Stoimy w blasku ksi\u0119\u017cyca na stepie, otworzyli\u015bmy walizki, worki i zawini\u0105tka, przygotowani do rewizji celnej. W tym pada nowe zarz\u0105dzenie, \u017ce rewizj\u0119 celn\u0105 przejdziemy po przeciwnej stronie toru.<\/p>\r\n
Znowu taszczymy baga\u017c na nasyp, a potem toczymy w d\u00f3\u0142 toru. Otworzyli\u015bmy baga\u017c i czekamy. W tym to czasie \u017candarm polski chodzi z workiem i zbiera sowieckie pieni\u0105dze dla tych, kt\u00f3rzy nie mog\u0105 z Rosji wyjecha\u0107.<\/p>\r\n
Sowietki obchodz\u0105 d\u0142ugi rz\u0105d w\u0119drownych tu\u0142aczy i przewracaj\u0105 w szcz\u0105tkach dobytku. Moj\u0105 walizk\u0119 przewr\u00f3ci\u0142a sowietka do g\u00f3ry nogami. Niczego podejrzanego nie znalaz\u0142a. To, co by\u0142o warto\u015bciowe, zabrali mi we Lwowie.<\/p>\r\n
Po rewizji celnej skierowano nas, ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105, do obozu woskowego i umieszczono w pustym baraku. Tu o\u015bwiadczono nam, \u017ce do portu jest oko\u0142o 8 kilometr\u00f3w, drog\u0119 t\u0119 ka\u017cdy, \u0142\u0105cznie z baga\u017cem, musi odby\u0107 w\u0142asnym asumptem. Jedynie dzieci i chorzy zostan\u0105 przewiezieni wojskowymi samochodami ci\u0119\u017carowymi.<\/p>\r\n
Trzeba zlikwidowa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 baga\u017cu, bo kt\u00f3\u017c doniesie go a\u017c 8 kilometr\u00f3w? Bielizn\u0119 odda\u0142am do szpitala wojskowego, a rzeczy rozda\u0142am w\u015br\u00f3d tych, co niczego nie posiadali. Wiele pami\u0105tek osobistych spali\u0142am. Ludzie masowo pal\u0105 rzeczy.<\/p>\r\n
Mama zostanie przewiezion\u0105 do portu, a mnie wypad\u0142o p\u00f3j\u015b\u0107 pieszo. Przy\u0142o\u017cy\u0142am g\u0142ow\u0119 o walizki i drzemi\u0119.<\/p>\r\n
Oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy w baraku powsta\u0142 ruch. Jedni jedz\u0105, drudzy redukuj\u0105 baga\u017c, a wielu ju\u017c wyruszy\u0142o w drog\u0119 do portu.<\/p>\r\n
Po p\u00f3\u0142ocy wyruszy\u0142am ku portowi. Brn\u0119 po kostki w piachu pustynnym. Nios\u0119 walizk\u0119, co kilkana\u015bcie krok\u00f3w przek\u0142adam z r\u0119ki do r\u0119ki, to bior\u0119 na plecy i tak ton\u0119 w sypkim piachu.<\/p>\r\n
Coraz cz\u0119\u015bciej odpoczywam. Nastaje brzask dnia. Nie wiem, czy usz\u0142am po\u0142ow\u0119 drogi? C\u00f3\u017cby jeszcze wyrzuci\u0107? Futro chc\u0119 uratowa\u0107, bielizny nie mam. Posiadam kostium i trzy zapasowe sukienki. Co kilka krok\u00f3w odpoczywam. Gwa\u0142townie nastaje \u015bwit. Z oddali widz\u0119 id\u0105cego cz\u0142owieka-Rosjanina. Zd\u0105\u017ca ku mnie. Ustawi\u0142am walizk\u0119 i czekam, a\u017c nadejdzie.<\/p>\r\n
-S\u0142uchajcie, mam lekk\u0105 walizk\u0119, pom\u00f3\u017ccie j\u0105 zanie\u015b\u0107 do portu, a dam wam z\u0142oty pier\u015bcionek.<\/p>\r\n
Rosjanin wzruszy\u0142 ramionami.<\/p>\r\n
-Mnie nie potrzeba.<\/p>\r\n
-To dam wam pier\u015bcionek z brylantem- powiedzia\u0142am.<\/p>\r\n
