{"id":37441,"date":"2011-05-08T16:57:52","date_gmt":"2011-05-08T21:57:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=37441"},"modified":"2011-05-08T16:57:52","modified_gmt":"2011-05-08T21:57:52","slug":"kogo-bal-sie-bartoszewski-wojciech-reszczynski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=37441","title":{"rendered":"Kogo ba\u0142 si\u0119 Bartoszewski? – Wojciech Reszczy\u0144ski<\/em>"},"content":{"rendered":"

W wywiadzie dla niemieckiego „Die Welt” W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski zapytany, czy w czasie okupacji obawia\u0142 si\u0119 swoich s\u0105siad\u00f3w, odpowiedzia\u0142: „Mieszka\u0142em w domu pe\u0142nym inteligencji, przy ul. Mickiewicza 37, pi\u0119tro drugie. Ale je\u015bli kto\u015b si\u0119 ba\u0142, to nie Niemc\u00f3w. Je\u017celi funkcjonariusz zobaczy\u0142 mnie na ulicy i nie by\u0142o polecenia aresztowania, nie mia\u0142em si\u0119 czego ba\u0107. Ale gdy s\u0105siad Polak zauwa\u017cy\u0142, \u017ce kupi\u0142em wi\u0119cej chleba ni\u017c normalnie, wtedy musia\u0142em si\u0119 ba\u0107”. Wypowied\u017a W\u0142adys\u0142awa Bartoszewskiego oburzy\u0142a bardzo wiele os\u00f3b, mi\u0119dzy innymi pani\u0105 Mari\u0119 Konopk\u0119-Klein, kt\u00f3ra od urodzenia a\u017c do zako\u0144czenia Powstania Warszawskiego mieszka\u0142a w Warszawie na \u0179oliborzu Oficerskim przy pl. Inwalid\u00f3w.<\/strong>

W wywiadzie dla niemieckiego „Die Welt” W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski tylko w cz\u0119\u015bci zanegowa\u0142 k\u0142amliwe i szkodliwe dla Polski i Polak\u00f3w tezy ksi\u0105\u017cki Jana T. Grossa „Z\u0142ote \u017cniwa”. Powiedzia\u0142 mianowicie, \u017ce „to bezwstydne bogacenie si\u0119 Polak\u00f3w nie mia\u0142o rasistowskiego t\u0142a”. A wi\u0119c jednak bogacili\u015bmy si\u0119 kosztem \u017byd\u00f3w, ale nie jako antysemici. W tym samym duchu wspierania Grossa w jego tezach o winie polskich s\u0105siad\u00f3w jest wypowied\u017a Bartoszewskiego dla tego niemieckiego tygodnika o s\u0105siadach Polakach z \u0179oliborza, kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142o si\u0119 ba\u0107.

Pami\u0119tam Bartoszewskiego<\/strong><\/p>\r\n

Mo\u017ce nie wszyscy wiedz\u0105, \u017ce ul. Mickiewicza przechodzi przez pl. Inwalid\u00f3w, a obok \u0179oliborza Oficerskiego by\u0142 jeszcze \u0179oliborz Urz\u0119dniczy i powsta\u0142y nieco p\u00f3\u017aniej \u0179oliborz Dziennikarski.
\u0179oliborz Oficerski zbudowany zosta\u0142 na gruntach nale\u017c\u0105cych do pa\u0144stwa przez sp\u00f3\u0142dzielni\u0119, kt\u00f3r\u0105 powo\u0142ali oficerowie Wojska Polskiego w latach 20. Obejmowa\u0142 ulice mi\u0119dzy placem S\u0142onecznym a placem Inwalid\u00f3w. Osiedle nawi\u0105zywa\u0142o do podobnych dzielnic w angielskich miastach, charakteryzuj\u0105cych si\u0119 udanym po\u0142\u0105czeniem zabudowy miejskiej i ogrodowo-parkowej. W\u015br\u00f3d najbardziej znanych mieszka\u0144c\u00f3w byli m.in. gen. Marian Kukiel i gen. Stefan Grot-Rowecki. Obaj mieszkali przy ul. \u015amia\u0142ej, r\u00f3wnoleg\u0142ej do ul. Mickiewicza. Mieszka\u0144cami \u0179oliborza byli tak\u017ce: gen. W\u0142adys\u0142aw Bortnowski (ul. Forteczna 7), gen. Stanis\u0142aw Sosabowski (ul. Hauke-Bosaka 11), p\u0142k Artur Oppman, piewca starej Warszawy, znany jako Or-Ot, a tak\u017ce prezydent Warszawy Stefan Starzy\u0144ski.<\/p>\r\n

