{"id":35992,"date":"2011-04-09T18:53:19","date_gmt":"2011-04-09T23:53:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=35992"},"modified":"2011-04-09T18:59:40","modified_gmt":"2011-04-09T23:59:40","slug":"samoloty-z-prezydentami-nie-spadaja-wywiad-z-legendarnym-pilotem-dywizjonu-304","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=35992","title":{"rendered":"Samoloty z prezydentami nie spadaj\u0105 – wywiad z legendarnym pilotem Dywizjonu 304<\/em>"},"content":{"rendered":"

O renomie polskich pilot\u00f3w, rodz\u0105cej si\u0119 w \u0142agrach przyja\u017ani z prezydentem Ryszardem Kaczorowskim, o b\u0142\u0119dach MAK i niszcz\u0105cej Polsk\u0119 polityce obecnego rz\u0105du opowiada w ekskluzywnym wywiadzie dla „Naszego Dziennika” bohater Bitwy o Angli\u0119, jeden z ostatnich \u017cyj\u0105cych cz\u0142onk\u00f3w legendarnego Dywizjonu 304<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Z kpt. Wac\u0142awem Rogalewskim (90 lat), jednym z ostatnich \u017cyj\u0105cych pilot\u00f3w legendarnego 304 Dywizjonu Bombowego „Ziemi \u015al\u0105skiej im. ks. J\u00f3zefa Poniatowskiego” Polskich Si\u0142 Powietrznych w Wielkiej Brytanii, honorowym cz\u0142onkiem Royal Air Force (RAF), rozmawia Marta Ziarnik<\/strong><\/p>\r\n

Panie Kapitanie, jest Pan jednym z ostatnich \u017cyj\u0105cych pilot\u00f3w – bohater\u00f3w legendarnego dywizjonu 304. M\u00f3g\u0142by Pan opowiedzie\u0107 Czytelnikom „Naszego Dziennika”, w jakich okoliczno\u015bciach zosta\u0142 on utworzony?<\/strong>
– 304 Dywizjon Bombowy „Ziemi \u015al\u0105skiej im. ks. J\u00f3zefa Poniatowskiego” by\u0142 pododdzia\u0142em lotnictwa bombowego zajmuj\u0105cego si\u0119 zwalczaniem okr\u0119t\u00f3w podwodnych. Rozkaz powo\u0142uj\u0105cy go do \u017cycia wydano 22 sierpnia 1940 roku w Bramcote i w pierwszych miesi\u0105cach mia\u0142 on status dywizjonu treningowego. Na pocz\u0105tku nale\u017ca\u0142 do „RAF Bomber Command”, kryptonim „NZ”. By\u0142 to te\u017c trzeci z kolei polski dywizjon bombowy w Anglii – po utworzonych wcze\u015bniej dywizjonach: 300 „Ziemi Mazowieckiej” i 301 „Ziemi Pomorskiej”. Od maja 1942 roku do czerwca 1945 roku s\u0142u\u017cy\u0142 on jako dywizjon obrony Wybrze\u017ca. W emblemacie naszego dywizjonu by\u0142 rysunek bomby na tle bia\u0142o-czerwonej szachownicy z du\u017c\u0105 liter\u0105 „V” – od „victory”, czyli „zwyci\u0119stwa”. W\u015br\u00f3d naszych g\u0142\u00f3wnych operacji znalaz\u0142y si\u0119 m.in. Bitwa o Atlantyk i ofensywa przez kana\u0142 La Manche, a tak\u017ce bombardowanie terytorium Niemiec.<\/p>\r\n

Ilu by\u0142o pilot\u00f3w w dywizjonie?<\/strong>
– Pocz\u0105tkowo w dywizjonie 304 by\u0142o 181 lotnik\u00f3w, w tym 31 oficer\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich mia\u0142a do\u015bwiadczenie z kampanii wrze\u015bniowej i z walk we Francji. Pierwszym dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 pp\u0142k Jan Bia\u0142y.<\/p>\r\n

Formacja zas\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 ju\u017c w pierwszej akcji…<\/strong>
– To prawda. To by\u0142a spektakularna akcja, kt\u00f3r\u0105 dowodzi\u0142 kapitan Czetowicz, a kt\u00f3r\u0105 przeprowadzono w nocy z 24 na 25 kwietnia 1941 roku przy u\u017cyciu dw\u00f3ch vickers wellington\u00f3w. Dywizjon 304 przeprowadzi\u0142 brawurowy atak na niemieckie instalacje i okr\u0119ty Kriegsmarine w okupowanym porcie Rotterdam. Mimo bardzo silnej obrony przeciwlotniczej wroga polskim pilotom uda\u0142o si\u0119 zatopi\u0107 i uszkodzi\u0107 kilka niemieckich okr\u0119t\u00f3w i cz\u0119\u015bciowo zablokowa\u0107 na d\u0142ugi czas sam port. P\u00f3\u017aniej naloty wykonywa\u0142y kolejne za\u0142ogi, kt\u00f3re bombardowa\u0142y wyznaczone cele militarne na terenie Niemiec i kraj\u00f3w okupowanych. Wszystkie te wyprawy odbywa\u0142y si\u0119 noc\u0105 i ka\u017cdy bombowiec stanowi\u0142 samodzieln\u0105 jednostk\u0119 bojow\u0105. Pami\u0119tam, \u017ce niemal na ka\u017cdej bombie wymalowany by\u0142 napis: „Za wrzesie\u0144”.<\/p>\r\n

