{"id":36113,"date":"2011-04-12T11:07:57","date_gmt":"2011-04-12T16:07:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=36113"},"modified":"2011-04-12T11:07:57","modified_gmt":"2011-04-12T16:07:57","slug":"przelamanie-klamstwa-czy-tylko-milczenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=36113","title":{"rendered":"Prze\u0142amanie k\u0142amstwa czy tylko milczenia?"},"content":{"rendered":"

Decyzja wojskowej prokuratury rosyjskiej z 2004 r. oznacza odmow\u0119 uznania przez Rosj\u0119 zbrodni katy\u0144skiej na gruncie prawnym. Osobi\u015bcie nazywam to nowym k\u0142amstwem katy\u0144skim. Sta\u0142o si\u0119 tak, \u017ce zerwano ze starym stalinowskim k\u0142amstwem katy\u0144skim, ale zainaugurowano nowe.<\/em><\/strong>

<\/p>\r\n

Z prof. W\u0142odzimierzem Marciniakiem, cz\u0142onkiem Polsko-Rosyjskiej Grupy do Spraw Trudnych, politologiem z Instytutu Studi\u00f3w Politycznych PAN, rozmawia Marcin Austyn<\/strong>

Podczas spotkania prezydent\u00f3w Bronis\u0142awa Komorowskiego i Dmitrija Miedwiediewa w Smole\u0144sku us\u0142yszeli\u015bmy, \u017ce minione 12 miesi\u0119cy to czas prze\u0142amania k\u0142amstwa katy\u0144skiego. Zgadza si\u0119 Pan z tak\u0105 ocen\u0105?<\/strong><\/p>\r\n

– To zale\u017cy, do czego odniesiemy poj\u0119cie k\u0142amstwo katy\u0144skie. Rzeczywi\u015bcie po 1993 roku, po g\u0142o\u015bnej deklaracji prezydenta Borysa Jelcyna, kt\u00f3ry przeprosi\u0142 za zbrodni\u0119 katy\u0144sk\u0105, na wiele lat zapanowa\u0142o w tej sprawie milczenie. W\u0142adze Rosji nie wypowiada\u0142y si\u0119 na ten temat. W tym sensie mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce to, co wydarzy\u0142o si\u0119 w ci\u0105gu ostatniego roku [spotkanie premier\u00f3w Polski i Rosji w Katyniu, uchwa\u0142a rosyjskiej Dumy w sprawie Katynia, przekazanie cz\u0119\u015bci akt ze \u015bledztwa katy\u0144skiego stronie polskiej i wczorajsze spotkanie prezydent\u00f3w w Katyniu – przyp. red.], jest zerwaniem z milczeniem, z praktyk\u0105 ostatnich bez ma\u0142a 20 lat. Nie nale\u017cy jednak zapomina\u0107, \u017ce g\u0142\u00f3wnym problemem spornym w relacjach polsko-rosyjskich nie jest kwestia og\u00f3lnej deklaracji, \u017ce za zbrodni\u0119 katy\u0144sk\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 ponosi Zwi\u0105zek Sowiecki i jego w\u0142adze, ale jest to problem decyzji wojskowej prokuratury rosyjskiej z 2004 roku o umorzeniu \u015bledztwa, co faktycznie oznacza odmow\u0119 uznania zbrodni katy\u0144skiej na gruncie prawnym. Osobi\u015bcie nazywam to nowym k\u0142amstwem katy\u0144skim. Sta\u0142o si\u0119 tak, \u017ce zerwano ze starym stalinowskim k\u0142amstwem katy\u0144skim, ale zainaugurowano nowe, polegaj\u0105ce na odmowie uznania prawnego zbrodni katy\u0144skiej i prawnego zako\u0144czenia tego problemu.

Jak zatem w tym kontek\u015bcie rozumie\u0107 deklaracje prezydent\u00f3w o szukaniu sposobu na formalnoprawn\u0105 rehabilitacj\u0119 ofiar zbrodni katy\u0144skiej?<\/strong><\/p>\r\n

– W mojej ocenie, obecnie w interesie pa\u0144stwa rosyjskiego le\u017cy rozwi\u0105zanie tego problemu, i to przede wszystkim na gruncie prawa krajowego. Chodzi o to, by nie doprowadzi\u0107 do takiej sytuacji, \u017ce w sprawie Katynia zapadnie wyrok skazuj\u0105cy Federacj\u0119 Rosyjsk\u0105 przed Trybuna\u0142em w Strasburgu. Wydaje mi si\u0119, \u017ce istniej\u0105 pewne mo\u017cliwo\u015bci rozstrzygni\u0119cia tego problemu w spos\u00f3b satysfakcjonuj\u0105cy stron\u0119 polsk\u0105 na gruncie prawa rosyjskiego – czy to w drodze specjalnej ustawy, czy te\u017c aktu legislacyjnego prezydenta Federacji Rosyjskiej. Takie rozwi\u0105zania przewiduje rosyjskie ustawodawstwo. Jednak na obecnym etapie rozm\u00f3w w tej sprawie to s\u0105 tylko moje domys\u0142y. Na pewno mo\u017cemy uzna\u0107 tylko tyle, \u017ce do tej pory mieli\u015bmy do czynienia jedynie z deklaracjami, kt\u00f3re nie nios\u0142y za sob\u0105 istotnych konsekwencji prawnych.

