{"id":37824,"date":"2011-05-15T22:02:04","date_gmt":"2011-05-16T03:02:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=37824"},"modified":"2011-05-15T22:02:04","modified_gmt":"2011-05-16T03:02:04","slug":"rzad-sprzedaje-gazowe-eldorado-prof-mariusz-orion-jedrysek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=37824","title":{"rendered":"Rz\u0105d sprzedaje gazowe eldorado – prof. Mariusz-Orion J\u0119drysek<\/em>"},"content":{"rendered":"

Gaz zawarty w z\u0142o\u017cach \u0142upkowych w Polsce jest wart co najmniej 1000 mld dolar\u00f3w. Pasywno\u015b\u0107 rz\u0105du Donalda Tuska sprawia, \u017ce zamiast na 70, dzi\u015b mo\u017cemy liczy\u0107 zaledwie na 20 procent tej sumy i utrat\u0119 pozycji gospodarza-decydenta<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Skarb Pa\u0144stwa nie potrafi zadba\u0107 o zyski z potencjalnej eksploatacji gazu \u0142upkowego w Polsce. Odwrotnie ni\u017c wielkie firmy poszukiwawczo-wydobywcze, kt\u00f3re mimo ponoszonego ryzyka chc\u0105 p\u0142aci\u0107 wi\u0119cej za koncesje, ni\u017c \u017c\u0105da za nie pa\u0144stwo.<\/strong>

Podczas trzeciego czytania projektu ustawy Prawo geologiczne i g\u00f3rnicze pos\u0142owie, m.in. Wojciech Jasi\u0144ski i Piotr Cybulski, pytali o zakres obrotu i rynkowej warto\u015bci koncesji na poszukiwania i eksploatacj\u0119 gazu w \u0142upkach. Pos\u0142a Cybulskiego interesowa\u0142o, czy prawd\u0105 jest, \u017ce na rynku wt\u00f3rnym jedna koncesja kosztuje od 50 do 100 mln z\u0142otych. Konkretna odpowied\u017a jednak ze strony rz\u0105dowej nie pad\u0142a.<\/p>\r\n

Rzecz jasna, nikt nie podaje bezpo\u015bredniej wielko\u015bci kwoty transakcji dotycz\u0105cej obrotu koncesjami – to tajemnica handlowa i strategiczna ka\u017cdej poszukiwawczej firmy geologiczno-g\u00f3rniczej. Niemniej jednak mo\u017cna j\u0105 oszacowa\u0107 na podstawie danych pochodz\u0105cych z oficjalnych komunikat\u00f3w firm i innych doniesie\u0144 dost\u0119pnych w internecie. W Li\u015bcie do Klub\u00f3w Parlamentarnych wymieni\u0142em kwot\u0119 50-100 mln z\u0142 jako cen\u0119 jednej koncesji na rynku wt\u00f3rnym, i na te kwoty – jak mniemam – powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 pose\u0142 Cybulski.

Bez koszt\u00f3w i ryzyka<\/strong><\/p>\r\n

Gdyby rz\u0105d nie zrezygnowa\u0142 z przygotowanego przez rz\u0105d PiS projektu powo\u0142ania Polskiej S\u0142u\u017cby Geologicznej (PSG) jako organu pa\u0144stwa, a miesi\u0105c po zaprzysi\u0119\u017ceniu, z niejasnych przyczyn, nie rozwi\u0105za\u0142 spo\u0142ecznie dzia\u0142aj\u0105cych organ\u00f3w doradczych (Rada Geologiczna, Rada G\u00f3rnicza, Honorowy Komitet G\u0142\u00f3wnych Geolog\u00f3w Kraju, Komisja Geoekologii i Metod Analitycznych), to nie tylko dzi\u015b, ale ju\u017c dwa lata temu by\u0142oby wiadomo, ile s\u0105 warte wspomniane koncesje. W zast\u0119pstwie rz\u0105du, jak i istniej\u0105cej Pa\u0144stwowej S\u0142u\u017cby Geologicznej chcia\u0142bym poda\u0107 przyk\u0142adow\u0105 wycen\u0119 warto\u015bci koncesji na poszukiwanie gazu w \u0142upkach. Wycena opiera si\u0119 na szacowanej warto\u015bci transakcji (dane internetowe) zawartej pomi\u0119dzy firmami Talisman i San Leon w zakresie udzia\u0142u w koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie gazu z \u0142upk\u00f3w w okolicach Braniewa i Gda\u0144ska.<\/p>\r\n

