{"id":37564,"date":"2011-05-11T08:44:39","date_gmt":"2011-05-11T13:44:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=37564"},"modified":"2011-05-11T08:44:39","modified_gmt":"2011-05-11T13:44:39","slug":"bezpieczenstwo-regionu-europy-srodkowej-w-kontekscie-kryzysu-w-swiecie-arabskim-witold-waszczykowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=37564","title":{"rendered":"Bezpiecze\u0144stwo regionu Europy \u015arodkowej w kontek\u015bcie kryzysu w \u015bwiecie arabskim – Witold Waszczykowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Czy Polska jest a\u017c tak bezpieczna, \u017ce jak za czas\u00f3w saskich nie potrzebujemy martwi\u0107 si\u0119 o sytuacj\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105? Czy region Europy \u015arodkowej znalaz\u0142 si\u0119 w najlepszej sytuacji geopolitycznej od XVII wieku?<\/strong> Czy sama akcesja do NATO i Unii Europejskiej i utrzymywanie si\u0119 \u201ew g\u0142\u00f3wnym nurcie” tych instytucji pozwala przesta\u0107 martwi\u0107 si\u0119 o suwerenno\u015b\u0107? Czy zajmowanie si\u0119 konwencjonalnymi zagro\u017ceniami i wyzwaniami wojskowymi jest anachronizmem w dzisiejszych czasach? Bezpiecze\u0144stwo pa\u0144stwa nie jest zapewnione raz na zawsze. Wymaga nieustannego monitorowania wyzwa\u0144 i zagro\u017ce\u0144 oraz nieustannego poszukiwania sposob\u00f3w zapobiegania im. Dba\u0142o\u015b\u0107 o bezpiecze\u0144stwo to nie fobia – to potrzeba bycia m\u0105drym przed szkod\u0105.<\/p>\r\n

Prezydent Bronis\u0142aw Komorowski przedstawi\u0142 niezwykle optymistycznie w ubieg\u0142orocznym or\u0119dziu inauguracyjnym mi\u0119dzynarodowe otoczenie Polski. Podobny by\u0142 ton tegorocznej informacji Ministra Spraw Zagranicznych dla Sejmu. Strategiczny Przegl\u0105d Obronny MON nie dostrzega te\u017c niebezpiecze\u0144stwa wojny w Europie, a ewentualne zagro\u017cenia i wyzwania dla naszego bezpiecze\u0144stwa widzi dopiero w odleg\u0142ych regionach. Ob\u00f3z rz\u0105dowy przechwala si\u0119 pozycj\u0105 Polski. Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 najcz\u0119\u015bciej na opinie mi\u0119dzynarodowych medi\u00f3w (zadowolonych z naszej ma\u0142ej aktywno\u015bci) lub na przyjazne o\u015brodki analityczne utrzymuje, \u017ce Polska jest dobrze postrzegana w \u015bwiecie. Jako przyk\u0142ady przytacza si\u0119 wyjazdy naszych polityk\u00f3w i wizyty innych w naszym kraju.<\/p>\r\n

Jako zdobycie korony Himalaj\u00f3w dyplomacji uzna\u0142 prezydent Komorowski spotkania z Obam\u0105 i Miedwiediewem w grudniu ubieg\u0142ego roku. Niestety to niebezpieczna iluzja. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych mi\u0119dzynarodowych spotka\u0144 ma charakter czysto wizerunkowy. Wiele z nich jest podporz\u0105dkowanych jedynie wewn\u0105trz-krajowemu programowi utrzymania korzystnego wizerunku partii rz\u0105dz\u0105cej dla wygrania kolejnych wybor\u00f3w. \u015awiat wok\u00f3\u0142 nas nie jest klubem altruist\u00f3w. Dyplomacja nie mo\u017ce by\u0107 zatem zak\u0142adnikiem wyborczej propagandy. Musi realizowa\u0107 interesy pa\u0144stwa na arenie mi\u0119dzynarodowej.<\/p>\r\n

Od pocz\u0105tku 2011 roku mo\u017cna by\u0142o dostrzec wiele wydarze\u0144 i trend\u00f3w wskazuj\u0105cych, i\u017c dla Europy \u015arodkowej nadszed\u0142 czas mi\u0119dzynarodowej dekoniunktury. S\u0142aba kondycja gospodarcza Unii Europejskiej zapowiada\u0142a oszcz\u0119dno\u015bci i ograniczenia bud\u017cetowe oraz os\u0142abienie mi\u0119dzynarodowej aktywno\u015bci UE. Ze wzgl\u0119du na wewn\u0119trzne uwarunkowania Niemiec (wybory regionalne) oraz konieczno\u015b\u0107 wi\u0119kszego zaanga\u017cowania si\u0119 w akcj\u0119 ratunkow\u0105 wobec Grecji nie mo\u017cna by\u0142o spodziewa\u0107 si\u0119 wsparcia kanclerz Merkel dla naszych postulat\u00f3w bud\u017cetowych i regionalnych, na co tak liczy polski rz\u0105d. Obecno\u015b\u0107 Niemiec w Radzie Bezpiecze\u0144stwa ONZ zapowiada\u0142a te\u017c konieczno\u015b\u0107 wi\u0119kszego zainteresowania si\u0119 tego pa\u0144stwa sprawami globalnymi, kosztem naszego regionu. Nie wydaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, aby Francja mia\u0142a ochot\u0119 w tym roku przejawia\u0107 aktywno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 w naszym regionie. Wreszcie, nale\u017ca\u0142o zak\u0142ada\u0107, \u017ce administracja ameryka\u0144ska, poszukuj\u0105ca sukces\u00f3w mi\u0119dzynarodowych w trzecim roku sprawowania w\u0142adzy, b\u0119dzie raczej budowa\u0142a front mocarstw do rozwi\u0105zywania spraw bliskowschodnich, ira\u0144skich, afga\u0144skich i innych. Nie nale\u017ca\u0142o oczekiwa\u0107 zatem, \u017ce zawr\u00f3ci z obranego ju\u017c w 2009 roku kursu marginalizacji naszego regionu Europy.<\/p>\r\n