Ten sukces okupiony by\u0142 jednak krwi\u0105 wielu pilot\u00f3w.<\/strong>
– Niestety tak. Niemcy bronili si\u0119 zaciekle, a ich obrona przeciwlotnicza by\u0142a bardzo skuteczna. Nasze bombowce by\u0142y atakowane przez my\u015bliwce Luftwaffe, przez co loty te by\u0142y coraz bardziej niebezpieczne. Po ka\u017cdej takiej akcji Dywizjon 304 ponosi\u0142 krwawe straty. Ju\u017c w maju 1941 roku do bazy nie powr\u00f3ci\u0142y trzy za\u0142ogi. Jednak piloci nie poddawali si\u0119 i w drugiej po\u0142owie 1941 roku Dywizjon regularnie i nieustannie bombardowa\u0142 tereny zaj\u0119te przez Niemc\u00f3w. Wykona\u0142 w\u00f3wczas 214 takich misji specjalnych. W ich trakcie zgin\u0119\u0142o a\u017c 47 naszych koleg\u00f3w – \u015bwietnych polskich lotnik\u00f3w. Zgin\u0119li, walcz\u0105c o woln\u0105 Polsk\u0119.
Kolejne wyj\u0105tkowo trudne okaza\u0142y si\u0119 pierwsze miesi\u0105ce 1942 roku, kiedy alianci zintensyfikowali bombardowania Niemiec. Polskie wellingtony podrywa\u0142y si\u0119 ka\u017cdego dnia, bombarduj\u0105c: Koloni\u0119, D\u017asseldorf, Frankfurt i Zag\u0142\u0119bie Ruhry. Coraz ci\u0119\u017csze by\u0142y r\u00f3wnie\u017c straty Dywizjonu. W kwietniu 1942 roku z misji nie powr\u00f3ci\u0142o a\u017c 6 polskich za\u0142\u00f3g, a swe m\u0142ode \u017cycie odda\u0142o za kraj 36 naszych dzielnych lotnik\u00f3w. Z pierwszego zaci\u0105gu zgin\u0119li prawie wszyscy lotnicy, a poleg\u0142ych trudno by\u0142o zast\u0105pi\u0107. Dlatego na pomoc \u015bci\u0105gni\u0119to posi\u0142ki od genera\u0142a W\u0142adys\u0142awa Andersa, w kt\u00f3rych znalaz\u0142em si\u0119 i ja.<\/p>\r\n

W jaki spos\u00f3b trafi\u0142 Pan do armii gen. Andersa?<\/strong>
– Urodzi\u0142em si\u0119 w 1921 roku w Bia\u0142ymstoku. We wrze\u015bniu 1939 roku, czyli gdy mia\u0142em 18 lat, zosta\u0142em pojmany przez wojska sowieckie, gdy przedziera\u0142em si\u0119 do Rumunii, sk\u0105d zosta\u0142em wywieziony wraz z tysi\u0105cami rodak\u00f3w na Syberi\u0119. Nigdy nie zapomn\u0119 drogi do Moskwy i tortur w wi\u0119zieniu na \u0141ubiance, po kt\u00f3rych skazano mnie na wieloletni\u0105 zsy\u0142k\u0119 do \u0142agru na Syberii. Nigdy nie zapomn\u0119 widoku, jaki ukazywa\u0142 si\u0119 naszym oczom, gdy Rosjanie gnali nas do Ko\u0142ymy. Wzd\u0142u\u017c szlaku szli\u015bmy przez tzw. alej\u0119 trup\u00f3w. By\u0142 to straszliwy widok; widok martwych, kt\u00f3rych rosyjscy \u017co\u0142nierze wbijali prosto w \u015bnieg wzd\u0142u\u017c drogi. Tych jednak, kt\u00f3rzy prze\u017cyli t\u0119 straszliw\u0105 drog\u0119, czeka\u0142a wcale nie lepsza przysz\u0142o\u015b\u0107. Pracowali\u015bmy przy wyr\u0119bie las\u00f3w przy srogim mrozie, o g\u0142odzie. Z tego piek\u0142a wybawi\u0142 nas dopiero gen. W\u0142adys\u0142aw Anders, z kt\u00f3rym opu\u015bci\u0142em ten kraj, po czym zosta\u0142em przez niego skierowany do Anglii, gdzie walczy\u0142y polskie dywizjony lotnicze.<\/p>\r\n

W ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b zosta\u0142 Pan pilotem?<\/strong>
– Tak. Od razu gdy przyby\u0142em do Anglii, do\u0142\u0105czy\u0142em do RAF, gdzie po badaniach lekarskich przeszed\u0142em szkolenia na pilota. Los sprawi\u0142, \u017ce – ku mojemu, jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o, wielkiemu szcz\u0119\u015bciu – trafi\u0142em do stacji lotniczej w Brighton, kt\u00f3ra by\u0142a du\u017c\u0105 baz\u0105 lotnicz\u0105. Tam na pocz\u0105tku naszym g\u0142\u00f3wnym zaj\u0119ciem by\u0142a nauka j\u0119zyka angielskiego, gdy\u017c angielscy piloci absolutnie nie znali j\u0119zyka polskiego. Aby wi\u0119c zdopingowa\u0107 nas do m\u00f3wienia po angielsku, stosowali r\u00f3\u017cnego rodzaju system nagr\u00f3d. I tak kiedy kto\u015b z nas samodzielnie kupi\u0142 np. bilet do kina lub pojecha\u0142 autobusem i zapyta\u0142 o drog\u0119 do bazy, dostawa\u0142 od prze\u0142o\u017conych w nagrod\u0119 przepustk\u0119. W\u0142a\u015bnie na jednej z takich przepustek pozna\u0142em moj\u0105 wielk\u0105 angielsk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 – sanitariuszk\u0119 Eddy, z kt\u00f3r\u0105 po wojnie si\u0119 pobrali\u015bmy i z kt\u00f3r\u0105 do dzi\u015b \u017cyjemy szcz\u0119\u015bliwie w Hove [niedaleko Brighton, Wielka Brytania – przyp. red.].<\/p>\r\n

Co si\u0119 p\u00f3\u017aniej z Panem dzia\u0142o?<\/strong>
– Po dw\u00f3ch tygodniach szkolenia w Brighton podzielono nas na grupy wed\u0142ug specjalno\u015bci. Ja trafi\u0142em do grupy tzw. Flight Officers, gdzie wraz z kolegami poznawali\u015bmy sprz\u0119t lotniczy oraz specjalistyczne s\u0142ownictwo i procedury. Latali\u015bmy na dwusilnikowych bombowcach Vickers Wellington, kt\u00f3rych u\u017cywali g\u0142\u00f3wnie polscy piloci w Wielkiej Brytanii. Nast\u0119pnie zosta\u0142em przeniesiony do Benbecula – Hebrides, gdzie nale\u017ca\u0142em do Coastal Command („QD”, ochrony nadbrze\u017ca). Lata\u0142em ju\u017c w\u00f3wczas na wellingtonach nowszej generacji – R1413J i R1716L. Pami\u0119tam, \u017ce nadal w ekspresowym tempie wkuwali\u015bmy angielskie s\u0142\u00f3wka i regulamin RAF, a co najwa\u017cniejsze – musieli\u015bmy bardzo szybko i bardzo szczeg\u00f3\u0142owo pozna\u0107 nasze bombowce i sposoby dzia\u0142ania wroga.<\/p>\r\n