Jedna firma zap\u0142aci\u0142a drugiej got\u00f3wk\u0105 oko\u0142o 1,5 mln euro. Ponadto firma nabywaj\u0105ca udzia\u0142y w koncesji ponios\u0142a koszty bada\u0144 sejsmicznych (2D) i prowadzi na sw\u00f3j koszt wiercenia badawcze dotycz\u0105ce co najmniej 1000 m poziomych odwiert\u00f3w, z dwiema opcjami na dodatkowe 500 m ka\u017cda. A oto, co w zamian uzyskuje firma nabywaj\u0105ca koncesj\u0119: 30 procent udzia\u0142u oraz dodatkowo opcj\u0119 uzyskania dodatkowych 30 procent udzia\u0142u za wykonanie kolejnego odwiertu na sw\u00f3j koszt. Sprawa w identyczny spos\u00f3b dotyczy \u0142\u0105cznie trzech obszar\u00f3w koncesyjnych. Z tego wynika, \u017ce San Leon – za to, \u017ce odda\u0142 od 30 do 60 procent udzia\u0142\u00f3w (w zale\u017cno\u015bci od opcji), b\u0119dzie dysponowa\u0142 kosztuj\u0105cymi kilkadziesi\u0105t milion\u00f3w dolar\u00f3w wynikami bada\u0144 i wiedz\u0105 dotycz\u0105c\u0105 wielko\u015bci zasob\u00f3w gazu w \u0142upkach wyst\u0119puj\u0105cych na swoich trzech obszarach koncesyjnych. Je\u015bli w oparciu o warto\u015b\u0107 rynkow\u0105 koszt\u00f3w bada\u0144 zwi\u0105zanych z poszukiwaniami poniesionych przez Talisman szacowa\u0107 warto\u015b\u0107 rynkow\u0105 jednej koncesji, to trzeba j\u0105 oceni\u0107 na kwot\u0119 rz\u0119du 50-100 mln z\u0142 za ka\u017cd\u0105. Za uzyskanie tych koncesji od Skarbu Pa\u0144stwa San Leon zap\u0142aci\u0142, jak najbardziej legalnie, Skarbowi Pa\u0144stwa kilkaset tysi\u0119cy z\u0142otych. Jednocze\u015bnie nadal b\u0119dzie dysponowa\u0142 40-70 procentami udzia\u0142\u00f3w w koncesji, a wi\u0119c w potencjalnym przysz\u0142ym zysku liczonym w miliardach dolar\u00f3w. To wszystko praktycznie bez ryzyka i koszt\u00f3w – je\u015bli nie liczy\u0107 kilkuset tysi\u0119cy z\u0142otych wydanych na przygotowanie wniosku koncesyjnego i op\u0142at\u0119 za uzyskan\u0105 koncesj\u0119. Gdyby Talisman sam z\u0142o\u017cy\u0142 wniosek koncesyjny, tak jak to zrobi\u0142 wcze\u015bniej San Leon, to za dok\u0142adnie te same nak\u0142ady poniesione na poszukiwania by\u0142by w\u0142a\u015bcicielem 100, a nie 30 czy 70 procent udzia\u0142u w koncesji. St\u0105d, mimo \u017ce nie jestem ekonomist\u0105, uwa\u017cam, i\u017c szacowana warto\u015b\u0107 koncesji jest wiarygodna.<\/p>\r\n

Je\u015bli powy\u017csze, bardzo szacunkowe kalkulacje s\u0105 nieprzekonuj\u0105ce, to radzi\u0142bym stronie rz\u0105dowej prze\u015bledzi\u0107 oficjalnie anonsowane transakcje, np. ostatni\u0105 zawart\u0105 w maju br. pomi\u0119dzy Nexen a Marathon.

Miliardowe zyski<\/strong><\/p>\r\n

Jestem przekonany, \u017ce kwoty, jakie przytoczy\u0142em, s\u0105 raczej zani\u017cane, i to znacznie. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce najwi\u0119ksze ryzyko ponie\u015bli pierwsi inwestorzy, kt\u00f3rzy uzyskali koncesje w 2006 i 2007 roku. Warto\u015b\u0107 informacji geologicznej od nich uzyskanej, kt\u00f3r\u0105 musz\u0105 si\u0119 dzieli\u0107 ze Skarbem Pa\u0144stwa, jest ogromna. Nast\u0119pne firmy ponosi\u0142y mniejsze ryzyko, a wynikaj\u0105ca z ich bada\u0144 informacja geologiczna jest wielokrotnie mniej warta, bo ju\u017c nie jest pierwsza. St\u0105d op\u0142aty za ka\u017cde nast\u0119pne koncesje udzielane po d\u0142u\u017cszej przerwie powinny rosn\u0105\u0107 wielokrotnie. Je\u015bli dzi\u015b wiadomo, z prawdopodobie\u0144stwem np. 50 procent i bez wierce\u0144, \u017ce gaz na jednej koncesji mo\u017ce by\u0107 wart kilka miliard\u00f3w dolar\u00f3w, to ile kosztuje koncesja lub cho\u0107by udzia\u0142 w niej?<\/p>\r\n