R\u00f3wnie\u017c ju\u017c w ko\u0144cu 2010 roku mo\u017cna by\u0142o dostrzec, \u017ce Rosja uzna\u0142a, i\u017c dokona\u0142a wystarczaj\u0105cych gest\u00f3w pojednania i empatii wobec Polski. Gesty te raczej poczyni\u0142a na u\u017cytek sceny mi\u0119dzynarodowej, aby przekona\u0107 \u015bwiat, i\u017c wszystko zosta\u0142o w relacjach bilateralnych z Polsk\u0105 wyja\u015bnione. Rosjanie nie maj\u0105 ju\u017c \u017cadnego interesu w dalszym \u201eocieplaniu” relacji z Polsk\u0105, a tym bardziej wzmacniania naszej rangi w regionie i Unii. Meandry Moskwy wok\u00f3\u0142 \u015bledztwa smole\u0144skiego prowadz\u0105 nawet do pogorszenia relacji. Rosja wykorzysta\u0142a ameryka\u0144ski reset dla umocnienia swojej pozycji, niewiele oferuj\u0105c \u015bwiatu w zamian. W naszym regionie, nie przy\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 do wysi\u0142k\u00f3w na rzecz zdemokratyzowania Bia\u0142orusi. Po my\u015bli Moskwy zachodz\u0105 (raczej niekorzystne) zmiany na Ukrainie, w Kirgistanie i Mo\u0142dawii. Mi\u0119dzynarodowe trendy rozwijaj\u0105 si\u0119 po my\u015bli Rosji, w kierunku po\u017c\u0105danej przez Moskw\u0119 nowej architektury bezpiecze\u0144stwa – niedemokratycznego porozumienia wiod\u0105cych pa\u0144stw, podejmuj\u0105cych \u015bwiatowe decyzje ponad g\u0142owami innych.<\/p>\r\n

Sojusz P\u00f3\u0142nocnoatlantycki, tak jak przewidywano, od pocz\u0105tku roku jest zaj\u0119ty operacj\u0105 w Afganistanie. Trwa r\u00f3wnie\u017c w prze\u015bwiadczeniu, \u017ce szczyt lizbo\u0144ski przygotowa\u0142 NATO do odpowiedzi na kryzysy mi\u0119dzynarodowe oraz odpowiedzia\u0142 na wszelkie nasze dylematy bezpiecze\u0144stwa regionalnego.<\/p>\r\n

Dekoniunktura Europy \u015arodkowej powi\u0119kszy\u0142a si\u0119 jeszcze z chwil\u0105 wybuchu zamieszek o pod\u0142o\u017cu spo\u0142eczno-ekonomicznym w krajach arabskich, a szczeg\u00f3lnie kiedy rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 krwawa rewolta w Libii. Po\u0142udniowe pa\u0144stwa Unii Europejskiej skoncentrowa\u0142y swoj\u0105 uwag\u0119 na wydarzeniach w Afryce i Bliskim Wschodzie. Ju\u017c po pierwszych wypadkach wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce \u015bwiat ma jasne rozeznanie sytuacji i \u0142atwo potrafi wskaza\u0107 pozytywnych i negatywnych bohater\u00f3w wydarze\u0144 libijskich. Wydawa\u0142o si\u0119 te\u017c, \u017ce \u015bwiat posiada odpowiednie instrumenty i do\u015bwiadczenie radzenia sobie z tak\u0105 sytuacj\u0105. Po licznych operacjach pokojowych, zaanga\u017cowaniu w krwawych kryzysach na Ba\u0142kanach, w Afganistanie i Iraku, takie instytucje jak ONZ, NATO czy Unia Europejska mia\u0142y ju\u017c w spos\u00f3b rutynowy podej\u015b\u0107 do sytuacji w Libii. Przekonywano nas, \u017ce po wej\u015bciu w \u017cycie Traktatu Lizbo\u0144skiego i powstaniu europejskiej dyplomacji oraz po przyj\u0119ciu nowej Koncepcji Strategicznej NATO obie instytucje s\u0105 dobrze przystosowane do radzenia sobie z podobnymi kryzysami. Tymczasem od pierwszych dni konfliktu obserwowali\u015bmy nies\u0142ychanie chaotyczne zachowanie instytucji mi\u0119dzynarodowych wobec kryzysu libijskiego, co przeczy\u0142o sk\u0142adanym wcze\u015bniej deklaracjom o nale\u017cytym przygotowaniu na kryzys.<\/p>\r\n

Nale\u017cy zatem dokona\u0107 analizy zachowania \u015bwiata i jego instytucji odpowiedzialnych za bezpiecze\u0144stwo mi\u0119dzynarodowe w tej kryzysowej sytuacji w kontek\u015bcie ewentualnego, podobnego problemu w naszym regionie Europy. Wiele bowiem wskazuje, \u017ce region Europy \u015arodkowej sta\u0142by si\u0119 raczej przedmiotem rozgrywek innych, ni\u017c podmiotowym uczestnikiem rozwi\u0105zywania ewentualnego kryzysu.<\/p>\r\n

Sparali\u017cowane instrumentarium ONZ<\/strong><\/p>\r\n

Libia przed kryzysem nie by\u0142a \u015bwiatowym mocarstwem (2% \u015bwiatowej produkcji ropy), ale prowadzi\u0142a wzajemnie lukratywne interesy z kilkoma mocarstwami (Rosja, Chiny) i du\u017cymi pa\u0144stwami europejskimi, szczeg\u00f3lnie w dziedzinie energetycznej, za co od lat re\u017cim uzyska\u0142 mi\u0119dzynarodow\u0105 legitymizacj\u0119. Re\u017cim Kaddafiego podporz\u0105dkowa\u0142 si\u0119 zachodnim standardom wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzynarodowej i zapewnia\u0142 wzgl\u0119dn\u0105 stabilno\u015b\u0107 w kraju dla zewn\u0119trznych inwestor\u00f3w. Policyjny re\u017cim skutecznie te\u017c ryglowa\u0142 dost\u0119p do Europy potencjalnym emigrantom z Czarnej Afryki. By\u0142y to istotne czynniki, kt\u00f3re nie wywo\u0142a\u0142y natychmiastowej, negatywnej reakcji \u015bwiata na rewolt\u0119 w Libii. Zatem wojna domowa i masowa fala uchod\u017ac\u00f3w nie wywo\u0142a\u0142a reakcji \u015bwiatowej organizacji odpowiedzialnej za mi\u0119dzynarodowy spok\u00f3j.<\/p>\r\n

