{"id":36758,"date":"2011-04-23T23:12:55","date_gmt":"2011-04-24T04:12:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=36758"},"modified":"2011-04-23T17:41:26","modified_gmt":"2011-04-23T22:41:26","slug":"przyklad-grecji-zacheca-do-utrzymania-wlasnej-waluty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=36758","title":{"rendered":"Przyk\u0142ad Grecji zach\u0119ca do utrzymania w\u0142asnej waluty"},"content":{"rendered":"

Rozmowa z dr Erykiem \u0141onem z Katedry Bankowo\u015bci \u00a0Akademii Ekonomicznej w Poznaniu.<\/strong><\/em><\/p>\r\n

– <\/strong>Jak Pan ocenia sytuacj\u0119 w strefie euro? Coraz wi\u0119ksza liczba ekspert\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c i polityk\u00f3w zaczyna m\u00f3wi\u0107 o powa\u017cnym kryzysie, jaki dotkn\u0105\u0142 europejsk\u0105 walut\u0119. Zgadza si\u0119 Pan z tymi opiniami?<\/strong>

Kryzys strefy euro nie jest przypadkowy. Koncepcja likwidacji walut narodowych i zast\u0105pienie ich wsp\u00f3lnym pieni\u0105dzem od samego pocz\u0105tku budzi\u0142a w\u0105tpliwo\u015bci. Przyk\u0142adowo, noblista w dziedzinie ekonomii G. Becker uwa\u017ca\u0142, \u017ce tworzenie monopolu walutowego w Europie jest b\u0142\u0119dn\u0105 koncepcj\u0105 i postulowa\u0142 powr\u00f3t do walut narodowych. Obszar wsp\u00f3lnej waluty nie spe\u0142nia od samego pocz\u0105tku swego powstania warunk\u00f3w tzw. \u201eoptymalnego obszaru walutowego\u201d, czyli warunk\u00f3w niezb\u0119dnych do sprawnego funkcjonowania unii walutowej np. zbie\u017cno\u015bci takich komponent\u00f3w jak: PKB per capita, wydajno\u015b\u0107 pracy, mobilno\u015b\u0107 si\u0142y roboczej, ale te\u017c udzia\u0142 sektora finansowego w gospodarce czy saldo rachunk\u00f3w bie\u017c\u0105cych. W dalszym ci\u0105gu poszczeg\u00f3lne kraje wykazuj\u0105 w tym wzgl\u0119dzie zbyt du\u017ce r\u00f3\u017cnice aby jedna waluta mog\u0142a funkcjonowa\u0107 sprawnie. W\u0142a\u015bciwie od 1999 r. czyli od momentu powstania strefy euro niewiele si\u0119 zmieni\u0142o pod tym wzgl\u0119dem. R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy gospodarkami nadal pozosta\u0142y. Dlatego kraje tworz\u0105ce obszar wsp\u00f3lnej waluty nara\u017cone s\u0105 na kryzys. Prawdopodobnie sytuacje kryzysowe takie jak obecny przypadek b\u0119d\u0105 si\u0119 zdarza\u0142y coraz cz\u0119\u015bciej w przysz\u0142o\u015bci. Ponadto mamy w tym wypadku jeszcze drugi aspekt ca\u0142ej sprawy – wymiar polityczny koncepcji wsp\u00f3lnej waluty. Stworzenie jednego pieni\u0105dza i jednego banku centralnego (centralizacja w\u0142adzy monetarnej) oznacza odebranie prawa prowadzenia krajowej polityki pieni\u0119\u017cnej poszczeg\u00f3lnym krajom z osobna. Kraje te trac\u0105 sw\u0105 suwerenno\u015b\u0107 monetarn\u0105 na rzecz EBC. Strefa euro stopniowo upodabnia si\u0119 do jednego pa\u0144stwa.<\/p>\r\n

– Euro pomog\u0142o Grecji i Irlandii. Za chwil\u0119 pomoc b\u0119dzie najprawdopodobniej potrzebna kolejnym krajom: Hiszpanii i Portugalii. Czy jest jaka\u015b granica, kt\u00f3rej nikt nie odwa\u017cy si\u0119 przekroczy\u0107? <\/strong><\/p>\r\n

