\u0142 radziecki pu\u0142kownik, bo zna\u0142em rosyjski.
– Kto to jest Aleksander Gierczyk?
– 24 lutego br. b\u0119d\u0119 przes\u0142uchiwany w tej sprawie w IPN. To odr\u0119bne post\u0119powanie.
– Jak przes\u0142uchiwa\u0142 pan Dobrzy\u0144skiego?
– Tym zajmowa\u0142 si\u0119 s\u0105d w latach 50. Dobrzy\u0144ski zmar\u0142 na cukrzyc\u0119, mimo \u017ce mia\u0142 sta\u0142\u0105 opiek\u0119 lekarza.
– Dlaczego Sikorski twierdzi, \u017ce pan go bi\u0142?
– Nie wiem, to pytanie nie do mnie.<\/p>\r\n

Przes\u0142uchiwa\u0142em
pana Dekutowskiego<\/p>\r\n

W dalszej cz\u0119\u015bci pytania K\u0119dziorze zadawa\u0142a mecenas Izabela Skorupka, pe\u0142nomocnik oskar\u017cyciela posi\u0142kowego Wac\u0142awa Sikorskiego.
– Czy by\u0142 pan cz\u0142onkiem grupy specjalnej?
– Dyrektor m\u00f3wi\u0142 – o 10.00 mamy by\u0107 na dole i jechali\u015bmy. Nie by\u0142em cz\u0142onkiem \u017cadnej nielegalnej organizacji. Przed i po Miedzeszynie by\u0142em oficerem \u015bledczym. Cz\u0142onkiem grupy do spraw odchylenia prawicowo-nacjonalistycznego.
– Co nale\u017ca\u0142o do pana kompetencji w pracy?
– Prowadzenie przes\u0142ucha\u0144.
– Czy stosowa\u0142 pan karcer?
– Nie. Wiem, \u017ce takie miejsce by\u0142o, ale nie mia\u0142em z tym nic wsp\u00f3lnego.
– Czy m\u00f3wi co\u015b panu nazwisko Dekutowski?
– Tak, przes\u0142uchiwa\u0142em pana Dekutowskiego. Celem przes\u0142uchania zatrzymanych cz\u0142onk\u00f3w WiN zosta\u0142em wys\u0142any do B\u0119dzina, bo grupa WiN-owc\u00f3w zosta\u0142a zatrzymana na po\u0142udniu, przy pr\u00f3bie przekraczania granicy.
– A Bzymek-Strza\u0142kowski?
– Przes\u0142uchiwa\u0142em go w Krakowie.
– Zna\u0142 pan Fejgina?
– Fejgina zna\u0142em. Aresztowa\u0142 mnie i przes\u0142uchiwa\u0142 razem z wiceszefem MBP Romkowskim.
– A R\u00f3\u017ca\u0144skiego?
– By\u0142 moim prze\u0142o\u017conym od 1945 roku.
– Humer?
– Oczywi\u015bcie, \u017ce zna\u0142em, by\u0142 zast\u0119pc\u0105 R\u00f3\u017ca\u0144skiego.
– Chimczak?
– Zosta\u0142em oddelegowany razem z nim do B\u0119dzina.<\/p>\r\n

Dokona\u0142em zdrady stanu<\/p>\r\n

Na ko\u0144cu g\u0142os oddano adwokatowi K\u0119dziory:
– Kiedy pan ujawni\u0142 metody stosowane w Miedzeszynie?
– W 1955 r., na kilkana\u015bcie dni przed moim aresztowaniem. Na zebraniu partyjnym aktywu kierowniczego funkcjonariuszy urz\u0119du bezpiecze\u0144stwa ujawni\u0142em fakt stosowania niedozwolonych metod. Wytyczne pochodzi\u0142y od Bieruta i by\u0142y wykonywane przez Romkowskiego i R\u00f3\u017ca\u0144skiego. Wywo\u0142a\u0142o to wielkie poruszenie. Od razu zawieziono mnie do wydzia\u0142u \u015bledczego MBP, gdzie wszystko powt\u00f3rzy\u0142em. Pytali mnie, dlaczego rozpowszechniam informacje obci\u0105\u017caj\u0105ce R\u00f3\u017ca\u0144skiego i Romkowskiego. Wykorzystano mnie do rozgrywek w partii. To by\u0142 pocz\u0105tek dezawuowania mnie i oczerniania, \u017ce bi\u0142em wszystkich. To trwa do dzi\u015b. P\u00f3\u0142 roku sp\u0119dzi\u0142em w MUBP w Pa\u0142acu Mostowskich. Za zab\u00f3jstwo grozi\u0142a mi kara \u015bmierci. R\u00f3\u017ca\u0144ski postawi\u0142 wniosek o s\u0105d dla mnie za zab\u00f3jstwo Dobrzy\u0144skiego. Dokona\u0142em zdrady stanu i zdrady s\u0142u\u017cb specjalnych tamtego pa\u0144stwa.<\/p>\r\n