W miar\u0119 eskalacji konfliktu wewn\u0119trznego, a nie wojny ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym, pa\u0144stwo to zosta\u0142o najpierw obj\u0119te rutynowymi sankcjami – zakazem dostarczania broni i zamro\u017ceniem cz\u0119\u015bci aktyw\u00f3w finansowych. Dopiero w nast\u0119pnych tygodniach Rada Bezpiecze\u0144stwa ONZ przyj\u0119\u0142a rezolucj\u0119 1973 domagaj\u0105c\u0105 si\u0119 utworzenia nad Libi\u0105 strefy zakazu lot\u00f3w. Rezolucja dopuszcza\u0142a r\u00f3wnie\u017c u\u017cycie broni w celu wymuszenia strefy oraz obrony ludno\u015bci cywilnej. Nie zakazywa\u0142a operacji si\u0142 l\u0105dowych, ale nie zezwala\u0142a te\u017c na okupacj\u0119 kraju. Rezolucja nie wskazywa\u0142a kto mia\u0142by j\u0105 wykona\u0107. Odwo\u0142ywa\u0142a si\u0119 do zainteresowanych stron, aby przej\u0119\u0142y inicjatyw\u0119. R\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b przyj\u0119cia rezolucji zapowiada\u0142 przysz\u0142e problemy. Rezolucja nie zosta\u0142a poparta przez Rosj\u0119, Chiny, Indie czy Niemcy. Kraje te wstrzyma\u0142y si\u0119 od g\u0142osu.<\/p>\r\n

Ambiwalentny mandat spowodowa\u0142 natychmiastowe zamieszanie i rozbie\u017cno\u015bci interpretacyjne w\u015br\u00f3d zainteresowanych stron. Francja, g\u0142\u00f3wny inicjator rezolucji, poparta szybko przez USA, zacz\u0119\u0142a g\u0142osi\u0107, i\u017c celem operacji b\u0119dzie odsuni\u0119cie Kaddafiego od w\u0142adzy. Amerykanie byli podzieleni, gdy\u017c te\u017c pragn\u0119liby widzie\u0107 upadek dyktatora, tylko nie przy u\u017cyciu swoich si\u0142 i \u015brodk\u00f3w. Liga Pa\u0144stw Arabskich przestraszona rozmiarem ataku z powietrza, w obawie przed ofiarami cywilnymi, szybko zanegowa\u0142a spos\u00f3b implementacji rezolucji ONZ przez koalicj\u0119 anty-libijsk\u0105. Podobne zastrze\u017cenia zg\u0142osi\u0142a Rosja i Chiny.<\/p>\r\n

Motywy rezolucji ONZ sta\u0142y si\u0119 natychmiast przedmiotem spekulacji analitycznych. G\u0142\u00f3wnie podejrzewa si\u0119, i\u017c to ambicje francuskiego prezydenta, poszukuj\u0105cego sukces\u00f3w mi\u0119dzynarodowych w swoim otoczeniu, spowodowa\u0142y aktywno\u015b\u0107 ONZ. Interesy gospodarcze Europy i \u015bwiata a\u017c tak nie cierpia\u0142y. Rzekoma katastrofa humanitarna mia\u0142a bardzo ograniczony charakter. Nie by\u0142a por\u00f3wnywalna do ludzkich nieszcz\u0119\u015b\u0107 na wielu po\u0142aciach Afryki. Sk\u0105d zatem ONZ przej\u0105\u0142 si\u0119 wojn\u0105 domow\u0105, kt\u00f3ra ma ograniczony wp\u0142yw na sytuacj\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105? I jakie uk\u0142ady zawarto z Rosj\u0105 i Chinami za poparcie francusko-brytyjskiej inicjatywy? Mo\u017cna pyta\u0107 dalej, dlaczego ONZ i spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa nie interesuj\u0105 si\u0119 nadal niezako\u0144czonym kryzysem w Egipcie lub trwaj\u0105cymi rewoltami w Jemenie czy Bahrajnie i Syrii? Szczeg\u00f3lnie sytuacja na Bahrajnie zagra\u017ca ameryka\u0144skim interesom w Zatoce Perskiej, a poza tym prowadzi do otwartej konfrontacji Arabii Saudyjskiej z Iranem wspieraj\u0105cym szyick\u0105 rewolt\u0119. R\u00f3wnie\u017c obecna sytuacja w Syrii mo\u017ce destabilizuj\u0105co wp\u0142yn\u0105\u0107 na skomplikowany problem konfliktu palesty\u0144sko-izraelskiego. Powy\u017csze rewolty nie doczeka\u0142y si\u0119 rezolucji ONZ lecz jedynie pot\u0119piaj\u0105cych u\u017cycie przemocy o\u015bwiadcze\u0144 Sekretarza Generalnego.<\/p>\r\n

Je\u015bli zatem za nasz\u0105 wschodni\u0105 granic\u0105, w niedemokratycznym pa\u0144stwie, wybuchnie spo\u0142eczno-gospodarcza rewolta z aspiracjami demokratycznymi, to czy bior\u0105c pod uwag\u0119 blisko\u015b\u0107 Rosji mogliby\u015bmy liczy\u0107 na bardziej zdecydowan\u0105 i precyzyjn\u0105 rezolucj\u0119 Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ, wskazuj\u0105c\u0105 jak wybrn\u0105\u0107 z takiego kryzysu? Jak dot\u0105d, mimo kilku zryw\u00f3w przeciwko despocie w Mi\u0144sku i brutalnych rozprawach z opozycj\u0105, nie mo\u017cna by\u0142o dostrzec aby du\u017ce zachodnioeuropejskie pa\u0144stwo spieszy\u0142o si\u0119 z nawi\u0105zaniem formalnych relacji z demokratycznymi ugrupowaniami Bia\u0142orusi. Mo\u017cna te\u017c mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci czy w tak bliskim s\u0105siedztwie Rosji, maj\u0105c tak znacz\u0105ce powi\u0105zania gospodarcze z Moskw\u0105 oraz plany na zagospodarowanie politycznej przestrzeni w Europie, Niemcy i Francja podj\u0119\u0142yby na forum ONZ jakiekolwiek dzia\u0142ania sprzeczne z interesem Rosji. Nie mo\u017cemy wi\u0119c liczy\u0107, i\u017c ONZ i jej Sekretarz Generalny podj\u0119liby jakiekolwiek dzia\u0142ania w przypadku powa\u017cnego kryzysu. Nawet je\u015bli dosz\u0142oby do takiej pr\u00f3by na forum Rady Bezpiecze\u0144stwa to mo\u017cna mie\u0107 absolutn\u0105 pewno\u015b\u0107, \u017ce jakakolwiek rezolucja zosta\u0142aby zawetowana przez Rosj\u0119. Zatem ze strony tej uniwersalnej organizacji z siedzib\u0105 w Nowym Jorku nie mogliby\u015bmy liczy\u0107 na pomoc w przypadku kryzysu u naszych wschodnich granic. A na tak\u0105 ewentualno\u015b\u0107 musimy si\u0119 przygotowywa\u0107 znaj\u0105c niedemokratyczny charakter re\u017cimu bia\u0142oruskiego. Tym bardziej, i\u017c do swojej obrony nawet na drodze militarnej bia\u0142oruski re\u017cim przygotowuje si\u0119, co pokaza\u0142y manewry wojskowe \u201eZapad” z jesieni 2009 roku.
Kwestia postawy Niemiec<\/p>\r\n

