{"id":36921,"date":"2011-04-27T21:28:32","date_gmt":"2011-04-28T02:28:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=36921"},"modified":"2011-04-27T21:28:32","modified_gmt":"2011-04-28T02:28:32","slug":"bilem-bo-taki-byl-system-pracy-w-ub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=36921","title":{"rendered":"„Bi\u0142em, bo taki by\u0142 system pracy w UB”"},"content":{"rendered":"

Oddzia\u0142owa Komisja \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Bia\u0142ymstoku rozpocz\u0119\u0142a \u015bledztwo dotycz\u0105ce zbrodni komunistycznych pope\u0142nionych m.in. w tzw. domu Turka, dawnej siedzibie Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w Augustowie<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Oddzia\u0142owa Komisja \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Bia\u0142ymstoku wszcz\u0119\u0142a \u015bledztwo dotycz\u0105ce zbrodni komunistycznych pope\u0142nionych m.in. w tzw. domu Turka – dawnej siedzibie Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w Augustowie. Prokuratorzy prosz\u0105 \u015bwiadk\u00f3w tamtych wydarze\u0144 o dzielenie si\u0119 z nimi wiedz\u0105 na temat poch\u00f3wk\u00f3w cia\u0142 zamordowanych \u017co\u0142nierzy podziemia na terenie tej posesji. Zeznania mog\u0105 zastopowa\u0107 plany prywatnego w\u0142a\u015bciciela, kt\u00f3ry w tym miejscu chce postawi\u0107 sklep.<\/strong>

\u015aledztwo rozpocz\u0119te przez prokurator\u00f3w z bia\u0142ostockiego oddzia\u0142u IPN dotyczy m.in. „pozbawienia \u017cBiycia Stanis\u0142awa Siedleckiego w listopadzie 1945 roku i Zygmunta Strza\u0142kowskiego w grudniu 1945 roku”. M\u0119\u017cczy\u017ani zostali zamordowani w trakcie bestialskich przes\u0142ucha\u0144 w siedzibie PUB w Augustowie, kt\u00f3ra mie\u015bci\u0142a si\u0119 w tzw. domu Turka. – Bardzo prosimy cz\u0142onk\u00f3w rodzin ofiar tych zbrodni, \u015bwiadk\u00f3w powy\u017cszych zdarze\u0144, a tak\u017ce osoby posiadaj\u0105ce istotne dla potrzeb \u015bledztwa informacje, w szczeg\u00f3lno\u015bci na temat grzebania cia\u0142 na terenie tzw. domu Turka w Augustowie, o listowny lub telefoniczny kontakt z Oddzia\u0142ow\u0105 Komisj\u0105 \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Bia\u0142ymstoku – apeluje prokurator Zbigniew Kulikowski, szef pionu \u015bledczego IPN w Bia\u0142ymstoku.
Jak podkre\u015bla prokurator Zbigniew Kulikowski, przekazanie \u015bledczym wiedzy przez osoby, kt\u00f3re posiadaj\u0105 informacje na temat chowania cia\u0142 ofiar UB na terenie domu Turka, da im prawn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozpocz\u0119cia poszukiwa\u0144 szcz\u0105tk\u00f3w ludzkich na terenie posesji. – Je\u017celi zebrany materia\u0142 dowodowy potwierdzi mo\u017cliwo\u015b\u0107 istnienia poch\u00f3wk\u00f3w na terenie domu Turka, przeprowadzimy odpowiednie czynno\u015bci procesowe – m\u00f3wi w rozmowie z „Naszym Dziennikiem” szef Okr\u0119gowej Komisji \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Bia\u0142ymstoku. Podj\u0119cie czynno\u015bci procesowych, kt\u00f3rymi s\u0105 m.in. prace archeologiczne, na pewno zniweczy\u0142oby plany prywatnego w\u0142a\u015bciciela, kt\u00f3ry zamierza na terenie posesji, na kt\u00f3rej mog\u0105 by\u0107 pochowane szcz\u0105tki zamordowanych \u017co\u0142nierzy podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, wybudowa\u0107 sklep.<\/p>\r\n

