{"id":36078,"date":"2011-04-11T21:39:54","date_gmt":"2011-04-12T02:39:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=36078"},"modified":"2011-04-11T21:39:54","modified_gmt":"2011-04-12T02:39:54","slug":"rekonstytucja-polskosci-wywiad-z-prof-andrzejem-zybertowiczem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=36078","title":{"rendered":"Rekonstytucja polsko\u015bci – wywiad z prof. Andrzejem Zybertowiczem<\/em>"},"content":{"rendered":"

Mamy rozproszony archipelag polsko\u015bci – wiele patriotycznych inicjatyw, wydawnictw, stron internetowych, klub\u00f3w dyskusyjnych. Wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy poszczeg\u00f3lnych wysepek i wysp cz\u0119sto nie maj\u0105 ani wizji, ani umiej\u0119tno\u015bci, by \u0142\u0105cz\u0105c mniejsze organizmy w wi\u0119ksze, uzyska\u0107 ci\u0119\u017car gatunkowy o skali niezb\u0119dnej do uruchomienia procesu odbudowy Rzeczypospolitej.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Z prof. Andrzejem Zybertowiczem, socjologiem z Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu, by\u0142ym doradc\u0105 prezydenta Lecha Kaczy\u0144skiego, rozmawia Mariusz Bober<\/strong><\/p>\r\n

Polska sta\u0142a si\u0119 terenem \u0142owieckim dla r\u00f3\u017cnych grup interes\u00f3w wewn\u0119trznych i zewn\u0119trznych, a pa\u0144stwo nie potrafi temu przeciwdzia\u0142a\u0107 – ostrzega\u0142 Pan niedawno w \u0141odzi. Alarmuje Pan, \u017ce bez wi\u0119kszego zaanga\u017cowania Polak\u00f3w w \u017cycie publiczne nie da si\u0119 przezwyci\u0119\u017cy\u0107 tego stanu.<\/strong><\/p>\r\n

– S\u0105 dwa rodzaje przeszk\u00f3d w naprawie Polski i dobrym rz\u0105dzeniu ni\u0105. Pierwsza to liczne polskie i zagraniczne paso\u017cytnicze grupy interesu, kt\u00f3rym odpowiada \u017ale rz\u0105dzony kraj: pa\u0144stwo niepotrafi\u0105ce zadba\u0107 o bezpiecze\u0144stwo swoich przyw\u00f3dc\u00f3w, o interesy w\u0142asnych obywateli, o to, by wielki biznes dzia\u0142a\u0142 w Polsce wed\u0142ug uczciwych regu\u0142. Druga przeszkoda polega na tym, i\u017c gdyby nawet wybory wygra\u0142a, i to z du\u017c\u0105 przewag\u0105, partia kompetentnych polityk\u00f3w z dobrym programem przebudowy Polski i tak nie da\u0142aby rady wprowadza\u0107 potrzebnych zmian, dzia\u0142aj\u0105c pod pr\u0105d rozpowszechnionej w spo\u0142ecze\u0144stwie mentalno\u015bci.

Jak\u0105 mentalno\u015b\u0107 ma Pan Profesor na my\u015bli?<\/strong><\/p>\r\n

– Wielu z nas posiada pok\u0142ady \u015bwiadomo\u015bci odziedziczone po starych czasach – hamuj\u0105ce rozw\u00f3j nowoczesnej gospodarki i demokracji; nawyki, z kt\u00f3rymi si\u0119 zro\u015bli\u015bmy tak bardzo, i\u017c cz\u0119sto ich nie dostrzegamy. Sprzyjaj\u0105 one z jednej strony nadmiernemu indywidualizmowi, a z drugiej – paradoksalnie – klientelizmowi, nast\u0119pnie zbytniej pob\u0142a\u017cliwo\u015bci wobec w\u0142asnych s\u0142abo\u015bci, braku poszanowania prawa, nieprzejrzysto\u015bci w dzia\u0142aniu publicznym. Tej wielowarstwowej tkanki nie mo\u017cna wyrzuci\u0107 z nas odg\u00f3rnym aktem zmiany np. Konstytucji, cho\u0107 i taki impuls odg\u00f3rny mo\u017ce by\u0107 niezb\u0119dny. Bez oddolnych form aktywno\u015bci, kt\u00f3re wyzwoli\u0142yby fal\u0119 przebudowy nas samych, projekt odg\u00f3rnej, instytucjonalnej zmiany pa\u0144stwa by\u0142by realizowany w swoistej pr\u00f3\u017cni spo\u0142ecznej.