Pani Maria Konopka-Klein urodzi\u0142a si\u0119 w 1932 roku, jest wi\u0119c o 10 lat m\u0142odsza od W\u0142adys\u0142awa Bartoszewskiego. Mimo \u017ce w czasie okupacji by\u0142a jeszcze dzieckiem, pami\u0119ta Bartoszewskiego. Przypomina sobie tak\u017ce s\u0105siad\u00f3w, z kt\u00f3rymi musia\u0142 si\u0119 on spotyka\u0107 na ulicy, na klatce schodowej, niewykluczone, \u017ce w ich mieszkaniach.<\/p>\r\n

Rodzina pani Marii Konopki-Klein mieszka\u0142a w kamienicy przy pl. Inwalid\u00f3w 4\/6\/8, na pierwszym pi\u0119trze, pod 11. By\u0142a to du\u017ca reprezentacyjna kamienica z u\u017cytkowymi lokalami na parterze, aptek\u0105, cukierni\u0105 Pomianowskiego, sklepem spo\u017cywczym pa\u0144stwa \u0141ukaszewskich i restauracj\u0105.
Ojciec pani Marii, J\u00f3zef Konopka, by\u0142 radc\u0105 w Najwy\u017cszej Izbie Kontroli Pa\u0144stwowej. By\u0142 legionist\u0105 w stopniu majora, w stanie spoczynku. W czasie okupacji pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 administratora domu, oczywi\u015bcie spo\u0142ecznie.<\/p>\r\n

W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski, nim przeprowadzi\u0142 si\u0119 na \u0179oliborz do nowoczesnej jak na tamte czasy kamienicy, mieszka\u0142 wraz z rodzicami przy ul. Biela\u0144skiej, a potem przy ul. Ch\u0142odnej 42, tu\u017c obok getta. Po jego zamkni\u0119ciu musieli si\u0119 stamt\u0105d wyprowadzi\u0107, gdy\u017c dom znajdowa\u0142 si\u0119 na pograniczu dzielnicy \u017cydowskiej. Wtedy wynaj\u0119li dwupokojowe mieszkanie na \u0179oliborzu, w\u0142a\u015bnie przy ul. Mickiewicza 37.
Bartoszewski bardzo cz\u0119sto przychodzi\u0142 do kamienicy przy pl. Inwalid\u00f3w 4\/6\/8, gdzie mieszka\u0142a rodzina pani Marii Konopki-Klein, w odwiedziny do pani Magryciny. Z jej c\u00f3rk\u0105 Zofi\u0105 o\u017ceni\u0142 si\u0119 przed powstaniem lub w czasie powstania.