Wysoki, w oficerkach<\/p>\r\n

Niewiele brakowa\u0142o, aby proces brutalnego \u015bledczego MBP Jerzego K\u0119dziory zosta\u0142 zablokowany<\/span>. Starania obro\u0144cy ubeka szcz\u0119\u015bliwie spe\u0142z\u0142y jednak na niczym. S\u0105d zgodzi\u0142 si\u0119 nawet na rejestrowanie rozprawy, ale ju\u017c nie na upublicznianie wizerunku oskar\u017conego, co zinterpretowa\u0142 jako ca\u0142kowity zakaz… filmowania K\u0119dziory, bo „nie jest w stanie skontrolowa\u0107, co trafi do publicznego przekazu”. Potem przez kilka godzin zeznawali poszkodowani – Wac\u0142aw Sikorski i Maria Jedli\u0144ska-Adamus.
Wac\u0142aw Sikorski – \u0142\u0105czno\u015bciowiec po szkole oficerskiej w Krakowie – m\u00f3wi\u0142, \u017ce 28 lipca 1948 r. zosta\u0142 aresztowany podst\u0119pnie przez GZI. Najpierw trafi\u0142 na ul. Oczki, potem do MBP na Koszykow\u0105, a nast\u0119pnie na Rakowieck\u0105: – Zosta\u0142em osadzony w Pawilonie X na oddziale XI. Szybko zacz\u0119\u0142y si\u0119 przes\u0142uchania, pocz\u0105tkowo m\u0119czyli mnie „tylko” psychicznie. Kazali mi siedzie\u0107 na sedesie, pu\u015bcili mocne \u015bwiat\u0142o w oczy tak, \u017ce nie widzia\u0142em dobrze \u015bledczego. Zauwa\u017cy\u0142em jednak, \u017ce zawsze by\u0142 po cywilnemu. Podczas ka\u017cdego „posiedzenia” musia\u0142em po 3-4 razy opowiada\u0107 \u017cyciorys. Kiedy za kt\u00f3rym\u015b razem zaoponowa\u0142em, \u017ce \u017cyciorys ju\u017c opowiada\u0142em, \u015bledczy zacz\u0105\u0142 wyzywa\u0107 mnie od szpieg\u00f3w, zdrajc\u00f3w, krzycze\u0107, \u017ce zdradzi\u0142em sw\u00f3j kraj i sojusznik\u00f3w. Da\u0142 mi co\u015b do podpisania. Odm\u00f3wi\u0142em.
Ten cywil przes\u0142uchiwa\u0142 mnie 2-3 razy w tygodniu. M\u00f3wi\u0142 mi: „Ty jeste\u015b m\u0142ody, ja nawet ciebie polubi\u0142em, mnie ciebie szkoda. Ale ja ci radz\u0119, podpisz pismo, bo przyjdzie tu kapitan K\u0119dziora, kt\u00f3remu nikt nigdy nie odm\u00f3wi\u0142 podpisu. Odbije ci nerki i zdechniesz w wi\u0119zieniu. A tak masz szans\u0119, \u00bbdych\u0119\u00ab wytrzymasz i zobaczysz rodzin\u0119”. Odm\u00f3wi\u0142em podpisania. Wtedy w drzwiach stan\u0105\u0142 major, wysoki, w oficerkach. Spyta\u0142: „M\u00f3wi, ili niet?”. „Nie m\u00f3wi” – odpowiedzia\u0142 \u015bledczy. Na to major: „To zr\u00f3bcie tak, \u017ceby z niego polecia\u0142o, jak z tego kalifiora [kaloryfera, kt\u00f3ry przecieka\u0142 – TMP]. Kiedy major wyszed\u0142, \u015bledczy powiedzia\u0142: „S\u0142ysza\u0142e\u015b, co m\u00f3wi\u0142 major Serkowski. Odsy\u0142am ci\u0119 do celi na dwie godziny, \u017ceby\u015b si\u0119 zastanowi\u0142”.<\/p>\r\n