Grecja zosta\u0142a przyj\u0119ta do strefy euro dopiero w 2002 roku. Ju\u017c w\u00f3wczas wypowiadano si\u0119, \u017ce Grecja wesz\u0142a do strefy euro za szybko. Uwa\u017cano, \u017ce przyjmowanie kryteri\u00f3w z Maastricht przez Grecj\u0119 mo\u017ce powodowa\u0107 spowolnienie wzrostu gospodarczego w tym kraju. Po paru latach funkcjonowania okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ca\u0142y ci\u0119\u017car przystosowa\u0144 strukturalnych tej gospodarki do wsp\u00f3lnego obszaru walutowego z\u0142o\u017cono na barki polityki bud\u017cetowej. Przy relatywnie niskich stopach procentowych ustalanych przez EBC (za niskich dla gospodarki Grecji) wzmaga\u0142a si\u0119 pokusa zaci\u0105gania dodatkowych d\u0142ug\u00f3w przez rz\u0105d grecki. Prowadzono zbyt ekspansywn\u0105 polityk\u0119 bud\u017cetow\u0105, kt\u00f3ra w kr\u00f3tkim czasie doprowadzi\u0142a do bardzo wysokiego d\u0142ugu publicznego (przekraczaj\u0105cego obecnie 120% krajowego PKB). Je\u015bli chodzi o Irlandi\u0119 perturbacje w tej gospodarce pojawi\u0142y si\u0119 w czasie ostatniego kryzysu finansowego (lata 2007-2009) gdy problemami zwi\u0105zanymi z niewyp\u0142acalno\u015bci\u0105 bank\u00f3w obci\u0105\u017cono bud\u017cet pa\u0144stwa. W kr\u00f3tkim czasie zwi\u0119kszy\u0142y si\u0119 wielokrotnie wydatki bud\u017cetowe na ratowanie bankrutuj\u0105cych irlandzkich instytucji finansowych (roczny deficyt bud\u017cetowy w relacji do PKB przekroczy\u0142 ponad 20%). W efekcie Irlandia straci\u0142a zaufanie inwestor\u00f3w zagranicznych. Rentowno\u015b\u0107 obligacji skarbowych Irlandii szybko wzros\u0142a (by\u0142a kilkakrotnie wy\u017csza ni\u017c np. rentowno\u015b\u0107 obligacji niemieckich). W obu przypadkach (Grecja i Irlandia) pozbawienie si\u0119 przez te kraje w\u0142asnych krajowych narz\u0119dzi monetarnych (pieni\u0105dza, instrument\u00f3w pieni\u0119\u017cnych) kt\u00f3rymi mo\u017cna korygowa\u0107 wahania gospodarki oraz odpowiednio reagowa\u0107 na szoki zewn\u0119trzne (np. ostatni kryzys) okaza\u0142o si\u0119 dla nich zbyt kosztowne. Kraje takie jak Hiszpania i Portugalia maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c problem z niedostawaniem struktur swych gospodarek do struktury euroobszaru. W obu krajach wyst\u0119puj\u0105 podobne problemy jak w przypadku Grecji czy Irlandii. Deficyty bud\u017cetowe i d\u0142ug publiczny Hiszpanii i Portugalii niepokoj\u0105co rosn\u0105 przekraczaj\u0105c znacznie wymagane poziomy w Eurolandzie odpowiednio 3% i 60% PKB. Z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce i one b\u0119d\u0105 zmuszone do zaci\u0105gania dalszych po\u017cyczek zagranicznych by ratowa\u0107 swe finanse publiczne przed bankructwem.<\/p>\r\n

– Coraz g\u0142o\u015bniej zaczynaj\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 g\u0142osy, \u017ce euro grozi ca\u0142kowity upadek. Czy Pana zdaniem jest to mo\u017cliwe w najbli\u017cszym czasie?<\/strong>

Mo\u017cna przewidywa\u0107, \u017ce im d\u0142u\u017cej b\u0119dzie si\u0119 utrzymywa\u0107 tak du\u017ca dysproporcja mi\u0119dzy kosztem obs\u0142ugi d\u0142ugu publicznego mi\u0119dzy takimi krajami jak z jednej strony Niemcy, Francja a z drugiej strony Grecja, Portugalia rozpad strefy euro mo\u017ce by\u0107 ca\u0142kiem realny. Samo zwi\u0119kszanie funduszu stabilizacji dla kraj\u00f3w bankrutuj\u0105cych strefy euro mo\u017ce tu nie wystarczy\u0107. Obszar strefy euro od samego pocz\u0105tku by\u0142 i jest w dalszym ci\u0105gu obszarem stagnacji gospodarczej, wzrost PKB w latach jej funkcjonowania (1999-20010) jest stosunkowo niski. Jak do tej pory nie ma wyra\u017anych przes\u0142anek za zmian\u0105 tego stanu rzeczy. Wed\u0142ug prognoz czy OECD czy Banku \u015awiatowego wzrost PKB dla strefy euro w najbli\u017cszych 5-10 latach ma by\u0107 nadal stosunkowo niski.<\/p>\r\n