Jak Pan ocenia incydent zwi\u0105zany z zamian\u0105 tablicy w Smole\u0144sku?<\/strong><\/p>\r\n

– To by\u0142 jasny sygna\u0142, \u017ce na dzie\u0144 dzisiejszy dla obecnych w\u0142adz Rosji jest to granica nieprzekraczalna. Samo to wydarzenie oceniam tak\u017ce jako pewne testowanie obecnych w\u0142adz Polski, czy s\u0105 gotowe na jakie\u015b ust\u0119pstwa w sprawie Katynia, np. na zrezygnowanie z kwalifikacji prawnej tej zbrodni umieszczonej na usuni\u0119tej tablicy.

Wiemy ju\u017c, \u017ce w Smole\u0144sku powstanie pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy ofiary katastrofy. B\u0119dzie na nim dwuj\u0119zyczna inskrypcja o uzgodnionej tre\u015bci. Mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce te uzgodnienia b\u0119d\u0105 kolejn\u0105 okazj\u0105 do rozgrywania histori\u0105 Katynia?<\/strong><\/p>\r\n

– Zapewne tak si\u0119 stanie, bo je\u015bli tego rodzaju sprawy, jak tre\u015b\u0107 inskrypcji, b\u0119d\u0105 przedmiotem uzgodnie\u0144 politycznych, to inaczej by\u0107 nie mo\u017ce. Nie ma jednak innego wyj\u015bcia. Musimy dzia\u0142a\u0107 w ramach prawa Federacji Rosyjskiej, co si\u0142\u0105 rzeczy oznacza tak\u017ce kontaktowanie si\u0119 z w\u0142adzami tego pa\u0144stwa i w tej sprawie.

Da si\u0119 rozdzieli\u0107 Katy\u0144 od Smole\u0144ska? Pytam o t\u0119 spraw\u0119, bo pojawiaj\u0105 si\u0119 sugestie, by nie \u0142\u0105czy\u0107 tych dw\u00f3ch tragicznych wydarze\u0144.<\/strong><\/p>\r\n

– Z racjonalnego punktu widzenia jest oczywiste, \u017ce s\u0105 to r\u00f3\u017cne wydarzenia. 71 lat temu mieli\u015bmy do czynienia ze \u015bwiadomie pope\u0142nion\u0105 zbrodni\u0105, a ubieg\u0142oroczna katastrofa wydarzy\u0142a si\u0119 w niewyja\u015bnionych jeszcze okoliczno\u015bciach. Jednak w wymiarze symbolicznym zbie\u017cno\u015b\u0107 tych wydarze\u0144 jest nieunikniona i jakakolwiek pr\u00f3ba ich rozdzielania jest skazana na niepowodzenie. Z drugiej jednak strony nie nale\u017cy uto\u017csamia\u0107 tych dw\u00f3ch tragicznych wydarze\u0144.

Jednak nie mo\u017cna zapomina\u0107, po co delegacja z prezydentem Lechem Kaczy\u0144skim na czele lecia\u0142a do Katynia?<\/strong><\/p>\r\n

– Oczywi\u015bcie, \u017ce nie mo\u017cna tego pomin\u0105\u0107. Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, nie wiem, czy jest to wykonalne, bo taki zabieg by\u0142by chyba zbyt jawnym gwa\u0142tem na naszych umys\u0142ach.

Prezydenci odwiedzaj\u0105cy wczoraj miejsce katastrofy Tu-154M omin\u0119li g\u0142az ze zmienion\u0105 tablic\u0105 i z\u0142o\u017cyli wie\u0144ce pod brzoz\u0105, o kt\u00f3r\u0105 uderzy\u0142 samolot. Maj\u0105c w pami\u0119ci ostatnie wydarzenia, takie rozwi\u0105zanie mia\u0142o sw\u00f3j symboliczny wymiar?<\/strong><\/p>\r\n

– Wydaje mi si\u0119, \u017ce ten gest nie mia\u0142 wi\u0119kszego znaczenia. Prawdopodobnie w taki spos\u00f3b prezydent Bronis\u0142aw Komorowski – by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce w uzgodnieniu ze stron\u0105 rosyjsk\u0105 – uzna\u0142, \u017ce wybrnie z tej trudnej sytuacji, w kt\u00f3rej zosta\u0142 postawiony przez decyzj\u0119 o zdj\u0119ciu tablicy, a zw\u0142aszcza sposobem wykonania tej decyzji. By\u0142o to raczej omini\u0119cie problemu ni\u017c symbol.

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Decyzja wojskowej prokuratury rosyjskiej z 2004 r. oznacza odmow\u0119 uznania przez Rosj\u0119 zbrodni katy\u0144skiej na gruncie prawnym. Osobi\u015bcie nazywam to nowym k\u0142amstwem katy\u0144skim. Sta\u0142o si\u0119 tak, \u017ce zerwano ze starym stalinowskim k\u0142amstwem katy\u0144skim, ale zainaugurowano nowe. Z prof. W\u0142odzimierzem Marciniakiem, cz\u0142onkiem Polsko-Rosyjskiej Grupy do Spraw Trudnych, politologiem z Instytutu Studi\u00f3w Politycznych PAN, rozmawia Marcin AustynPodczas […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[98,137,144,141,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36113"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36113"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36113\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36113"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36113"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36113"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}