Do miasta Jangi Jul nap\u0142yn\u0119\u0142o mn\u00f3stwo bezdomnych wyrostk\u00f3w w wieku od 12-tu do 16-tu lat. Pochodz\u0105 z europejskiej Rosji, b\u0119d\u0105cej obecnie terenem dzia\u0142a\u0144 wojennych. Wyrostki w bia\u0142y dzie\u0144 napadaj\u0105 niewiasty i wydzieraj\u0105 im z r\u0105k torebki.<\/p>\r\n
Id\u0105c do kasyna na obiad, napad\u0142o mnie kilku wyrostk\u00f3w, jeden z nich usi\u0142owa\u0142 wyrwa\u0107 torebk\u0119. Da\u0142am mu parasolem po g\u0142owie, a \u0142obuz ciska\u0142 we mnie kamieniami i ohydnie przeklina\u0142.<\/p>\r\n
Z pocz\u0105tkiem lipca wojsko i ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105 pocz\u0119\u0142a gn\u0119bi\u0107 dyzenteria. Ust\u0119py wprost oblegano, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 wychodzi w pole.<\/p>\r\n
Genera\u0142 Anders polecia\u0142 do Moskwy. Kr\u0105\u017c\u0105 fantastyczne pog\u0142oski. Jedni przepowiadaj\u0105 ewakuacj\u0119, inni, \u017ce armia wyruszy na front kaukazki.<\/p>\r\n
Genera\u0142 Anders powr\u00f3ci\u0142 z Moskwy. Na arenie plotkarskiej zapanowa\u0142a cisza.<\/p>\r\n
Kilka dni p\u00f3\u017aniej rozpocz\u0119to sporz\u0105dza\u0107 spisy rodzin wojskowych i wcielono do armii wszystkich wyczekuj\u0105cych na przyj\u0119cie. Wskazuje to na rych\u0142\u0105 ewakuacj\u0119.<\/p>\r\n
17 lipca dotar\u0142a wiadomo\u015b\u0107 o aresztowaniach delegat\u00f3w i urz\u0119dnik\u00f3w Delegatur Opieki Spo\u0142ecznej. Ka\u017cdy pyta, co b\u0119dzie z nami?<\/p>\r\n
Podczas obiadu w kasynie m\u00f3wiono szeptem. Kr\u0105\u017c\u0105 pog\u0142oski o zaostrzeniu kursu.<\/p>\r\n
Mama zachorowa\u0142a na tyfus brzuszny, lecz\u0119 ja sama. Chorob\u0119 mamy ukrywam przed znajomymi, bo nie pragn\u0119 pozostawi\u0107 mamy w Rosji, na wypadek ewakuacji.<\/p>\r\n
Brakuje mi si\u0142. W dusznej izdebce le\u017cy mama, a tu s\u0142ysz\u0119 r\u00f3\u017cne wersje: to aresztowania, to, \u017ce nie b\u0119dzie ewakuacji, to znowu determinacyjne rozmowy.<\/p>\r\n
W Jangi Jul \u017cyjemy wi\u0119cej nerwowo, jak pod okupacj\u0105 sowieck\u0105 we Lwowie. We Lwowie uwa\u017cali\u015bmy Sowiet\u00f3w za wrog\u00f3w, dzisiaj, wobec \u015bwiata, uchodz\u0105 za sprzymierze\u0144c\u00f3w.<\/p>\r\n
Koniec lipca 1942. \u0179yjemy pod wra\u017ceniem wyjazdu do Iranu. Panuje podniecenie. C\u00f3\u017c ja poczn\u0119 z mam\u0105? Wci\u0105\u017c gor\u0105czkuje.<\/p>\r\n
Dzisiaj wracam z obiadu o godzinie 4-tej po po\u0142udniu, w towarzystwie Romka \u0141empickiego i Jana Szumowskiego. Mijamy klomb, obsadzony kwiatami. Romek, aczkolwiek flegmatyczny i ma\u0142om\u00f3wny, dzisiaj z przekonaniem koloryzuje nasz wyjazd z Rosji. Co chwil\u0119 przystajemy i s\u0142uchamy jego wywod\u00f3w, pe\u0142nych otuchy i wiary.<\/p>\r\n
Obok klombu, niedaleko g\u0142\u00f3wnego wej\u015bcia do dow\u00f3dztwa, sta\u0142 czarny samoch\u00f3d osobowy, wygl\u0105daj\u0105cy na limuzyn\u0119.<\/p>\r\n
-Kt\u00f3\u017c to m\u00f3g\u0142 przyjecha\u0107?- powiedzia\u0142 Romek.<\/p>\r\n
Obserwujemy klomb i samoch\u00f3d i te drzewa uginaj\u0105ce si\u0119 od owoc\u00f3w.<\/p>\r\n
Z gmachu dow\u00f3dztwa wyszed\u0142 wysoki m\u0119\u017cczyzna w ubraniu cywilnym.<\/p>\r\n
-To Tadeusz Irzycki- zauwa\u017cy\u0142 Szumowski.<\/p>\r\n
