14 sierpnia 1942, przed wschodem s\u0142o\u0144ca, za\u0142adowano nas na stateczek motorowy. Mam\u0119 pozostawiono na pok\u0142adzie stateczku, a mnie wyznaczono miejsce pod pok\u0142adem. P\u0142yn\u0119li\u015bmy do portu prawie godzin\u0119.<\/p>\r\n
Nareszcie stan\u0119\u0142am na go\u015bcinnej ziemi ira\u0144skiej. U wybrze\u017cy oczekiwali nas \u017co\u0142nierze Armii Polskiej Pomocnicza S\u0142u\u017cba Wojskowa Kobiet. Wprowadzono nas ku miejscu, gdzie czeka\u0142y ci\u0119\u017car\u00f3wki \u201edoczki\u201d. Sprawnie za\u0142adowano nas i ci\u0119\u017car\u00f3wki wyruszy\u0142y ku obozowi cywilnemu, roz\u0142o\u017conemu na pla\u017cy.<\/p>\r\n
Ob\u00f3z cywilny podzielony jest na dwie cz\u0119\u015bci: brudn\u0105 i czyst\u0105. Nas, przybysz\u00f3w, ulokowano w cz\u0119\u015bci brudnej, gdzie przeszli\u015bmy dezynfekcj\u0119, szczepienie, a zniszczone rzeczy odbierano i palono.Dopiero po dezynfekcji zaprowadzono nas do obozu czystego, a z tego obozu odsy\u0142ano partiami ci\u0119\u017car\u00f3wkami do Teheranu, do oboz\u00f3w ludno\u015bci cywilnej.<\/p>\r\n
Ob\u00f3\u017c w Pahlevi posiada\u0142 charakter obozu przej\u015bciowego. Na bambusowe kije narzucono maty, by chroni\u0142y przed \u017carem s\u0142o\u0144ca. \u015acian sza\u0142asy nie posiada\u0142y, a piasek pla\u017cy za\u015bcielono matami.<\/p>\r\n
Ocala\u0142y baga\u017c u\u0142o\u017cy\u0142y\u015bmy w sza\u0142asie. Ubra\u0142am kostium k\u0105pielowy i posz\u0142am za\u017cywa\u0107 k\u0105pieli w Morzu Kaspijskim, po\u0142o\u017conym 26 metr\u00f3w poni\u017cej poziomu w\u0142a\u015bciwych m\u00f3rz. Morze Kaspijskie nie ma po\u0142\u0105czenia z innymi morzami, jest zamkni\u0119te, jak jezioro.<\/p>\r\n
Delegatura Ministerstwa Pracy i Opieki Spo\u0142ecznej wzi\u0119\u0142a nas w swe posiadanie, nakarmi\u0142a g\u0119st\u0105 zup\u0105, nagotowan\u0105 mi\u0119sem oraz bia\u0142ym chlebem, po czym rozdano suchy prowiant: suchary, mas\u0142o, ser, d\u017cem, a s\u0142odk\u0105 herbat\u0119 mogli\u015bmy pi\u0107 bez ograniczenia. Apetyt dopisywa\u0142, ludzie jedli nieustannie, nawet w nocy.<\/p>\r\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przyby\u0142ych z Rosji obarczona jest chorobami jak: szkorbut, awitaminoza, malaria, gru\u017alica, pelagra i inne. Polacy masowo umierali podczas transport\u00f3w, postoj\u00f3w, w og\u00f3le na szlakach swych przymusowych w\u0119dr\u00f3wek. Samo Pahlevi liczy ponad dwa tysi\u0105ce grob\u00f3w polskich.<\/p>\r\n
Do miasta nie puszczaj\u0105 nas. Ira\u0144czycy, w\u0142a\u015bciwie Azerbejd\u017canie, podchodz\u0105 pod nasz ob\u00f3z i uprawiaj\u0105 handel star\u0105, ciep\u0142\u0105 odzie\u017c\u0105. Nabywaj\u0105 j\u0105 za smaczne owoce: daktyle, pomara\u0144cze i granatowce. Zachodzimy w g\u0142ow\u0119, na c\u00f3\u017c im ciep\u0142a odzie\u017c? Z czasem zagadnienie to uleg\u0142o wy\u015bwietleniu. Azerbejd\u017canie szmugluj\u0105 star\u0105 odzie\u017c do Rosji.<\/p>\r\n
Mama wci\u0105\u017c os\u0142abiona, \u017cyje sucharami i herbat\u0105, a w dzie\u0144 korzysta ze s\u0142o\u0144ca. Z\u0142ote promienie s\u0142o\u0144ca dodatnio wp\u0142ywaj\u0105 na mam\u0119, przypominaj\u0105 nam dobre czasy znad Ba\u0142tyku.<\/p>\r\n