Jaka by\u0142a rola polskich pilot\u00f3w w Coastal Command?<\/strong>
– Po otrzymaniu przydzia\u0142u do Coastal Command moje zadanie polega\u0142o na ochronie nadbrze\u017ca przed \u0142odziami podwodnymi i ewentualnymi nalotami wroga. Od maja 1942 roku dywizjon stacjonowa\u0142 na wysepkach Tiree i Benbecula w archipelagu Hybrydy, u wybrze\u017ca Szkocji, sk\u0105d patrolowali\u015bmy ocean w poszukiwaniu niemieckich okr\u0119t\u00f3w podwodnych, zwanych U-Bootami. By\u0142y to loty mniej niebezpieczne ni\u017c misje bombowe nad Niemcami i Francj\u0105, ale o wiele d\u0142u\u017csze, po 10-12 godzin, i tym samym bardziej m\u0119cz\u0105ce. Ale i w tym przypadku zagro\u017cenie by\u0142o olbrzymie z uwagi na obecno\u015b\u0107 niemieckich my\u015bliwc\u00f3w nadlatuj\u0105cych do os\u0142ony ich konwoj\u00f3w i \u0142odzi podwodnych z baz we Francji. Przeciw nam rzucono ich najnowsze my\u015bliwce ME-110 i Junkersy JU-88. Do tego ryzyka w powietrzu dochodzi\u0142y tak\u017ce skrajnie z\u0142e warunki bytowe, jakie panuj\u0105 w tym rejonie. Ca\u0142y czas wia\u0142 zimny wiatr i pada\u0142y ulewne deszcze, a my mieszkali\u015bmy w blaszanych barakach, kt\u00f3re z uwagi na makabryczne warunki nazywali\u015bmy „beczkami \u015bmiechu”. By\u0142a te\u017c zasada, \u017ce po trzech miesi\u0105cach lot\u00f3w u wybrze\u017cy Szkocji, ze wzgl\u0119du na bardzo ci\u0119\u017ckie warunki klimatyczne, dywizjony przebazowywano do Walii lub Kornwalii. Tak samo by\u0142o w przypadku naszego Dywizjonu 304, kt\u00f3ry po trzech miesi\u0105cach zacz\u0105\u0142 patrolowa\u0107 Zatok\u0119 Biskajsk\u0105.<\/p>\r\n

Jak wygl\u0105da\u0142y Pana pierwsze misje?<\/strong>
– Od samego pocz\u0105tku rzucono nas, m\u0142odych pilot\u00f3w, na g\u0142\u0119bok\u0105 wod\u0119. Pami\u0119tam jedn\u0105 z takich pierwszych misji z sierpnia 1942 roku, podczas kt\u00f3rej uda\u0142o nam si\u0119 za pomoc\u0105 starszych maszyn zlokalizowa\u0107 i wytropi\u0107 dwie niemieckie \u0142odzie podwodne. Pierwszy okr\u0119t wroga wytropi\u0142a i zatopi\u0142a za\u0142oga kpt. Zarudzkiego. Ja za\u015b mia\u0142em szcz\u0119\u015bcie wykonywa\u0107 misj\u0119 z kpt. Nowickim. Nagle wynurzy\u0142 si\u0119 niemiecki U-Boot os\u0142aniany przez konw\u00f3j z powietrza. Szybko jednak zrzucili\u015bmy na niego bomby, skutecznie go zatapiaj\u0105c. Za ten wyczyn otrzymali\u015bmy Order Virtuti Militari IV klasy i Krzy\u017c Walecznych oraz brytyjski Medal Zas\u0142ugi. Dow\u00f3dztwo RAF nagrodzi\u0142o te\u017c ca\u0142\u0105 za\u0142og\u0119 pami\u0105tkowymi z\u0142otymi zegarkami z monogramem RAF. Po jakim\u015b czasie, w marcu 1943 roku, nasz Dywizjon ciesz\u0105cy si\u0119 coraz wi\u0119ksz\u0105 s\u0142aw\u0105 otrzyma\u0142 nowe, ulepszone wellingtony. Te maszyny by\u0142y ju\u017c wyposa\u017cone w najnowsze urz\u0105dzenia radiolokacyjne do wykrywania \u0142odzi podwodnych oraz silne reflektory do o\u015bwietlania w nocy wykrytych U-Boot\u00f3w.<\/p>\r\n

Pami\u0119ta Pan, ile takich zada\u0144 bojowych przeprowadzi\u0142?<\/strong>
– Ile takich akcji wykona\u0142em ja sam, dok\u0142adnie niestety nie pami\u0119tam. Wiem jednak, \u017ce od 1940 do 1945 roku polski Dywizjon 304 przeprowadzi\u0142 \u0142\u0105cznie niemal 1,9 tys. lot\u00f3w bojowych, skutecznie utrudniaj\u0105c dzia\u0142anie wroga.<\/p>\r\n

Jak zacz\u0119\u0142a si\u0119 Pa\u0144ska przygoda z Dywizjonem 304?<\/strong>
– Po niespe\u0142na kolejnym miesi\u0105cu trening\u00f3w trafi\u0142em wraz z pozosta\u0142ymi wyselekcjonowanymi ch\u0142opcami z \u0142agr\u00f3w do s\u0142ynnego Dywizjonu 304, kt\u00f3ry – jak ju\u017c wspomnia\u0142em – poni\u00f3s\u0142 wcze\u015bniej straszliwe straty i zosta\u0142 dos\u0142ownie zdziesi\u0105tkowany. Z tych ocale\u0144c\u00f3w gen. Andersa skompletowano w sumie sze\u015b\u0107 lub siedem takich za\u0142\u00f3g. Do dzi\u015b mam te\u017c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce niebiosa nade mn\u0105 czuwa\u0142y. Ogromnym szcz\u0119\u015bciem by\u0142o to, \u017ce zosta\u0142em skierowany w\u0142a\u015bnie do Anglii, poniewa\u017c ogromna cz\u0119\u015b\u0107 Polak\u00f3w zosta\u0142a skierowana do walk o Monte Cassino. Wszyscy te\u017c moi koledzy z pierwszego zaci\u0105gu do Dywizjonu 304, kt\u00f3ry nast\u0105pi\u0142 tu\u017c po maturze, po odbyciu dw\u00f3ch tygodni szkolenia zgin\u0119li w akcji.<\/p>\r\n