Ale zauwa\u017cy\u0142 Pan jednocze\u015bnie, \u017ce w Polsce dzia\u0142a ju\u017c wiele oddolnych ruch\u00f3w, stowarzysze\u0144 i wydawnictw.<\/strong><\/p>\r\n

– Mamy rozproszony archipelag polsko\u015bci – wiele patriotycznych inicjatyw, wydawnictw, stron internetowych, klub\u00f3w dyskusyjnych, grup rekonstrukcyjnych itd. Chocia\u017c ten archipelag potrzebuje konsolidacji w kilka du\u017cych kontynent\u00f3w, to wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy poszczeg\u00f3lnych wysepek i wysp cz\u0119sto nie maj\u0105 ani wizji, ani umiej\u0119tno\u015bci, by \u0142\u0105cz\u0105c mniejsze organizmy w wi\u0119ksze, uzyska\u0107 ci\u0119\u017car gatunkowy o skali niezb\u0119dnej dla uruchomienia procesu rekonstytucji polsko\u015bci. Cz\u0119sto pos\u0142ugujemy si\u0119 argumentem, \u017ce media posiadaj\u0105ce najwi\u0119kszy rezonans spo\u0142eczny s\u0105 w r\u0119ku \u015brodowisk o mentalno\u015bci kosmopolitycznej, konsumpcyjnej, klientelistycznej, postkomunistycznej. \u0179e mediami tymi w\u0142ada – u\u017cyjmy okre\u015blenia dr Barbary Fedyszak-Radziejowskiej – okr\u0105g\u0142osto\u0142owy establishment (OSE). To s\u0105 \u015brodowiska, kt\u00f3re na tyle wcze\u015bnie skorzysta\u0142y na transformacji, i\u017c okopawszy si\u0119 na swoich uprzywilejowanych w III RP pozycjach, panicznie boj\u0105 si\u0119 istotniejszych korekt systemu, boj\u0105 si\u0119 wymiany starych elit na nowe (zjawiska w wielu krajach naturalnego). Poniewa\u017c OSE faktycznie dysponuje najsilniejszymi mediami, \u015brodowiska patriotyczne traktuj\u0105 to jako alibi dla swojej ograniczonej skuteczno\u015bci. Gdy OSE m\u00f3wi: „ale przecie\u017c macie swoje media: „Nasz Dziennik”, „Gazet\u0119 Polsk\u0105”, „Rzeczpospolit\u0105” itd.”, ale ludzie jako\u015b wol\u0105 kupowa\u0107 „Wyborcz\u0105”, „Polityk\u0119” itd., to usprawiedliwiamy si\u0119, \u017ce wyst\u0119puje ogromna r\u00f3\u017cnica kapita\u0142owa mi\u0119dzy mediami. Ta r\u00f3\u017cnica jednak – jak trafnie zwraca\u0142 uwag\u0119 Rafa\u0142 Ziemkiewicz – nie wzi\u0119\u0142a si\u0119 jedynie ze sprawno\u015bci organizacyjnej OSE, ale z uzyskania na samym starcie korzystniejszej pozycji w\u0142a\u015bcicielsko-koncesyjnej – np. z przyswojenia symbolicznego kapita\u0142u za\u0142o\u017cycielskiego, kt\u00f3ry mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 ca\u0142ej wolnej Polsce, przez jeden tylko od\u0142am \u015brodowisk solidarno\u015bciowych, akurat ten, kt\u00f3remu najbli\u017cej by\u0142o do postkomunist\u00f3w. Ale takie rozgrzeszanie si\u0119 tylko cz\u0119\u015bciowo jest s\u0142uszne.

