{"id":35958,"date":"2011-04-08T22:18:28","date_gmt":"2011-04-09T03:18:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=35958"},"modified":"2011-04-08T22:18:28","modified_gmt":"2011-04-09T03:18:28","slug":"mit-wawelski-tomasz-gabis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=35958","title":{"rendered":"Mit Wawelski – Tomasz Gabi\u015b<\/em>"},"content":{"rendered":"

Mija rok od \u015bmierci i pochowania Prezydenta Kaczy\u0144skiego na Wawelu. Warto mo\u017ce raz jeszcze do tego wa\u017cnego – dzi\u015b ju\u017c nale\u017c\u0105cego do historii – wydarzenia powr\u00f3ci\u0107, spojrze\u0107 na nie z pewnego dystansu, przeanalizowa\u0107 na ch\u0142odno jego polityczno-symboliczne aspekty. Pragn\u0119 do razu uprzedzi\u0107, \u017ce nie zamierzam odnosi\u0107 si\u0119 do toczonych rok temu przez publicyst\u00f3w i polityk\u00f3w Obozu Demokratyczno-Liberalnego (ODL) i Obozu Konserwatywno-Narodowego (OKN) spor\u00f3w, czy Prezydent „zas\u0142uguje\u201d, czy te\u017c „nie zas\u0142uguje\u201d, aby spoczywa\u0107 na Wawelu, czy jest \u201egodny\u201d, czy \u201eniegodny\u201d z\u0142o\u017cenia do grobu po\u015br\u00f3d kr\u00f3l\u00f3w i wieszcz\u00f3w narodowych. Interesuje mnie wy\u0142\u0105cznie, jaki wp\u0142yw mo\u017ce mie\u0107 pochowanie Prezydenta na Wawelu na pr\u00f3by wykreowania jego (meta)politycznego mitu, nie tylko jako otoczonej kultem swoistej \u201eVaterfigur\u201d OKN-u, ale r\u00f3wnie\u017c reprezentanta \u201eca\u0142ego narodu w jego wielowiekowej walce o Niepodleg\u0142o\u015b\u0107, Wolno\u015b\u0107 i Wielko\u015b\u0107\u201d. Warto zapyta\u0107, czy wyb\u00f3r Wawelu na miejsca wiecznego spoczynku Prezydenta sprzyja wykreowaniu tego mitu i pomaga w rozwini\u0119ciu i utrzymaniu politycznego kultu, czy wr\u0119cz przeciwnie, procesowi temu zapobiega, a przynajmniej znakomicie go utrudnia.<\/p>\r\n

Zanim przejd\u0119 do pr\u00f3by odpowiedzi na to pytanie, chcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na bezpo\u015bredni kontekst tego wydarzenia, tzn. walki politycznej, jaka rozgorza\u0142a od pierwszych minut po katastrofie smole\u0144skiej pomi\u0119dzy ODL-em i OKN-em o interpretacj\u0119, tego co si\u0119 sta\u0142o i co z tego wynika dla polskiej polityki. By\u0142a to wst\u0119pna faza kampanii wyborczej trwaj\u0105cej przez nast\u0119pne trzy miesi\u0105ce a\u017c do wybor\u00f3w prezydenckich, w kt\u00f3rych starli si\u0119 kandydaci obu oboz\u00f3w.<\/p>\r\n

Rankiem 10 kwietnia rozgrywa si\u0119 pierwszy akt narodowej tragedii – \u015bmier\u0107 Prezydenta, jego Ma\u0142\u017conki i pozosta\u0142ych os\u00f3b w samolocie rozbitym pod Smole\u0144skiem. Na g\u0142\u00f3wnej w scenie, w Warszawie rozpoczyna si\u0119 pierwszy akt wielkiego funeralnego widowiska. W stolicy, tam gdzie skupia si\u0119 \u017cycie polityczne, kulturalne i ideologiczne Polski, rozpacz i \u017ca\u0142oba s\u0105 najbardziej intensywnie prze\u017cywane, rzesze ludzi gromadz\u0105 si\u0119 pod Pa\u0142acem, p\u0142on\u0105 znicze i \u015bwiece, t\u0142um czuwa – reszta narodu zasiada przed telewizorami, \u015bledz\u0105c na ekranie to, co dzieje si\u0119 w stolicy, sk\u0105d Prezydent wyruszy\u0142 w sw\u00f3j ostatni lot i dok\u0105d powr\u00f3ci\u0142 po \u015bmierci. Wzd\u0142u\u017c trasy po\u015bmiertnego tryumfalnego przejazdu Prezydenta przez Warszaw\u0119 z lotniska do Pa\u0142acu gromadz\u0105 si\u0119 t\u0142umy warszawiak\u00f3w, obrzucaj\u0105 kwiatami w\u00f3z z jego cia\u0142em. Przed Pa\u0142ac przybywaj\u0105 tysi\u0105ce ludzi chc\u0105cych mu odda\u0107 ho\u0142d. W ci\u0105gu kolejnych dni trwa \u017ca\u0142oba narodowa, w mediach szlochaj\u0105 zawodowe „p\u0142aczki \u017ca\u0142obne\u201d, do Warszawy co dnia przybywaj\u0105 trumny z cia\u0142ami os\u00f3b towarzysz\u0105cych Prezydentowi w locie do Katynia; nast\u0119puje seria pa\u0144stwowo-polityczno-religijnych rytua\u0142\u00f3w, kt\u00f3re ko\u0144cz\u0105 si\u0119 w sobot\u0119 uroczysto\u015bciami ku czci wszystkich ofiar tragedii. W kulminacyjnym, ostatnim akcie dramatu odbywa si\u0119 pogrzeb Prezydenta i jego Ma\u0142\u017conki. Jest niedziela – ostatni dzie\u0144 owego \u201ewielkiego tygodnia\u201d.<\/p>\r\n