W korowodzie pami\u0119ci<\/strong><\/p>\r\n

Na trzecim pi\u0119trze tej\u017ce kamienicy mieszka\u0142a pani Bronis\u0142awa Chmarzy\u0144ska z synkiem. Kapitan Jan Chmarzy\u0144ski przed wojn\u0105 pracowa\u0142 w Oddziale II Sztabu G\u0142\u00f3wnego WP (dw\u00f3jka) jako kierownik Referatu Ofensywnego, ekskluzywnego (3-osobowego) Wydzia\u0142u Wywiadowczego na kierunku wschodnim. 5 wrze\u015bnia 1939 r. kapitan Chmarzy\u0144ski zosta\u0142 przeniesiony do brytyjskiej misji \u0142\u0105cznikowej jako oficer \u0142\u0105cznikowy. W czasie okupacji pani Chmarzy\u0144ska by\u0142a wielokrotnie nachodzona przez gestapo, kt\u00f3re wypytywa\u0142o j\u0105 o m\u0119\u017ca. Po wojnie kapitan Chmarzy\u0144ski \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 do Londynu \u017con\u0119 i syna.
Na drugim pi\u0119trze, nad Konopkami, mieszka\u0142a pani Maria D\u0105browska. Jej m\u0105\u017c, kapitan, zagin\u0105\u0142 na wojnie. Wed\u0142ug \u00f3wczesnej nieoficjalnej wersji zosta\u0142 zamordowany w Katyniu. Obok Konopk\u00f3w mieszkali pa\u0144stwo Jastrz\u0119bscy. Pan Jastrz\u0119bski by\u0142 emerytowanym genera\u0142em jeszcze z czas\u00f3w carskich. Uciek\u0142 z Rosji po rewolucji. Pani Maria Jastrz\u0119bska uczy\u0142a pann\u0119 Konopk\u00f3wn\u0119 francuskiego. W kamienicy mieszka\u0142 te\u017c doktor Jacyna z rodzin\u0105. A w suterenie, na pierwszej klatce mieszkali pa\u0144stwo Chraniukowie. On by\u0142 szewcem, mieli kilkoro dzieci. Po wojnie pan Chraniuk mia\u0142 sklep obuwniczy przy ul. Mickiewicza. Dozorc\u0105 domu przy pl. Inwalid\u00f3w 4\/6\/8 by\u0142 pan Jan Oko\u0144, powszechnie uwa\u017cany za bardzo przyzwoitego cz\u0142owieka. Po wojnie pa\u0144stwo Okoniowie powr\u00f3cili na stare miejsce i te\u017c obj\u0119li dozorcostwo.<\/p>\r\n

Rodzina Konopk\u00f3w przyja\u017ani\u0142a si\u0119 z rodzin\u0105 Igielskich, kt\u00f3ra mieszka\u0142a przy ul. Mickiewicza (na odcinku w kierunku ul. gen. Zaj\u0105czka). Pan Igielski by\u0142 przed wojn\u0105 radc\u0105 w ministerstwie, jego \u017cona by\u0142a lekark\u0105, mieli czworo dzieci. Na pocz\u0105tku wojny Igielski zosta\u0142 aresztowany przez Niemc\u00f3w i najprawdopodobniej w 1941 r. zamordowany. \u0179ona otrzyma\u0142a typowe w\u00f3wczas zawiadomienie, \u017ce zmar\u0142 na zapalenie p\u0142uc.<\/p>\r\n

Znajomymi Konopk\u00f3w byli te\u017c pa\u0144stwo Topoli\u0144scy, kt\u00f3rzy mieszkali nieopodal, w al. Wojska Polskiego. Pan Topoli\u0144ski by\u0142 profesorem uniwersyteckim, jego \u017cona, o czym wiedzia\u0142y oczywi\u015bcie tylko osoby z nimi zaprzyja\u017anione, by\u0142a pochodzenia \u017cydowskiego. Szcz\u0119\u015bliwie wojn\u0119 prze\u017cy\u0142a.
W czasie okupacji, wspomina pani Maria Konopka-Klein, niekt\u00f3rzy s\u0105siedzi z kamienicy gromadzili si\u0119 popo\u0142udniami, np. w mieszkaniu jej rodzic\u00f3w, i czytali podziemne gazetki i ulotki. W wielu domach \u0179oliborza Oficerskiego mieszka\u0142y rodziny bez m\u0119\u017cczyzn, same kobiety z dzie\u0107mi i ludzie starsi. M\u0119\u017cczyzn w sile wieku wojna wygna\u0142a z dom\u00f3w. I tylko nieliczni powr\u00f3cili.
Po powstaniu pani Maria, podobnie jak tysi\u0105ce warszawiak\u00f3w, w tym W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski, znalaz\u0142a si\u0119 w obozie przej\u015bciowym w Pruszkowie. Po wojnie wraz z rodzicami zamieszka\u0142a w Krakowie, tak jak W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski.