Dlaczego ta aktywno\u015b\u0107 nie wystarcza do obrony polskich interes\u00f3w nawet wewn\u0105trz kraju?<\/strong><\/p>\r\n

– To tre\u015b\u0107 przekazu, a jak wygl\u0105da poziom jego formy? Tre\u015bci, kt\u00f3re trafiaj\u0105 do odbiorc\u00f3w mniejszych medi\u00f3w, nie zyskuj\u0105 wielkiego rezonansu nie tylko z powodu r\u00f3\u017cnicy kapita\u0142owej. Spora cz\u0119\u015b\u0107 niepodleg\u0142o\u015bciowego (w tym katolickiego) dziennikarstwa, jak i innych form aktywno\u015bci spo\u0142ecznej jest ma\u0142o profesjonalna. Wiele os\u00f3b czuje si\u0119 lepiej, kieruj\u0105c ma\u0142\u0105 inicjatyw\u0105 – patriotyczn\u0105, artystyczn\u0105, historyczn\u0105 czy medialn\u0105 – ni\u017c b\u0119d\u0105c tylko wio\u015blarzem na du\u017cym statku, kt\u00f3ry przecie\u017c p\u0142yn\u0105\u0142by szybciej i dalej. Patriotyczno-konserwatywne inicjatywy nie uzyskuj\u0105 impetu niezb\u0119dnego do zmieniania Polski, poniewa\u017c zderzaj\u0105 si\u0119 z tkank\u0105 postaw wielu Polak\u00f3w zach\u0142y\u015bni\u0119tych kultur\u0105 konsumpcyjn\u0105, przyzwalaj\u0105cych na bylejako\u015b\u0107, uleg\u0142ych wobec kultury obrazkowo-tabloidowej, z tkank\u0105, w obliczu kt\u00f3rej cz\u0119sto jeste\u015bmy bezradni. Ze sposobami my\u015blenia rodak\u00f3w, do kt\u00f3rych nie potrafimy dotrze\u0107. Ani samym dzia\u0142aniem medialnym, ani politycznym nie mo\u017cna przebudowa\u0107 g\u0119stej tkanki starych nawyk\u00f3w – obecnych tak\u017ce w \u015brodowiskach ludzi wierz\u0105cych w Polsk\u0119. Tak\u0105 tkank\u0119 spo\u0142eczn\u0105 nale\u017cy przebudowywa\u0107 inaczej – naszymi oddolnymi, rozga\u0142\u0119zionymi dzia\u0142aniami sprzeciwu wobec zalewu nieprawdy, manipulacji i k\u0142amstwa. Trzeba organizowa\u0107 si\u0119 tak, by metodzie \u015bwiadomego przerysowywania, gdy chodzi o konkurent\u00f3w politycznych, oraz przemilczania, gdy chodzi o hazardowopodobne sprawki, umie\u0107 przeciwstawia\u0107 si\u0119 na co dzie\u0144 w swoich miejscach pracy i zamieszkania.

Jak w praktyce mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 nasz op\u00f3r?<\/strong><\/p>\r\n