Neutralna postawa Niemiec w Radzie Bezpiecze\u0144stwa w sprawie kryzysu libijskiego zapowiada\u0142a problemy w NATO i Unii Europejskiej. Nic dziwnego zatem, \u017ce po tygodniu trwania chaotycznej operacji w niekt\u00f3rych mediach europejskich okre\u015blono niemieckie zachowanie jako \u201ecios w plecy”. Tymczasem Niemcy utrzymuj\u0105, \u017ce ich stanowisko jest konsekwentne od lat. Tak, jak nie poparli ameryka\u0144skiej interwencji wojskowej w Iraku w 2003 roku, tak i dzisiaj ich neutralno\u015b\u0107 nie oznacza ca\u0142kowitej dezaprobaty dla dzia\u0142a\u0144 ONZ i NATO. Raczej oznacza\u0107 to ma jedynie konsekwentne trzymanie si\u0119 politycznych i ekonomicznych instrument\u00f3w oddzia\u0142ywania kryzysowego. Jednak inni analitycy wskazuj\u0105, \u017ce niemiecka niech\u0119\u0107 do aktywnego uczestnictwa w operacji NATO jest raczej wynikiem egoizmu, ignorancji i nacjonalistyczno-pacyfistycznego prowincjonalizmu.<\/p>\r\n

Postawa Niemiec wymaga szczeg\u00f3lnego monitoringu ze strony polskiej. To nasz najwi\u0119kszy partner gospodarczy. Dla obecnego rz\u0105du polskiego to r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u00f3wny partner polityczny. To od postawy tego pa\u0144stwa w znacznym stopniu b\u0119dzie zale\u017ca\u0142o jak Unia i NATO b\u0119d\u0105 rozwi\u0105zywa\u0107 ewentualne kryzysy w naszym regionie. W Unii to Niemcy maj\u0105 dzisiaj najwi\u0119cej do powiedzenia odno\u015bnie do uruchomienia wszelkich \u015brodk\u00f3w pomocowych. Niemcy s\u0105 r\u00f3wnie\u017c wa\u017cnym cz\u0142onkiem NATO. To oni przez wiele lat nie dopuszczali do aktualizacji (a w\u0142a\u015bciwie do stworzenia) wiarygodnych plan\u00f3w obronnych dla pa\u0144stw, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 cz\u0142onkami sojuszu po 1999 roku. W przypadku konieczno\u015bci zaanga\u017cowania si\u0119 NATO w naszym regionie to Niemcy b\u0119d\u0105 decydowa\u0142y o charakterze sojuszniczej reakcji. Tam s\u0105 bazy wojskowe sk\u0105d mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 dla nas szybkie wsparcie. Po och\u0142odzeniu naszej wsp\u00f3\u0142pracy polityczno-wojskowej z USA, rz\u0105d polski powinien mie\u0107 absolutn\u0105 jasno\u015b\u0107 co do niemieckiej postawy w przypadku kryzysu regionalnego.<\/p>\r\n

Dora\u017ana koalicja ch\u0119tnych<\/strong><\/p>\r\n

Mimo wyra\u017anego braku jednoznacznego wskazania na regionaln\u0105 organizacj\u0119 mog\u0105c\u0105 zrealizowa\u0107 rezolucj\u0119 libijsk\u0105, nag\u0142\u0105 inicjatyw\u0105 wykaza\u0142a si\u0119 Francja, kt\u00f3ra nast\u0119pnego dnia zwo\u0142a\u0142a mi\u0119dzynarodowy szczyt przyw\u00f3dc\u00f3w wybranych pa\u0144stwa i organizacji mi\u0119dzynarodowych w celu wsparcia rebelii libijskiej. Szczyt popar\u0142 rezolucj\u0119 ONZ i zapowiedzia\u0142 szybk\u0105 akcj\u0119 wojskow\u0105 w celu jej implementacji.<\/p>\r\n

Nale\u017ca\u0142o rozumie\u0107 zatem, \u017ce mimo kompromitowania w poprzednich latach idei ameryka\u0144skich konserwatyst\u00f3w – \u201ekoalicji ch\u0119tnych”, Francja \u201eodgrza\u0142a starego kotleta” kiedy takie rozwi\u0105zanie s\u0142u\u017cy\u0142o jej partykularnym interesom. Powszechnie s\u0105dzi si\u0119, \u017ce s\u0142u\u017cy\u0142o wewn\u0119trznym interesom prezydenta Sarkozy’ego i jego ugrupowaniu przed zbli\u017caj\u0105cymi si\u0119 wyborami. Francja nie uruchomi\u0142a zatem w obliczu kryzysu aktywno\u015bci Unii czy NATO. Wstrzymanie si\u0119 z poparciem rezolucji ONZ przez Niemcy uniemo\u017cliwia\u0142o te\u017c rozpocz\u0119cie szybkich prac w Brukseli, w kt\u00f3rejkolwiek instytucji. Francja odwo\u0142a\u0142a si\u0119 do poza-instytucjonalnej koalicji ad hoc, tak jak w 2003 roku Niemcy, Wielka Brytania i Francja stworzy\u0142y nieformalny tr\u00f3jk\u0105t do negocjacji z Iranem w sprawach nuklearnych. Prowizoryczna koalicja musi improwizowa\u0107. Zatem od tygodni trwa deliberacja nad interpretacj\u0105 mandatu dzia\u0142ania, chaos dowodzenia i pasmo nieskoordynowanych akcji przeciwko przypadkowym celom w Libii.<\/p>\r\n

