{"id":36842,"date":"2011-04-25T18:02:42","date_gmt":"2011-04-25T23:02:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=36842"},"modified":"2011-04-25T18:02:42","modified_gmt":"2011-04-25T23:02:42","slug":"autonomia-slaska-a-rozbicie-dzielnicowe-prof-mieczyslaw-ryba","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=36842","title":{"rendered":"Autonomia \u015al\u0105ska a rozbicie dzielnicowe – prof. Mieczys\u0142aw Ryba<\/em>"},"content":{"rendered":"

Rozg\u0142os, jaki towarzyszy dokonaniom Ruchu Autonomii \u015al\u0105ska szokuje wiele \u015brodowisk patriotycznych w Polsce. Zawi\u0105zanie koalicji w \u015bl\u0105skim sejmiku wojew\u00f3dzkim PO – RA\u015a ju\u017c przynosi r\u00f3\u017cnorakie spory i konflikty. Do najg\u0142o\u015bniejszych mo\u017cna zaliczy\u0107 POMYS\u0141 zmiany barw narodowych na stadionie \u015bl\u0105skim na wniosek RA\u015a. Jeszcze wi\u0119kszy skandal dotyczy decyzji w\u0142adz polskich o umieszczeniu w ankiecie spisu powszechnego tzw. \u201enarodowo\u015bci \u015bl\u0105skiej\u201d, kt\u00f3r\u0105 mog\u0105 deklarowa\u0107 obywatele polscy. Wielka agitacja RA\u015a, id\u0105ca w kierunku deklarowania przez \u015bl\u0105zak\u00f3w tego typu \u201enarodowo\u015bci\u201d, wspierana jest przez r\u00f3\u017cnorakie lokalne inicjatywy medialne. Wszyscy wiedz\u0105, \u017ce lokalna prasa na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku jest dzi\u015b w sensie struktury w\u0142asno\u015bci w r\u0119kach kapita\u0142u niemieckiego. Nag\u0142a\u015bnianie dzia\u0142a\u0144 RA\u015a jest tam nagminne. Niekt\u00f3rzy staraj\u0105 si\u0119 lekcewa\u017cy\u0107 problem, twierdz\u0105c, \u017ce b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a dzia\u0142ania autonomist\u00f3w nie maj\u0105 jeszcze najwi\u0119kszego rozp\u0119du, a po drugie, \u017ce nie g\u0142osz\u0105 oni przy\u0142\u0105czenia \u015al\u0105ska do Niemiec, tylko autonomi\u0119 w ramach pa\u0144stwa polskiego. Has\u0142o w stylu: \u201ezostawmy podatki w naszym regionie, nie wysy\u0142ajmy ich do Warszawy\u201d – mo\u017ce by\u0107 popularne niezale\u017cnie od regionu. Pami\u0119tajmy jednak, \u017ce opr\u00f3cz akcji autonomist\u00f3w, na \u015al\u0105sku Opolskim mamy do czynienia z dzia\u0142aniami silnej mniejszo\u015bci niemieckiej, rozwijaj\u0105cej swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w analogicznym kierunku. Zupe\u0142nie niedawno mia\u0142em okazj\u0119 spotka\u0107 si\u0119 z jednym ze znacz\u0105cych samorz\u0105dowc\u00f3w opolskich, dzia\u0142aczem Mniejszo\u015bci Niemieckiej, kt\u00f3rego pogl\u0105dy na temat Polak\u00f3w mo\u017cna by \u0142agodnie okre\u015bli\u0107 jako pogardliwe.<\/p>\r\n

Usypiacze narodowej opinii twierdz\u0105, \u017ce dzisiejszy G\u00f3rny \u015al\u0105sk to nie jest kraina granicz\u0105ca z pa\u0144stwem niemieckim (tak jak to mia\u0142o miejsce przed wojn\u0105). Na zach\u00f3d rozci\u0105ga si\u0119 wielka kraina Dolnego \u015al\u0105ska, gdzie dominuje ludno\u015b\u0107 polska. Jak wiadomo w znakomitej wi\u0119kszo\u015bci jest to ludno\u015b\u0107 przyby\u0142a na te tereny po drugiej wojnie \u015bwiatowej w du\u017cej mierze z kres\u00f3w wschodnich. Sukcesy ekonomiczne Wroc\u0142awia s\u0105 symbolem \u201eskoku cywilizacyjnego\u201d i s\u0105 zach\u0119t\u0105 dla innych region\u00f3w Polski. Ma\u0142o