{"id":35864,"date":"2011-04-07T08:39:44","date_gmt":"2011-04-07T13:39:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=35864"},"modified":"2011-04-07T08:40:49","modified_gmt":"2011-04-07T13:40:49","slug":"%e2%80%9ematrioszki%e2%80%9d-wywiadu-wojskowego-prl-slawomir-cenckiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=35864","title":{"rendered":"\u201eMatrioszki” wywiadu wojskowego PRL – S\u0142awomir Cenckiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

W jednej z ostatnich swoich r\u00f3l filmowych Angelina Joli wcieli\u0142a si\u0119 w posta\u0107 oficera CIA – Salt <\/span>, kt\u00f3r\u0105 skruszony oficer KGB Oleg Wasilij Or\u0142ow (grany przez Daniela Olbrychskiego) oskar\u017ca o udzia\u0142 w siatce dzia\u0142aj\u0105cych na terenie Stan\u00f3w Zjednoczonych \u201enielega\u0142\u00f3w\u201d – sowiecko-rosyjskich szpieg\u00f3w szczeg\u00f3lnego typu. W hollywoodzkim filmie Phillipa Noyce\u2019a bodaj po raz pierwszy w dziejach kina pokazano specjalne o\u015brodki KGB, w kt\u00f3rych niczym cyborgi, nieletnie dziewcz\u0119ta i ch\u0142opcy przygotowywani byli do roli nielega\u0142\u00f3w, kt\u00f3rych w przysz\u0142o\u015bci Moskwa przerzuci\u0107 mia\u0142a do Ameryki. Wyposa\u017cano ich w to\u017csamo\u015b\u0107 obywateli ameryka\u0144skich, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej stracili \u017cycie.<\/p>\r\n

To, co wydaje si\u0119 jedynie sensacyjn\u0105 fikcj\u0105 stworzon\u0105 na potrzeby filmu Salt, znajduje potwierdzenie w bogatej literaturze po\u015bwi\u0119conej komunistycznym s\u0142u\u017cbom specjalnym. Do tej pory nikt jednak nie wierzy\u0142, \u017ce podobne praktyki stosowano r\u00f3wnie\u017c w wywiadzie wojskowym Polski Ludowej. Po\u017coga archiwalna z lat 1989-1990, ukryte w zbiorze zastrze\u017conym IPN materia\u0142y tajnych s\u0142u\u017cb PRL, polityczny parasol nad lud\u017ami Ludowego Wojska oraz odmowa wiedzy, kt\u00f3ra ka\u017ce badaczom nie zagl\u0105da\u0107 do akt \u201ewywiadowczej wojsk\u00f3wki\u201d, przez lata mia\u0142y potwierdza\u0107 te opinie. Dzi\u015b warto wreszcie ods\u0142oni\u0107 zapewne jedn\u0105 z najbardziej strze\u017conych tajemnic wywiadu wojskowego PRL.<\/p>\r\n

Nielegalni<\/strong><\/p>\r\n

Nielegalna metoda pracy operacyjnej jak te\u017c sama terminologia z tym zwi\u0105zana s\u0105 wytworami stricte sowieckimi. Rozw\u00f3j sowieckiej dzia\u0142alno\u015bci wywiadowczej (zar\u00f3wno cywilnej, jak i wojskowej) prowadzonej z tzw. pozycji nielegalnej na Zachodzie przypad\u0142 na lata 30. i okres II wojny \u015bwiatowej. Mia\u0142a ona zapewni\u0107 bezpiecze\u0144stwo operacji wywiadowczych realizowanych na wrogim terenie. Przybli\u017caj\u0105c w skr\u00f3cie istot\u0119 problematyki zwi\u0105zanej z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 nielegaln\u0105 warto odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do materia\u0142\u00f3w szkoleniowych sowieckiego GRU obowi\u0105zuj\u0105cych w drugiej po\u0142owie lat 60. w Zarz\u0105dzie II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (wywiadzie wojskowym): \u201eW wywiadzie strategicznym termin \u00bbnielegalna rezydentura\u00ab oznacza tajn\u0105 organizacj\u0119 wywiadowcz\u0105, podleg\u0142\u0105 bezpo\u015brednio Centrali [wywiadu], wraz z ca\u0142ym sk\u0142adem osobowym zamieszkuj\u0105cym za granic\u0105 na podstawie dokument\u00f3w pa\u0144stw kapitalistycznych. Nielegalnymi rezydenturami mog\u0105 kierowa\u0107 \u00bbwywiadowcy-nielega\u0142owie\u00ab zamieszkuj\u0105cy w interesuj\u0105cym nas pa\u0144stwie jako obywatele pa\u0144stw kapitalistycznych oraz dobrze wyszkoleni i ciesz\u0105cy si\u0119 zaufaniem agenci, kt\u00f3rzy wyst\u0119puj\u0105 pod w\u0142asnym nazwiskiem i z w\u0142asnymi dokumentami to\u017csamo\u015bci lub przybranymi nazwiskami i cudzymi dokumentami. Tych ostatnich nazywa si\u0119 \u00bbagentami-nielega\u0142ami\u00ab\u201d.<\/p>\r\n