Gdyby pogrzeb Prezydenta odby\u0142 si\u0119 w Warszawie, wzi\u0119liby w nim liczny udzia\u0142 zar\u00f3wno warszawiacy, jak i ci, kt\u00f3rzy przyjechali na uroczysto\u015bci sobotnie, a potem czuwali przez ca\u0142\u0105 noc do niedzielnego pogrzebu, oraz ci przyje\u017cd\u017caj\u0105cy z ca\u0142ego kraju do stolicy w niedziel\u0119, specjalnie na pogrzeb Prezydenta. To do Warszawy, do stolicy, zjechaliby prezydenci, premierzy i inne osobisto\u015bci ze \u015bwiata, by uczestniczy\u0107 w pogrzebie. Decyzja o pochowaniu Prezydenta na Wawelu, nagle, nieomal brutalnie, przeci\u0119\u0142a wielki funeralny spektakl rozgrywaj\u0105cy si\u0119 na g\u0142\u00f3wnej scenie – w Warszawie. Przeniesienie ostatniego, najwa\u017cniejszego, kulminacyjnego aktu tragedii do Krakowa, na boczn\u0105, kameraln\u0105 scen\u0119, rozerwa\u0142o dramatyczn\u0105 sekwencj\u0119, rozproszy\u0142o kumuluj\u0105c\u0105 si\u0119 przez sze\u015b\u0107 dni intensywnej \u017ca\u0142oby psychopolityczn\u0105 energi\u0119, rozbi\u0142o gromadz\u0105ce si\u0119 w Warszawie t\u0142umy, wprowadzaj\u0105c zamieszanie i dezorientacj\u0119. Siedz\u0105ca przed telewizorami widownia, wpatrzona w to, co dzieje si\u0119 na warszawskiej scenie, czekaj\u0105ca na fina\u0142, musia\u0142a skierowa\u0107 sw\u00f3j wzrok i uwag\u0119 w inn\u0105 stron\u0119, na inny krajobraz, co zak\u0142\u00f3ci\u0142o jej medialn\u0105 percepcj\u0119, by tak rzec, wybi\u0142o j\u0105 z \u017ca\u0142obnego rytmu.<\/p>\r\n

Nabo\u017ce\u0144stwo \u017ca\u0142obne a po nim pogrzeb Prezydenta w Warszawie jako najwy\u017csza kulminacja ca\u0142ego \u017ca\u0142obnego rytua\u0142u – to by\u0142oby logiczne i uzasadnione zako\u0144czenie \u201ewielkiego tygodnia\u201d. Krak\u00f3w i Wawel robi\u0105 wra\u017cenie czego\u015b sztucznie doczepionego, st\u0105d, jak \u0142atwo mo\u017cna by\u0142o przewidzie\u0107, automatycznie os\u0142ab\u0142o napi\u0119cie, spad\u0142a intensywno\u015b\u0107 emocji, mitotw\u00f3rcza moc \u015bmierci, rozpaczy, og\u00f3lnonarodowej \u017ca\u0142oby, pogrzebu \u201ekr\u00f3la\u201d zosta\u0142a wygaszona. By\u0142o to na r\u0119k\u0119 Obozowi Demokratyczno-Liberalnemu, kt\u00f3remu zale\u017ca\u0142o na rozbiciu funeralnego spektaklu i zneutralizowaniu jego polityczno-psychologicznej dynamiki, poniewa\u017c obawia\u0142 si\u0119, \u017ce atmosfera \u017cyczliwo\u015bci wobec zmar\u0142ego Prezydenta utrzyma si\u0119 d\u0142u\u017cej, co zadzia\u0142a na korzy\u015b\u0107 kandydata OKN-u w bliskich wyborach prezydenckich. Dlatego ODL nie tylko nie sprzeciwia\u0142 si\u0119 pochowaniu prezydenta Kaczy\u0144skiego na Wawelu, ale nawet – jak wolno domniemywa\u0107 – po cichu temu sprzyja\u0142. R\u00f3wnocze\u015bnie jednak nie zamierza\u0142 pomaga\u0107 Obozowi Konserwatywno-Narodowemu w realizacji jego celu, czyli w wykreowaniu (meta)politycznego mitu Prezydenta. Dlatego w\u0142a\u015bnie decyzja o pogrzebaniu Prezydenta na Wawelu nie zosta\u0142a og\u0142oszona w mediach ustami najwy\u017cszych dostojnik\u00f3w pa\u0144stwowych (p.o.Prezydenta, premier) i ko\u015bcielnych, specjalnej uchwa\u0142y w tej sprawie nie podj\u0119\u0142y Sejm i Senat. Podnios\u0142oby j\u0105 to bowiem do rangi aktu pa\u0144stwowo-religijnego i nada\u0142o wy\u017cszy, og\u00f3lnonarodowy wymiar, co nie le\u017ca\u0142o w interesie ODL-u. Ale nie tylko, \u017ce zabrak\u0142o tego niezwykle istotnego dla ufundowania politycznego mitu – bo wyra\u017caj\u0105cego „jedno\u015b\u0107 Narodu w obliczu tragicznej \u015bmierci G\u0142owy Pa\u0144stwa\u201d – aktu, dodatkowo jeszcze powsta\u0142o wra\u017cenie chaosu, zam\u0119tu pe\u0142nego niedopowiedze\u0144, sprzecznych deklaracji, niedoprowadzonych do ko\u0144ca spor\u00f3w, dziwacznych niby-protest\u00f3w. Zamiast wa\u017cnego symboliczno-politycznego aktu, zamiast decyzji „Narodu\u201d og\u0142oszonej ustami jego najwy\u017cszych przedstawicieli, zrobi\u0142a si\u0119 z tego jaka\u015b niejasna prywatno-rodzinna sprawa, co w spos\u00f3b oczywisty pozbawia\u0142o proces mitotw\u00f3rczy inicjalnego impetu.<\/p>\r\n