Takie proste kalkulacje przedstawi\u0142em dwa miesi\u0105ce temu na jednej z konferencji, w kt\u00f3rej uczestniczyli tak\u017ce przedstawiciele Pa\u0144stwowego Instytutu Geologicznego – Pa\u0144stwowego Instytutu Badawczego (w tym jego dyrektor), pe\u0142ni\u0105cego rol\u0119 pa\u0144stwowej s\u0142u\u017cby geologicznej. Skoro strona rz\u0105dowa utrzymuje, \u017ce PIG \u015bwietnie spe\u0142nia zadania s\u0142u\u017cby geologicznej, to dlaczego o tak kluczowej sprawie, jak rynkowa wycena koncesji, obecni na konferencji, a szczeg\u00f3lnie aktywnie dyskutuj\u0105cy przedstawiciele PIG nie poinformowali rz\u0105du o mo\u017cliwych warto\u015bciach koncesji na poszukiwania? Mo\u017cliwe, \u017ce zarobiliby w ten spos\u00f3b dla Polski kilkaset milion\u00f3w z\u0142otych (jeszcze by\u0142o to mo\u017cliwe). To i wiele innych okoliczno\u015bci dowodzi, \u017ce w obecnej sytuacji prawnej i wewn\u0119trznej strukturze PIG nie jest w stanie by\u0107 organem pa\u0144stwa dzia\u0142aj\u0105cym wy\u0142\u0105cznie w jego imieniu.

Drugiej Norwegii nie b\u0119dzie<\/strong><\/p>\r\n

Wr\u00f3\u0107my jednak do oszacowa\u0144 warto\u015bci koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie gazu w \u0142upkach. Gdybym nawet omy\u0142kowo zawy\u017cy\u0142 dziesi\u0119ciokrotnie powy\u017csze szacunki (a r\u00f3wnie dobrze pokazane szacunki mog\u0105 by\u0107 mocno zani\u017cone), to i tak by\u0142oby to jeszcze dziesi\u0119\u0107 razy wi\u0119cej ni\u017c kwota, jak\u0105 pobiera polski rz\u0105d za udzielenie koncesji, i to wraz z u\u017cytkowaniem g\u00f3rniczym (sic!). T\u0119 ostatni\u0105 spraw\u0119 zreszt\u0105 bardzo mgli\u015bcie t\u0142umaczy strona rz\u0105dowa, tak jakby kwota za u\u017cytkowanie g\u00f3rnicze nie by\u0142a jeszcze pobrana – a wed\u0142ug mojej wiedzy, prawdopodobnie ju\u017c jest pobrana i zawiera si\u0119 w wymienionej \u017cenuj\u0105co niskiej kwocie od 29 do 30 mln z\u0142 \u0142\u0105cznie za wszystkie koncesje i u\u017cytkowanie g\u00f3rnicze. Innymi s\u0142owy, je\u015bli mam racj\u0119, to za jedn\u0105 koncesj\u0119 poszukiwawcz\u0105 pa\u0144stwo polskie pobiera 1 procent (!) lub u\u0142amek procenta jej warto\u015bci rynkowej. Je\u015bli tak, to teraz trzeba pomno\u017cy\u0107 utrat\u0119 kilkudziesi\u0119ciu (kilkuset?) milion\u00f3w z\u0142otych na ka\u017cdej koncesji na poszukiwania przez liczb\u0119 kilkudziesi\u0119ciu koncesji (nie mniej ni\u017c 65 – bo na tyle subiektywnie oceniam liczb\u0119 bezsensownie wydanych koncesji). Te kalkulacje opiewaj\u0105 na miliardy z\u0142otych, kt\u00f3re Skarb Pa\u0144stwa m\u00f3g\u0142 zarobi\u0107, i to w wi\u0119kszo\u015bci w twardej walucie.<\/p>\r\n