kto zastanawia si\u0119 jednak, jakie zmiany w ostatnim dwudziestoleciu zachodz\u0105 w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej Dolnego \u015al\u0105ska. Pomocne w tej materii mog\u0105 by\u0107 obserwacje zatroskanych o polsko\u015b\u0107 tych teren\u00f3w patriotycznie nastawionych wroc\u0142awian, jak i analizy naukowe, kt\u00f3re na szcz\u0119\u015bcie pojawiaj\u0105 si\u0119 raz po raz na polskim rynku. Marcin Sienkiewicz w artykule zamieszczonym w tomie wydanym w 2009 roku przez Instytut Studi\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego zatytu\u0142owanym \u201eRacja stanu\u201d zauwa\u017cy\u0142 bardzo niepokoj\u0105ce procesy w dziedzinie propagandy i kultury. Na skutek intensywnej akcji propagandowej i przy wykorzystaniu r\u00f3\u017cnorodnych o\u015brodk\u00f3w naukowych finansowanych niejednokrotnie za pieni\u0105dze niemieckie zacz\u0119to radykalnie odcina\u0107 si\u0119 od dziedzictwa piastowskiego, lansowanego w czasach PRL. Poszukiwania s\u0142owia\u0144skich korzeni Dolnego \u015al\u0105ska uznano w ca\u0142o\u015bci jako przesycone ideologi\u0105 i zacz\u0119to lansowa\u0107 teori\u0119 o wielokulturowo\u015bci Wroc\u0142awia, pokazuj\u0105c t\u0119 metropoli\u0119 jako miasto europejskie, nie polskie. Zacz\u0119to m\u00f3wi\u0107 o Wroc\u0142awiu jako mie\u015bcie otwartym, \u201ew pobli\u017cu styku granic trzech kraj\u00f3w europejskich\u201d. Zdecydowano si\u0119 realizowa\u0107 \u201epolityk\u0119 historyczn\u0105\u201d id\u0105c\u0105 w kierunku przywracania pami\u0119ci o niemieckiej przesz\u0142o\u015bci metropolii. Charakterystycznym przyk\u0142adem takiej polityki by\u0142a zmiana nazwy \u201eHali Ludowej\u201d (nawi\u0105zuj\u0105cej do powrotu tych ziem do Polski po II wojnie \u015bwiatowej) na \u201eHal\u0119 Stulecia\u201d (maj\u0105c\u0105 upami\u0119tnia\u0107 setn\u0105 rocznic\u0119 og\u0142oszenia proklamacji Fryderyka Wilhelma w 1813 r. nawo\u0142uj\u0105c\u0105 do walki o wyzwolenie spod dominacji Napoleona). Nawi\u0105zywanie do tradycji pruskiej w nazewnictwie polskim wydaje si\u0119 czym\u015b tyle\u017c kuriozalnym, co przera\u017caj\u0105cym. Owo d\u0105\u017cenie do europejsko\u015bci ma si\u0119 przejawia\u0107 r\u00f3wnie\u017c pomys\u0142ami zmiany nazwy miasta, kt\u00f3re rzekomo jest trudne do wym\u00f3wienia przez obcokrajowc\u00f3w. Eurodeputowana Lidia Geringer de Oedenberg mia\u0142a zaproponowa\u0107 blisk\u0105 wszystkim narodom nazw\u0119 \u201eWratislavia\u201d. Ju\u017c tylko krok ku temu, aby p\u0142ynnie przej\u015b\u0107 do nazwy \u201eBreslau\u201d. Wielce oburzaj\u0105ca by\u0142a decyzja ministra Bogdana Zdrojewskiego o cofni\u0119ciu dotacji dla projektu Muzeum Ziem Zachodnich, z uwagi na rzekome jego pod\u0142o\u017ce ideologiczne. Tak jakby propaganda wielokulturowo\u015bci Wroc\u0142awia nie mia\u0142a podtekstu ideologicznego. Do rangi skandalu mo\u017cna zaliczy\u0107 happening wok\u00f3\u0142 pomnika Boles\u0142awa Chrobrego maj\u0105cy udowodni\u0107, \u017ce pomnik ten jest symbolem kiczu, czy wreszcie blokad\u0119 konferencji naukowej na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim po\u015bwi\u0119conej germanizacji, a uznanej przez \u015brodowiska liberalne za antyniemieck\u0105.<\/p>\r\n