To jest po panu K\u0119dziorze<\/p>\r\n

Po pewnym czasie zaprowadzili mnie ponownie na przes\u0142uchanie – ci\u0105gn\u0105\u0142 dalej Wac\u0142aw Sikorski. – „Przemy\u015bla\u0142e\u015b?” – spyta\u0142 \u015bledczy. Przemy\u015bla\u0142em i nic nie b\u0119d\u0119 podpisywa\u0142, bo to nieprawda. Wtedy \u015bledczy wsta\u0142. Po raz pierwszy mog\u0142em zobaczy\u0107 jego twarz. Zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do stra\u017cnika: „Popro\u015bcie kapitana K\u0119dzior\u0119”. Do pokoju wszed\u0142 cz\u0142owiek w mundurze, w oficerkach. Mia\u0142 w r\u0119ku jaki\u015b dr\u0105g (potem przynosi\u0142 co\u015b gumowego). Spyta\u0142 mnie: „Taki, nie taki, job twoju ma\u0107, podpiszesz?”. „Nie podpisz\u0119”. Pr\u00f3bowa\u0142em mu wyt\u0142umaczy\u0107, \u017ce jestem niewinny, \u017ce jako oficer mia\u0142em dobr\u0105 opini\u0119. A on na to: „Ka\u017cdy szpieg ma dobr\u0105 opini\u0119”.
Ca\u0142y czas siedzia\u0142em na sedesie. W ko\u0144cu K\u0119dziora podszed\u0142 do mnie i zn\u00f3w spyta\u0142: „Podpiszesz?”. Ja na to, \u017ce nie. Wtedy zacz\u0105\u0142 mnie kopa\u0107 w lewy po\u015bladek. Nie wiedzia\u0142em, o co chodzi. Po ilu\u015b kopni\u0119ciach chyba si\u0119 zdenerwowa\u0142: „Nie widzisz, o co ci\u0119 prosz\u0119?”. „Przecie\u017c pan mnie o nic nie prosi\u0142”. „Posu\u0144 si\u0119” – rozkaza\u0142, co oznacza\u0142o, \u017ce mam przesun\u0105\u0107 si\u0119 na kraw\u0119d\u017a miski klozetowej. Jeszcze kopn\u0105\u0142 mnie par\u0119 razy. Praw\u0105 nog\u0119 postawi\u0142 tam, gdzie wcze\u015bniej siedzia\u0142em. Pochyli\u0142 si\u0119: „Podpiszesz, taka twoja ma\u0107?”. „Nie”. Otwart\u0105 r\u0119k\u0105 hukn\u0105\u0142 mnie w lewe ucho. O, tu… – Wac\u0142aw Sikorski pokaza\u0142 s\u0119dzinie aparat przy uchu. – Do dzi\u015b s\u0142abo s\u0142ysz\u0119. To jest po panu K\u0119dziorze.
K\u0119dziora kaza\u0142 mi stan\u0105\u0107 twarz\u0105 do \u015bciany. „Jeszcze bli\u017cej” – krzycza\u0142. – „B\u0119dziesz szatkowa\u0142 kapust\u0119”. Kaza\u0142 mi robi\u0107 przysiady. Nie mog\u0142em, bo sta\u0142em tu\u017c przy \u015bcianie, a on jeszcze dociska\u0142 mi do niej g\u0142ow\u0119. Jeszcze czym\u015b uderzy\u0142 mnie w plecy. Wtedy odezwa\u0142 si\u0119 \u015bledczy, kt\u00f3ry ca\u0142y czas siedzia\u0142 za sto\u0142em: „Ja b\u0119d\u0119 uderza\u0142 palcami w st\u00f3\u0142, a ty w takt b\u0119dziesz robi\u0142 przysiady”. Nie by\u0142em w stanie si\u0119 podnie\u015b\u0107 i K\u0119dziora zacz\u0105\u0142 kopa\u0107 mnie po nerkach. \u0179\u0105danie przysiad\u00f3w i kopanie K\u0119dziory powt\u00f3rzy\u0142o si\u0119 jeszcze par\u0119 razy. Wyszli\u015bmy z pokoju przes\u0142ucha\u0144. K\u0119dziora sprowadza\u0142 mnie po schodach na d\u00f3\u0142, ca\u0142y czas kopi\u0105c. „W \u015bwi\u0105tyni dumania wszystko sobie przypomnisz”. Trafi\u0142em do karca. Tu przej\u0105\u0142 mnie starszy stra\u017cnik Szyma\u0144ski, kt\u00f3ry kaza\u0142 mi si\u0119 rozbiera\u0107, a potem czo\u0142ga\u0107 przez niewielk\u0105 szczelin\u0119 przy ziemi. Nagi znalaz\u0142em si\u0119 na betonowej posadzce, w ka\u0142u\u017cy ludzkiego moczu. Musz\u0119 powiedzie\u0107 wysokiemu s\u0105dowi – ja tam p\u0142aka\u0142em jak dziecko.<\/p>\r\n