Negatywny skutek dla kultu i mitu Prezydenta ma tak\u017ce pochowanie go razem z Ma\u0142\u017conk\u0105. M\u00f3wi si\u0119 dzi\u015b, \u017ce podobno kardyna\u0142 Dziwisz chcia\u0142 -\u015bwiadczy\u0142oby to o instynktownym wyczuciu zasad politycznej symboliki – aby Prezydent spocz\u0105\u0142 na Wawelu sam. Przekonano go jednak, \u017ce w naszych czasach, kiedy zagro\u017cone s\u0105 „warto\u015bci rodzinne\u201d, w obliczu plagi rozwod\u00f3w itd., dla \u201emoralnego wychowania\u201d narodu b\u0119dzie rzecz\u0105 po\u017cyteczn\u0105, ulokowanie w sferze symbolicznej grobu dobrego, kochaj\u0105cego si\u0119 stad\u0142a ma\u0142\u017ce\u0144skiego, kt\u00f3re mog\u0142oby s\u0142u\u017cy\u0107 jako wz\u00f3r do na\u015bladowania. Intencja wprawdzie szlachetna, lecz ca\u0142kowicie sprzeczna z etosem w\u0142adzy reprezentowanym przez Prezydenta, b\u0119d\u0105cego „samotnym cieniem\u201d, kt\u00f3ry „odje\u017cd\u017ca, r\u0119ce z\u0142o\u017cywszy na pancerz\u201d – wy\u0142\u0105cznie trumna najwy\u017cszego zwierzchnika si\u0142 zbrojnych powinna znale\u017a\u0107 si\u0119 na armatniej lawecie.<\/p>\r\n

Prezydenta nale\u017ca\u0142o raczej stylizowa\u0107 na bez\u017cennego \u201eOjca Narodu\u201d, na „m\u0119\u017ca stanu\u201d, kt\u00f3ry wzi\u0105\u0142 \u015blub z Polsk\u0105. Dopiero w drugiej kolejno\u015bci ma on prawo by\u0107 m\u0119\u017cem swojej \u017cony, ojcem i dziadkiem. \u0179ona wprowadza w\u0142a\u015bnie element ma\u0142\u017ce\u0144ski i rodzinny, przytulno\u015b\u0107 i ciep\u0142o domowego ogniska, reprezentuje nie sfer\u0119 \u015bmierci, si\u0142y, przemocy i zniszczenia (zwierzchnikowi si\u0142 zbrojnych marsowa mina przystoi bardziej ni\u017c dobrotliwy u\u015bmiech na widok dokazuj\u0105cej wnuczki), ale sfer\u0119 mi\u0142o\u015bci i czu\u0142o\u015bci. [1] Ob\u0142askawienie etosu pa\u0144stwa (w\u0142adzy), w spos\u00f3b oczywisty os\u0142abiaj\u0105ce efekt mitotw\u00f3rczy, dokona\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c poprzez to, \u017ce Prezydent spocz\u0105\u0142 wraz z Ma\u0142\u017conk\u0105 nie tylko w jednym pomieszczeniu, ale i pod jednym sarkofagiem. \u201eCelibatariusz w\u0142adzy\u201d zamiast reprezentowa\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119 polityczn\u0105 i uciele\u015bnia\u0107 najwy\u017csze warto\u015bci polityczne Narodu, zosta\u0142 udomowiony i reprezentuje teraz „warto\u015bci rodzinne\u201d – odwiedzamy nie gr\u00f3b „m\u0119\u017ca stanu\u201d, „bohatera spod Smole\u0144ska\u201d, „m\u0119czennika \u015bwi\u0119tej Sprawy Polskiej\u201d, lecz gr\u00f3b kochaj\u0105cego si\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwa, gr\u00f3b rodzic\u00f3w i dziadk\u00f3w. Dope\u0142nieniem antypolitycznej symboliki wawelskiego poch\u00f3wku s\u0105 ciep\u0142e, miodowe barwy sarkofagu, kt\u00f3re wypar\u0142y to, co czarne, surowe, metaliczne, granitowe, chropowate, m\u0119skie. Projektantka grobowca Marta Witos\u0142awska wyrazi\u0142a wprost zamys\u0142 „feminizacji\u201d prezydenta : „Sarkofag b\u0119dzie bardzo prosty i elegancki. Ze wzgl\u0119du na posta\u0107 Pani Marii Kaczy\u0144skiej zale\u017cy mi, aby jego charakter nie by\u0142 tak m\u0119ski jak ten, w kt\u00f3rym spoczywa gen. Sikorski, lecz bardziej subtelny (podkre\u015blenie moje T.G.). Taki jest alabaster, kt\u00f3rego najszlachetniejsza odmiana pos\u0142u\u017cy do wykonania sarkofagu pary prezydenckiej\u201d. Z wy\u017cyn politycznej reprezentacji posta\u0107 Prezydenta \u015bci\u0105gni\u0119to w d\u00f3\u0142, ku bliskiej nam wszystkim sferze prywatnej, rodzinnej.<\/p>\r\n