Ho\u0142d cichym bohaterom<\/strong><\/p>\r\n

Przypominaj\u0105c nazwiska tych os\u00f3b, pani Maria Konopka-Klein upomina si\u0119 o dobr\u0105 pami\u0119\u0107 o nich i wszystkich innych, uczciwych i oddanych Polsce mieszka\u0144cach \u0179oliborza. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ju\u017c nie \u017cyje lub rozproszyli si\u0119 po \u015bwiecie i nie mog\u0105 si\u0119 sami broni\u0107.<\/p>\r\n

W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski swoj\u0105 nieprzemy\u015blan\u0105, nieodpowiedzialn\u0105 wypowiedzi\u0105 dla niemieckiego pisma „Die Welt” zdeprecjonowa\u0142 Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy w czasie okupacji zdali egzamin z narodowej solidarno\u015bci.<\/p>\r\n

W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski bardziej ba\u0142 si\u0119 polskich s\u0105siad\u00f3w ni\u017c Niemc\u00f3w, a przecie\u017c los Polak\u00f3w zosta\u0142 przes\u0105dzony w rozkazie uruchamiaj\u0105cym niemieck\u0105 akcj\u0119 AB (Ausserordentliche Befriedungsaktion), w wyniku kt\u00f3rej w 1940 r. wymordowano lub zes\u0142ano do oboz\u00f3w koncentracyjnych setki tysi\u0119cy Polak\u00f3w, w tym tak\u017ce jego – do KL Auschwitz. Zosta\u0142 aresztowany 19 wrze\u015bnia 1940 roku. Wyprowadzono go z posesji przy ul. S\u0142owackiego 35\/43 na \u0179oliborzu. W tej samej akcji aresztowano w Warszawie i wywieziono do Auschwitz 2 tys. m\u0119\u017cczyzn. Wspomina Bartoszewski (szkoda, \u017ce nie w wywiadzie dla „Die Welt”): „Z domu, w kt\u00f3rym mieszka\u0142em w Warszawie, wywieziono do KL Auschwitz czternastu m\u0119\u017cczyzn. Z tych czternastu zmar\u0142o jedenastu, a trzech zosta\u0142o zwolnionych. Z jednego domu…”. Wi\u0119c je\u015bli byli oni z tego samego domu, w kt\u00f3rym mieszka\u0142 Bartoszewski, to byli to jego s\u0105siedzi. I jak on stali si\u0119 ofiarami. Nie mogli by\u0107 donosicielami, kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142o si\u0119 ba\u0107.<\/p>\r\n