Kl\u0119ska nielega\u0142\u00f3w<\/strong><\/p>\r\n

Kr\u00f3tko po II wojnie \u015bwiatowej, w okresie zaostrzaj\u0105cej si\u0119 \u201ezimnej wojny\u201d, siatki sowieckich nielega\u0142\u00f3w, w tym agentura \u201ebratnich s\u0142u\u017cb\u201d (r\u00f3wnie\u017c Polski Ludowej), zosta\u0142y na og\u00f3\u0142 rozbite przez s\u0142u\u017cby kontrwywiadowcze pa\u0144stw Zachodu. Do odbudowy sieci agenturalnych przyst\u0105piono na prze\u0142omie lat 50. i 60. Po reformie s\u0142u\u017cb wojskowych z po\u0142owy lat 60. \u201eorganizowaniem i utrzymaniem sieci agenturalnych\u201d, w tym tak\u017ce dzia\u0142alno\u015bci\u0105 prowadzon\u0105 z pozycji nielegalnej, zajmowa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie Oddzia\u0142 V (operacyjny) Zarz\u0105du II, kt\u00f3ry nie m\u00f3g\u0142 w tej sprawie pochwali\u0107 si\u0119 wi\u0119kszymi sukcesami. Dlatego kr\u00f3tko po obj\u0119ciu funkcji szefa wywiadu wojskowego przez gen. W\u0142odzimierza Oliw\u0119 (w 1965 r.) pp\u0142k Miros\u0142aw Wojciechowski odpowiadaj\u0105cy za problematyk\u0105 agenturaln\u0105 w krajach pozaeuropejskich przyzna\u0142, \u017ce przerzut nielega\u0142\u00f3w na terytorium \u201eg\u0142\u00f3wnych przeciwnik\u00f3w\u201d (\u201eg\u0142awnyj protiwnik\u201d) – Stan\u00f3w Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, jest wr\u0119cz niemo\u017cliwy ze wzgl\u0119du na tamtejszy re\u017cim kontrwywiadowczy: \u201eUplasowanie nielega\u0142a w obecnym okresie przy pomocy tradycjnych metod (najcz\u0119\u015bciej wykorzystywanie to\u017csamo\u015bci fikcyjnej lub osoby nie\u017cyj\u0105cej) jest praktycznie niemo\u017cliwe. Chodzi tu oczywi\u015bcie o takie uplasowanie, kt\u00f3re w perspektywie stworzy mo\u017cliwo\u015bci wywiadowcze (praca na eksponowanym stanowisku, w wojsku, aparacie pa\u0144stwowym, przy tajnych dokumentach itd.)\u201d.<\/p>\r\n