Na jakim typie samolot\u00f3w Pan lata\u0142?<\/strong>
– Jak ju\u017c wspomnia\u0142em, lata\u0142em g\u0142\u00f3wnie na samolotach Vickers Wellington, kt\u00f3re by\u0142y podstawowymi brytyjskimi maszynami dalekiego zasi\u0119gu, wykorzystywanymi podczas nocnych zada\u0144 i podstawowymi bombowcami u\u017cywanymi w lotnictwie polskim w Wielkiej Brytanii. Wielokrotnie lata\u0142em tak\u017ce na maszynach Avro Anson, kt\u00f3re by\u0142y ju\u017c nowszymi samolotami wielozadaniowymi. By\u0142y to te\u017c pierwsze produkowane seryjnie dolnop\u0142aty z wci\u0105ganym podwoziem wprowadzone do RAF. Podczas wojny na tych g\u0142\u00f3wnie samolotach szkolili si\u0119 i trenowali polscy nawigatorzy, radiotelegrafi\u015bci i strzelcy pok\u0142adowi z dywizjon\u00f3w bombowych.<\/p>\r\n

Kt\u00f3r\u0105 z akcji zapami\u0119ta\u0142 Pan najlepiej?<\/strong>
– Jest wiele takich przyk\u0142ad\u00f3w. Ale nigdy nie zapomn\u0119 czerwca 1942 roku, kiedy nasz Dywizjon zosta\u0142 przeniesiony do po\u0142udniowej Walii na lotnisko Dale. W\u00f3wczas nowym dow\u00f3dc\u0105 Dywizjonu zosta\u0142 m\u00f3j serdeczny kolega – kpt. Kazimierz Czetowicz, kt\u00f3ry zaprosi\u0142 nas do kantyny na herbat\u0119 i kufel piwa, aby uczci\u0107 sw\u00f3j awans. I kiedy tak \u015bwi\u0119towali\u015bmy razem z nim, us\u0142yszeli\u015bmy nagle komunikat Radia BBC, kt\u00f3re informowa\u0142o, \u017ce jeden z polskich pilot\u00f3w my\u015bliwca zestrzeli\u0142 nad Kana\u0142em Angielskim (English Canal) dwa niemieckie my\u015bliwce Messerschmitt ME-110 i po wystrzeleniu amunicji bezbronny wraca\u0142 do bazy. W drodze powrotnej spotka\u0142 jednak kolejn\u0105 niemieck\u0105 maszyn\u0119 i nie maj\u0105c amunicji, doprowadzi\u0142 do celowego zderzenia, by j\u0105 tylko unieszkodliwi\u0107. W konsekwencji oba my\u015bliwce run\u0119\u0142y do morza. Byli\u015bmy w\u00f3wczas bardzo dumni, i cho\u0107 przez \u0142zy, to cieszyli\u015bmy si\u0119 takim walecznym rodakiem, kt\u00f3rego postawy gratulowali nam wszyscy nasi koledzy Anglicy. Wieczorem nasz dow\u00f3dca odebra\u0142 telefon od dow\u00f3dztwa RAF, po kt\u00f3rym bardzo zblad\u0142 i osun\u0105\u0142 si\u0119 na ziemi\u0119. Tym bohaterskim pilotem okaza\u0142 si\u0119 jego m\u0142odszy brat, po\u015bmiertnie odznaczony orderem Virtuti Militari.<\/p>\r\n

W jaki spos\u00f3b Anglicy podzi\u0119kowali Panu po wojnie?<\/strong>
– Na zachowanie Wielkiej Brytanii nie mog\u0119 narzeka\u0107. Za moje dokonania brytyjski rz\u0105d odznaczy\u0142 mnie licznymi medalami zas\u0142ugi. Nadal te\u017c jestem honorowym cz\u0142onkiem RAF i przys\u0142uguje mi godziwa emerytura.<\/p>\r\n

A Polska? Kto\u015b Panu podzi\u0119kowa\u0142, odwiedza Pana, zaprasza na uroczysto\u015bci?<\/strong>
– Je\u015bli chodzi o postaw\u0119 polskiego rz\u0105du, to sprawa wygl\u0105da niestety zgo\u0142a inaczej. Co prawda w Ojczy\u017anie te\u017c dosta\u0142em medal za zas\u0142ugi na rzecz obrony kraju, jednak na tym si\u0119 sko\u0144czy\u0142o. Pyta mnie pani, czy kto\u015b z reprezentant\u00f3w polskiego rz\u0105du odwiedza mnie w Hove, gdzie obecnie mieszkam? Ot\u00f3\u017c nie. Polski rz\u0105d nie zajmuje si\u0119 – w przeciwie\u0144stwie do innych kraj\u00f3w – swoimi kombatantami. Jeste\u015bmy przez niego tak jakby wy\u0142\u0105czeni ze spo\u0142eczno\u015bci. Podobne, je\u015bli nie gorsze przej\u015bcia mia\u0142 te\u017c m\u00f3j starszy o rok brat Henryk, kt\u00f3ry walczy\u0142 w Armii Krajowej, bior\u0105c udzia\u0142 w zadaniach bojowych na terenie Bia\u0142egostoku i kt\u00f3ry w 1944 roku jako kapral podchor\u0105\u017cy zajmowa\u0142 si\u0119 wraz z oddzia\u0142em ochron\u0105 radiostacji nadaj\u0105cej i odbieraj\u0105cej informacje i zadania z Londynu. R\u00f3wnie\u017c Henryk, kt\u00f3ry zmar\u0142 przed siedmioma laty, po wojnie by\u0142 poszukiwany i przes\u0142uchiwany, i przeszed\u0142 naprawd\u0119 wiele cierpie\u0144 za swoj\u0105 walk\u0119 dla Ojczyzny. Za swoje po\u015bwi\u0119cenie s\u0142u\u017cbie dla Polski zosta\u0142 odznaczony dopiero chwil\u0119 przed \u015bmierci\u0105, wcze\u015bniej latami cierpi\u0105c samo zniewagi.<\/p>\r\n