By\u0142 to dalszy ci\u0105g walki politycznej prowadzonej pomi\u0119dzy ODL-em i OKN-em, w trakcie kt\u00f3rej OKN kreowa\u0142 zmar\u0142ego Prezydenta na m\u0119\u017ca stanu, reprezentanta narodu uosabiaj\u0105cego jego polityczne aspiracje i realizuj\u0105cego za \u017cycia geopolityczn\u0105 wizj\u0119 Polski d\u0105\u017c\u0105cej do wielko\u015bci, za\u015b ODL na odwr\u00f3t: bardzo zr\u0119cznie d\u0105\u017cy\u0142 do jego depolityzacji, indywidualizacji i prywatyzacji. W ramach tej strategii propagandowej wiele medi\u00f3w sympatyzuj\u0105cych z ODL-em brutalnie zdziera\u0142o Prezydentowi mask\u0119, kt\u00f3r\u0105 same mu wcze\u015bniej na\u0142o\u017cy\u0142y, ukazuj\u0105c jego „prawdziwe oblicze\u201d, czyli mi\u0142\u0105 twarz emanuj\u0105cego ciep\u0142em, sympatycznego, w gruncie rzeczy poczciwego, pana, twarz kochaj\u0105cego m\u0119\u017ca, taty i dziadziusia, bytuj\u0105cego jakby poza sfer\u0105 polityczno\u015bci. Pa\u0142ac prezydentostwa Kaczy\u0144skich zosta\u0142 \u201ezdemaskowany\u201d jako wype\u0142niony \u017cyczliwo\u015bci\u0105 i mi\u0142o\u015bci\u0105 rodzinny dom z ogr\u00f3dkiem, ze szczebiocz\u0105c\u0105 wnuczk\u0105, z urz\u0119dnicz\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105, pieskami i kotkami. Pochowanie ma\u0142\u017conk\u00f3w w jednym grobowcu o miodowej, ciep\u0142ej barwie zwie\u0144czy\u0142o ten proces medialnej prywatyzacji i depolityzacji Prezydenta.<\/p>\r\n

W tek\u015bcie „Wawelska ska\u0142a\u201d redaktorzy \u201eKronosu\u201d Piotr Nowak i Wawrzyniec Rymkiewicz pisali o Prezydencie<\/strong>, <\/strong>\u017ce „j<\/strong>ego cia\u0142a nie wolno zatem chowa\u0107 mi\u0119dzy mogi\u0142y ludzi przyzwoitych, ale jednak prywatnych\u201d, lecz „trzeba je wynie\u015b\u0107 na Wawel i z\u0142o\u017cy\u0107 po\u015br\u00f3d kr\u00f3l\u00f3w i bohater\u00f3w\u201d. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce nast\u0105pi\u0142o co\u015b dok\u0142adnie odwrotnego: „na prywatne \u017cyczenie rodziny prywatna osoba – pan Lech Kaczy\u0144ski wraz z drug\u0105 prywatn\u0105 osob\u0105 – swoj\u0105 \u017con\u0105 pani\u0105 Mari\u0105 Kaczy\u0144sk\u0105, spocz\u0119li we wsp\u00f3lnym grobie, aby reprezentowa\u0107 prywatne warto\u015bci takie jak mi\u0142o\u015b\u0107, wierno\u015b\u0107, szcz\u0119\u015bcie ma\u0142\u017ce\u0144skie\u201d. Wedle Nowaka i Rymkiewicza „wawelska ska\u0142a d\u017awiga si\u0119 nad sfer\u0119 prywatn\u0105 i dora\u017ane interesy \u017cycia. Oto Lech Kaczy\u0144ski spocznie obok Jagiellon\u00f3w i Pi\u0142sudskiego.\u201d Jednak udana kreacja prezydenta Lecha Kaczy\u0144skiego na dobrego m\u0119\u017ca i sympatycznego dziadunia spowodowa\u0142a, \u017ce to raczej sfera prywatna zosta\u0142a wniesiona na wawelsk\u0105 ska\u0142\u0119; obok Jagiellon\u00f3w i Pi\u0142sudskiego spocz\u0105\u0142 lubiany przez wszystkich za swoj\u0105 \u201emisiowat\u0105\u201d dobroduszno\u015b\u0107, poczciwy pan profesor Kaczy\u0144ski.<\/p>\r\n

Jak pisa\u0142em wy\u017cej, przeniesienie pogrzebu Prezydenta z Warszawy do Krakowa rozpatrywane w kontek\u015bcie wybor\u00f3w prezydenckich dzia\u0142a\u0142o na korzy\u015b\u0107 ODL-u, liczy\u0142a si\u0119 jednak nie tylko ta dora\u017ana korzy\u015b\u0107 polityczna, jeszcze wa\u017cniejsze jest to, \u017ce pochowanie prezydenta na Wawelu – niezale\u017cnie od tego, czy z \u017con\u0105 czy bez, we wsp\u00f3lnym grobie czy osobno, pod sarkofagiem z czarnego granitu czy z piaskowca pokrytego alabastrem – samo w sobie by\u0142o, niewidocznym dla niewprawnych oczu, wyrafinowanym posuni\u0119ciem politycznym, celnym ciosem (przez kogo zadanym, tego nie wiemy) w rodz\u0105cy si\u0119 kult Prezydenta, dzia\u0142aniem na poz\u00f3r sprzyjaj\u0105cym kreowaniu jego mitu, a w rzeczywisto\u015bci maj\u0105cym zarodki mitu zamkn\u0105\u0107 w nieprzezroczystym, szczelnym, zakapslowanym pojemniku zbudowanym z symboli, znak\u00f3w i skojarze\u0144, tak aby nie mog\u0142y si\u0119 rozwin\u0105\u0107. By\u0142a to operacja „Zmumifikowa\u0107 Kaczy\u0144skiego\u201d.<\/p>\r\n