W\u0142a\u015bciciel zamierza\u0142 r\u00f3wnie\u017c przebudowa\u0107 na sklep sam dom Turka. Te jego plany, przynajmniej na razie, spe\u0142z\u0142y na niczym. Sta\u0142o si\u0119 to dzi\u0119ki decyzji podj\u0119tej dos\u0142ownie kilka dni temu przez Wojew\u00f3dzkiego Konserwatora Zabytk\u00f3w w Bia\u0142ymstoku, kt\u00f3ry postanowi\u0142 wpisa\u0107 ten historyczny obiekt do rejestru zabytk\u00f3w. – Zadecydowa\u0142y dwa wzgl\u0119dy – warto\u015b\u0107 historyczna obiektu i warto\u015b\u0107 estetyczna jego elewacji – t\u0142umaczy Zofia Cybulko, zast\u0119pca Wojew\u00f3dzkiego Konserwatora Zabytk\u00f3w w Bia\u0142ymstoku. W zwi\u0105zku z t\u0105 urz\u0119dow\u0105 decyzj\u0105 dom nie mo\u017ce by\u0107 zburzony czy przeznaczony na cele handlowe. Nie chroni ona jednak dzia\u0142ki nale\u017c\u0105cej do posesji, na kt\u00f3rej prawdopodobnie znajduj\u0105 si\u0119 groby ofiar ubeckich zbrodni. Konserwator w uzasadnieniu decyzji stwierdzi\u0142, \u017ce nie ma dowod\u00f3w na to, i\u017c na dzia\u0142ce przynale\u017cnej do domu Turka chowano zabitych.<\/p>\r\n

O poch\u00f3wkach na terenie posesji jest natomiast przekonana Danuta Kaszlej, historyk, prezes Klubu im. Armii Krajowej w Augustowie. To w\u0142a\u015bnie wskutek z\u0142o\u017conego przez ni\u0105 zawiadomienia „o pope\u0142nieniu przest\u0119pstw przez funkcjonariuszy Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w Augustowie w latach 1945-1952” prokuratorzy z bia\u0142ostockiego IPN obecnie rozpocz\u0119li w tej sprawie \u015bledztwo. „Cia\u0142a os\u00f3b zakatowanych w PUBP oraz przywiezione na teren PUBP w Augustowie zw\u0142oki os\u00f3b zamordowanych podczas ob\u0142aw, dokonywanych przez PUBP wraz z formacjami KBW i MO, by\u0142y grzebane na terenie posesji zlokalizowanej w Augustowie przy obecnej ul. 3 Maja 16 stanowi\u0105cej w latach 1945-1956 siedzib\u0119 PUBP w Augustowie” – czytamy w zawiadomieniu. R\u00f3wnie\u017c w tym dokumencie jego autorka podaje zeznania os\u00f3b, kt\u00f3re wskazuj\u0105 teren posesji domu Turka jako miejsce poch\u00f3wk\u00f3w. S\u0105 tu m.in. zeznania Edwarda Sie\u0144ki. „W rejonie p\u0142otu ko\u0142o istniej\u0105cej ubikacji, na terenie posesji augustowskiego UB przywo\u017cono co pewien czas kup\u0119 piachu, kt\u00f3r\u0105 ojciec [Kazimierz Sie\u0144ko] musia\u0142 plantowa\u0107 jako wi\u0119zie\u0144, gdy\u017c w tamtym miejscu zapada\u0142a si\u0119 ziemia… Ojciec m\u00f3wi\u0142, \u017ce wychodzi\u0142a w tamtym miejscu tzw. sukrawica. My to okre\u015blamy, \u017ce s\u0105 to pozosta\u0142o\u015bci gnilne po nieboszczyku” – zezna\u0142 Sie\u0144ko.