Co najmniej od czas\u00f3w Adama Smitha wiadomo, \u017ce towar jest wart tyle, ile kto\u015b za niego jest got\u00f3w zap\u0142aci\u0107. Rynek wt\u00f3rny pokaza\u0142, \u017ce firmy, mimo ponoszonego ryzyka, s\u0105 gotowe p\u0142aci\u0107 o wiele wi\u0119cej za koncesje na poszukiwania, ni\u017c pa\u0144stwo za nie \u017c\u0105da. Co gorsza, przy obecnym stanie prawnym, a tak\u017ce przy tym w\u0142a\u015bnie uchwalonym Prawie geologicznym i g\u00f3rniczym, wydaj\u0105c koncesje na poszukiwanie i rozpoznanie dowolnego z\u0142o\u017ca kopaliny, wi\u0105\u017cemy sobie r\u0119ce na przysz\u0142o\u015b\u0107 w odniesieniu do wydobycia tej kopaliny, kopalin towarzysz\u0105cych (op\u0142ata eksploatacyjna ni\u017csza o 50 procent) i innych dzia\u0142a\u0144 (np. wielce zyskowne zat\u0142aczanie CO2 pod \u0142atwymi do spe\u0142nienia warunkami). Koncesj\u0119 na wydobycie bowiem trzeba wyda\u0107 temu, kto dokona\u0142 odkrycia z\u0142o\u017ca i kto dysponuje prawem do informacji geologicznej dla obszaru koncesyjnego. Jedno i drugie maj\u0105 tylko firmy, kt\u00f3re posiadaj\u0105 koncesj\u0119 poszukiwawcz\u0105. Dlatego utrzymuj\u0119, \u017ce Skarb Pa\u0144stwa w praktyce dostanie tyle, ile uznaj\u0105 za s\u0142uszne koncesjonobiorcy – czyli firmy, o kt\u00f3rych w wielu przypadkach pa\u0144stwo nic nie wie, np. kto jest ich w\u0142a\u015bcicielem. Oczekiwany model norweski (o kt\u00f3rym wspomina\u0142 m.in. \u015bwietny ekspert Grzegorz Pytel) i oko\u0142o 70 proc. udzia\u0142u Skarbu Pa\u0144stwa w zyskach nie maj\u0105 ju\u017c najmniejszych szans na realizacj\u0119 w Polsce.<\/p>\r\n

Jaki jest wi\u0119c interes pa\u0144stwa? Je\u015bli gaz zawarty w z\u0142o\u017cach jest wart co najmniej 1000 mld dolar\u00f3w (1 bln), to ile z tego b\u0119dzie mia\u0142o pa\u0144stwo polskie, powinna ju\u017c trzy lata temu liczy\u0107 s\u0142u\u017cba geologiczna. Je\u015bli nie zostan\u0105 podj\u0119te prze\u0142omowe kroki, to zysk Skarbu Pa\u0144stwa b\u0119dzie mniejszy ni\u017c 20 procent, i to tylko w zakresie najprostszych, bo podatkowych, op\u0142at – bez szans na efekt multiplikacji wynikaj\u0105cy np. z rozwoju w\u0142asnych technologii. Innymi s\u0142owy, uwzgl\u0119dniaj\u0105c koszty poszukiwa\u0144, wydobycia, transportu itd. – na potencjalnej eksploatacji, ksi\u0119gowo Skarb Pa\u0144stwa straci bezpo\u015brednio nie mniej ni\u017c 500 mld z\u0142otych. Jest to wi\u0119cej ni\u017c np. dotacje netto uzyskane (wykorzystane) z Unii Europejskiej.

Rz\u0105d wybiera milczenie<\/strong><\/p>\r\n

Skoro obecny rz\u0105d nie potrafi odpowiedzie\u0107 na fundamentalne pytania dotycz\u0105ce obrotu strategicznymi koncesjami, to znaczy, \u017ce ca\u0142o\u015b\u0107 odbywa si\u0119 poza wiedz\u0105 Skarbu Pa\u0144stwa i w og\u00f3le pa\u0144stwa jako w\u0142a\u015bciciela kluczowych zasob\u00f3w geologicznych. Mimo apeli pos\u0142\u00f3w i cz\u0142onk\u00f3w poprzedniego rz\u0105du polityka geologiczna nie ulega zmianie (gaz w \u0142upkach to element polityki geologicznej), a proponowane rozwi\u0105zania stan ten pogarszaj\u0105. Potwierdza to tylko to, co m\u00f3wi\u0142em wielokrotnie wcze\u015bniej, \u017ce polsk\u0105 geologi\u0119 w wymiarze pa\u0144stwowym trzeba zbudowa\u0107 od nowa, zdecydowanie bazuj\u0105c na tym, co mamy, ale z now\u0105 koncepcj\u0105 dbania o interes silnego pa\u0144stwa. Kwestie koncesyjne, zasadnicze dla interesu pa\u0144stwa, powinny by\u0107 weryfikowane i oceniane przez wyspecjalizowan\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 geologiczn\u0105, jak\u0105 mia\u0142a by\u0107 ustawowo konstruowana (w latach 2006-2007) Polska S\u0142u\u017cba Geologiczna. Podstaw\u0105 uzyskanej wiedzy rynkowej mia\u0142 by\u0107 los pierwszych kilkunastu wydanych przeze mnie i z mojej inicjatywy, jako \u00f3wczesnego g\u0142\u00f3wnego geologa kraju, koncesji.<\/p>\r\n