Ponownie nale\u017cy postawi\u0107 pytania, czy w przypadku podobnego kryzysu na wsch\u00f3d od Polski, znalaz\u0142aby si\u0119 koalicja ch\u0119tnych, zdolna do walki przeciwko szalej\u0105cemu tam dyktatorowi i sk\u0142onna do przeciwstawienia si\u0119 interesom \u201edu\u017cego pa\u0144stwa na wschodzie” w imi\u0119 potrzeb humanitarnych? Nie wiadomo na jakich procedurach i rozwi\u0105zaniach prawnych taka inicjatywa mo\u017ce oprze\u0107 swoj\u0105 prac\u0119.<\/p>\r\n

Jak uznaniowo podejdzie do rozpatrywanej sprawy? Czy b\u0119dzie si\u0119 kierowa\u0142a interesem w\u0142asnym czy strony pokrzywdzonej?<\/p>\r\n

Z polskiego punktu widzenia rozwi\u0105zywanie kryzysowych spraw mi\u0119dzynarodowych przez nieformalne ugrupowania pa\u0144stw nie powinno by\u0107 preferowane, cho\u0107 czasem mo\u017ce by\u0107 pomocne. W ostatniej dekadzie Polska dwukrotnie inicjowa\u0142a mi\u0119dzynarodowe wysi\u0142ki dla wsparcia rozwi\u0105zania regionalnych problem\u00f3w. W 2004 wsparli\u015bmy \u201epomara\u0144czow\u0105 rewolucj\u0119” na Ukrainie, a w 2008 roku \u015bp. Lech Kaczy\u0144ski wspar\u0142 Tbilisi w obronie przed rosyjsk\u0105 inwazj\u0105. Trwa\u0142o\u015b\u0107 takich rozwi\u0105za\u0144 zale\u017cy jednak ostatecznie od uzyskania gwarancji mocarstw (niekorzystnego z polskiego punktu widzenia legitymizowania decyzji przez gwarancje jakiego\u015b koncertu mocarstw) lub w\u0142\u0105czenia si\u0119 nast\u0119pnie mi\u0119dzynarodowych instytucji.
Negatywny test Unii Europejskiej<\/p>\r\n

Od czasu ba\u0142ka\u0144skiej traumy, kiedy to Europa nie potrafi\u0142a poradzi\u0107 sobie z konfliktem na swoim kontynencie, trwa nieustanna transformacja Unii – proces rozwijania antykryzysowego instrumentarium. Co jaki\u015b czas Europa triumfalnie obwieszcza, \u017ce ju\u017c zdo\u0142a\u0142a rozwin\u0105\u0107 kolejne zdolno\u015bci zarz\u0105dzania kryzysami. Wszystko to oczywi\u015bcie robione jest rzekomo nie przeciwko NATO i Amerykanom. Wszystkie te wysi\u0142ki mia\u0142y by\u0107 prawie bez-kosztowe i nie powinny dublowa\u0107 istniej\u0105cych ju\u017c rozwi\u0105za\u0144. Od lat Unia przekonywa\u0142a nas te\u017c o sprawno\u015bci polityki s\u0105siedzkiej we wszystkich kierunkach. Wreszcie traktat lizbo\u0144ski, jak przekonywali euro-entuzja\u015bci, mia\u0142 stworzy\u0107 z Unii bardziej sp\u00f3jn\u0105 instytucj\u0119 w dziedzinie polityki zagranicznej i sprawn\u0105 organizacj\u0119 kierowan\u0105 kompetentnie przez \u201eprezydenta” i \u201eministra spraw zagranicznych” dla og\u00f3lnoeuropejskiego dobra.<\/p>\r\n

Mimo tych zapewnie\u0144 i obwieszczanych sukces\u00f3w o sprawnym systemie antykryzysowym, grupach bojowych, europejskich operacjach czy dialogu z s\u0105siadami na po\u0142udniu, kryzys w Afryce P\u00f3\u0142nocnej obna\u017cy\u0142 niemoc tej instytucji. Wobec wydarze\u0144 w Tunezji i Egipcie Unia okaza\u0142a si\u0119 prawie bezradna. Nie przewidzia\u0142a ich i nie by\u0142a w stanie \u201ezarz\u0105dza\u0107” tymi kryzysami na swoim przedpolu, mimo tak wielu lat wsp\u00f3\u0142pracy z tym regionem. Przedstawi\u0142a jedynie kilka tradycyjnych pakiet\u00f3w pomocowych z arsena\u0142u \u201esoft power”. Wobec Libii zdoby\u0142a si\u0119 na przyj\u0119cie pakietu rutynowych sankcji w obliczu krwawych wydarze\u0144. Mocarstwa europejskie podzieli\u0142y si\u0119 nast\u0119pnie w Radzie Bezpiecze\u0144stwa ONZ przy przyjmowaniu rezolucji o zakazie lot\u00f3w nad Libi\u0105. Powstrzymuj\u0105c si\u0119 od g\u0142osu Niemcy potwierdzi\u0142y brak wsp\u00f3lnej polityki zagranicznej Unii. Niech\u0119\u0107 za\u015b do omawiania jakiejkolwiek europejskiej akcji wojskowej w ramach tej organizacji dobitnie dowodzi, i\u017c dywagowanie nad jak\u0105\u015b wsp\u00f3ln\u0105 polityk\u0105 obronn\u0105 czy europejsk\u0105 armi\u0105 jest zaj\u0119ciem ja\u0142owym. Nale\u017cy mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce Warszawa nie b\u0119dzie si\u0119 ju\u017c upiera\u0142a, aby jednym z priorytet\u00f3w prezydencji by\u0142 rozw\u00f3j wsp\u00f3lnej polityki obronnej. Nie mo\u017ce by\u0107 priorytetem co\u015b do czego nie ma w Europie woli politycznej i materialnych \u015brodk\u00f3w realizacji.<\/p>\r\n