Nowak i Rymkiewicz napisali: \u201eJego pogrzeb na Wawelu b\u0119dzie chwil\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105. Z Lechem Kaczy\u0144skim ostatnie p\u00f3\u0142 wieku polskiej historii \u0142\u0105czy si\u0119 – w symbolicznym \u0142uku – poprzez poleg\u0142ych w Katyniu i w Powstaniu Warszawskim – z nasz\u0105 wielk\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105. Bohater Solidarno\u015bci <\/em>spocznie obok \u015awi\u0119tych Kr\u00f3l\u00f3w\u201d. Jednak patos, cho\u0107by ca\u0142kowicie uzasadniony wymiarami narodowej tragedii, nie mo\u017ce przes\u0142oni\u0107 faktu, \u017ce grzebi\u0105c Prezydenta na Wawelu do\u0142\u0105czono go de facto do Pi\u0142sudskiego i Sikorskiego, mianowano na p\u0142aszczy\u017anie symbolicznej ostatnim politykiem II RP. Przes\u0142anie jest oczywiste: \u201etutaj pochowany jest anachroniczny polityk, kt\u00f3ry co prawda dzia\u0142a\u0142 na prze\u0142omie XX i XXI wieku, ale tak naprawd\u0119 przynale\u017cy do \u015bwiata sprzed 1945 roku, by\u0142 \u017cywym reliktem dawno zamkni\u0119tej epoki historycznej\u201d.<\/p>\r\n

Niechaj wi\u0119c sobie spoczywa na Wawelu, kt\u00f3ry jest dzi\u015b bardziej atrakcj\u0105 turystyczn\u0105 i zabytkiem, gdzie obowi\u0105zuje ustalony porz\u0105dek zwiedzania, ni\u017c miejscem nadaj\u0105cym si\u0119 do piel\u0119gnowania jakiego\u015b nowego kultu politycznego. Przeniesiony w przesz\u0142o\u015b\u0107, zamieniony w muzealny eksponat, zamkni\u0119ty w ciemnej krypcie, w przedsionku prowadz\u0105cym do krypty Pi\u0142sudskiego, zawsze w cieniu Marsza\u0142ka, niechaj stanowi dodatek do jego mitu. Ulokowano go w skompresowanej przestrzeni krypty, gdzie wolno wchodzi\u0107 tylko po kilka os\u00f3b i nie wolno zostawia\u0107 ani kwiat\u00f3w, ani zniczy. Chodzi\u0142o o to, \u017ceby w przestrzeni wok\u00f3\u0142 grobu Prezydenta nie mo\u017cna by\u0142o odprawia\u0107 \u017cadnych zbiorowych rytua\u0142\u00f3w polityczno-religijnych ani zorganizowa\u0107 polityczno-medialnych \u201eevent\u00f3w\u201d niezb\u0119dnych dla sta\u0142ego przypominania jego postaci i zas\u0142ug .<\/p>\r\n

W pewnym sensie pochowanie Prezydenta na Wawelu rzeczywi\u015bcie przenios\u0142o go w sfer\u0119 mitu, ale mitu bezkrwistego i bezz\u0119bnego, a tym samym niegro\u017anego politycznie; wyniesiono go wysoko, a zarazem zamkni\u0119to w ma\u0142ej przestrzeni , przywalono ci\u0119\u017ckim g\u0142azem historii, aby go w ten spos\u00f3b – \u201ezalabastrowionego\u201d, odleg\u0142ego, niedost\u0119pnego a r\u00f3wnocze\u015bnie sprywatyzowanego – zneutralizowa\u0107, pozbawi\u0107 szansy po\u015bmiertnego, symbolicznego oddzia\u0142ywania na polsk\u0105 polityk\u0119. Cz\u0142onkowie Obozu Demokratyczno-Liberalnego (ci bardziej inteligentni) z pewno\u015bci\u0105 cieszyli si\u0119 z tego w skryto\u015bci ducha. Dziwi\u0107 natomiast mo\u017ce fakt, \u017ce cz\u0142onkowie Obozu Konserwatywno-Narodowego (ci bardziej inteligentni) nie dostrzegli zastawionej pu\u0142apki, nie poj\u0119li, \u017ce popieraj\u0105c poch\u00f3wek na Wawelu sami podcinaj\u0105 ledwie kie\u0142kuj\u0105cy mit Prezydenta. By\u0107 mo\u017ce zadecydowa\u0142 o tym ich nieco anachroniczny tradycjonalizm, wr\u0119cz wzruszaj\u0105ca, aczkolwiek nieco dziecinna wiara w mitotw\u00f3rcz\u0105 moc Wawelu, w to, \u017ce magia „narodowego pami\u0105tek ko\u015bcio\u0142a\u201d w cudowny spos\u00f3b sp\u0142ynie na Prezydenta, wyniesie go do rangi „bohatera ca\u0142ego narodu\u201d i sprawi, \u017ce jego zwielokrotniona, mityczna posta\u0107 wedrze si\u0119 – wbrew oporowi ODL-u – do masowej wyobra\u017ani i szkolnych podr\u0119cznik\u00f3w historii.<\/p>\r\n