Z samochodu osobowego nagle wysz\u0142o dw\u00f3ch \u201epelikan\u00f3w\u201d, podeszli ku I\u017cyckiemu, rozmawiali z nim, po czym otoczyli I\u017cyckiego i zaprowadzili do limuzyny. \u201ePelikany\u201d zrobi\u0142y ruch r\u0119kami. I\u017cycki wszed\u0142 do samochodu i za nim weszli pospiesznie \u201epelikany\u201d. Jeszcze nie zd\u0105\u017cono zamkn\u0105\u0107 drzwiczek, a samoch\u00f3d ruszy\u0142 pe\u0142nym gazem.<\/p>\r\n
-Czy pani widzia\u0142a, co si\u0119 sta\u0142o?- zapyta\u0142 Szumowski<\/p>\r\n
-To auto dziwnie ruszy\u0142o- powiedzia\u0142am.<\/p>\r\n
-Zaaresztowali cz\u0142owieka- powiedzia\u0142 Szumowski.<\/p>\r\n
Nazajutrz potwierdzono, \u017ce N.K.W.D. zaaresztowa\u0142o oficera polskiego, czekaj\u0105cego na umundurowanie. Genera\u0142 Anders z\u0142o\u017cy\u0142 ostry protest.<\/p>\r\n
Sierpie\u0144. Termin wyjazdu bliski. Chorob\u0119 mamy ukrywam, inaczej przepadnie wyjazd.<\/p>\r\n
Ludzie biegaj\u0105, dope\u0142niaj\u0105 formalno\u015bci, sprawdzaj\u0105, czy umieszczono ich na li\u015bcie do wyjazdu.<\/p>\r\n
7 sierpnia obwieszczono transport. Odchodzi jutro.<\/p>\r\n
Ca\u0142\u0105 noc czuwa\u0142am przy mamie. Nad ranem temperatura opad\u0142a, kryzys szcz\u0119\u015bliwie min\u0105\u0142. Bogu dzi\u0119ki!<\/p>\r\n
8 sierpnia, ze wschodem s\u0142o\u0144ca, przyst\u0105pi\u0142am do pakowania baga\u017cu. Mama wsta\u0142a i dr\u017c\u0105cymi r\u0119kami naci\u0105gn\u0119\u0142a sukni\u0119. Po chwili wbieg\u0142 ppor. Hamaluk, o\u015bwiadczy\u0142, aby\u015bmy ju\u017c by\u0142y gotowe. Uzyska\u0142 ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0119, podwiezie nas na stacj\u0119 kolejow\u0105.<\/p>\r\n
Nadjecha\u0142a ci\u0119\u017car\u00f3wka. Zeskoczy\u0142 ppor. Hamaluk i pyta o baga\u017c.<\/p>\r\n
-Jeszcze nie gotowy- o\u015bwiadczy\u0142am.<\/p>\r\n
Objawi\u0142 niezadowolenie, \u0142apie nasze rzeczy, wrzuca do walizki i przygniata kolanem. Umie\u015bci\u0142 nasz baga\u017c na ci\u0119\u017car\u00f3wce, a nam kaza\u0142 przyj\u015b\u0107 na stacj\u0119 kolejow\u0105.<\/p>\r\n
Do podr\u0119cznej torby dopakowa\u0142am drobiazgi i pobieg\u0142am na stacj\u0119 kolejow\u0105. Mamie poleci\u0142am pod\u0105\u017ca\u0107 za mn\u0105.<\/p>\r\n
Mama z trudem przysz\u0142a na stacj\u0119 kolejow\u0105. Usadowi\u0142am mam\u0119 na baga\u017cu, sama za\u015b posz\u0142am zapyta\u0107, w jaki spos\u00f3b b\u0119dziemy zajmowa\u0107 miejsca w wagonach, czy wed\u0142ug kolejno\u015bci, czy dowolnie.<\/p>\r\n
Wojsko zajmuje wagony osobowe, nam wyznaczono ciep\u0142uszki, wagony towarowe z pryczami. Chodzi\u0142o o to, by jak najwi\u0119cej wywie\u017a\u0107 ludno\u015bci cywilnej.<\/p>\r\n
Pod budynkiem stacji kolejowej czeka grupa rodzin wojskowych, przewa\u017cnie niewiasty i dzieci. S\u0142o\u0144ce dokucza. Cywile siedz\u0105 spokojnie i cierpliwie wyczekuj\u0105 kolejki.<\/p>\r\n
Po po\u0142udniu rozpocz\u0119to wpuszcza\u0107 ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105 na peron. Ppor. Hamaluk przys\u0142a\u0142 dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy, wzi\u0119li nasz dobytek i zaj\u0119li dla nas dwa wygodne miejsca na pryczy przy oknie.<\/p>\r\n
Mama chwiejnym krokiem dosz\u0142a do wagonu, urz\u0105dzi\u0142am pos\u0142anie z koc\u00f3w i po\u0142o\u017cy\u0142am mam\u0119. Troskliwy ppor. Hamaluk dostarczy\u0142 nam pi\u0119ciolitrow\u0105 ba\u0144k\u0119 przegotowanej wody.<\/p>\r\n