– W ub. roku S\u0142owacja odm\u00f3wi\u0142a wsp\u00f3\u0142finansowania pakietu pomocowego dla Grecji argumentuj\u0105c, \u017ce nie sta\u0107 jej na to i nie s\u0105 to jej d\u0142ugi. Teraz W\u0119gry i Czechy zapowiedzia\u0142y, \u017ce nie przyst\u0105pi\u0105 do paktu na rzecz euro. Czy do\u0142\u0105cz\u0105 do nich inne kraje?<\/strong>

Miejmy nadziej\u0119, \u017ce przysz\u0142y rz\u0105d naszego kraju wy\u0142oniony po najbli\u017cszych wyborach parlamentarnych do\u0142\u0105czy do kraj\u00f3w takich jak: Wielka Brytania, Szwecja, W\u0119gry czy Czechy. Kraje te nie przyst\u0119puj\u0105c do Paktu dla euro chcia\u0142y zamanifestowa\u0107, \u017ce nie godz\u0105 si\u0119 na wsp\u00f3lny rz\u0105d gospodarczy w obr\u0119bie strefy euro. Koncepcja kanclerz Merkel i prezydenta Sarkozy\u2019ego idzie w kierunku centralizacji w\u0142adzy fiskalnej w strefie euro. W dokumentach ostatniego szczytu europejskiego po\u015bwieconego sprawie Paktu dla euro jest m. in. mowa o ujednoliceniu podatk\u00f3w dochodowych czy system\u00f3w emerytalnych. Koncepcja ta prowadzi do likwidacji suwerenno\u015bci finansowej poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich strefy euro. Oznacza to de facto dalsze odbieranie przez instytucje unijne kompetencji przynale\u017cnych pa\u0144stwom narodowym i tworzenie jednego wsp\u00f3lnego pa\u0144stwa w obr\u0119bie strefy euro. Wielka Brytania, Szwecja zawsze ceni\u0142y sobie suwerenno\u015b\u0107 w\u0142asnych pa\u0144stw i dlatego prawdopodobnie nie zgodz\u0105 si\u0119 na taki scenariusz. Podobnie my\u015bl\u0105 Czesi i W\u0119grzy.<\/p>\r\n

– Sytuacja ekonomiczna Europy jest wci\u0105\u017c bardzo s\u0142aba, wi\u0119kszo\u015b\u0107 pa\u0144stw jest potwornie zad\u0142u\u017conych, wzrost gospodarczy jest\u00a0za\u015b niewielki. Mimo to euro wci\u0105\u017c jest silniejsze na rynkach ni\u017c dolar. Czym mo\u017cna to t\u0142umaczy\u0107?<\/strong>

Warto wskaza\u0107, \u017ce dolar mimo swego os\u0142abienia do innych walut w ostatnich latach – nadal ma dominuj\u0105ce znaczenie (ponad 62% udzia\u0142) w ca\u0142kowitych rezerwach walutowych \u015bwiata. Euro ma udzia\u0142 ok. 25% w tych rezerwach. Trzeba zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w ostatnich latach udzia\u0142 poszczeg\u00f3lnych walut si\u0119 zmieni\u0142 w strukturze rezerw walutowych. Dolar jeszcze w 2001 r. mia\u0142 ok. 80% udzia\u0142 a euro ok. 15%. Mimo \u017ce znaczenie dolara troch\u0119 os\u0142ab\u0142o to jednak nadal dolar jest walut\u0105 kluczow\u0105 pod tym wzgl\u0119dem. Ostanie zmiany kursu dolara do euro mo\u017cna t\u0142umaczy\u0107 pewnymi dzia\u0142aniami FED-u, kt\u00f3ry prowadzi od po\u0142owy 2007 roku do chwili obecnej \u0142agodn\u0105 polityk\u0119 monetarn\u0105 (obni\u017cki st\u00f3p procentowych), kt\u00f3ra sprzyja os\u0142abianiu dolara do innych walut. Z kolei EBC \u0142agodn\u0105 polityk\u0119 rozpocz\u0105\u0142 dopiero w drugiej po\u0142owie 2008 roku i w\u0142a\u015bnie w kwietniu 2011 roku j\u0105 zako\u0144czy\u0142. Na ostatnim posiedzeniu podni\u00f3s\u0142 stopy procentowe. EBC zatem prowadzi\u0142 bardziej restrykcyjn\u0105 polityk\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105 ani\u017celi FED w tym samym czasie. Bardziej restrykcyjna polityka EBC wp\u0142ywa\u0142a na wi\u0119ksze umocnienie euro do innych walut, w tym na umocnienie do dolara. W przypadku zmian kursu dolara wzgl\u0119dem innych walut dochodz\u0105 jeszcze \u015bwiadome dzia\u0142ania administracji prezydenta Obamy maj\u0105ce doprowadzi\u0107 do os\u0142abienia dolara. Prezydent Obama obieca\u0142 swym wyborcom, \u017ce b\u0119dzie prowadzi\u0142 polityk\u0119 sprzyjaj\u0105c\u0105 ameryka\u0144skim eksporterom. Os\u0142abienie dolara mia\u0142oby zwi\u0119kszy\u0107 szanse konkurencyjne ameryka\u0144skich firm.<\/p>\r\n