-Te\u017c mi nie potrzeba. Daj mi co\u015b do zjedzenia- powiedzia\u0142 n\u0119dznie odziany robotnik.<\/p>\r\n
-Dam wam konserw\u0119 mi\u0119sn\u0105, suchar\u00f3w i myd\u0142o- zaproponowa\u0142am.<\/p>\r\n
Rosjanin wzi\u0105\u0142 walizk\u0119 na barki i szed\u0142 ra\u017anym krokiem. Ani razu nie przystan\u0105\u0142 i nie przek\u0142ada\u0142 walizki. Zziajana, z trudem, dotrzymywa\u0142am mu kroku.<\/p>\r\n
W porcie da\u0142am Rosjaninowi um\u00f3wion\u0105 konserw\u0119 mi\u0119sn\u0105, suchar\u00f3w i kostk\u0119 myd\u0142a. Rosjanin, na widok jedzenia, z\u0142o\u017cy\u0142 nieproletariacki uk\u0142on i w podrygach pod\u0105\u017ca\u0142 do domu.<\/p>\r\n
Okaza\u0142am legitymacj\u0119 i wpuszczono mnie do miejsca ogrodzonego, przylegaj\u0105cego do molo.<\/p>\r\n
Zasta\u0142am tam sporo ludzi, kt\u00f3rzy jeszcze wczoraj wieczorem wyszli z baga\u017cem. Twarze ich przem\u0119czone, a m\u0119\u017cczy\u017ani zaro\u015bni\u0119ci.<\/p>\r\n
Tu\u017c przy molo sta\u0142 zakotwiczony statek. Za\u0142adowuj\u0105 wojsko, a my czekamy kolejki. Oko\u0142o godziny 10-tej przyjecha\u0142a mama. Zjad\u0142y\u015bmy po dwa suchary i wypi\u0142y\u015bmy wrz\u0105tek, zabarwiony mlekiem skondensowanym.<\/p>\r\n
Oko\u0142o po\u0142udnia rozpocz\u0119to wpuszcza\u0107 na statek cywil\u00f3w. Po pomo\u015bcie, z walizk\u0105 w r\u0119ce, wesz\u0142am na pok\u0142ad statku. Wielu z przem\u0119czenia, b\u0119d\u0105c w po\u0142owie drogi na statek, wypu\u015bci\u0142o z r\u0105k baga\u017c. Z g\u0142uchym \u0142oskotem poszed\u0142 na dno morza.<\/p>\r\n
Cywilom wyznaczono miejsca na pok\u0142adzie, w pobli\u017cu komina. Zaj\u0119\u0142am miejsca dla mamy i siebie, a \u017co\u0142nierze pomogli mamie wnie\u015b\u0107 baga\u017c na statek.<\/p>\r\n
Urz\u0105dzi\u0142am legowisko i u\u0142o\u017cy\u0142am chor\u0105 mam\u0119. Le\u017cymy st\u0142oczeni, jak \u015bledzie w beczce. Zaj\u0119\u0142am miejsce w\u015br\u00f3d chorych, by piel\u0119gnowa\u0107 mam\u0119. Z mej prawej strony le\u017cy mama, z lewej jaka\u015b 40-to letnia niewiasta, \u017cona oficera, b\u0119d\u0105cego w niewoli niemieckiej. Niewiasta ta wygl\u0105da jak 70-cio letnia staruszka, zupe\u0142nie sterana, siedzia\u0142a w \u0142agierze.<\/p>\r\n
Po zapewnieniu miejsca na pok\u0142adzie, opu\u015bci\u0142am dzbanuszek na linie na \u0142\u00f3deczk\u0119 i za kawa\u0142ek myd\u0142a, nalano mi litr ch\u0142odnej wody \u017ar\u00f3dlanej. Inni p\u0142acili za wod\u0119 garderob\u0105 lub \u017cywno\u015bci\u0105.<\/p>\r\n
Statek prymitywny. Przebiegam w\u015br\u00f3d mrowia ludzkiego i dopytuj\u0119 o locus. Wskazano mi jak\u0105\u015b bud\u0119, zbit\u0105 z desek, u burty. Przed instytucj\u0105 t\u0105 zasta\u0142am d\u0142ugi ogonek potrzebuj\u0105cych.<\/p>\r\n
S\u0142o\u0144ce powoli zachodzi, statek ruszy\u0142. Wojsko zaopatrzy\u0142o nas w \u017cywno\u015b\u0107: konserwy i suchary. Mama prawie nic nie je, tylko pije.<\/p>\r\n