W wagonie jedzie 25 os\u00f3b: m\u0119\u017cczy\u017ani, kobiety i dzieci. Ka\u017cdy zaj\u0105\u0142 miejsce, urz\u0105dzi\u0142 legowisko i z upragnieniem czeka tej chwili, kiedy ruszy poci\u0105g.<\/p>\r\n
W drzwiach wagonu stoj\u0105 polscy \u017candarmi wojskowi z karabinami.<\/p>\r\n
Po po\u0142udniu, ko\u0142o godziny 3-ciej poci\u0105g ruszy\u0142. \u201ePasa\u017cerowie\u201d zrobili znak krzy\u017ca i szeptali modlitwy, aby B\u00f3g pozwoli\u0142 im ujrze\u0107 ziemi\u0119 obiecan\u0105- ziemi\u0119 Iranu.<\/p>\r\n
Ledwo poci\u0105g ruszy\u0142, pasa\u017cerowie siedz\u0105cy pod nami, pocz\u0119li wo\u0142a\u0107:<\/p>\r\n
-Woda leje si\u0119 na g\u0142owy!<\/p>\r\n
By\u0142am zniewolon\u0105 wyla\u0107 wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wody z ba\u0144ki.<\/p>\r\n
Poci\u0105g mknie. Locusu nie ma. Na postojach korzystamy z rowu. Na jednej ze stacji poci\u0105g ruszy\u0142 bez sygna\u0142u, wi\u0119c w ostatniej chwili wskakiwali\u015bmy do poci\u0105gu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pasa\u017cer\u00f3w cierpi na dyzynteri\u0119, wi\u0119c postanowili\u015bmy, \u017ce na ka\u017cdej stacji schodzi\u0107 b\u0119dzie dw\u00f3ch pasa\u017cer\u00f3w z potrzeb\u0105 fizjologiczn\u0105 i \u017ce czynno\u015b\u0107 t\u0119 uskuteczni\u0105 tu\u017c przy wagonie.<\/p>\r\n
Mijamy pola uprawne, wioski uzbeckie, miasta i miasteczka. Noc\u0105 min\u0119li\u015bmy Samarkand\u0119, miejsce spoczynku Timur Lenga, znanego nam Tamerlana. I w sogdia\u0144skiej Marakandzie obozowa\u0142 Aleksander Wielki.<\/p>\r\n
W wagonie panuje porz\u0105dek. Mama le\u017cy. \u0179yje sucharami i herbat\u0105, kt\u00f3rej dostarcza ppor. Kryszczy\u0144ski.<\/p>\r\n
Poci\u0105g w pe\u0142nym biegu, mijamy stacyjki i rozjazdy. Za Jangi Buchara wjechali\u015bmy w step, nast\u0119pnie w pustyni\u0119 Turkmenii, pokarbowan\u0105 wydmami piaszczystymi. Rzadko wdzimy krzewy saksau\u0142u, dostarczaj\u0105ce grubych korzeni na opa\u0142.<\/p>\r\n
Turkmeni maj\u0105 ciemny odcie\u0144 sk\u00f3ry, niewiasty nosz\u0105 barwne szaty oraz ozdoby w uszach, nosie i na nogach. Turkmeni to potomkowie staro\u017cytnych Tura\u0144czyk\u00f3w, znanych z Shah-namah, ksi\u0105g kr\u00f3lewskich, przekazanych przez ira\u0144skiego poet\u0119 Firdaus\u2019ego z Tus.<\/p>\r\n
Turkmenia o charakterze pustynnym. Za Aszhabadem, stolic\u0105 Turkmenii, pocz\u0119\u0142y dochodzi\u0107 nas fantastyczne plotki, \u017ce z Rosji niczego wywie\u017a\u0107 nie wolno, zw\u0142aszcza przedmiot\u00f3w z metali. \u0141api\u0119 prymus za n\u00f3\u017cki i wyrzucam na pustyni\u0119. Ledwie to uczyni\u0142am, z innych wagon\u00f3w pocz\u0119to wyrzuca\u0107 prymusy.<\/p>\r\n
10 sierpnia, pod wiecz\u00f3r, stan\u0119li\u015bmy na wysokim nasypie toru kolejowego pod Krasnowodziem. Z jednej strony mam widok na morze Kaspijskie i ob\u00f3z wojskowy, z drugiej strony na step. Kto\u015b wyda\u0142 zarz\u0105dzenie, aby zej\u015b\u0107 z nasypu w step, bowiem tam przejdziemy rewizje celn\u0105. Zataszczy\u0142y\u015bmy, a raczej zepchn\u0119\u0142y\u015bmy baga\u017c po stromym nasypie w step.<\/p>\r\n
Ze Lwowa do Kazachstanu – kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em><\/strong><\/p>\r\n POPRZEDNIE CZ\u0118\u015aCI <\/strong>Ze Lwowa do Kazachstanu – kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em>:<\/strong><\/p>\r\n\r\n
\r\n