– Po stronie \u015brodowisk niepodleg\u0142o\u015bciowych wyst\u0119puje powa\u017cny deficyt kompetencji spo\u0142ecznych. Postkomuni\u015bci wyszli z PRL nie tylko z wi\u0119kszymi zasobami materialnymi (maj\u0105tek b. PZRP i sp\u00f3\u0142ek nomenklaturowych), ale przede wszystkim z wi\u0119kszym do\u015bwiadczeniem, umiej\u0119tno\u015bciami gry dru\u017cynowej i tak\u017ce lepszym rozumieniem faktycznych regu\u0142 polityki. Gdy np. w telewizji politycy SLD opowiadali frazesy o wolno\u015bci i rz\u0105dach prawa, za kulisami robili co\u015b zupe\u0142nie innego – ani przez moment nie ulegaj\u0105c w\u0142asnej propagandzie. Gdy za\u015b dzia\u0142acze ZChN g\u0142osili has\u0142a ideowe, nie odr\u00f3\u017cniali ich od technologii politycznej. Na przyk\u0142ad w okresie rz\u0105du Jana Olszewskiego brakowa\u0142o wiedzy o tym, jak sprawowanie w\u0142adzy pa\u0144stwowej przek\u0142ada\u0107 na wp\u0142ywy na poziomie lokalnym.

Dlatego proponuje Pan r\u00f3\u017cne kursy, szkolenia, zw\u0142aszcza dla lider\u00f3w organizacji spo\u0142ecznych i wsp\u00f3\u0142prac\u0119 mi\u0119dzy nimi?<\/strong><\/p>\r\n

– Potrzeba czego\u015b w rodzaju coachingu [treningu – red.] patriotycznego przyw\u00f3dztwa. To propozycja dla lider\u00f3w ma\u0142ych inicjatyw, kt\u00f3rzy maj\u0105 du\u017co zapa\u0142u, kt\u00f3rzy odnie\u015bli ju\u017c jakie\u015b sukcesy, ale cz\u0119sto nie potrafi\u0105 przekroczy\u0107 bariery organizacyjnej, bez kt\u00f3rej ich projekty nie mog\u0105 si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 i nabiera\u0107 rozmachu.

Twierdzi Pan, \u017ce dba\u0142o\u015b\u0107 o interes publiczny blokuj\u0105 tak\u017ce konsumpcyjne postawy wielu Polak\u00f3w. Czy nie jest to w\u0142a\u015bciwe pod\u0142o\u017ce dominuj\u0105cego podzia\u0142u spo\u0142ecznego?<\/strong><\/p>\r\n

– W spo\u0142ecze\u0144stwie zawsze wyst\u0119puj\u0105 podzia\u0142y wynikaj\u0105ce z r\u00f3\u017cnicy dochod\u00f3w, poziomu wykszta\u0142cenia, miejsca zamieszkania itd. Ale s\u0105 te\u017c podzia\u0142y kreowane lub nasilane sztucznie, stanowi\u0105ce narz\u0119dzie walki o w\u0142adz\u0119. Te grupy interes\u00f3w, kt\u00f3re PiS-owi zarzucaj\u0105 dzielenie spo\u0142ecze\u0144stwa, co najmniej od wybor\u00f3w w 2005 r. same stosuj\u0105 przemy\u015blan\u0105 strategi\u0119 sk\u0142\u00f3cania Polak\u00f3w. Maj\u0105c przewag\u0119 w przestrzeni komunikacyjnej i prawnej (obecna ekipa kontroluje wszystkie kluczowe ogniwa pa\u0144stwa), czyni\u0105 to na tyle sprytnie, \u017ce przekonali ludzi, i\u017c… to nie oni dziel\u0105, tylko ich przeciwnicy – czyli PiS. W mojej ocenie, najsprawniejsi w stosowaniu tej metody s\u0105 dziennikarze gazety znanej z krytykowania patriotyzmu. Wiele os\u00f3b bowiem boi si\u0119 konflikt\u00f3w, a przecie\u017c bez umiej\u0119tno\u015bci cywilizowanego wej\u015bcia w konflikt cz\u0119sto nie spos\u00f3b wyzwoli\u0107 obywatelskiej energii.