Dostaniesz KS<\/p>\r\n

Zn\u00f3w \u015bledztwo. Zn\u00f3w przes\u0142uchiwa\u0142 ten po cywilnemu. Gdy odmawia\u0142em podpisu, zjawia\u0142 si\u0119 kapitan K\u0119dziora. Dwa, trzy razy na jego polecenie znalaz\u0142em si\u0119 w karcu. Po kilku takich „posiedzeniach” zacz\u0105\u0142em podpisywa\u0107 wszystko. Ba\u0142em si\u0119, \u017ce mnie zabij\u0105. Ale zacz\u0105\u0142em te\u017c straszy\u0107 K\u0119dzior\u0119: – Panie kapitanie, przecie\u017c b\u0119dzie jaka\u015b sprawa, ja w s\u0105dzie powiem, \u017ce pan mnie bi\u0142, kopa\u0142, zn\u0119ca\u0142 si\u0119, wszystko odwo\u0142am. Wtedy wpad\u0142 w jaki\u015b trans, przes\u0142uchiwa\u0142 mnie coraz brutalniej. Kiedy\u015b tak r\u0105bn\u0105\u0142 mnie w ty\u0142 g\u0142owy, \u017ce upad\u0142em nosem na \u015bcian\u0119. Do dzi\u015b mam uszkodzon\u0105 przegrod\u0119 nosa. „Ty jeste\u015b oficer? Ty jeste\u015b ch.., a nie oficer. Na mnie w s\u0105dzie mo\u017cesz m\u00f3wi\u0107 wszystko. Wyrok to ja tu pisz\u0119, a tam tylko ci odczytaj\u0105. Nawet mog\u0119 ci powiedzie\u0107, jaki b\u0119dziesz mia\u0142 wyrok”. Za co? – spyta\u0142em. „Za to, co ja napisz\u0119. Masz KS”. A co to? – nie zrozumia\u0142em. Kara \u015bmierci.
W celi siedzia\u0142em razem z Wojciechem Zieli\u0144skim, naczelnym dyrektorem LOT. Tak go t\u0142ukli, \u017ce musia\u0142 potem dostawa\u0107 zastrzyki. „Chrystusa udajesz?” – \u015bmiali si\u0119 z jego zarostu, ale jak mia\u0142 si\u0119 ogoli\u0107?
Adam Gajdek na skutek tortur podci\u0105\u0142 sobie \u017cy\u0142y, ale go odratowali. Pan K\u0119dziora na pewno go zna – tu Wac\u0142aw Sikorski odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 w stron\u0119 K\u0119dziory. – Gajdka rozstrzelali na Mokotowie. Po wyj\u015bciu z wi\u0119zienia pozna\u0142em jego dzieci.
Pewnego dnia wyprowadzili mnie z celi. – Franciszek Rafa\u0142owski, prokurator – przedstawi\u0142 si\u0119 m\u0119\u017cczyzna w mundurze. – Podpiszcie dokument, \u015bledztwo zosta\u0142o zako\u0144czone. Odpowiedzia\u0142em, \u017ce nie podpisz\u0119, bo by\u0142em bity. Wymieni\u0142em nazwisko K\u0119dziory. Prokurator Rafa\u0142owski na to: „Obci\u0105\u017cacie resort bezpiecze\u0144stwa, mo\u017cecie za to zosta\u0107 ukarani. B\u0119d\u0119 zmuszony wznowi\u0107 \u015bledztwo”. Przestraszy\u0142em si\u0119, bo zda\u0142em sobie spraw\u0119, \u017ce zn\u00f3w b\u0119d\u0119 mia\u0142 do czynienia z K\u0119dzior\u0105.<\/p>\r\n