I jeszcze jedna dra\u017cliwa kwestia z cytowanej na wst\u0119pie wypowiedzi W\u0142adys\u0142awa Bartoszewskiego. Zawiera si\u0119 w niej jaka\u015b mimowolna pochwa\u0142a dla niemieckiego porz\u0105dku i hitlerowskiej „przewidywalno\u015bci”, kt\u00f3ra polega\u0142a jego zdaniem na tym, \u017ce aresztowanie nast\u0119powa\u0142o tylko na rozkaz. „Je\u017celi funkcjonariusz zobaczy\u0142 mnie na ulicy i nie by\u0142o polecenia aresztowania, nie mia\u0142em si\u0119 czego ba\u0107”. Brzmi to bardzo dziwacznie, jak i to, \u017ce hitlerowc\u00f3w nazywa „funkcjonariuszami”. Przecie\u017c mo\u017cna by\u0142o by\u0107 aresztowanym na ulicy ni st\u0105d ni zow\u0105d, napotkawszy niemiecki patrol. Albo w czasie \u0142apanki; ofiarami byli w\u00f3wczas przypadkowi przechodnie. Pani Maria Konopka-Klein w czasie okupacji chodzi\u0142a do szko\u0142y Si\u00f3str Zmartwychwstanek przy ul. Krasi\u0144skiego. I by\u0142 taki zwyczaj, \u017ce siostry dzwoni\u0142y do rodzic\u00f3w uczennic, \u017ceby powiadomi\u0107, \u017ce dziecko bezpiecznie dotar\u0142o do szko\u0142y. By\u0142o to robione z obawy w\u0142a\u015bnie przed \u0142apankami. Za\u015b okupacyjny czarny chleb, na kt\u00f3ry mieli patrze\u0107 z zawi\u015bci\u0105 w oczach s\u0105siedzi Bartoszewskiego, by\u0142 – podobnie jak inne towary – na kartki. A je\u015bli kto\u015b ni\u00f3s\u0142 co\u015b lepszego, np. bu\u0142ki, musia\u0142 to kupi\u0107 chyba na czarnym rynku.<\/p>\r\n

W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski otrzyma\u0142 wiele nagr\u00f3d i wyr\u00f3\u017cnie\u0144 z ca\u0142ego \u015bwiata. Ale jedno z tych wyr\u00f3\u017cnie\u0144 zwraca szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie jego szokuj\u0105cych wypowiedzi. Jest to z\u0142oty medal Towarzystwa im. Gustawa Stresemanna przyznany mu w Moguncji w 1996 r. jako ministrowi spraw zagranicznych. Gustaw Stresemann kszta\u0142towa\u0142 polityk\u0119 zagraniczn\u0105 Niemiec w latach 1923-1929. By\u0142 te\u017c ministrem spraw zagranicznych. Nigdy nie pogodzi\u0142 si\u0119 z kl\u0119sk\u0105 swego kraju w czasie pierwszej wojny \u015bwiatowej i d\u0105\u017cy\u0142 do rewizji wschodniej granicy Niemiec. Jego celem by\u0142o m.in. odzyskanie dla Niemiec Gda\u0144ska, utworzenie „polskiego korytarza” i zmiana granicy Polski na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku na rzecz Niemiec. By\u0142 nieprzejednanym wrogiem Polski i Polak\u00f3w.<\/p>\r\n

By\u0142oby lepiej, gdyby W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski zastanawia\u0142 si\u0119 nad tym, co m\u00f3wi, szczeg\u00f3lnie dla prasy niemieckiej. Nie rani\u0142by uczu\u0107 Polak\u00f3w i nie stawia\u0142by siebie w z\u0142ym \u015bwietle.
<\/strong><\/p>\r\n

Wojciech Reszczy\u0144ski<\/strong><\/em><\/p>\r\n

\r\n

Autor jest komentatorem w Programie 3. Polskiego Radia SA.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W wywiadzie dla niemieckiego „Die Welt” W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski zapytany, czy w czasie okupacji obawia\u0142 si\u0119 swoich s\u0105siad\u00f3w, odpowiedzia\u0142: „Mieszka\u0142em w domu pe\u0142nym inteligencji, przy ul. Mickiewicza 37, pi\u0119tro drugie. Ale je\u015bli kto\u015b si\u0119 ba\u0142, to nie Niemc\u00f3w. Je\u017celi funkcjonariusz zobaczy\u0142 mnie na ulicy i nie by\u0142o polecenia aresztowania, nie mia\u0142em si\u0119 czego ba\u0107. Ale gdy […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[65,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37441"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37441"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37441\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37441"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37441"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37441"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}