Niestety w takiej sytuacji rodz\u0105 si\u0119 jeszcze gorsze projekty, takie jak utworzenie europejskiej militarnej avant-garde, klubu pa\u0144stw posiadaj\u0105cych zdolno\u015bci mobilnego dzia\u0142ania wojskowego, kierowanego przez tandem brytyjsko-francuski. Stworzenie takiej hybrydy prowadzi\u0142oby prosto do akceptacji idei podzielno\u015bci bezpiecze\u0144stwa w Europie. Nie powinni\u015bmy godzi\u0107 si\u0119 na odwr\u00f3cenie dotychczasowego procesu, jednoczenia wysi\u0142k\u00f3w ca\u0142ej Unii Europejskiej z dzia\u0142aniami NATO w sytuacjach kryzysowych.<\/p>\r\n

Kryzys libijski negatywnie przetestowa\u0142 te\u017c i ujawni\u0142 ma\u0142e mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania \u201eszefowej dyplomacji” Unii. Ten urz\u0105d powinien by\u0107 instytucj\u0105 pierwszego reagowania i pilnej koordynacji dzia\u0142a\u0144 europejskich, tym bardziej, \u017ce traktat lizbo\u0144ski wyposa\u017cy\u0142 go w znaczn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 dyplomatyczn\u0105 i zaopatrzy\u0142 w niema\u0142e \u015brodki finansowe. Jednak poza niewielkim do\u015bwiadczeniem mi\u0119dzynarodowym Lady Ashton s\u0105 te\u017c inne powody s\u0142abego dzia\u0142ania jej urz\u0119du. Nie ma chyba ona wystarczaj\u0105cego wsparcia ze strony ministr\u00f3w spraw zagranicznych wiod\u0105cych pa\u0144stw europejskich. Ich wiarygodno\u015b\u0107 jest powa\u017cnie os\u0142abiona we w\u0142asnych krajach. Wydaje si\u0119, \u017ce obecnie wi\u0119cej atrybut\u00f3w realnej w\u0142adzy w dyplomacji posiadaj\u0105 g\u0142owy pa\u0144stw i szefowie rz\u0105d\u00f3w ni\u017c ministrowie spraw zagranicznych. Traktat lizbo\u0144ski nie wyr\u00f3wna\u0142 tej politycznej przepa\u015bci mi\u0119dzy mo\u017cliwo\u015bciami szef\u00f3w pa\u0144stw a nowym stanowiskiem zajmowanym przez Ashton. Nie wydaje si\u0119, aby mo\u017cna by\u0142o t\u0119 sytuacj\u0119 zmieni\u0107 na drodze korekty traktatu. Nale\u017cy natomiast pilnie wzmocni\u0107 wymian\u0119 analiz i ocen miedzy dyplomacjami pa\u0144stw cz\u0142onkowskich a Europejsk\u0105 S\u0142u\u017cb\u0105 Dzia\u0142a\u0144 Zewn\u0119trznych oraz prowadzi\u0107 wi\u0119cej \u0107wicze\u0144 i symulacji prewencyjnych, tak aby ewentualne kryzysy jak najmniej zaskakiwa\u0142y Europ\u0119.<\/p>\r\n

Dla Polski p\u0142yn\u0105 z powy\u017cszego gorzkie wnioski. Unia Europejska nie jest klubem idealistycznych dobroczy\u0144c\u00f3w i przy powa\u017cnych kryzysach jest oczywiste, \u017ce du\u017ce pa\u0144stwa b\u0119d\u0105 kierowa\u0107 si\u0119 bardziej interesem narodowym ni\u017c wsp\u00f3lnotowym. Jednak Warszawa w przypadku takich kryzys\u00f3w na skraju Europy nie mo\u017ce zajmowa\u0107 biernej postawy. Tym bardziej, \u017ce za chwil\u0119 b\u0119dziemy sprawowa\u0107 prezydencj\u0119 unijn\u0105. Powinni\u015bmy z jednej strony zabiega\u0107 o powstanie solidarnego stanowiska Unii i jednocze\u015bnie baczy\u0107 czy nasze interesy nie s\u0105 zagro\u017cone. Mo\u017cemy wspiera\u0107 wysi\u0142ki na rzecz stworzenia pakiet\u00f3w pomocowych dla Afryki P\u00f3\u0142nocnej, ale powinni\u015bmy strzec, aby nie odbywa\u0142o si\u0119 to kosztem zmniejszenia finansowania polityki wschodniej Unii. A proces taki ju\u017c zosta\u0142 uruchomiony w lutym br., kiedy to grupa pa\u0144stw po\u0142udniowej Europy za\u017c\u0105da\u0142a przesuni\u0119cia \u015brodk\u00f3w finansowych z polityki wschodniej na pakiety pomocowe dla Afryki i Bliskiego Wschodu.<\/p>\r\n

Powinni\u015bmy te\u017c stanowczo domaga\u0107 si\u0119 tworzenia jednolitych zasad polityki s\u0105siedztwa, uwarunkowania dostarczanej pomocy europejskiej od post\u0119p\u00f3w demokratyzacji w krajach s\u0105siedzkich. Nie powinni\u015bmy akceptowa\u0107 r\u00f3\u017cnych standard\u00f3w, odmiennych dla kandydat\u00f3w do cz\u0142onkostwa w Unii ze wschodu Europy i tych z poza Europy. Przede wszystkim powinni\u015bmy jednak posiada\u0107 aktywa na po\u0142udniu, aby mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 skutecznego zabiegania o realizacj\u0119 priorytet\u00f3w na wschodzie.<\/p>\r\n

Tymi aktywami nie musi by\u0107 eskadra samolot\u00f3w F-16 na Morzu \u015ar\u00f3dziemnym czy flotylla naszych okr\u0119t\u00f3w. W tym kontek\u015bcie warto przypomnie\u0107, \u017ce jeszcze niedawno kilkuset naszych \u017co\u0142nierzy bra\u0142o udzia\u0142 w operacjach pokojowych ONZ w Libanie i na Wzg\u00f3rzach Golan na pograniczu syryjsko-izraelskim. Szkoda, \u017ce Polska wycofa\u0142a si\u0119 z tych operacji, finansowanych przez ONZ.<\/p>\r\n