S\u0119dzia R\u00f3\u017ca\u0144ski<\/p>\r\n

Przypomnia\u0142em sobie, jak podczas jednego z przes\u0142ucha\u0144 us\u0142ysza\u0142em krzyk kobiety. „S\u0142yszysz?” – spyta\u0142 K\u0119dziora. – „A po g\u0142osie nie poznajesz?”. Nie – odpar\u0142em. „A to ta, stara k…., twoja \u017cona tak si\u0119 drze”. Dopiero p\u00f3\u017aniej uda\u0142o mi si\u0119 ustali\u0107, \u017ce to by\u0142 blef, \u017ce moja \u017cona nie zosta\u0142a aresztowana.
W \u015bledztwie bi\u0142 mnie tylko K\u0119dziora. M\u00f3j \u015bledczy – do dzi\u015b nie wiem, jak si\u0119 nazywa – powiedzia\u0142 mi nawet kiedy\u015b: „Chyba nie masz do mnie pretensji, nawet ci\u0119 nie dotkn\u0105\u0142em”.
„S\u0105d”. Tzw. kibl\u00f3wka – na kiblu w celi, bez udzia\u0142u prokuratora, obro\u0144cy i \u015bwiadk\u00f3w. S\u0119dziemu R\u00f3\u017ca\u0144skiemu – nie J\u00f3zefowi, tylko Romanowi m\u00f3wi\u0142em, \u017ce by\u0142em bity i zmuszany do podpisywania czego\u015b, czego nie pope\u0142ni\u0142em. S\u0119dzia do protokolanta: „Tego nie zapisywa\u0107”. O zarzutach: dzia\u0142aniu w jakiej\u015b organizacji, o kt\u00f3rej nawet nie s\u0142ysza\u0142em, dowiedzia\u0142em si\u0119 pi\u0119\u0107 minut przed „rozpraw\u0105”. Wyrok: KS.
Na korytarzu przypadkowo spotka\u0142em koleg\u0119. „Co ty tu robisz?” – spyta\u0142 Ryszard Mo\u0144ko. „Siedz\u0119” – opowiedzia\u0142em. – A ty? „Pracuj\u0119”. Mo\u0144ko by\u0142 zast\u0119pc\u0105 Alojzego Grabickiego, naczelnika mokotowskiego wi\u0119zienia.
„Og\u00f3lniak”. W celi siedzia\u0142o nas ponad 100 na 27 odczepianych od \u015bciany \u0142\u00f3\u017cek. Du\u017co KS-owc\u00f3w. W\u0142adys\u0142aw Si\u0142a-Nowicki (napisa\u0142 mi odwo\u0142anie od wyroku), Hieronim Dekutowski „Zapora”. Szykowali ucieczk\u0119, wydr\u0105\u017cyli dziur\u0119 w suficie celi, ale w ostatniej chwili wsypa\u0142 ich wsp\u00f3\u0142wi\u0119zie\u0144-kryminalista. Z kar\u0105 \u015bmierci siedzia\u0142em trzy miesi\u0105ce, gdy Bierut u\u0142askawi\u0142 mnie na do\u017cywocie. W wi\u0119zieniach sp\u0119dzi\u0142em w sumie osiem lat. Potem dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce zrobili mi proces zaoczny i z\u0142agodzili wyrok.
Ju\u017c na wolno\u015bci poprosi\u0142em o akta. Odmowa. Napisa\u0142em drugi raz i dosta\u0142em zgod\u0119. Na wcze\u015bniejszym wniosku by\u0142 podpisany… Roman R\u00f3\u017ca\u0144ski.<\/p>\r\n