Zas\u0142ugi „kata Augustowa”<\/strong><\/p>\r\n

Prokuratorzy z bia\u0142ostockiego IPN, przy wydatnej pomocy pracownik\u00f3w pionu edukacyjnego, w czasie trwaj\u0105cego post\u0119powania przygotowawczego sporz\u0105dzili ju\u017c dok\u0142adn\u0105 kwerend\u0119 materia\u0142\u00f3w archiwalnych dotycz\u0105cych zbrodni dokonywanych w domu Turka. W\u015br\u00f3d nich jest m.in. zaprotoko\u0142owana publiczna wypowied\u017a Jana Szostaka (nie \u017cyje), zwanego te\u017c „katem Augustowa”. Od kwietnia do wrze\u015bnia 1945 r. by\u0142 on referentem PUBP w Augustowie, a od wrze\u015bnia 1947 r. do wrze\u015bnia 1948 r. zast\u0119pc\u0105 p.o. szefa augustowskiego PUBP. Gdy traci\u0142 stanowisko przewodnicz\u0105cego Miejskiej Rady Narodowej w Augustowie, wyrzuca\u0142 partyjnym kolegom, \u017ce „jak trzeba by\u0142o wiesza\u0107 ludzi, strzela\u0107 ich oraz topi\u0107 w ust\u0119pach, to nikogo nie by\u0142o, a teraz zas\u0142ug tych nie bierze si\u0119 pod uwag\u0119”.
\u015aledczy z bia\u0142ostockiego IPN korzystaj\u0105 z archiwalnych akt \u015bledztwa prowadzonego przez Prokuratur\u0119 Wojew\u00f3dzk\u0105 w Bia\u0142ymstoku w latach 1956-1957 (s\u0105 one w posiadaniu IPN Bia\u0142ystok). W tym okresie dziej\u00f3w PRL, po doj\u015bciu do w\u0142adzy W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki, przez pewien czas panowa\u0142 klimat tzw. odwil\u017cy, w kt\u00f3rym zapowiadano rozliczenie zbrodni pope\u0142nionych w okresie stalinowskim – ostatecznie jednak niemal wszystkie procesy umorzono. W\u00f3wczas to bia\u0142ostocka prokuratura, na wniosek z\u0142o\u017cony przez Stefani\u0119 Kanoz\u0119, \u017con\u0119 jednego z zamordowanych w domu Turka, prowadzi\u0142a \u015bledztwo w tej sprawie. W\u015br\u00f3d wyja\u015bnie\u0144 z\u0142o\u017conych przez podejrzanych jedno – Piotra Malczewskiego (nie\u017cyj\u0105cego ju\u017c), funkcjonariusza PUBP August\u00f3w, pora\u017ca swoj\u0105 szczero\u015bci\u0105. „Nie zaprzeczam, bi\u0142em aresztowanych, bo w\u00f3wczas istnia\u0142 taki system pracy UB”. W dalszej cz\u0119\u015bci wyja\u015bnie\u0144 Malczewski m\u00f3wi o zab\u00f3jstwach: „Znam wypadki, \u017ce w PUBP w Augustowie kilka os\u00f3b zosta\u0142o zabitych. By\u0142a to \u015bcis\u0142a tajemnica w\u00f3wczas”.<\/p>\r\n

\u015aledztwo wszcz\u0119te na wniosek Stefanii Kanozy, \u017cony Stanis\u0142awa Kanozy, kt\u00f3ry ubeckiego przes\u0142uchania nie prze\u017cy\u0142, dotyczy\u0142o wydarze\u0144, kt\u00f3re rozegra\u0142y si\u0119 w dniach 15-17 grudnia 1945 roku. W\u00f3wczas to m.in. funkcjonariusze PUBP w Augustowie zatrzymali oko\u0142o 30 mieszka\u0144c\u00f3w wsi Jastrz\u0119bna i Balinka, kt\u00f3rym zarzucono przynale\u017cno\u015b\u0107 do Armii Krajowej. W\u015br\u00f3d nich by\u0142 Stanis\u0142aw Kanoza. – Najpierw zatrzymanych przes\u0142uchiwano w budynku MO w Lipsku, bij\u0105c bardzo brutalnie. 18 grudnia 1945 r. na terenie bagien w pobli\u017cu budynku MO odnaleziono zw\u0142oki zatrzymanego Stanis\u0142awa Karsztuna. Zmar\u0142y mia\u0142 r\u0119ce zwi\u0105zane drutem kolczastym i po\u0142amane \u017cebra – m\u00f3wi Mariusz Filipowicz, pracownik pionu prokuratorskiego bia\u0142ostockiego IPN, kt\u00f3ry dok\u0142adnie przestudiowa\u0142 akta \u015bledztwa z 1956 roku.