Mo\u017cna zada\u0107 sobie pytanie, jaki zwi\u0105zek ma ten stan rzeczy z niemieck\u0105 polityk\u0105 historyczn\u0105? Mo\u017cna wszak stwierdzi\u0107, \u017ce nie mamy tu wprost do czynienia z propagowaniem \u201eniemczyzny\u201d, ale \u201eeuropejsko\u015bci\u201d. Je\u015bli z kolei postawiliby\u015bmy sobie pytanie, w jaki spos\u00f3b realizowane s\u0105 g\u0142\u00f3wne kierunki zagranicznej polityki niemieckiej w dobie dzisiejszej to r\u00f3wnie\u017c nie zauwa\u017cymy tu gry na prosty, tradycyjny nacjonalizm. Wr\u0119cz przeciwnie – RFN jest g\u0142\u00f3wny rzecznikiem integracji europejskiej, a swoj\u0105 dominacj\u0119 na kontynencie sprawuje za po\u015brednictwem Brukseli. Tworzenie zatem \u201eto\u017csamo\u015bci europejskiej\u201d le\u017cy w strategicznym interesie Berlina. Owa to\u017csamo\u015b\u0107 europejska jest definiowana m. in. jako regionalizm, widziany w opozycji do klasycznego pa\u0144stwa narodowego. Pami\u0119tam przed laty dyskusj\u0119 naukow\u0105, w kt\u00f3rej bra\u0142em udzia\u0142, i edukacyjne tezy stawiane przez \u201enowoczesnych\u201d wyk\u0142adowc\u00f3w. Twierdzono (oczywi\u015bcie powielaj\u0105c tezy my\u015blicieli zachodnich), \u017ce pa\u0144stwa narodowe z jednej strony s\u0105 za du\u017ce (bo wielu ludziom jest daleko np. do Warszawy), z drugiej za ma\u0142e (bo mamy do czynienia z globalnymi problemami). Zatem model idealny budowania struktur pa\u0144stwowych to region i pa\u0144stwo europejskie – przyk\u0142adowo: Wroc\u0142aw i Bruksela. Tak te\u017c powinna by\u0107 sterowana polityka edukacyjna, nastawiona na generowanie nowych to\u017csamo\u015bci i na minimalizowanie \u201eideologicznej\u201d, jak twierdzono, to\u017csamo\u015bci narodowej. Przy tak postawionych za\u0142o\u017ceniach zrozumia\u0142ymi si\u0119 staj\u0105 tak reforma administracyjna z lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych (podzia\u0142 na szesna\u015bcie wojew\u00f3dztw), jak i ci\u0105g\u0142e wyp\u0142ukiwanie element\u00f3w patriotycznych z program\u00f3w edukacyjnych.<\/p>\r\n

Ow\u0105 europejsko\u015b\u0107 staraj\u0105 si\u0119 od lat promowa\u0107 na gruncie Polskim tak\u017ce niemieckie fundacje polityczne, kt\u00f3re w wi\u0119kszo\u015bci wypadk\u00f3w w stu procentach finansowane s\u0105 przez rz\u0105d w Berlinie. Maj\u0105 one pot\u0119\u017cny wp\u0142yw na r\u00f3\u017cnorakie projekty badawcze, a tak\u017ce na dzia\u0142ania spo\u0142eczne w kraju. Grzegorz Tokarz w artykule zatytu\u0142owanym \u201eDzia\u0142alno\u015b\u0107 niemieckich fundacji politycznych w Polsce po 1989 r.\u201d zauwa\u017cy\u0142, \u017ce na dwadzie\u015bcia najbogatszych fundacji dzia\u0142aj\u0105cych na ziemiach polskich, dziesi\u0119\u0107 nale\u017cy do Niemc\u00f3w. Jak ju\u017c wspomnia\u0142em, fundacje te propaguj\u0105 europejsko\u015b\u0107 w r\u00f3\u017cnym wydaniu ideologicznym. Za Grzegorzem Tokarzem mo\u017cemy tu wymieni\u0107: \u201eFundacj\u0119 im. Friedricha Eberta – powi\u0105zan\u0105 z Socjaldemokratyczn\u0105 Parti\u0105 Niemiec (SPD), Fundacj\u0119 im. Konrada Adenauera – powi\u0105zan\u0105 z Uni\u0105 Chrze\u015bcija\u0144skich Demokrat\u00f3w (CDU), Fundacj\u0105 Friedricha Naumanna – powi\u0105zan\u0105 z Woln\u0105 Parti\u0105 Demokrat\u00f3w (FDP), Fundacj\u0105 Hansa B\u00f6lla – powi\u0105zan\u0105 z Parti\u0105 Zielonych i Fundacj\u0119 im. R\u00f3\u017cy Luksemburg – powi\u0105zan\u0105 z Parti\u0105 Demokratycznego Socjalizmu (PDS)\u201d.<\/p>\r\n