Dlaczego po zako\u0144czeniu wojny nie wr\u00f3ci\u0142 Pan do Ojczyzny?<\/strong>
– To bardzo z\u0142o\u017cone. Ot\u00f3\u017c w latach 60., podczas pobytu w Polsce, zosta\u0142em zatrzymany przez SB w Hotelu Europejskim w Warszawie pod zarzutem szpiegostwa w powi\u0105zaniu z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105 w AK mojego brata Henryka. Odm\u00f3wi\u0142em w\u00f3wczas sk\u0142adania wyja\u015bnie\u0144 i wyszed\u0142em po tygodniu tylko dzi\u0119ki interwencji rz\u0105du brytyjskiego. Dlatego po tym incydencie postanowi\u0142em wyjecha\u0107 z kraju. Zamieszka\u0142em w Wielkiej Brytanii, sk\u0105d pochodzi moja \u017cona. To by\u0142 m\u00f3j pierwszy i ostatni przyjazd do Polski. Od tego te\u017c czasu ju\u017c nie zobaczy\u0142em wi\u0119cej mojego ukochanego Bia\u0142egostoku, mojej Ojczyzny i rodziny. Po upadku re\u017cimu na przyjazd do kraju nie pozwala\u0142o z kolei ju\u017c zdrowie. Obecnie moj\u0105 os\u0142od\u0105 jest jeszcze czytanie polskiej prasy, w tym g\u0142\u00f3wnie „Naszego Dziennika”, i s\u0142uchanie Radia Maryja, w kt\u00f3rym cz\u0119sto s\u0142ysz\u0119 pi\u0119kne polskie pie\u015bni patriotyczne i wojskowe. Dzi\u0119ki temu moja dusza si\u0119 raduje i chce mi si\u0119 jeszcze \u017cy\u0107.<\/p>\r\n

Dlaczego, Pana zdaniem, umniejsza si\u0119 rol\u0119 polskich pilot\u00f3w w zwyci\u0119stwie nad Niemcami? W czasie wojny obronnej 1939 roku straty niemieckiego lotnictwa by\u0142y tak du\u017ce, \u017ce w p\u00f3\u017aniejszej inwazji na Zach\u00f3d ca\u0142\u0105 produkcj\u0119 musieli przestawi\u0107 na wyr\u00f3wnanie strat poniesionych w Polsce. Bardzo ma\u0142o m\u00f3wi si\u0119 na ten temat.<\/strong>
– Nie tylko o tym zwyci\u0119stwie Polak\u00f3w si\u0119 nie m\u00f3wi. Ale to jest widocznie element jakiej\u015b bardziej skomplikowanej gry. Jedno jest pewne – wrogowi zale\u017ca\u0142o, by nasza odwaga i bohaterstwo nie ujrza\u0142y \u015bwiat\u0142a dziennego, by tym samym nie podbudowywa\u0107 kolejnych m\u0142odych ludzi.<\/p>\r\n

Jak zareagowa\u0142 Pan na informacj\u0119 o katastrofie polskiego samolotu rz\u0105dowego z prezydentem Lechem Kaczy\u0144skim na pok\u0142adzie, kt\u00f3ry wraz z 95-osobow\u0105 delegacj\u0105 lecia\u0142 do Katynia z\u0142o\u017cy\u0107 ho\u0142d pomordowanym przed 70 laty polskim oficerom?<\/strong>
– To by\u0142a straszna informacja, d\u0142ugo nie mog\u0142em w ni\u0105 uwierzy\u0107. Bardzo nad t\u0105 katastrof\u0105 ubolewam, to jest najwi\u0119ksza od 70 lat tragedia dla naszego Narodu i jedna z najbardziej bolesnych tragedii w ca\u0142ym moim d\u0142ugim \u017cyciu. Por\u00f3wnywalny b\u00f3l odczu\u0142em tylko w przypadku tragedii Powstania Warszawskiego i \u015bmierci gen. W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego w Gibraltarze, wszyscy jako polscy \u017co\u0142nierze na emigracji p\u0142akali\u015bmy z \u017calu. 10 kwietnia zgin\u0105\u0142 w drodze do Katynia nie tylko nasz prezydent Lech Kaczy\u0144ski, ale r\u00f3wnie\u017c elita niepodleg\u0142o\u015bciowa i najwy\u017csi dow\u00f3dcy polskich Si\u0142 Zbrojnych. Razem z nimi zgin\u0105\u0142 tak\u017ce m\u00f3j wspania\u0142y przyjaciel – prezydent Ryszard Kaczorowski.<\/p>\r\n

Pozna\u0142 Pan prezydenta Kaczorowskiego w Wielkiej Brytanii?<\/strong>
– Nie, z przysz\u0142ym prezydentem RP poznali\u015bmy si\u0119 du\u017co wcze\u015bniej, w czasie naszej zsy\u0142ki na Sybir. Spotkali\u015bmy si\u0119 w jednym z punkt\u00f3w werbunkowych gen. Andersa. Ale w Anglii rzeczywi\u015bcie mogli\u015bmy po latach zn\u00f3w si\u0119 spotka\u0107 i odnowi\u0107 nasz\u0105 znajomo\u015b\u0107. Prezydent Ryszard Kaczorowski by\u0142 naprawd\u0119 wspania\u0142ym cz\u0142owiekiem. Nigdy nie zapomina\u0142 o znajomych i przyjacio\u0142ach, kt\u00f3rych odwiedza\u0142 w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci. Pami\u0119tam, \u017ce specjalnie przyjecha\u0142 do mnie do Hove tak\u017ce na m\u00f3j jubileusz 80-lecia, by osobi\u015bcie z\u0142o\u017cy\u0107 mi \u017cyczenia. By\u0142 to naprawd\u0119 cudowny cz\u0142owiek i bardzo bolej\u0119 nad tym, \u017ce poleg\u0142 pod Katyniem, gdy lecia\u0142 odda\u0107 ho\u0142d naszym kolegom zamordowanym przez NKWD – on, by\u0142y wi\u0119zie\u0144 \u0142agr\u00f3w, jeniec sowiecki i bohaterski \u017co\u0142nierz Polskich Si\u0142 Zbrojnych na Zachodzie.<\/p>\r\n

Wspomnia\u0142 Pan te\u017c o tym, jak bardzo prze\u017cy\u0142 \u015bmier\u0107 gen. W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego. Zna\u0142 go Pan osobi\u015bcie?<\/strong>
– Tak. Genera\u0142 Sikorski wielokrotnie odwiedza\u0142 nasz Dywizjon i zawsze te wizyty odbywa\u0142y si\u0119 w serdecznej atmosferze. By\u0142 bardzo dumny z naszych dokona\u0144, a my kochali\u015bmy go jak ojca. Do dzi\u015b nie mog\u0119 zapomnie\u0107 tego momentu, gdy dowiedzieli\u015bmy si\u0119 o jego \u015bmierci. Pami\u0119tam te\u017c pogrzeb pana genera\u0142a, w kt\u00f3rym bra\u0142em udzia\u0142 jako reprezentant Dywizjonu 304, a kt\u00f3rego pochowali\u015bmy na polskim cmentarzu wojskowym w Newark pod Londynem. Dzi\u015b wiemy ju\u017c, \u017ce gen. Sikorski zgin\u0105\u0142 w zamachu przeprowadzonym z udzia\u0142em Sowiet\u00f3w, kt\u00f3rzy nie mogli zapomnie\u0107 wodzowi nag\u0142a\u015bniania sprawy Katynia.<\/p>\r\n