Uwa\u017ca\u0142em, \u017ce po wydaniu kilkunastu procent koncesji nale\u017ca\u0142o nie tylko przerwa\u0107 koncesjonowanie, ale te\u017c milcze\u0107 – st\u0105d nie wspomina\u0142em o gazie w \u0142upkach w swoim Sprawozdaniu… (www.morion.ing.uni.wroc.pl\/teksty\/aktualnosci.php? action=view&id=343). A to dlatego, aby w spokoju przygotowa\u0107 pa\u0144stwo prawnie (Pgg) i organizacyjnie (PSG itd.) do tak wielkiej inwestycji w dziedzinie gospodarki i \u015brodowiska, ale te\u017c cho\u0107by dlatego, aby bez pijarowskich nag\u0142o\u015bnie\u0144 umo\u017cliwi\u0107 prowadzenie bada\u0144, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie przez g\u0142o\u015bny rz\u0105dowy PR s\u0105 utrudnione. Mia\u0142o to m.in. zapobiec (zanim powstanie strategia wypracowana przez nowo powo\u0142an\u0105 Polsk\u0105 S\u0142u\u017cb\u0119 Geologiczn\u0105 i nowe prawo) problemom, jakie dzi\u015b napotykaj\u0105 firmy poszukiwawcze.<\/p>\r\n

Milcze\u0107 ju\u017c d\u0142u\u017cej nie spos\u00f3b – st\u0105d wys\u0142a\u0142em blisko rok temu list otwarty do premiera Donalda Tuska, na kt\u00f3ry do dzi\u015b nie dosta\u0142em odpowiedzi. Mam prawo nie mie\u0107 racji, bo nie posiadam dost\u0119pu do wiedzy, narz\u0119dzi i mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania, jakimi dysponuje rz\u0105d – a ten satysfakcjonuj\u0105cych informacji nie udziela. Nie mog\u0119 te\u017c liczy\u0107 na pomoc s\u0142u\u017cby geologicznej, za jak\u0105 rz\u0105d uwa\u017ca PIG. Mam jednak prawo pyta\u0107, wyci\u0105ga\u0107 wnioski i wskazywa\u0107 nieprawid\u0142owo\u015bci. Taki jest m\u00f3j nie tylko obywatelski obowi\u0105zek, ale obowi\u0105zek osoby, kt\u00f3ra z w\u0142asnej inicjatywy przygotowa\u0142a i uruchomi\u0142a poszukiwania gazu w \u0142upkach w Polsce. To zosta\u0142o zmarnowane! Na swoje pytania wielu pos\u0142\u00f3w nie otrzyma\u0142o odpowiedzi w zakresie, w jakim rz\u0105d mia\u0142 obowi\u0105zek mie\u0107 pe\u0142n\u0105 wiedz\u0119. Na rzeczow\u0105 odpowied\u017a w najbli\u017cszym czasie nie licz\u0119 wi\u0119c i ja. Czy kto\u015b na ni\u0105 liczy?<\/p>\r\n

Prof. Mariusz-Orion J\u0119drysek<\/strong><\/em><\/p>\r\n

\r\n

Autor jest pracownikiem naukowym w Zak\u0142adzie Geologii Stosowanej i Geochemii Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego; by\u0142 podsekretarzem stanu i g\u0142\u00f3wnym geologiem kraju w rz\u0105dzie PiS.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Gaz zawarty w z\u0142o\u017cach \u0142upkowych w Polsce jest wart co najmniej 1000 mld dolar\u00f3w. Pasywno\u015b\u0107 rz\u0105du Donalda Tuska sprawia, \u017ce zamiast na 70, dzi\u015b mo\u017cemy liczy\u0107 zaledwie na 20 procent tej sumy i utrat\u0119 pozycji gospodarza-decydenta Skarb Pa\u0144stwa nie potrafi zadba\u0107 o zyski z potencjalnej eksploatacji gazu \u0142upkowego w Polsce. Odwrotnie ni\u017c wielkie firmy poszukiwawczo-wydobywcze, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[89,98],"class_list":["post-37824","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-publicystyka","tag-energy","tag-iv-rp"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37824","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37824"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37824\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37824"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37824"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37824"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}