Takimi aktywami powinna by\u0107 nasza rozwini\u0119ta, czynna polityka na Bliskim Wschodzie i Afryce P\u00f3\u0142nocnej. Rozwini\u0119te relacje gospodarcze oraz pe\u0142na inwencji dyplomacja promuj\u0105ca na przyk\u0142ad sukcesy \u015brodkowoeuropejskiej transformacji. Do\u015bwiadczenia wsp\u00f3\u0142pracy i wysoka wiedza ekspercka jest r\u00f3wnie cenna w czasie dyskusji brukselskich nad problemami pa\u0144stw arabskich jak wk\u0142ad wojskowy. Nie wysy\u0142aj\u0105c jednostek bojowych mogliby\u015bmy jednak wys\u0142a\u0107 na granice libijskie (szczeg\u00f3lnie po egipskiej stronie) logistyk\u00f3w i \u017candarm\u00f3w wojskowych dla wsparcia organizacji humanitarnych w obozach uchod\u017ac\u00f3w. By\u0142by to widoczny znak zaanga\u017cowania i polityczny instrument do utrzymania naszej aktywno\u015bci w polityce europejskiej wobec kryzysu arabskiego. Tego typu dzia\u0142ania by\u0142y od lat specjalno\u015bci\u0105 polsk\u0105 w operacjach pokojowych, ostatnio w Kongo i Czadzie.<\/p>\r\n

Reakcja NATO<\/strong><\/p>\r\n

Wydaje si\u0119, \u017ce jeszcze wi\u0119ksz\u0105 bezradno\u015bci\u0105, bior\u0105c pod uwag\u0119 zdolno\u015bci wojskowe, a nawet niech\u0119ci\u0105 do zajmowania stanowiska w sprawie kryzysu arabskiego wykaza\u0142 si\u0119 Sojusz P\u00f3\u0142nocnoatlantycki. Przez lata alians szczyci\u0142 si\u0119, \u017ce jest jedynym tak sprawnym i zorganizowanym sojuszem w nowo\u017cytnej historii \u015bwiata. Podkre\u015blali\u015bmy wobec \u015bwiata zewn\u0119trznego, \u017ce \u0142\u0105czy\u0142y nas warto\u015bci, standardy demokratyczne i solidarne my\u015blenie o wsp\u00f3lnym bezpiecze\u0144stwie. Od jesieni ubieg\u0142ego roku \u015bwiat transatlantycki wychwala\u0142 sukcesy listopadowego szczytu lizbo\u0144skiego. Szczycono si\u0119 now\u0105 Koncepcj\u0105 Strategiczn\u0105 NATO, kt\u00f3ra mia\u0142a umo\u017cliwia\u0107 sojuszowi reagowanie na wszystkie wyzwania i zagro\u017cenia. Jeszcze kilka tygodni temu, w czasie warszawskiej wizyty, Sekretarz Generalny meldowa\u0142 polskiemu prezydentowi pe\u0142n\u0105 gotowo\u015b\u0107 sojuszu do dzia\u0142ania jak tylko otrzyma stosown\u0105 rezolucj\u0119 Rady Bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\r\n

Utrzymuj\u0105cy si\u0119 przez wiele dni parali\u017c decyzyjny, chaos w dzia\u0142aniach militarnych i otwarte k\u0142\u00f3tnie co do poziomu zaanga\u017cowania wojskowego czy odpowiedzialno\u015bci politycznej to prosta droga do kompromitacji i utraty mi\u0119dzynarodowej wiarygodno\u015bci sojuszu. Mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce nie tylko z prymitywnymi talibami przegramy. Europejskich politykier\u00f3w zgubi postrzeganie spraw strategicznych przez pryzmat najbli\u017cszych wybor\u00f3w krajowych. W Europie nie brakuje samolot\u00f3w, pilot\u00f3w czy bomb dla takiej operacji. Jednak tak jak w Unii Europejskiej, tak i w NATO, do kt\u00f3rego nale\u017cy ponad 20 pa\u0144stw Unii, brakuje wsp\u00f3lnej polityki, wsp\u00f3lnego postrzegania zagro\u017ce\u0144. Co wi\u0119cej, drugorz\u0119dna pozycja zaj\u0119ta przez Stany Zjednoczone wobec kryzysu i udzia\u0142u w operacji NATO dowodzi, \u017ce sojusz nie jest wiele wart bez przyw\u00f3dczej roli i konkretnego zaanga\u017cowania Waszyngtonu. Taki los operacji libijskiej w wykonaniu europejskiej cz\u0119\u015bci NATO powinien k\u0142a\u015b\u0107 kres wszelkim mrzonkom o mo\u017cliwo\u015bci stworzenia odr\u0119bnego systemu bezpiecze\u0144stwa w Europie. Europa powinna te\u017c przedefiniowa\u0107 swoj\u0105 kultur\u0119 strategiczn\u0105. Nie mo\u017cna si\u0119 dalej \u0142udzi\u0107, \u017ce kryzysy typu libijskiego zostan\u0105 rozwi\u0105zane przy pomocy europejskiej \u201esoft power”, stosowania jedynie moralny standard\u00f3w, czy mamienia adwersarzy perspektyw\u0105 pomocy finansowej lub lukratywnej wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie kryzys arabski to nie sytuacja przewidziana w art. 5 traktatu waszyngto\u0144skiego. \u0179adne pa\u0144stwo NATO nie zosta\u0142o zaatakowane (cho\u0107 mieszka\u0144cy w\u0142oskiej Lampedusy, zalewani przez uchod\u017ac\u00f3w arabskim, mogliby to kwestionowa\u0107). Jednak od lat sojusz przygotowywa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do takich w\u0142a\u015bnie kryzysowych sytuacji w upad\u0142ych pa\u0144stwach, w s\u0105siednich regionach. Przygotowania toczy\u0142y si\u0119 pod has\u0142em rzuconym przez Lorda Robertsona w 2002 roku, i\u017c sojusz b\u0119dzie u\u015bmierza\u0142 kryzysy tam gdzie si\u0119 rodz\u0105, zanim zapukaj\u0105 do naszych drzwi.<\/p>\r\n