Nowe metody – porywanie dzieci w Ameryce<\/strong><\/p>\r\n

W zwi\u0105zku z tym w kwietniu 1966 r. pp\u0142k Wojciechowski zaproponowa\u0142 bardziej skomplikowan\u0105, a przez to skuteczniejsz\u0105 metod\u0119 pozyskiwania i przerzutu nielega\u0142\u00f3w wzorowan\u0105 na do\u015bwiadczeniach GRU. Chodzi\u0142o o podstawianie to\u017csamo\u015bci nielega\u0142\u00f3w pod porwane na Zachodzie dzieci: \u201eoperacje plasowania nale\u017cy przeprowadzi\u0107 o wiele staranniej, rzecz by mo\u017cna w spos\u00f3b organiczny, zaczynaj\u0105c od uchwycenia (wytypowania) to\u017csamo\u015bci przysz\u0142ego nielega\u0142a w okresie stosunkowo wczesnej m\u0142odo\u015bci. Innymi s\u0142owy nale\u017cy wybra\u0107 do wykorzystania to\u017csamo\u015b\u0107 m\u0142odego cz\u0142owieka (lat 14) rzeczywi\u015bcie \u017cyj\u0105cego. Stany Zjednoczone, szczeg\u00f3lnie wielkie o\u015brodki miejskie, stanowi\u0105 swego rodzaju d\u017cungl\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Jest tam wiele bezdomnych dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Nale\u017cy wytypowa\u0107 z tego \u015brodowiska m\u0142odego cz\u0142owieka i nielegalnie przywie\u015b\u0107 go do Polski, a na jego miejsce nielegalnie wywie\u015b\u0107 naszego cz\u0142owieka pos\u0142uguj\u0105cego si\u0119 to\u017csamo\u015bci\u0105 wywiezionego. Takich bezdomnych osobnik\u00f3w \u0142atwo jest wyrwa\u0107 ze \u015brodowiska (nie maj\u0105 rodziny, nie wyje\u017cd\u017cali za granic\u0119, nie wyrabiali paszport\u00f3w). Nie maj\u0105c perspektyw godziwego \u017cycia sk\u0142onni s\u0105 i\u015b\u0107 na wszystko do awanturnictwa w\u0142\u0105cznie. W oparciu o nagrane opowiadania przywiezionego b\u0119dzie mo\u017cna przeszkoli\u0107 kandydata na nielega\u0142a i wtransportowa\u0107 do USA. Zak\u0142adam, \u017ce osobnik przywieziony z USA ma 14 lat. Dodaj\u0105c do tego 2-3 lata szkolenia kandydata na nielega\u0142a otrzymujemy 16-17 lat. Je\u017celi kandydat na nielega\u0142a jest cz\u0142owiekiem drobnym i w\u0105t\u0142ym mo\u017ce mie\u0107 z powodzeniem o 2-3 lata wi\u0119cej ni\u017c wskazuje na to przechwycona to\u017csamo\u015b\u0107. W efekcie nasz nielega\u0142 w chwili wyjazdu za granic\u0119 mia\u0142by oko\u0142o 19-21 lat\u201d.<\/p>\r\n

Zab\u00f3jcy – ofiary<\/strong><\/p>\r\n

Nad t\u0105 propozycj\u0105 dyskutowano na specjalnej naradzie zwo\u0142anej w maju 1966 r. przez gen. Oliw\u0119. Pojawi\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas w\u0105tpliwo\u015b\u0107 zwi\u0105zana z ewentualn\u0105 pr\u00f3b\u0105 skontaktowania si\u0119 nielegalnie sprowadzonego ze Stan\u00f3w Zjednoczonych ch\u0142opca z ambasad\u0105 ameryka\u0144sk\u0105. Obawiano si\u0119, \u017ce m\u00f3g\u0142by on pr\u00f3bowa\u0107 wydosta\u0107 si\u0119 z PRL. Pp\u0142k Wojciechowski t\u0142umaczy\u0142 w jaki spos\u00f3b trwale zwi\u0105za\u0107 porwane dziecko z Zarz\u0105dem II: \u201eZgadzamy si\u0119, \u017ce nawet ma\u0142e prawdopodobie\u0144stwo kontaktu nielegalnie przywiezionego obcokrajowca z macierzyst\u0105 ambasad\u0105 stanowi wielkie ryzyko, do wykluczenia kt\u00f3rego nale\u017cy konsekwentnie d\u0105\u017cy\u0107. Najskuteczniejsz\u0105 do tego drog\u0105 (obok stworzenia dobrych warunk\u00f3w egzystencji) widzimy w skompromitowaniu obcokrajowca wobec w\u0142adz jego kraju. Nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107 do spowodowania dokonania czynu przez obcokrajowca najsurowiej klasyfikowanego w jego ojczy\u017anie. W przypadku Stan\u00f3w Zjednoczonych do czyn\u00f3w takich nale\u017c\u0105 zab\u00f3jstwa z premedytacj\u0105, a niedalekiej kolejno\u015bci za nimi handel narkotykami. We\u017amy kwesti\u0119 zab\u00f3jstwa. Nie musimy wcale prowokowa\u0107 obcokrajowca do pope\u0142nienia takowego. Wystarczy postawi\u0107 go w okoliczno\u015bciach, w kt\u00f3rych b\u0119dzie on przekonany, \u017ce takiego czynu rzeczywi\u015bcie dokona\u0142\u201d.<\/p>\r\n