OKN zdawa\u0142 si\u0119 nie rozumie\u0107, \u017ce mit nie istnieje dzi\u015b poza medialnym spektaklem, \u017ce musi by\u0107, zar\u00f3wno na co dzie\u0144 , jak i od \u015bwi\u0119ta, podtrzymywany i mozolnie budowany, tym bardziej, \u017ce prezydent Kaczy\u0144ski by\u0142 – faktu tego nie zmieni nawet najwy\u017csza ocena jego walor\u00f3w osobistych i charakterologicznych oraz jego idei politycznych i pr\u00f3b ich realizacji – najzwyczajniejszym w \u015bwiecie demokratycznym politykiem wybranym w wyborach , w r\u00f3wnej mierze co Lech Wa\u0142\u0119sa, Aleksander Kwa\u015bniewski, Bronis\u0142aw Komorowski pozbawionym \u201emonarszego majestatu\u201d dawnych w\u0142adc\u00f3w I RP czy zas\u0142ug Pi\u0142sudskiego z p\u00f3l bitewnych. Wida\u0107 dzisiaj jasno, \u017ce OKN pope\u0142ni\u0142 powa\u017cny b\u0142\u0105d zgadzaj\u0105c si\u0119 na pochowanie Prezydenta na Wawelu, jak dziecko da\u0142 si\u0119 \u201epodpu\u015bci\u0107\u201d i ogra\u0107 „wielkim anonimowym graczom\u201d o wiele umiej\u0119tniej potrafi\u0105cym pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 historycznymi znakami, symbolami i kontekstami dla osi\u0105gni\u0119cia dalekosi\u0119\u017cnych cel\u00f3w politycznych.<\/p>\r\n

Ze wszystkich pomys\u0142\u00f3w na miejsce poch\u00f3wku Lecha Kaczy\u0144skiego, pomys\u0142em najlepszym, co nie znaczy, \u017ce idealnym, by\u0142a – zar\u00f3wno gdy chodzi o dora\u017ane korzy\u015bci polityczne dla OKN-u, jak i o stworzenie bardziej sprzyjaj\u0105cych warunk\u00f3w dla piel\u0119gnowania kultu i kreowania politycznego mitu Prezydenta – \u015awi\u0105tynia Opatrzno\u015bci Bo\u017cej, po\u0142o\u017cona bardzo dogodnie, bo w Warszawie, ale zarazem w pewnym oddaleniu od centrum stolicy, poza jej propagandowo-ideologicznymi napi\u0119ciami i politycznymi tumultami. [2] Gdyby to na ni\u0105 si\u0119 zdecydowano, g\u0142\u00f3wn\u0105 scen\u0105 funeralnego spektaklu pozosta\u0142aby stolica, opadanie \u017ca\u0142obnych emocji trwa\u0142oby d\u0142u\u017cej, nastr\u00f3j z \u201ewielkiego tygodnia\u201d zanika\u0142by wolniej, co w wyborach prezydenckich pomog\u0142oby kandydatowi OKN-u. Przypomnijmy te\u017c , \u017ce 6 czerwca 2010 roku na placu Pi\u0142sudskiego w Warszawie odby\u0142a si\u0119 msza beatyfikacyjna ksi\u0119dza Jerzego Popie\u0142uszki, a nast\u0119pnie procesyjne przeniesienie relikwii b\u0142ogos\u0142awionego do \u015awi\u0105tyni Opatrzno\u015bci Bo\u017cej. Procesja z relikwiami przesz\u0142a do Wilanowa. Gdyby dwa miesi\u0105ce wcze\u015bniej w tej samej topografii przebiega\u0142 pogrzeb Prezydenta, procesja by\u0142aby jego przypomnieniem, wizualn\u0105 i emocjonaln\u0105 reaktualizacj\u0105 (na miesi\u0105c przed wyborami prezydenckimi!), na\u0142o\u017cy\u0142yby si\u0119 na siebie obie postaci – kap\u0142ana-m\u0119czennika \u201eSolidarno\u015bci\u201d i Prezydenta zmar\u0142ego tragicznie pod Katyniem w nie do ko\u0144ca wyja\u015bnionych okoliczno\u015bciach [3]. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w kontek\u015bcie wyborczym mia\u0142oby to wiele wi\u0119kszy walor psychologiczny-polityczny ni\u017c pogrzeb na Wawelu i zagra\u0142oby na korzy\u015b\u0107 kandydata OKN-u. Kto wie, by\u0107 mo\u017ce dzi\u0119ki temu na brata Prezydenta pad\u0142oby o p\u00f3\u0142, o jeden procent g\u0142os\u00f3w wi\u0119cej.<\/p>\r\n

G\u0142\u00f3wnym argumentem wysuwanym przeciwko pochowaniu Prezydenta w \u015awi\u0105tyni Opatrzno\u015bci Bo\u017cej by\u0142 ten, \u017ce jest nieuko\u0144czona. Jednak nawet gdyby ze wzgl\u0119d\u00f3w technicznych nie da\u0142o si\u0119 pochowa\u0107 tam Prezydenta ju\u017c w kwietniu 2010 roku, to nale\u017ca\u0142o pochowa\u0107 go tymczasowo np. w warszawskiej katedrze, by za kilka lat (w roku wybor\u00f3w prezydenckich?) w uroczystej procesji, b\u0119d\u0105cej zarazem politycznym pochodem, przenie\u015b\u0107 go do \u015aOB. A przez te kilka lat trwa\u0142aby og\u00f3lnonarodowa akcja na rzecz szybszego uko\u0144czenia budowy \u015awi\u0105tyni Opatrzno\u015bci Bo\u017cej (zbieranie funduszy) i przygotowania miejsca wiecznego spoczynku Prezydenta.<\/p>\r\n

Ponadto fakt, \u017ce \u015bwi\u0105tynia nie jest jeszcze uko\u0144czona, to najmocniejszy argument za pochowaniem tam Prezydenta. Inaczej ni\u017c na Wawelu, gdzie przestrze\u0144 jest ju\u017c wype\u0142niona i zamkni\u0119ta – dlatego Prezydenta trzeba by\u0142o \u201ewcisn\u0105\u0107\u201d do przedsionka krypty Pi\u0142sudskiego- przestrze\u0144 w \u015aOB jest w pewnej mierze ci\u0105gle otwarta, daje si\u0119 kszta\u0142towa\u0107 i organizowa\u0107. Mo\u017cna do niej wprowadza\u0107 dodatkowe elementy, zaprojektowa\u0107 specjalnie dla Prezydenta now\u0105 scenografi\u0119, skomponowa\u0107 now\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 religijno-polityczn\u0105 i symboliczno-estetyczn\u0105, odpowiednio zaaran\u017cowa\u0107 miejsce, do kt\u00f3rego zawsze, samotnie lub w grupach, o ka\u017cdej porze dnia i nocy mogliby przychodzi\u0107 ludzie chc\u0105cy odda\u0107 ho\u0142d Prezydentowi. [4]<\/p>\r\n