„Bo ja jestem stary gwardzista”<\/p>\r\n

W przerwie rozprawy na korytarzu ubek K\u0119dziora opowiada\u0142, \u017ce to, co dzia\u0142o si\u0119 na sali s\u0105dowej jest potworne: – Ogl\u0105dam to jak film sensacyjny, bajk\u0119, kt\u00f3ra nie ma nic wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105. Dziennikarze te\u017c g\u0142upoty pisz\u0105, \u017ce mam wysok\u0105 emerytur\u0119 resortow\u0105, a ja przecie\u017c mam cywiln\u0105, dwa tysi\u0105ce z\u0142otych. Dlatego, \u017ce przez ca\u0142e \u017cycie ci\u0119\u017cko pracowa\u0142em. Do wszystkiego sam doszed\u0142em, bo w dzieci\u0144stwie \u017cyli\u015bmy w biedzie. Zrobi\u0142em studia. Taka kariera od robotnika do dyrektora. Zajmowa\u0142em kierownicze stanowiska w kilku firmach zagranicznych. Teraz pisz\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 o GL i AL, bo ja jestem stary gwardzista. Okresem po wyzwoleniu [po 1944 r. – TMP] si\u0119 nie zajmuj\u0119, wymaza\u0142em 10 lat \u017cycia, bo by\u0142em w\u00f3wczas szykanowany.
Rodziny ofiar K\u0119dziory s\u0142ucha\u0142y tych wywod\u00f3w z niedowierzaniem i gorycz\u0105. Jak w III RP butny i bezkarny mo\u017ce by\u0107 stalinowski oprawca!?
Po przerwie s\u0105d zacz\u0105\u0142 pyta\u0107 Wac\u0142awa Sikorskiego o W\u0142adys\u0142awa Jedli\u0144skiego: – To szwagier mojej mamy, wielki patriota. W \u015bledztwie by\u0142 strasznie torturowany. Wymienia\u0142 g\u0142\u00f3wnie trzy nazwiska: K\u0119dziora, Kaskiewicz i Dusza. Podczas swojego procesu odwo\u0142a\u0142 zeznania jako wymuszone pod gro\u017ab\u0105 zniszczenia rodziny.
O katowaniu przez K\u0119dzior\u0119 opowiada\u0142 mi sam W\u0142adys\u0142aw Jedli\u0144ski, jego brat Jerzy i wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniowie na „og\u00f3lniaku”, skazani na wysokie wyroki: „Zapora”, Si\u0142a-Nowicki, Marian Go\u0142\u0119biewski, Arkadiusz Wasilewski, Edmund Tudruj. Od wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ani\u00f3w s\u0142ysza\u0142em te\u017c, \u017ce K\u0119dziora zakatowa\u0142 w Miedzeszynie Wac\u0142awa Dobrzy\u0144skiego i Kazimierza Cessanisa.
Mieczys\u0142aw Walczak, kt\u00f3ry siedzia\u0142 z Jedli\u0144skim w jednej celi zapami\u0119ta\u0142, \u017ce przynoszono go do celi na kocu. K\u0119dziora bi\u0142 te\u017c \u017con\u0119 Jedli\u0144skiego Henryk\u0119 i jego te\u015bciow\u0105, a moj\u0105 babci\u0119 J\u00f3zef\u0119 Szwarc. Moja mama siedzia\u0142a w wi\u0119zieniu cztery lata. Do \u015bmierci musia\u0142a chodzi\u0107 w gorsecie, bo po przes\u0142uchaniach mia\u0142a uszkodzony kr\u0119gos\u0142up. Moja rodzina zosta\u0142a wywieziona do Przemkowa.
– Dlaczego by\u0142 pan przes\u0142uchiwany w sprawie Jedli\u0144skiego? – pyta\u0142 s\u0105d.
– Nie wiem. Nie nale\u017ca\u0142em do WiN, nie przekazywa\u0142em Jedli\u0144skiemu \u017cadnych informacji. Nasze relacje mia\u0142y tylko rodzinny charakter. M\u00f3wili\u015bmy jeszcze o \u0142\u0105czno\u015bci, bo on te\u017c by\u0142 \u0142\u0105czno\u015bciowcem.
W tym momencie K\u0119dziora z\u0142o\u017cy\u0142 o\u015bwiadczenie: „Zeznania Wac\u0142awa Sikorskiego s\u0105 pom\u00f3wieniem. Nie stosowa\u0142em metod niezgodnych z prawem”.<\/p>\r\n

Dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142am
pod wi\u0119zieniem<\/p>\r\n