– Na koniec chcia\u0142bym zapyta\u0107 o Polsk\u0119. Rz\u0105d zapowiada\u0142 na pocz\u0105tku kadencji, \u017ce b\u0119dziemy gotowi do wej\u015bcia do strefy euro w 2012 roku. To scenariusz nierealny, bo do dzi\u015b nie spe\u0142niamy \u017cadnego kryterium wej\u015bcia. Ale przedsi\u0119biorcy ju\u017c dzi\u015b ponosz\u0105 koszty ewentualnego przyst\u0105pienia do strefy euro, np. kupuj\u0105c dro\u017csze kasy fiskalne, kt\u00f3re b\u0119dzie mo\u017cna u\u017cywa\u0107 po\u00a0zast\u0105pieniu\u00a0z\u0142ot\u00f3wek przez euro. Czy wiadomo\u00a0Panu jakie s\u0105\u00a0inne koszty, czy\u00a0s\u0105 to znaczne sumy i co si\u0119 stanie, kto poniesie odpowiedzialno\u015b\u0107, je\u015bli np. strefa euro si\u0119 rozpadnie, albo odm\u00f3wi Polsce przyj\u0119cia, a gospodarka b\u0119dzie gotowa na przyj\u0119cie euro? <\/strong><\/p>\r\n

Po pierwsze samo spe\u0142nienie kryteri\u00f3w z Maastricht nie oznacza automatycznego wej\u015bcia do strefy euro. Pami\u0119tajmy, \u017ce jest alternatywa wobec koncepcji wej\u015bcia do strefy euro. T\u0105 alternatyw\u0105 jest suwerenno\u015b\u0107 monetarna naszego kraju. Suwerenno\u015b\u0107 monetarna to niezbywalne prawo posiadania w\u0142asnego krajowego banku centralnego oraz w\u0142asnego krajowego pieni\u0105dza. Doskonale rozumiej\u0105 to Brytyjczycy, Du\u0144czycy, Szwedzi, ale ostatnio r\u00f3wnie\u017c Czesi i W\u0119grzy. Czesi np. domagaj\u0105 si\u0119 od Komisji Europejskiej klauzul wy\u0142\u0105czaj\u0105cych z obszaru wsp\u00f3lnej waluty tzw. klauzul out put. Klauzule out put wywalczy\u0142y sobie r\u00f3wnie\u017c Wielka Brytania i Dania w pierwszej po\u0142owie lat 90-tych, gdy decydowa\u0142y si\u0119 losy ratyfikacji Traktatu z Maastricht. My tu w Polsce te\u017c powinni\u015bmy broni\u0107 swego niezbywalnego prawa posiadania w\u0142asnego pieni\u0105dza i w\u0142asnego banku centralnego. Warto bowiem wzorem Czech\u00f3w d\u0105\u017cy\u0107 do uzyskania takich klauzul wy\u0142\u0105czaj\u0105cych ze strefy euro w przysz\u0142o\u015bci. To powinno by\u0107 jednym z priorytetowych zada\u0144 ca\u0142ej klasy politycznej naszego kraju.<\/p>\r\n

– Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119. <\/strong>

Rozmawia\u0142: Pawe\u0142 Tobo\u0142a-Pertkiewicz<\/strong><\/strong><\/p>\r\n

<\/strong><\/p>\r\n

Za: pafere.org<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rozmowa z dr Erykiem \u0141onem z Katedry Bankowo\u015bci \u00a0Akademii Ekonomicznej w Poznaniu. – Jak Pan ocenia sytuacj\u0119 w strefie euro? Coraz wi\u0119ksza liczba ekspert\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c i polityk\u00f3w zaczyna m\u00f3wi\u0107 o powa\u017cnym kryzysie, jaki dotkn\u0105\u0142 europejsk\u0105 walut\u0119. Zgadza si\u0119 Pan z tymi opiniami? Kryzys strefy euro nie jest przypadkowy. Koncepcja likwidacji walut narodowych i zast\u0105pienie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[23,52],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36758"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36758"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36758\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36758"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36758"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36758"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}