Na intensywne dzia\u0142ania propagandowe i edukacyjne nak\u0142adaj\u0105 si\u0119 te\u017c kwestie finansowo-inwestycyjne. Samorz\u0105dy od kilku lat wprowadzone s\u0105 w obszar r\u00f3\u017cnorakich program\u00f3w inwestycyjnych finansowanych z bud\u017cetu UE. Dla nikogo nie jest tajemnic\u0105, \u017ce najwi\u0119ksze tego rodzaju przedsi\u0119wzi\u0119cia s\u0105 realizowane w zachodniej cz\u0119\u015bci Polski. Jeden z pos\u0142\u00f3w opowiada\u0142 mi, jak w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych mia\u0142 w r\u0119ku map\u0119, na kt\u00f3rej tereny na zach\u00f3d od Wis\u0142y mia\u0142y by\u0107 pokryte g\u0119st\u0105 sieci\u0105 inwestycji infrastrukturalnych, wschodnie wr\u0119cz przeciwnie. Dla pos\u0142a o narodowych pogl\u0105dach rodzi\u0142o to skojarzenia przygotowania do ewentualnego przysz\u0142ego rozbioru Polski. Samorz\u0105dowcy bior\u0105cy pieni\u0105dze unijne nie maj\u0105 do ko\u0144ca \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce pieni\u0105dze te w sporej cz\u0119\u015bci pochodz\u0105 r\u00f3wnie\u017c z polskiego bud\u017cetu centralnego (wszak Polska r\u00f3wnie\u017c wp\u0142aca miliardy do bud\u017cetu Unii). Dla nich to Unia jest dobrodziejem, Warszawa utrudnia rozw\u00f3j ich region\u00f3w. Regiony bogatsze deklaruj\u0105 tym wi\u0119ksz\u0105 frustracj\u0119, kiedy pieni\u0105dze podatnik\u00f3w, np. \u015bl\u0105skich, nie wracaj\u0105 w pe\u0142ni do tego regionu, lecz rozdzielane s\u0105 po ca\u0142ym kraju. Zatem uzale\u017cnienia finansowe od Brukseli zupe\u0142nie przestawiaj\u0105 relacje spo\u0142eczno-polityczne. Dla przyk\u0142adowych polityk\u00f3w regionalnych, gdzie\u015b na zachodzie Polski, coraz bli\u017cej w sensie gospodarczym jest do Berlina, coraz dalej do Warszawy. W sensie komunikacyjnym mo\u017cna to stwierdzenie odczyta\u0107 dos\u0142ownie. R\u00f3wnoleg\u0142e os\u0142abianie poczucia wi\u0119zi narodowej dokonywane przy pomocy systemu o\u015bwiaty i r\u00f3\u017cnorakich projekt\u00f3w spo\u0142ecznych, pog\u0142\u0119bia rozbicie Polak\u00f3w. Pytanie, jak mieszka\u0144cy zachodnich prowincji Polski zachowaliby si\u0119 za lat kilkadziesi\u0105t, gdyby po rozpadzie Unii dosz\u0142o do referendum, gdzie chc\u0105 dookre\u015bli\u0107 swoj\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 pa\u0144stwow\u0105, pozostawi\u0119 jako retoryczne. Dzia\u0142ania niemieckie id\u0105ce w kierunku os\u0142abienia spoisto\u015bci pa\u0144stw narodowych s\u0105 bardzo czytelne, cho\u0107 nie dla polskich elit politycznych, raz za razem wpisuj\u0105cych si\u0119 w projekty, kt\u00f3re w dalszej perspektywie mog\u0105 nas kosztowa\u0107 niepodleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Aby g\u0142\u0119biej zilustrowa\u0107 realizowan\u0105 strategi\u0119, warto u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce Niemcy maj\u0105 w swojej historii nie tylko tradycj\u0119 prusk\u0105, je\u015bli m\u00f3wimy o ich to\u017csamo\u015bci narodowej. Nacjonalizm pruski, kt\u00f3ry zaowocowa\u0142 zjednoczeniem Niemiec w 1871 r. wcze\u015bniej nie odgrywa\u0142 w Rzeszy tak du\u017cej roli. Mieli\u015bmy do czynienia z tradycj\u0105 cesarsk\u0105 i silnymi wp\u0142ywami bizanty\u0144skimi. To\u017csamo\u015b\u0107 