Jak Pan, jako do\u015bwiadczony pilot, ocenia oskar\u017cenia rzucane na pilot\u00f3w tupolewa?<\/strong>
– Serce mi zamiera, gdy wyobra\u017cam sobie ostatnie chwile tych pilot\u00f3w. Wbrew temu, co si\u0119 m\u00f3wi, ci m\u0142odzi ludzie byli utalentowanymi pilotami, oficerami i z pewno\u015bci\u0105 dzielnie walczyli do ko\u0144ca. Byli jednak bezsilni wobec okrutnych okoliczno\u015bci, kt\u00f3re tak nagle na nich spad\u0142y. Ze stenogram\u00f3w rozm\u00f3w z odczytu rekorder\u00f3w wida\u0107 jasno, \u017ce podj\u0119li manewr odej\u015bcia. Nie zamierzali wi\u0119c – jak si\u0119 to nam wmawia – l\u0105dowa\u0107. Wida\u0107 te\u017c na tych stenogramach, \u017ce byli fa\u0142szywie naprowadzani przez rosyjskich kontroler\u00f3w z wie\u017cy „Korsarz”. Najwi\u0119kszym \u015bwi\u0144stwem jest wi\u0119c obarczanie przez Rosjan win\u0105 za t\u0119 katastrof\u0119 polskich pilot\u00f3w i dyskredytowanie ich umiej\u0119tno\u015bci lotniczych. Powiedzmy sobie w tym momencie jasno, \u017ce polscy piloci maj\u0105 w \u015bwiecie ugruntowan\u0105, znakomit\u0105 mark\u0119. Wystarczy tylko przypomnie\u0107 Battle of Britain i chwalebny w niej udzia\u0142 Polak\u00f3w. Sam Winston Churchill powiedzia\u0142, \u017ce Anglia zawdzi\u0119cza wiele polskim pilotom i wielokrotnie publicznie nam dzi\u0119kowa\u0142, stawiaj\u0105c naszych lotnik\u00f3w za wz\u00f3r waleczno\u015bci i kunsztu lotniczego. Przypomn\u0119 te\u017c zwyci\u0119skie podniebne walki Dywizjonu 303, „Cyrk Skalskiego” i innych dywizjon\u00f3w, w tym naszego Dywizjonu 304. W dow\u00f3d uznania Anglicy postawili te\u017c na cze\u015b\u0107 naszych pilot\u00f3w wiele pomnik\u00f3w.<\/p>\r\n

Dzi\u015b ka\u017cdy pilot na \u015bwiecie zna te\u017c tak wielkie nazwiska jak \u0179wirko i Wigura.<\/strong>
– Franciszek \u0179wirko i Stanis\u0142aw Wigura to byli legendarni lotnicy, kt\u00f3rych nazwiska rzeczywi\u015bcie znaj\u0105 wszyscy piloci na \u015bwiecie. I nie mo\u017cemy zapomina\u0107, ile zwyci\u0119stw i tytu\u0142\u00f3w mistrz\u00f3w \u015bwiata zdobyli polscy szybownicy, akrobaci i piloci sportowi! Niepor\u00f3wnywalnie wi\u0119cej ni\u017c np. Rosjanie. Jak wi\u0119c ci ostatni maj\u0105 czelno\u015b\u0107 zarzuca\u0107 naszej za\u0142odze Tu-154M brak umiej\u0119tno\u015bci?! Poza tym jak mo\u017cna by\u0107 tak pod\u0142ym, by oczernia\u0107 przed \u015bwiatem genera\u0142a Andrzeja B\u0142asika, \u017ce rzekomo by\u0142 pijany?! Kiedy\u015b, po powrocie z Polski, zadzwoni\u0142 do mnie \u015bp. prezydent Ryszard Kaczorowski, kt\u00f3rego zapyta\u0142em o wra\u017cenia. Odpowiedzia\u0142 mi w\u00f3wczas, \u017ce by\u0142 pod wra\u017ceniem lotu do Gda\u0144ska na uroczysto\u015bci pa\u0144stwowe, kt\u00f3ry odby\u0142 na pok\u0142adzie samolotu rz\u0105dowego. Poza uznaniem dla kunsztu pilot\u00f3w powiedzia\u0142 mi tak\u017ce, \u017ce na pok\u0142adzie obowi\u0105zywa\u0142 zakaz podawania alkoholu VIP-om. I tak jest na ca\u0142ym \u015bwiecie, chyba jedynie z wyj\u0105tkiem Rosji. Wszyscy pami\u0119tamy bowiem kompletnie pijanego prezydenta Borysa Jelcyna, jak po wyl\u0105dowaniu w Irlandii przewraca\u0142 si\u0119, kiedy wychodzi\u0142 z maszyny.<\/p>\r\n

Analizowa\u0142 Pan stenogram CVR sporz\u0105dzony przez MAK?<\/strong>
– Tak, analizowa\u0142em go z pomoc\u0105 mojej \u017cony i przyjaci\u00f3\u0142 lotnik\u00f3w. Kiedy wsp\u00f3lnie analizowali\u015bmy ten stenogram, rzuci\u0142 mi si\u0119 w oczy zw\u0142aszcza fakt, \u017ce Rosjanie bardzo manipulowali przy ta\u015bmach.<\/p>\r\n