Le\u017c\u0119 pomi\u0119dzy dwiema chorymi niewiastami i obserwuj\u0119, jak krwawe s\u0142o\u0144ce ginie w ciemnozielonych wodach. Strudzona przej\u015bciami ostatnich dni i nocy, zasn\u0119\u0142am.<\/p>\r\n
Noc. Na sklepieniu niebios roziskrzone gwiazdy. S\u0142ycha\u0107 szum motoru i prucie fal. Odsuwam obwis\u0142\u0105 g\u0142ow\u0119 mej s\u0105siadki i uk\u0142adam na pos\u0142aniu. Z piersi chorej s\u0142ysz\u0119 rz\u0119\u017cenie i charczenie. Obok chorej le\u017cy jej siostra. Zbudzi\u0142am j\u0105, odkry\u0142a prze\u015bcierad\u0142o, powiedzia\u0142a:<\/p>\r\n
-Siostra w agonii.<\/p>\r\n
Pobieg\u0142am po lekarza i siostr\u0119. Pok\u0142ad zat\u0142oczony \u015bpi\u0105cymi. Nasta\u0142y ciemno\u015bci. Nie ma wsp\u00f3lnego przej\u015bcia. Stopami wyczuwam wolne miejsca, cz\u0119sto kogo\u015b nadepn\u0119, obrzuca mnie \u201ekomplementami\u201d. Nie zra\u017cona, zd\u0105\u017cam do sanitariatu, by przyj\u015b\u0107 z pomoc\u0105 ob\u0142o\u017cnie chorej.<\/p>\r\n
Odszuka\u0142am sanitariat, zg\u0142osi\u0142am wypadek siostrze dy\u017curnej, przyrzek\u0142a pomoc.<\/p>\r\n
Przyby\u0142 ksi\u0105dz w skarpetkach, udzieli\u0142 ostatniego namaszczenia olejami \u015bwi\u0119tymi. Leg\u0142am przy umieraj\u0105cej, ws\u0142uchana w jej rz\u0119\u017cenie. Oddech chorej chrapliwy. C\u00f3\u017c mog\u0119 jej wi\u0119cej pom\u00f3c? Chora zaksztusi\u0142a si\u0119 charcz\u0105cym oddechem, potem wszystko usta\u0142o. Czuj\u0119, \u017ce cia\u0142o t\u0119\u017ceje. Siostra chorej odchyli\u0142a prze\u015bcierad\u0142o i stwierdzi\u0142a zgon.<\/p>\r\n
O \u015bwicie przysz\u0142a siostra sanitarna z sanitariuszem. Obwin\u0119li zmar\u0142\u0105 w prze\u015bcierad\u0142o, na piersi u\u0142o\u017cyli ceg\u0142\u0119, obwi\u0105zali sznurkiem i zw\u0142oki opu\u015bcili przez burt\u0119, bez ceremonii, na wieczne odpoczywanie, na dnie Morza Kaspijskiego.<\/p>\r\n
Statek p\u0142ynie wolno, s\u0142o\u0144ce ostro grzeje. Ludzie wci\u0105\u017c biegaj\u0105, to do locusu, to za wod\u0105. A to, \u017ce kto\u015b ubieg\u0142ej nocy zmar\u0142, to takie zwyczajne. W \u015bmierci, wygna\u0144cy, wyrwani z ziemi ojczystej, widz\u0105 wybawienie od ziemskich m\u0105k i cierpie\u0144.<\/p>\r\n
Mama le\u017cy, pije tylko wod\u0119.<\/p>\r\n
13 sierpnia, pod wiecz\u00f3r, statek przybi\u0142 do ira\u0144skiego portu Pahlevi. Nie dobi\u0142 do brzegu, poniewa\u017c port nie posiada nale\u017cytej g\u0142\u0119boko\u015bci.<\/p>\r\n
Pod statek podp\u0142yn\u0119\u0142y mniejsze stateczki motorowe i na nie za\u0142adowano wojsko.<\/p>\r\n
Ca\u0142\u0105 noc wy\u0142adowywano wojsko. My, cywile, nie \u015bpimy. Stoimy u burty i czekamy kolejki.<\/p>\r\n
Ze Lwowa do Kazachstanu – kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em><\/strong><\/p>\r\n POPRZEDNIE CZ\u0118\u015aCI <\/strong>Ze Lwowa do Kazachstanu – kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em>:<\/strong><\/p>\r\n\r\n
\r\n