Do \u015aOB ci\u0105gn\u0119\u0142yby pielgrzymki, odwiedza\u0142yby j\u0105 wycieczki szkolne i turystyczne. Dla przyje\u017cd\u017caj\u0105cych do stolicy delegat\u00f3w na zjazdy partii, organizacji i stowarzysze\u0144 odwiedziny w \u015awi\u0105tyni Opatrzno\u015bci Bo\u017cej a w szczeg\u00f3lno\u015bci grobu Prezydenta, po\u0142\u0105czone ze z\u0142o\u017ceniem kwiat\u00f3w i zapaleniem zniczy, by\u0142yby obowi\u0105zkowym punktem programu.<\/strong> Go\u015bcie zagraniczni przybywaj\u0105cy do Warszawy, i chc\u0105cy z\u0142o\u017cy\u0107 wi\u0105zank\u0119 kwiat\u00f3w na grobie Prezydenta, nie musieliby w tym celu jecha\u0107 specjalnie do Krakowa. [5] Gr\u00f3b w Wilanowie sta\u0142by si\u0119 najwa\u017cniejszym punktem ca\u0142ej warszawskiej topografii Lecha Kaczy\u0144skiego, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142ada\u0142yby si\u0119: jego pomnik, tablice pami\u0105tkowe, Muzeum Powstania Warszawskiego, kt\u00f3re jemu w du\u017cej mierze zawdzi\u0119cza swoje istnienie, siedziba NIK-u, gmach Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci, ratusz, Pa\u0142ac Prezydencki. Wszystkie \u015blady i miejsca politycznej dzia\u0142alno\u015bci Prezydenta by\u0142yby skoncentrowane w stolicy, co by\u0142oby bardzo korzystne dla mitotw\u00f3rczego PR-u.<\/p>\r\n

W przeciwie\u0144stwie do trudno dost\u0119pnej, ciemnej krypty na, pozostaj\u0105cym pod opiek\u0105 konserwatora zabytk\u00f3w, Wawelu, gdzie czas si\u0119 zatrzyma\u0142, gdzie historia ju\u017c zd\u0105\u017cy\u0142a zakrzepn\u0105\u0107 w mit, \u015awi\u0105tynia Opatrzno\u015bci Bo\u017cej jest otwart\u0105, \u017cyj\u0105c\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105, jej przestrze\u0144 jest dost\u0119pna dla ludu; opr\u00f3cz mszy i nabo\u017ce\u0144stw, mo\u017cna by tutaj urz\u0105dza\u0107 wszelakiego rodzaju uroczysto\u015bci i odprawia\u0107 polityczne-religijne rytua\u0142y. <\/em>Co najwa\u017cniejsze, nie by\u0142oby \u017cadnych problem\u00f3w z ustawieniem kamer i mikrofon\u00f3w (jak przeprowadzi\u0107 transmisj\u0119 telewizyjn\u0105 z wawelskiej krypty?) w trakcie masowych \u201eevent\u00f3w\u201d organizowanych w lub wok\u00f3\u0142 \u015aOB. Bez trudu da\u0142oby si\u0119 tutaj inscenizowa\u0107 medialny spektakl niezb\u0119dny dla trwa\u0142ego zakorzenienia postaci Prezydenta w masowej wyobra\u017ani.<\/p>\r\n

Zapewne, funkcja grobu Prezydenta w \u015aOB by\u0142aby o wiele skromniejsza w por\u00f3wnaniu z t\u0105, jak\u0105 Nowak i Rymkiewicz przypisuj\u0105 grobowi na Wawelu: \u201eJego gr\u00f3b – obok grob\u00f3w Piast\u00f3w i Jagiellon\u00f3w, Ko\u015bciuszki i Pi\u0142sudskiego, Mickiewicza i S\u0142owackiego – b\u0119dzie trwa\u0142 nad nasz\u0105 ziemi\u0105, naszym skrawkiem tutejszego istnienia, po\u015br\u00f3d chaosu epok, na chwiejnym oceanie wieczno\u015bci\u201d. Jednak mia\u0142aby nad ni\u0105 do\u015b\u0107 istotn\u0105 przewag\u0119: istnia\u0142aby w rzeczywisto\u015bci, a nie tylko na papierze, w realnej Polsce, a nie tylko w wyobra\u017ani redaktor\u00f3w .<\/p>\r\n