narodowa by\u0142a tutaj identyczna z to\u017csamo\u015bci\u0105 pa\u0144stwow\u0105. A wi\u0119c mieli\u015bmy do czynienia nie tyle z narodem niemieckim, co z Bawarczykami, Prusakami, Sakso\u0144czykami itp., powi\u0105zanymi ide\u0105 cesarskiej Rzeszy. Bizanty\u0144ski spos\u00f3b kreowania to\u017csamo\u015bci narodowej jest dzi\u015b testowany na krajach Europy \u015brodkowej, w tym na Polsce. Tworzenie ahistorycznej w gruncie rzeczy \u201eto\u017csamo\u015bci narodowej\u201d g\u00f3rno\u015bl\u0105skiej, dolno\u015bl\u0105skiej, kaszubskiej itp. jest tego namacalnym dowodem. Uosobieniem dawnej \u201eRzeszy\u201d mia\u0142aby za\u015b by\u0107 wsp\u00f3\u0142czesna Unia Europejska.<\/p>\r\n

Przywi\u0105zanie do tradycji regionalnej ma w Polsce d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119. Jednak\u017ce w tej zdrowej tradycji \u00f3w regionalizm, nawet po czasach zabor\u00f3w, nie mia\u0142 wymiaru separatystycznego. M\u0142odzi \u017co\u0142nierze z Poznania czy Krakowa w 1920 r. nie walczyli za Wielkopolsk\u0119, czy Ma\u0142opolsk\u0119, walczyli o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 ca\u0142ej Rzeczpospolitej. Regionalizm w rozumieniu separatystycznym \u0142\u0105czy si\u0119 ze \u015bredniowiecznym rozbiciem dzielnicowym oraz z regionalnym egoizmem osiemnastowiecznych magnat\u00f3w osiad\u0142ych na swoich latyfundiach. Taki podzia\u0142 ko\u0144czy\u0142 si\u0119 zawsze dla Polak\u00f3w tragicznie.<\/p>\r\n

Problem sporu o tzw. \u201enar\u00f3d \u015bl\u0105ski\u201d, jaki pojawi\u0142 si\u0119 w kontek\u015bcie dzia\u0142a\u0144 Ruchu Autonomii \u015al\u0105ska jest tak naprawd\u0119 wierzcho\u0142kiem g\u00f3ry lodowej. Jest w jakim\u015b sensie ostrze\u017ceniem dla \u015brodowisk patriotycznych w Polsce, sygna\u0142em aby zacz\u0105\u0107 dzia\u0142a\u0107. Has\u0142o umacniania, a w niekt\u00f3rych przypadkach, odbudowy \u015bwiadomo\u015bci narodowej i patriotycznej Polak\u00f3w jawi si\u0119 jako obowi\u0105zek por\u00f3wnywalny do tego z XIX wieku. Poniewa\u017c z powod\u00f3w, kt\u00f3re opisa\u0142em powy\u017cej, nie mo\u017cemy dzi\u015b za bardzo liczy\u0107 na w\u0142adze pa\u0144stwowe, konieczna jest ponowna mobilizacja spo\u0142eczna. Je\u015bli obudzimy si\u0119 zbyt p\u00f3\u017ano odpowiedzialni mo\u017cemy by\u0107 za katastrof\u0119 pa\u0144stwa w r\u00f3wnym stopniu co pokolenie XVIII wieku.<\/p>\r\n

prof. Mieczys\u0142aw Ryba<\/span><\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rozg\u0142os, jaki towarzyszy dokonaniom Ruchu Autonomii \u015al\u0105ska szokuje wiele \u015brodowisk patriotycznych w Polsce. Zawi\u0105zanie koalicji w \u015bl\u0105skim sejmiku wojew\u00f3dzkim PO – RA\u015a ju\u017c przynosi r\u00f3\u017cnorakie spory i konflikty. Do najg\u0142o\u015bniejszych mo\u017cna zaliczy\u0107 POMYS\u0141 zmiany barw narodowych na stadionie \u015bl\u0105skim na wniosek RA\u015a. Jeszcze wi\u0119kszy skandal dotyczy decyzji w\u0142adz polskich o umieszczeniu w ankiecie spisu powszechnego […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[65,124,30,98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36842"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36842"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36842\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}