Rosyjski instruktor od tortur<\/strong><\/p>\r\n

Z Lipska zatrzymanych przewieziono do PUBP w Augustowie, gdzie dalej ich maltretowano. Jak bi\u0107 i zabija\u0107, uczy\u0142 funkcjonariuszy UB rosyjski instruktor. „Doradca kapitan Wilkszyn zaleca\u0142 bi\u0107 i niejednokrotnie konkretnie dawa\u0142 komu\u015b z referent\u00f3w pr\u0119t \u017celazny do r\u0119ki, polecaj\u0105c bi\u0107 nim aresztowanego” – czytamy w wyja\u015bnieniach z\u0142o\u017conych przez Piotra Malczewskiego, jednego z oprawc\u00f3w. W ten spos\u00f3b zgin\u0105\u0142 m.in. Stanis\u0142aw Kanoza. O okoliczno\u015bciach tej zbrodni czytamy w zeznaniach z\u0142o\u017conych w 1957 r. przez Jana Granackiego, jednego z zatrzymanych przez UB. „Aresztowano nas 17 grudnia w nocy 1945 roku. Wszystkich nas przy badaniu bito. Kanoza Stanis\u0142aw zosta\u0142 mocno zbity. But\u00f3w ju\u017c w\u0142o\u017cy\u0107 nie m\u00f3g\u0142… W celi w UB w Augustowie chodzi\u0142 na kolanach i na r\u0119kach. Prosi\u0142, \u017ceby ratowa\u0107 lub dobi\u0107”. Kanoza z nast\u0119pnego przes\u0142uchania, na kt\u00f3re musiano go zanie\u015b\u0107, bo sam chodzi\u0107 nie m\u00f3g\u0142, ju\u017c do celi nie wr\u00f3ci\u0142. Zmasakrowane zw\u0142oki Stanis\u0142awa Kanozy znaleziono w lesie.
Od kilka lat organizacje patriotyczne, m.in. Klub Historyczny im. Armii Krajowej w Augustowie, Zwi\u0105zek Sybirak\u00f3w, Zwi\u0105zek Pami\u0119ci Ofiar Ob\u0142awy Augustowskiej 1945 oraz \u015awiatowy Zwi\u0105zek \u0179o\u0142nierzy AK wsp\u00f3lnie deklaruj\u0105 ch\u0119\u0107 utworzenia w domu Turka szczeg\u00f3lnego muzeum. – Chcieliby\u015bmy, by powsta\u0142o tam pierwsze w Polsce muzeum, kt\u00f3re pokazywa\u0142oby g\u0142\u00f3wnie komunistyczny terror okresu powojennego. W tej dawnej ubeckiej katowni mo\u017cna by pokaza\u0107 pomieszczenia, w kt\u00f3rych dokonywano krwawych przes\u0142ucha\u0144. Mo\u017cna by to zrobi\u0107 w \u017cywej nowoczesnej konwencji, tak jak robi si\u0119 to w Muzeum Powstania Warszawskiego – powiedzia\u0142a „Naszemu Dziennikowi” Danuta Kaszlej, historyk, prezes Klubu im. Armii Krajowej w Augustowie. W\u0142adze samorz\u0105dowe Augustowa popieraj\u0105 ten pomys\u0142. Kilka razy proponowa\u0142y prywatnemu w\u0142a\u015bcicielowi domu Turka, \u017ce odkupi\u0105 od niego ca\u0142\u0105 posesj\u0119 lub zamieni\u0105 j\u0105 na posesj\u0119 o podobnej warto\u015bci. Niestety, przedsi\u0119biorca wszystkie te oferty odrzuci\u0142.

Adam Bia\u0142ous<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Oddzia\u0142owa Komisja \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Bia\u0142ymstoku rozpocz\u0119\u0142a \u015bledztwo dotycz\u0105ce zbrodni komunistycznych pope\u0142nionych m.in. w tzw. domu Turka, dawnej siedzibie Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w Augustowie Oddzia\u0142owa Komisja \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Bia\u0142ymstoku wszcz\u0119\u0142a \u015bledztwo dotycz\u0105ce zbrodni komunistycznych pope\u0142nionych m.in. w tzw. domu Turka – dawnej siedzibie Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[81,36],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36921"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36921"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36921\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36921"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36921"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36921"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}