Oddolna aktywno\u015b\u0107, do kt\u00f3rej Pan wzywa, mog\u0142aby sta\u0107 si\u0119 antidotum na obie choroby?<\/strong><\/p>\r\n

– Taka aktywno\u015b\u0107 to w\u0142a\u015bnie szansa niezmanipulowanego komunikowania si\u0119 mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi \u015brodowiskami. Bo teraz jest tak: kilka miesi\u0119cy temu rozmawiam z 18-latkiem m\u00f3wi\u0105cym, \u017ce zamierza wyjecha\u0107 z Polski, bo „jest trudno”, „nie ma pracy, no i w og\u00f3le”. On nie mo\u017ce ju\u017c wytrzyma\u0107 tego, co robi Kaczy\u0144ski, kt\u00f3ry „zieje jadem”. Oto w trzy lata po odej\u015bciu PiS od w\u0142adzy sporo os\u00f3b uwa\u017ca, \u017ce sytuacja w Polsce jest nie do zniesienia, gdy\u017c „Kaczy\u0144ski zieje jadem”. Takiego propagandowego odwr\u00f3cenia kota ogonem nie powstydzi\u0142by si\u0119 Goebbels. Oto g\u0142\u00f3wne media lekcewa\u017c\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 ministra Aleksandra Grada za upadek polskich stoczni, ministra Bogdana Klicha za zaniedbania w zarz\u0105dzaniu armi\u0105, ministra Cezarego Grabarczyka za op\u00f3\u017anienia w budowie dr\u00f3g, wicepremiera Waldemara Pawlaka za fatalny kontrakt gazowy z Rosj\u0105 i to, i\u017c szef najwi\u0119kszej tajnej s\u0142u\u017cby, tj. ABW, dzia\u0142a w warunkach ra\u017c\u0105cego konfliktu interes\u00f3w – nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o odpowiedzialno\u015bci premiera za ca\u0142okszta\u0142t. Dla tych medi\u00f3w priorytetem jest regularne pi\u0119tnowanie wyrwanych z kontekstu s\u0142\u00f3w szefa najwi\u0119kszej partii opozycyjnej – by wyborca przypadkiem nie zapomnia\u0142, i\u017c gdyby Kaczy\u0144ski nie „zia\u0142 jadem”, to – zgodnie z wyborczym has\u0142em PO – \u017cy\u0142oby si\u0119 lepiej. Wszystkim! \u00d3w medialny priorytet pokazuje, kto naprawd\u0119 w dzisiejszej Polsce stanowi realn\u0105 alternatyw\u0119 dla k\u0142usowniczych interes\u00f3w, kt\u00f3re parali\u017cuj\u0105 potencja\u0142 przebudowy Polski.
Ale w obliczu takiej manipulacyjnej nawa\u0142nicy obywatele wcale nie musz\u0105 by\u0107 bezradni. Przecie\u017c po przeczytaniu „Naszego Dziennika” mo\u017cna p\u00f3j\u015b\u0107 do s\u0105siada lub kole\u017canki z pracy, zach\u0119ci\u0107 do lektury, porozmawia\u0107 o jakiej\u015b wa\u017cnej dla Polski sprawie albo zaprosi\u0107 na wsp\u00f3lne obejrzenie filmu o katastrofie smole\u0144skiej z „Gazety Polskiej”.

Zwraca\u0142 Pan uwag\u0119, \u017ce oddolnym ruchom spo\u0142ecznym potrzebna jest wi\u0119ksza konsolidacja i przezwyci\u0119\u017canie podzia\u0142\u00f3w. Czy powodem nie s\u0105 problemy ze zdefiniowaniem wsp\u00f3lnych interes\u00f3w? Co powinno by\u0107 tak\u0105 wsp\u00f3ln\u0105, jednocz\u0105c\u0105 „baz\u0105”?<\/strong><\/p>\r\n