Obok nas siedzi Stenclowa, \u017cona aptekarza ze Lwowa, gwarzymy o tym i owym. W pewnym momencie spojrza\u0142am na jej r\u0119k\u0119. Zauwa\u017cy\u0142am identyczny pier\u015bcionek, jaki ukradli mamie \u017bydzi w Taszkiencie. Powiedzia\u0142am do mamy:<\/p>\r\n
-Popatrz, pani ma taki sam \u0142a\u0144cuszkowy pier\u015bcionek, jaki tobie ukradli.<\/p>\r\n
-Pier\u015bcionek ten kupi\u0142m na bazarze w Jangi Jul od jakiego\u015b \u017byda- wyja\u015bni\u0142a Stenclowa.<\/p>\r\n
-Je\u015bli to jest m\u00f3j pier\u015bcionek, to ma jedno ogniwo przerwane oraz posiada szczeg\u00f3lny znak od \u015brodka i pasowa\u0107 b\u0119dzie na m\u00f3j czwarty palce- powiedzia\u0142a mama.<\/p>\r\n
Stenclowa zdj\u0119\u0142a pier\u015bcionek z palca i poda\u0142a mamie.<\/p>\r\n
Mama ogl\u0105dn\u0119\u0142a, przymierzy\u0142a, m\u00f3wi:<\/p>\r\n
-To jest m\u00f3j pier\u015bcionek, kt\u00f3ry mi ukradli.<\/p>\r\n
-W tej chwili nie zbywam go. Gdy b\u0119d\u0119 sprzedawa\u0107, pani ma pierwsze\u0144stwo pierwokupu- rzek\u0142a \u017cona aptekarza, Stenclowa, ze Lwowa.<\/p>\r\n
17 sierpnia przyjecha\u0142 do Pahlevi ambasador profesor Kot. Romek \u0141\u0119picki przyszed\u0142 po mam\u0119 i zaprowadzi\u0142 j\u0105 do ambasadora Kota, gdzie zastali d\u0142ugi ogonek petent\u00f3w. Mama nie mog\u0142a pozwoli\u0107 sobie na d\u0142ugie czekanie, wi\u0119c odesz\u0142a, ale Romek wyczeka\u0142 kolejk\u0119 i za\u0142atwi\u0142 nasz\u0105 spraw\u0119 wyjazdu do Teheranu.<\/p>\r\n
18 sierpnia wyp\u0142acono nam po 6 tuman\u00f3w zasi\u0142ku. Mama kupi\u0142a od domokr\u0105\u017cnego sprzedawcy pude\u0142eczko pudru i s\u0142oik kremu. Ja za\u015b kupi\u0142am bu\u0142k\u0119 z rodzynkami i z miejsca zjad\u0142am.<\/p>\r\n
Zda\u0142y\u015bmy baga\u017c na transport.<\/p>\r\n
19 sierpnia, ze wschodem s\u0142o\u0144ca, wyruszy\u0142o nas 18-tu \u201eprotegowanych\u201d, wygodnym autobusem do Teheranu.<\/p>\r\n
Mijamy liczne wioski ira\u0144skie, ulepione z gliny. W wioskach dostrzegamy sklepy pe\u0142ne towar\u00f3w. Co kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w mijamy posterunki sowieckie, bowiem ta cz\u0119\u015b\u0107 Iranu jest pod okupacj\u0105 sowieck\u0105.<\/p>\r\n
S\u0142o\u0144ce silnie grzeje. Za autobusem sun\u0105 tumany g\u0119stego kurzu. Mieli\u015bmy post\u00f3j w przydro\u017cnym seraju, za kilka kran\u00f3w nabyli\u015bmy szklank\u0119 mocnej, s\u0142odkiej herbaty.<\/p>\r\n
Po kr\u00f3tkim postoju ruszyli\u015bmy w dalsz\u0105 drog\u0119 i wjechali w \u0142a\u0144cuchy g\u00f3r Elburz. Autobus serpentyn\u0105 wspina si\u0119 na szczyty g\u00f3r. Doliny si\u0119 zieleni\u0105, podn\u00f3\u017ca miejscami zazielenione. W rzeczywisto\u015bci g\u00f3ry s\u0105 go\u0142e. Wzbudzaj\u0105 groz\u0119 i l\u0119k. Autobus mknie w\u0105sk\u0105 drog\u0105 g\u00f3rsk\u0105, mijamy liczne, nieubezpieczone, ostre zakr\u0119ty. W\u015br\u00f3d g\u00f3r napotykamy osiedla, stada baran\u00f3w i wartko p\u0142yn\u0105ce strumyki, u\u017cy\u017aniaj\u0105ce zbocza i doliny.<\/p>\r\n