Ulega z\u0142udzeniu Marek Cichocki, kiedy pisze: \u201eSwoj\u0105 drog\u0105 to pi\u0119kne, \u017ce Wawel przesta\u0142 by\u0107 dla nas szacown\u0105 historyczn\u0105 trupiarni\u0105, a sta\u0142 si\u0119 zn\u00f3w miejscem \u00ab\u017cywym\u00bb, \u017cywio\u0142owym, i mo\u017ce to jest jedyne pi\u0119kne, co nam si\u0119 przydarzy\u0142o w 2010 roku jako Polakom\u201d. Wawel pozostanie „szacown\u0105 historyczn\u0105 trupiarni\u0105\u201d – o\u017cy\u0142 wprawdzie na chwil\u0119, w trakcie pogrzebu Prezydenta , ale tylko na chwil\u0119. Lech Kaczy\u0144ski, \u201ezmuzealniony\u201d, pochowany w \u201eszacownej historycznej trupiarni\u201d, przes\u0142oni\u0119ty Pi\u0142sudskim, mechanicznie <\/strong>doklejony do II RP, uwi\u0119ziony zosta\u0142 w zamkni\u0119tej epoce historycznej; zwr\u00f3cono go twarz\u0105 ku przesz\u0142o\u015bci, a plecami do tera\u017aniejszo\u015bci i przysz\u0142o\u015bci, pogrzebano pod mitami minionych epok. Zupe\u0142nie inaczej mia\u0142aby si\u0119 rzecz, gdyby pochowano go w \u015awi\u0105tyni Opatrzno\u015bci Bo\u017cej, pe\u0142ni\u0105cej funkcj\u0119 narodowego mauzoleum, w kt\u00f3rym zaj\u0105\u0142by szczeg\u00f3lne, najbardziej eksponowane miejsce w tworzonym tam \u201ePanteonie Wielkich Polak\u00f3w\u201d. Wprawdzie nie wskrzesza\u0142by tu \u201earchaicznej pami\u0119ci \u015awi\u0119tego Kr\u00f3lestwa Polskiego\u201d, o czym marz\u0105 Nowak i Rymkiewicz, ale m\u00f3g\u0142by rzeczywi\u015bcie sta\u0107 si\u0119 przedmiotem spokojnie wzrastaj\u0105cego, politycznego kultu i (meta)politycznym mitem wa\u017cnym nie tylko dla OKN-u, lecz dla wszystkich ludzi ceni\u0105cych sobie najprostsze, elementarne warto\u015bci polityczne – patriotyzm, poczucie obywatelskich obowi\u0105zk\u00f3w, nieprzekupno\u015b\u0107, wiar\u0119, \u017ce Polska mo\u017ce by\u0107 lepsza i silniejsza ni\u017c jest.<\/p>\r\n

Tomasz Gabi\u015b<\/em><\/strong><\/p>\r\n

[1]P\u0142e\u0107 nie gra tu roli. Gdyby to Maria Kaczy\u0144ska by\u0142a prezydentk\u0105, w\u00f3wczas ona – bez m\u0119\u017ca – by\u0142aby jako g\u0142owa pa\u0144stwa i najwy\u017csza zwierzchniczka si\u0142 zbrojnych wieziona na lawecie i pochowana jako \u201eamazonka\u201d.<\/p>\r\n

[2] \u015awi\u0105tynia Opatrzno\u015bci Bo\u017cej jako miejsce kultu i mitu ma swoje wady: kontrowersyjna architektonicznie i historycznie, otoczona pseudo-nowoczesn\u0105, monotonn\u0105 i nowobogack\u0105 architektur\u0105 Miasteczka Wilan\u00f3w i innych podobnych \u201edeveloperskich\u201d inwestycji.<\/p>\r\n

[3] O tym jak nale\u017cy traktowa\u0107 przypadki nag\u0142ej \u015bmierci polityk\u00f3w pe\u0142ni\u0105cych urz\u0105d zob. klasyczny tekst Murray\u2019a N. Rothbarda \u201eSudden Deaths in Office\u201d opublikowany po raz pierwszy w 1991 roku pod tytu\u0142em „Exhume, Exhume, Or, Who Put the Arsenic in Rough and Ready\u2019s Cherries?\u201d (dost\u0119pny online: http:\/\/www.lewrockwell.com\/rothbard\/rothbard116.html<\/a>)<\/p>\r\n

[4] Oczywi\u015bcie w \u015awi\u0105tyni Opatrzno\u015bci Bo\u017cej Ma\u0142\u017conka Prezydenta spoczywa\u0142aby u jego boku, ale w pewnym oddaleniu i w osobnym grobowcu. We wsp\u00f3\u0142czesnym sfeminizowanym \u015bwiecie \u017cony kr\u00f3l\u00f3w, prezydent\u00f3w i premier\u00f3w odgrywaj\u0105 nader wa\u017cn\u0105 i symboliczn\u0105 role \u201ematek narodu\u201d. Mo\u017cna nawet odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce \u201em\u0105\u017c stanu\u201d funkcjonuje w wyobra\u017ani m\u0119skiej populacji, a jego \u017cona – kobiecej. Poza Wawelem wsp\u00f3lny pochowek mia\u0142by uzasadnienie, \u0142\u0105czy\u0142by obie p\u0142ci wok\u00f3\u0142 wsp\u00f3lnej sprawy.<\/p>\r\n

[5] Mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce kardyna\u0142 Dziwisz by\u0142 przeciwnikiem pochowania Prezydenta w \u015awi\u0105tyni Opatrzno\u015bci Bo\u017cej. Jak zawsze w takich wypadkach hierarchowie ko\u015bcielni walcz\u0105 o to, \u017ceby na swoim terytorium zlokalizowa\u0107 jak najwi\u0119cej atrakcji przyci\u0105gaj\u0105cych pielgrzym\u00f3w, turyst\u00f3w, polityk\u00f3w.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mija rok od \u015bmierci i pochowania Prezydenta Kaczy\u0144skiego na Wawelu. Warto mo\u017ce raz jeszcze do tego wa\u017cnego – dzi\u015b ju\u017c nale\u017c\u0105cego do historii – wydarzenia powr\u00f3ci\u0107, spojrze\u0107 na nie z pewnego dystansu, przeanalizowa\u0107 na ch\u0142odno jego polityczno-symboliczne aspekty. Pragn\u0119 do razu uprzedzi\u0107, \u017ce nie zamierzam odnosi\u0107 si\u0119 do toczonych rok temu przez publicyst\u00f3w i polityk\u00f3w […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[98,37,137],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35958"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35958"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35958\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35958"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35958"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35958"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}