Na jakiej podstawie mo\u017ce Pan to stwierdzi\u0107?<\/strong>
– Chocia\u017cby po tym, \u017ce jest d\u0142uga przerwa po komendzie kapitana „odchodzimy”. Tymczasem jako pilot wiem, \u017ce niemo\u017cliwe jest, \u017ceby nie by\u0142o w mi\u0119dzyczasie kolejnych komend. Poza tym rosyjska wersja o utracie skrzyd\u0142a na w\u0105t\u0142ej brz\u00f3zce i rzekoma „p\u00f3\u0142beczka” na wysoko\u015bci kilku zaledwie metr\u00f3w – dla ka\u017cdego lotnika od razu jest oczywiste, \u017ce jest to ewidentna bzdura i wierutne k\u0142amstwo. S\u0105 to bzdury obliczone na zmanipulowanie prymitywnego, masowego odbiorcy i czysta propaganda w klasycznym moskiewskim stylu. Taka sama bzdura jak to, \u017ce to Niemcy zamordowali w Katyniu naszych koleg\u00f3w. Rosjanie od samego pocz\u0105tku rozpocz\u0119li t\u0119 oszczercz\u0105 kampani\u0119 maj\u0105c\u0105 na celu wm\u00f3wienie Polakom i \u015bwiatu, \u017ce winni s\u0105 nasi piloci. Tak\u0105 wersj\u0119 podali ju\u017c kilkana\u015bcie minut po katastrofie, cho\u0107 nie mieli nawet czarnych skrzynek, kt\u00f3re zlokalizowano dopiero po godzinie 16.00. Wszystko to wskazuje na to, \u017ce Rosjanie za wszelk\u0105 cen\u0119 ukrywaj\u0105 prawdziwe przyczyny katastrofy.<\/p>\r\n

Co, Pana zdaniem, doprowadzi\u0142o do tej tragedii?<\/strong>
– Nie chcia\u0142bym si\u0119 w tej kwestii zbytnio wypowiada\u0107. Jako by\u0142y pilot uwa\u017cam jednak, \u017ce zaistnie\u0107 musia\u0142o wiele czynnik\u00f3w, np. takich jak pogoda, kt\u00f3re do niej doprowadzi\u0142y. Zawiod\u0142a albo sowiecka maszyna, albo wrogi akt obecnych w\u0142adz rosyjskich, w kt\u00f3rych a\u017c roi si\u0119 od by\u0142ych czekist\u00f3w. I \u017ceby t\u0119 tragedi\u0119 wyja\u015bni\u0107, potrzeba naprawd\u0119 bardzo wnikliwego i niezale\u017cnego \u015bledztwa. Licz\u0119 te\u017c na to, \u017ce opinia mi\u0119dzynarodowa – w tym tak\u017ce brytyjska – wyja\u015bni przyczyn\u0119 tej straszliwej tragedii. Prywatnie uwa\u017cam te\u017c, \u017ce w pojawiaj\u0105cych si\u0119 informacjach o zamachu mo\u017ce by\u0107 nieco prawdy.<\/p>\r\n

W jakim sensie?<\/strong>
– Nikt rozs\u0105dny, kto zna si\u0119 na lotnictwie i pozna\u0142 dobrze Sowiet\u00f3w – tak jak ja i moi koledzy \u017co\u0142nierze gen. Andersa – nie ma cienia w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce to nie by\u0142 zwyk\u0142y wypadek lotniczy. Samoloty z prezydentami na pok\u0142adzie nie maj\u0105 prawa si\u0119 rozbi\u0107. Gdyby to by\u0142a wina polskiej za\u0142ogi – tak jak m\u00f3wi\u0105 Rosjanie – to ci nie kradliby tzw. czarnych skrzynek, nie niszczyli dowod\u00f3w, nie mia\u017cd\u017cyli i ci\u0119li na kawa\u0142ki wraku samolotu. Tak samo nie lutowaliby trumien i od razu dopu\u015bciliby do \u015bledztwa polskich i zagranicznych ekspert\u00f3w. Tymczasem kluczowe dla tego \u015bledztwa dowody nadal s\u0105 w r\u0119kach Rosjan. A przecie\u017c skrzynki i wrak stanowi\u0105 suwerenn\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 Polski. Dlaczego ich nie zwracaj\u0105, mimo \u017ce MAK zako\u0144czy\u0142 ju\u017c badania i wyda\u0142 sw\u00f3j raport, kt\u00f3ry poszed\u0142 w \u015bwiat?!<\/p>\r\n

Spotka\u0142 si\u0119 Pan kiedykolwiek z podobnym przypadkiem zaw\u0142aszczenia?<\/strong>
– Zaw\u0142aszczenie wraku i czarnych skrzynek to zwyk\u0142e bezprawie! To jest przypadek bez precedensu w historii katastrof lotniczych. Nie pami\u0119tam \u017cadnego innego takiego przypadku.<\/p>\r\n

W jaki spos\u00f3b Pana przyjaciele i s\u0105siedzi odebrali informacj\u0119 o katastrofie pod Smole\u0144skiem?<\/strong>
– Reakcja moich angielskich s\u0105siad\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142 by\u0142a bardzo charakterystyczna. Zaraz po informacji BBC o tej tragedii w moim domu rozdzwoni\u0142y si\u0119 telefony od naszych znajomych, kt\u00f3rzy sk\u0142adali nam naprawd\u0119 szczere wyrazy wsp\u00f3\u0142czucia. Anglicy, znani z tego, \u017ce s\u0105 bardzo oszcz\u0119dni w s\u0142owach, m\u00f3wili, \u017ce podejrzewaj\u0105 Rosjan o spowodowanie tej katastrofy i \u017ce to jest „drugi Katy\u0144”. Za mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zamachu przemawia\u0107 m\u00f3g\u0142by tak\u017ce fakt, \u017ce Rosjanie mieli wyj\u0105tkow\u0105 okazj\u0119, aby za jednym zamachem zlikwidowa\u0107 ca\u0142\u0105 polsk\u0105 kadr\u0119 dow\u00f3dcz\u0105 i znienawidzonego przez nich prezydenta Lecha Kaczy\u0144skiego. Takiej okazji Rosjanie z regu\u0142y nie przepuszczaj\u0105. Wed\u0142ug mnie, zaplanowali sobie, \u017ce zast\u0105pi\u0105 ich genera\u0142ami o orientacji ugodowej i prorosyjskiej.<\/p>\r\n