Kryzys libijski ujawni\u0142 realne oblicze Sojuszu. Wykaza\u0142, \u017ce zapowiadane reformy na szczycie lizbo\u0144skim nie zacz\u0119\u0142y by\u0107 jeszcze wprowadzane w \u017cycie. Szczeg\u00f3lnie niebezpieczny jest fakt, i\u017c mimo zobowi\u0105za\u0144 cz\u0142onkowie NATO nie chc\u0105 utrzyma\u0107 poziomu wydatk\u00f3w bud\u017cetowych na realizacj\u0119 zdolno\u015bci bojowej sojuszu. Utrzymanie tego trendu prowadzi do rozd\u017awi\u0119ku mi\u0119dzy narastaj\u0105cymi ambicjami sojuszu, a rzeczywistymi zdolno\u015bciami materialnymi. NATO da\u0142o si\u0119 zaskoczy\u0107 t\u0105 operacj\u0105 i wykaza\u0142o jawn\u0105 niech\u0119\u0107 do zaanga\u017cowania si\u0119. Ujawni\u0142y si\u0119 ostre podzia\u0142y mi\u0119dzy cz\u0142onkami. Po raz pierwszy Stany Zjednoczone pokaza\u0142y niech\u0119\u0107 do pe\u0142nego, wojskowego zaanga\u017cowania si\u0119 (caveats), przyj\u0119cia na siebie koszt\u00f3w operacji, a tym bardziej przewodzenia dzia\u0142aniom. Wi\u0119ksz\u0105 wol\u0119 dzia\u0142ania i ch\u0119ci przyw\u00f3dcze zaprezentowa\u0142a Francja i Wielka Brytania wobec wyzwa\u0144 p\u0142yn\u0105cych z po\u0142udnia. Mo\u017ce to oznacza\u0107, \u017ce tak jak w przypadku administracji ameryka\u0144skiej, r\u00f3wnie\u017c i wiod\u0105ce pa\u0144stwa europejskie dokonuj\u0105 reorientacji strategicznego postrzegania relacji mi\u0119dzynarodowych z kierunku wsch\u00f3d-zach\u00f3d na p\u00f3\u0142noc-po\u0142udnie. Kontrowersyjna postawa Niemiec: zachowanie unilateralne, sprzyjanie nowym porozumieniom z pa\u0144stwami z poza NATO, nakazuje si\u0119 zastanowi\u0107, czy Berlin b\u0119dzie jeszcze aktywnie przyczynia\u0142 si\u0119 do wzmacniania bezpiecze\u0144stwa w regionie (security provider) czy ju\u017c tylko b\u0119dzie konsumentem bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\r\n

Je\u015bli zatem tak wygl\u0105da realizacja od lat przygotowywanych plan\u00f3w i \u0107wicze\u0144, to jak mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 dzia\u0142anie sojuszu w sytuacji realnego zagro\u017cenia suwerenno\u015bci i terytorium pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego. W przypadku kryzysu za nasz\u0105 wschodni\u0105 granic\u0105, kt\u00f3ry b\u0119dzie mia\u0142 negatywne konsekwencje dla naszego bezpiecze\u0144stwa Polska nie mo\u017ce czeka\u0107 a\u017c sojusznicy dokonaj\u0105 bilansu korzy\u015bci i strat pod k\u0105tem swojej polityki wewn\u0119trznej. Oczekujemy automatycznego wsparcia. Ambiwalentne zapisy nowej koncepcji strategicznej NATO powinny by\u0107 przez w\u0142adze polskie jak najszybciej wyja\u015bnione. Najlepsz\u0105 drog\u0105 uzyskania wiarygodnej interpretacji zapis\u00f3w koncepcji strategicznej Sojuszu b\u0119dzie szybkie wdro\u017cenie plan\u00f3w ewentualno\u015bciowych i pilne prze\u0107wiczenie ich w manewrach wojskowych na terenie Europy \u015arodkowej.<\/p>\r\n

Kryzys libijski odkry\u0142 liczne problemy NATO. Oznacza to potrzeb\u0119 strategicznej refleksji i finansowego realizmu. Zamiast kolejnych debat i seminari\u00f3w interpretuj\u0105cych zapisy ostatniego szczytu w Lizbonie i przyj\u0119tej tam nowej koncepcji strategicznej potrzeba determinacji w przeznaczaniu materialnych \u015brodk\u00f3w na utrzymanie zdolno\u015bci bojowej wojsk pa\u0144stw cz\u0142onkowskich. Nale\u017cy te\u017c skoncentrowa\u0107 si\u0119 na realizacji konkretnych zada\u0144 jak: inteligentnej strategii wyj\u015bcia z Afganistanu w uzgodnionym wsp\u00f3lnie terminie, sojuszniczej tarczy antyrakietowej, plan\u00f3w obronnych dla naszego regionu oraz wsp\u00f3lnego zrealizowania operacji libijskiej z wykorzystanie do\u015bwiadcze\u0144 afga\u0144skich.<\/p>\r\n

Kwestia sanacji sojuszu i relacji transatlantyckich powinna by\u0107 prominentnym punktem porz\u0105dku obrad szczytu pa\u0144stw \u015brodkowo-europejskich z Barakiem Obam\u0105 w ko\u0144cu maja br. w Warszawie.<\/p>\r\n

Witold Waszczykowski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Komentarz Instytutu Sobieskiego nr 93, maj 2011 r., dr Witold Waszczykowski<\/a><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Witold Waszczykowski – Pracownik naukowy Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego 1981-1987, potem na emigracji w USA (1987-1991). W MSZ od 1992. Zast\u0119pca ambasadora przy NATO 1997-1999, ambasador w Iranie 1999-2002,\u00a0 wiceminister MSZ 2005-2008, negocjator tarczy antyrakietowej. Wiceszef BBN w latach 2008-2010, kandydat na prezydenta \u0141odzi w wyborach 2010 roku.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czy Polska jest a\u017c tak bezpieczna, \u017ce jak za czas\u00f3w saskich nie potrzebujemy martwi\u0107 si\u0119 o sytuacj\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105? Czy region Europy \u015arodkowej znalaz\u0142 si\u0119 w najlepszej sytuacji geopolitycznej od XVII wieku? Czy sama akcesja do NATO i Unii Europejskiej i utrzymywanie si\u0119 \u201ew g\u0142\u00f3wnym nurcie” tych instytucji pozwala przesta\u0107 martwi\u0107 si\u0119 o suwerenno\u015b\u0107? Czy zajmowanie […]","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[84,98,144],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37564"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37564"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37564\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37564"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37564"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37564"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}