– W dzisiejszym \u015bwiecie nie ma jednej formu\u0142y okre\u015blania wsp\u00f3lnych interes\u00f3w. A silne grupy interes\u00f3w, kt\u00f3rym przeszkadza jasne okre\u015blenie interesu wsp\u00f3lnego, wspieraj\u0105 propagand\u0119 os\u0142abiaj\u0105c\u0105 nasze zdolno\u015bci definiowana dobra wsp\u00f3lnego. Drugie zagro\u017cenie le\u017cy po stronie samych \u015brodowisk patriotycznych. Zbyt cz\u0119sto wyst\u0119puje tu postawa typu: wszystko albo nic. Je\u015bli polityk pope\u0142ni\u0142 kiedy\u015b jaki\u015b b\u0142\u0105d albo zrobi\u0142 co\u015b, co nie jest zgodne ze wszystkimi oczekiwaniami, to niekt\u00f3rzy wyborcy od razu odmawiaj\u0105 mu poparcia. Wyborca, kt\u00f3ry liczy, \u017ce znajdzie parti\u0119, kt\u00f3ra spe\u0142ni wszystkie jego oczekiwania, jest skazany na frustracj\u0119. Bez umiej\u0119tno\u015bci kompromisu nie wzmocnimy Polski – zatem baz\u0105 mo\u017ce by\u0107 wi\u0119cej zaufania sobie nawzajem przez rodak\u00f3w.

Na s\u0142ab\u0105 aktywno\u015b\u0107 obywateli sk\u0142ada si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wykluczenie z debaty publicznej du\u017cej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa. Aktywizacja oddolnych organizacji mog\u0142aby przezwyci\u0119\u017cy\u0107 tak\u017ce ten problem?<\/strong><\/p>\r\n

– W Polsce wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3\u017cne wykluczenia – finansowe, edukacyjne, geograficzne, ideologiczne. Wielu Polak\u00f3w ma niskie kompetencje symboliczne: nie potrafi komunikowa\u0107 swoich pogl\u0105d\u00f3w tak, by dotrze\u0107 do inaczej my\u015bl\u0105cych. Wiele os\u00f3b jest wykluczonych na poziomie organizacyjnym, poniewa\u017c nie ma potrzebnych umiej\u0119tno\u015bci przyw\u00f3dczych – np. zjednywania sojusznik\u00f3w, „zagospodarowywania” os\u00f3b o gor\u0105cych sercach, ale organizacyjnie „kanciastych”.

Czy kluczem do zmian polityczno-spo\u0142ecznych mog\u0142oby by\u0107 zaktywizowanie „nieczynnego elektoratu”?<\/strong><\/p>\r\n

– Ale ten rodzaj bierno\u015bci jest w pewien spos\u00f3b racjonalny, bo polska ordynacja wyborcza jest dla wielu niezrozumia\u0142a. Wyborcy nie pojmuj\u0105 te\u017c tego, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 polityk\u00f3w z udzia\u0142em koncern\u00f3w medialnych \u015bwiadomie tabloidyzuje polityk\u0119, wiedz\u0105c, \u017ce wywo\u0142a to chaos informacyjny, w kt\u00f3rym cz\u0119\u015b\u0107 wyborc\u00f3w nie zorientuje si\u0119 co do rzeczywistych intencji poszczeg\u00f3lnych partii. Taka bierno\u015b\u0107 nie wynika ze z\u0142ego nastawienia lub oboj\u0119tno\u015bci wobec spraw kraju, ale z nieumiej\u0119tno\u015bci przebicia si\u0119 przez szum informacyjny. St\u0105d potrzeba profesjonalizacji form przekazu i samoorganizacji.

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mamy rozproszony archipelag polsko\u015bci – wiele patriotycznych inicjatyw, wydawnictw, stron internetowych, klub\u00f3w dyskusyjnych. Wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy poszczeg\u00f3lnych wysepek i wysp cz\u0119sto nie maj\u0105 ani wizji, ani umiej\u0119tno\u015bci, by \u0142\u0105cz\u0105c mniejsze organizmy w wi\u0119ksze, uzyska\u0107 ci\u0119\u017car gatunkowy o skali niezb\u0119dnej do uruchomienia procesu odbudowy Rzeczypospolitej. Z prof. Andrzejem Zybertowiczem, socjologiem z Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu, by\u0142ym doradc\u0105 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36078"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36078"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36078\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}