W g\u00f3rach, w n\u0119dznej osadzie, mieli\u015bmy post\u00f3j. Szofer zmieni\u0142 w ch\u0142odnicy gor\u0105c\u0105 wod\u0119 na zimn\u0105. Pijemy s\u0142odk\u0105 herbat\u0119. Mama zamawia jajka, ale w\u0142a\u015bciciel seraju inaczej nie gotuje, jak 12-\u015bcie sztuk.<\/p>\r\n
-Popatrz Ewo, zam\u00f3wi\u0142am 12-\u015bcie jaj, bo karczmarz nie chcia\u0142 mniej gotowa\u0107. Trudno mi zrozumie\u0107 \u015bwiat. Tam w Rosji niczego nie ma, a tu wmuszaj\u0105 w cz\u0142owieka, aby naby\u0142 wi\u0119cej, ani\u017celi potrzebuje- wyrazi\u0142a swe \u017cale mama.<\/p>\r\n
Min\u0119li\u015bmy \u0142a\u0144cuch g\u00f3r i p\u00f3\u017an\u0105 noc\u0105 przybyli\u015bmy do Kazwinu. Miasto murowane, zabudowane domami parterowymi. Tu i \u00f3wdzie miga \u015bwiate\u0142ko. Mieszka\u0144cy pogr\u0105\u017ceni s\u0105 we \u015bnie. Autobus stan\u0105\u0142 przed okaza\u0142ym gmachem. Wyszed\u0142 do nas lekarz- Polak i o zdrowie zapyta\u0142.<\/p>\r\n
Po od\u015bwie\u017ceniu twarzy, nakarmili nas, dali koce i na czystej sali umo\u017cliwiono nam odpoczynek. Rano zjedli\u015bmy \u015bniadanie i wyruszyli\u015bmy w dalsz\u0105 drog\u0119.<\/p>\r\n
Przeje\u017cd\u017camy przez Kazwin. Ujrzeli\u015bmy \u017co\u0142nierzy sowieckich, a na placu czerwon\u0105 karuzel\u0119.<\/p>\r\n
Za Kazwinem stan\u0119li\u015bmy przed szlabanem, wzniesionym na ruchliwej drodze. Wyszed\u0142 oficer sowiecki, szofer okaza\u0142 dokumenty. Oficer przeliczy\u0142 oddzielnie m\u0119\u017cczyzn, odzielnie niewiasty i oddzielnie dzieci. \u0179o\u0142nierz sowiecki uni\u00f3s\u0142 szlaban i droga do Teheranu by\u0142a woln\u0105.<\/p>\r\n
Towarzysz\u0105cy nam oficer-Polak powiedzia\u0142:<\/p>\r\n
-Nareszcie jeste\u015bmy wolni od wp\u0142yw\u00f3w sowieckich.<\/p>\r\n
Wjechali\u015bmy w stref\u0119 okupacji angielsko-ameryka\u0144skiej. Nigdzie na drogach nie wida\u0107 szlaban\u00f3w, ani posterunk\u00f3w.<\/p>\r\n
Mijamy r\u00f3wnin\u0119, wioski i karawany wielb\u0142\u0105d\u00f3w. Wsz\u0119dzie s\u0105 sklepy pe\u0142ne towaru. Obserwujemy krajobraz i jemy cukier kostkowy.<\/p>\r\n
21 sierpnia po po\u0142udniu, oko\u0142o godziny 3-ciej, wjechali\u015bmy do stolicy Iranu- Teheranu. Miasto pachnie czysto\u015bci\u0105, ulice szerokie, asfaltowane, domy nowoczesne. Mieszanina styl\u00f3w: islamski, wsp\u00f3\u0142czesny oraz widzimy liczne ozdoby, rozety i kolumny wzorowane na sztuce Achemenid\u00f3w, dynastii panuj\u0105cej w Iranie 600-300 lat a.C.n., a nad miastem dominuj\u0105 samnickie kopu\u0142y i timurowskie minarety.<\/p>\r\n
Min\u0119li\u015bmy miasto, wjechali\u015bmy na szos\u0119, potem skr\u0119cili w lewo i drog\u0105 poln\u0105 zajechali\u015bmy do obozu cywilnego dla wygna\u0144c\u00f3w, oznaczonego numerem 2.<\/p>\r\n
Mam\u0119 odda\u0142am do szpitala, a sama, zgodnie z nakazem, zasz\u0142am do sali, by przej\u015b\u0107 przegl\u0105d lekarski i k\u0105piel.<\/p>\r\n
Rozebrane do naga, przesz\u0142y\u015bmy przed lekarzem, po czym odby\u0142y\u015bmy gor\u0105c\u0105 kapiel pod prysznicami.<\/p>\r\n
Ze Lwowa do Kazachstanu – kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em><\/strong><\/p>\r\n POPRZEDNIE CZ\u0118\u015aCI <\/strong>Ze Lwowa do Kazachstanu – kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em>:<\/strong><\/p>\r\n\r\n
\r\n