Jak ocenia Pan postaw\u0119 rz\u0105du Donalda Tuska w sprawie dochodzenia i \u015bledztwa smole\u0144skiego?<\/strong>
– Naprawd\u0119 zdumiewa mnie fakt dziwnej i niezrozumia\u0142ej bierno\u015bci ze strony polskiego rz\u0105du. Podobnie jak zdumiewa to moich znajomych Anglik\u00f3w. Oddanie na pocz\u0105tku \u015bledztwa Rosjanom by\u0142o niewybaczalnym b\u0142\u0119dem. Radzi\u0142bym polskim politykom, aby wybieraj\u0105c si\u0119 do Moskwy, przeczytali sobie tzw. raport sowieckiego profesora-akademika Burdenki o Katyniu i by koniecznie zobaczyli ponury gmach \u0141ubianki, gdzie wi\u0119ziono polskich przyw\u00f3dc\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bciowych (tzw. proces szesnastu), gen. Andersa oraz zwyczajnych Polak\u00f3w, takich jak np. ja. Mo\u017ce wtedy u\u015bwiadomi\u0105 oni sobie, \u017ce czeki\u015bci i ich obecni nast\u0119pcy w Rosji stanowi\u0105 obecnie jedyne niebezpiecze\u0144stwo dla niepodleg\u0142ego bytu Polski i \u017ce oni nigdy nie zrezygnuj\u0105 z ch\u0119ci dominacji nad Polsk\u0105. A\u017c wierzy\u0107 si\u0119 nie chce, \u017ce polski rz\u0105d, tak jak za czas\u00f3w PRL, zn\u00f3w stosuje ugodow\u0105 polityk\u0119 wobec Rosji! \u0179e jest tak bardzo pasywny i nawet nie stara si\u0119 broni\u0107 honoru polskich pilot\u00f3w ani godno\u015bci munduru polskiego genera\u0142a lotnictwa. Przy okazji najserdeczniej pozdrawiam ma\u0142\u017conk\u0119 \u015bp. gen. Andrzeja B\u0142asika i \u0142\u0105cz\u0119 si\u0119 z ni\u0105 w b\u00f3lu za te wszystkie niesprawiedliwe obelgi, jakie od kwietnia spotykaj\u0105 jej \u015bp. m\u0119\u017ca, kt\u00f3ry tak bardzo przys\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 swoj\u0105 prac\u0105 na rzecz Ojczyzny. Z b\u00f3lem i wstydem patrz\u0119, jak polski rz\u0105d karnie milczy, gdy\u017c – najwyra\u017aniej – boi si\u0119 narazi\u0107 Rosji. To powa\u017cny b\u0142\u0105d. Wierzy\u0107 si\u0119 nie chce, \u017ce w wolnej Polsce wci\u0105\u017c w \u017cyciu politycznym dzia\u0142aj\u0105 postkomuni\u015bci i byli agenci, potencjalni sprzymierze\u0144cy Moskwy itp., podczas gdy tyle tysi\u0119cy naszych bohaterskich rodak\u00f3w gin\u0119\u0142o m.in. w Tobruku, Narwiku, w bitwie o Monte Cassino, Falaise, Bitwie o Angli\u0119, podczas zdobywania Berlina itp., walcz\u0105c o woln\u0105 i suwerenn\u0105 Polsk\u0119.<\/p>\r\n

Premier Tusk po wymianie u\u015bcisk\u00f3w z W\u0142adimirem Putinem zapewnia, \u017ce wsp\u00f3\u0142praca z Rosj\u0105 uk\u0142ada si\u0119 wspaniale.<\/strong>
– To jest naprawd\u0119 zdumiewaj\u0105ce, \u017ce premier Donald Tusk \u015bciska si\u0119 z by\u0142ym czekist\u0105, zamiast skorzysta\u0107 z pomocy zachodnich sojusznik\u00f3w z NATO, by powo\u0142a\u0107 mi\u0119dzynarodowy zesp\u00f3\u0142 w sprawie tej katastrofy. Przez tego typu zachowania Rosjanie ponownie wyczuli s\u0142abo\u015b\u0107 nie tylko Polski, ale tak\u017ce Zachodu i USA. Poczuli, \u017ce mog\u0105 zrobi\u0107, co zechc\u0105. Dlatego te\u017c kontrolerzy ze Smole\u0144ska na rozkaz Moskwy sprowadzali samolot z prezydentem Kaczy\u0144skim do \u015bmiertelnej pu\u0142apki, twierdz\u0105c, \u017ce ten jest „na \u015bcie\u017cce i kursie”, cho\u0107 ewidentnie na nich nie by\u0142. I jak tylko piloci rozpocz\u0119li manewr odej\u015bcia, z samolotem sta\u0142o si\u0119 co\u015b z\u0142ego. Tupolew nagle widocznie utraci\u0142 sterowno\u015b\u0107. Wielka szkoda, \u017ce prezydent i generalicja lecieli do Katynia jednym samolotem, w dodatku rosyjskim, kt\u00f3ry dopiero co przeszed\u0142 remont w Rosji. Moim zdaniem, powinni lecie\u0107 osobno i do tego CAS\u0104, kt\u00f3ra jest du\u017co bardziej bezpieczna i kt\u00f3ra posiada os\u0142on\u0119 antyrakietow\u0105. Poza tym nurtuje mnie jeszcze jedno pytanie, a mianowicie: gdzie w tym czasie by\u0142 nasz kontrwywiad wojskowy i jak mo\u017cna by\u0142o dopu\u015bci\u0107 do tej sytuacji? Pozostaje wi\u0119c tylko nadzieja, \u017ce kiedy\u015b w Polsce powstanie odwa\u017cny rz\u0105d, kt\u00f3ry ujawni prawd\u0119 o zbrodni smole\u0144skiej. Tego \u017cycz\u0119 mojej Ojczy\u017anie i sobie. Polska winna jest to swoim synom, kt\u00f3rzy w jej obronie po\u015bwi\u0119cili w\u0142asn\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107 i \u017cycie, kt\u00f3rzy cierpieli i przelewali za ni\u0105 swoj\u0105 krew.<\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\r\n

\r\n

Redakcja „Naszego Dziennika” sk\u0142ada serdeczne podzi\u0119kowania za pomoc w przeprowadzeniu rozmowy z kpt. Wac\u0142awem Rogalewskim jego bratanicy – pani Hannie Rogalewskiej, i ma\u0142\u017conce – pani Eddy Rogalewski.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"O renomie polskich pilot\u00f3w, rodz\u0105cej si\u0119 w \u0142agrach przyja\u017ani z prezydentem Ryszardem Kaczorowskim, o b\u0142\u0119dach MAK i niszcz\u0105cej Polsk\u0119 polityce obecnego rz\u0105du opowiada w ekskluzywnym wywiadzie dla „Naszego Dziennika” bohater Bitwy o Angli\u0119, jeden z ostatnich \u017cyj\u0105cych cz\u0142onk\u00f3w legendarnego Dywizjonu 304 Z kpt. Wac\u0142awem Rogalewskim (90 lat), jednym z ostatnich \u017cyj\u0105cych pilot\u00f3w legendarnego 304 Dywizjonu […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[137,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35992"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35992"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35992\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35992"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35992"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35992"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}