Nast\u0119pnie s\u0105d przes\u0142ucha\u0142 c\u00f3rk\u0119 W\u0142adys\u0142awa Jedli\u0144skiego, Mari\u0119 Jedli\u0144sk\u0105-Adamus: – Mia\u0142am 14 lat, gdy aresztowano ca\u0142\u0105 moj\u0105 rodzin\u0119, dziewi\u0119\u0107 os\u00f3b. Moja 16-letnia siostra trafi\u0142a na Koszykow\u0105. W mieszkaniu zrobiono kocio\u0142. Czuwa\u0142 na tym Wo\u0142kow, Rosjanin \u017cydowskiego pochodzenia. Nie wiedzia\u0142am, gdzie oni wszyscy s\u0105, gdzie ich zabrano. Zosta\u0142am sama. Przy okazji zabrali nam wszystko. O dzia\u0142alno\u015bci ojca wiedzia\u0142am tylko, \u017ce nale\u017ca\u0142 do Armii Krajowej.
Dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142am pod wi\u0119zieniami na Rakowieckiej i Koszykowej. Tu po raz pierwszy us\u0142ysza\u0142am o K\u0119dziorze, jako najwi\u0119kszym oprawcy mojego ojca. Jego nazwisko zapisa\u0142am sobie w notatniku. Drugi raz z nazwiskiem K\u0119dziora spotka\u0142am si\u0119 w Zwi\u0105zku Wi\u0119\u017ani\u00f3w Politycznych Skazanych na Kar\u0119 \u015amierci w Okresie Re\u017cimu Komunistycznego. Z 70 \u017cyj\u0105cych os\u00f3b, tylko 11 stwierdzi\u0142o, \u017ce nie katowa\u0142 ich K\u0119dziora.
Przez pi\u0119\u0107 lat nie wiedzia\u0142am, czy ojciec w og\u00f3le \u017cyje. Powiedzia\u0142a mi o tym dopiero osoba zwolniona z wi\u0119zienia. Po raz pierwszy zobaczy\u0142am go po o\u015bmiu latach, w 1954 roku w wi\u0119zieniu w Rawiczu. R\u00f3\u017ca\u0144ski w celi o\u015bwiadczy\u0142 ojcu, \u017ce ma kar\u0119 \u015bmierci. Rozprawa s\u0105dowa odby\u0142a si\u0119 przed Wojskowym S\u0105dem Rejonowym, gdzie dosta\u0142 do\u017cywocie. Wtedy widzia\u0142am go po raz drugi. Na wolno\u015b\u0107 wyszed\u0142 23 grudnia 1955 r.
Potem dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce Ojciec by\u0142 torturowany za dzia\u0142alno\u015b\u0107 w WiN. Najcz\u0119\u015bciej bi\u0142 go w\u0142a\u015bnie K\u0119dziora. S\u0142ysza\u0142am te\u017c o innych oprawcach: Serkowski, Humer, Dusza, Kaskiewicz, Fejgin. By\u0142y dni, kiedy traci\u0142 przytomno\u015b\u0107 i przynoszono go do celi na kocu. Raz by\u0142 tak skatowany, \u017ce dosta\u0142 krwotoku, ca\u0142a cela by\u0142a we krwi, ale K\u0119dziora zarz\u0105dzi\u0142 karcer. Ojciec prosi\u0142 o ratunek stra\u017cnika, ale ten m\u00f3g\u0142 mu tylko przynie\u015b\u0107 szklank\u0119 wody.
K\u0119dziora bi\u0142 go po nerkach, ca\u0142ym ciele, rozbi\u0142 mu g\u0142ow\u0119. Bi\u0142 pr\u0119tem, p\u0142askownikiem. Zapala\u0142 zapa\u0142ki i rzuca\u0142 na w\u0142osy ojca. Po \u015bmierci stwierdzono trzy krwotoki – serca, w\u0105troby i nerek. Ojciec nie doczeka\u0142 rehabilitacji. Sprawa trwa tyle lat, a dzi\u015b K\u0119dziora si\u0119 u\u015bmiecha.<\/p>\r\n

Tadeusz M. P\u0142u\u017ca\u0144ski<\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wchodzi\u0142, katowa\u0142 i zarz\u0105dza\u0142 karcer. Przed warszawskim s\u0105dem trwa od p\u00f3\u0142 roku proces Jerzego K\u0119dziory, ubeckiego sadysty z Mokotowa i Miedzeszyna – Jako cz\u0142owiek sk\u0142adam najg\u0142\u0119bsze ubolewanie z powodu tego, co si\u0119 sta\u0142o, \u017ce przez tyle lat Wac\u0142aw Sikorski siedzia\u0142 w wi\u0119zieniu i prawdopodobnie doznawa\u0142 tam cierpie\u0144. Jednak ani jedno, ani drugie nie jest zwi\u0105zane […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,81,36],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37973"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37973"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37973\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}