W dalszej cz\u0119\u015bci swojego wywodu pp\u0142k Wojciechowski kre\u015bli hipotetyczn\u0105 sytuacj\u0119: \u201eStatek wioz\u0105cy nielegalnie obcokrajowca z USA zawija po drodze do jednego z port\u00f3w Ameryki \u0141aci\u0144skiej. Ch\u0142opiec wraz z opiekuj\u0105cym si\u0119 nim marynarzem wychodz\u0105 na l\u0105d. Zwiedzaj\u0105 port, zagl\u0105daj\u0105 do kilku bar\u00f3w, wypijaj\u0105 2-3 whisky. W pewnym momencie marynarz lekko zaniepokojony powiada, \u017ce s\u0105 chyba \u015bledzeni i po chwili potwierdza obawy opisuj\u0105c ch\u0142opcu chodz\u0105cego za nimi osobnika. Wracaj\u0105c o zmroku do portu napotykaj\u0105 przy nabrze\u017cu w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie statku opisanego osobnika (wysoki, kr\u00f3tko podstrzy\u017cony, \u017cuje gum\u0119). Podekscytowany przygod\u0105 ucieczki i dalekiej podr\u00f3\u017cy po obcych krajach, zamroczony alkoholem ch\u0142opiec widzi w stoj\u0105cym na nabrze\u017cu osobniku koniec frapuj\u0105cej przysz\u0142o\u015bci. Rozmowa z osobnikiem rozwiewa reszt\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci i poinstruowany uprzednio przez marynarza ch\u0142opiec korzystaj\u0105c z nieuwagi Jankesa, na dany znak popycha go do wody. Osobnik niknie pod wod\u0105, wyp\u0142ywa na chwil\u0119 na powierzchni\u0119 i idzie na dno. Marynarz ch\u0142opcem chroni si\u0119 na statek, kt\u00f3ry po kilku godzinach odp\u0142ywa przez przeszk\u00f3d. Po takim umiej\u0119tnie wyre\u017cyserowanym zaj\u015bciu (w \u015bwiadomo\u015bci ch\u0142opca b\u0119dzie to zab\u00f3jstwo funkcjonariusza FBI) praktycznie mo\u017cna wykluczy\u0107 z jego strony pr\u00f3by kontaktowania si\u0119 z ambasad\u0105 ameryka\u0144sk\u0105\u201d.<\/p>\r\n

Fizyczna likwidacja?<\/strong><\/p>\r\n

Zaprezentowana propozycja zwi\u0105zania na ca\u0142e \u017cycie nieletniego obywatela Stan\u00f3w Zjednoczonych z tajn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105 wydaje si\u0119 nieco naiwna i na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 raczej nieskuteczna. By\u0107 mo\u017ce w oficjalnym obiegu dokument\u00f3w, kt\u00f3re i tak tylko cudem przetrwa\u0142y do naszych czas\u00f3w, postanowiono nie stawia\u0107 przys\u0142owiowej \u201ekropki nad i\u201d. Logiczn\u0105 konsekwencj\u0105 stosowania podobnych kombinacji przez komunistyczne tajne s\u0142u\u017cby by\u0142a bowiem fizyczna likwidacja porwanego, kt\u00f3rego mia\u0142 zast\u0105pi\u0107 dubler (nielega\u0142). Tak zreszt\u0105 post\u0119powa\u0142y s\u0142u\u017cby sowieckie, kiedy np. pod koniec lat 20. przekazywa\u0142y to\u017csamo\u015b\u0107 zes\u0142anych do Gu\u0142agu \u201einnostra\u0144c\u00f3w\u201d wytypowanym nielega\u0142om, kt\u00f3rych przerzucano na Zach\u00f3d. Jedno wydaje si\u0119 w tej historii niemal przes\u0105dzone – propozycje zg\u0142oszone przez oficer\u00f3w oddzia\u0142u operacyjnego by\u0142y do\u015b\u0107 zaawansowane ju\u017c w czasie ich prezentacji kierownictwu Zarz\u0105du II. Pp\u0142k Wojciechowski uzna\u0142, \u017ce zadanie tzw. typowania to\u017csamo\u015bci powinno zosta\u0107 zlecone konkretnemu oficerowi dzia\u0142aj\u0105cemu na kierunku ameryka\u0144skim (mjr Feliksowi Cembrzy\u0144skiemu). Do opracowania szczeg\u00f3\u0142\u00f3w przerzutu wytypowanych w Ameryce dzieci do Polski, a p\u00f3\u017aniej odtransportowania za ocean podstawionych nielega\u0142\u00f3w, Centrala Zarz\u0105du II wykorzystywa\u0142a swoich ludzi uplasowanych w Polskich Liniach Oceanicznych, kt\u00f3re wywiad wojskowy operacyjnie \u201eochrania\u0142\u201d.<\/p>\r\n

Dublerzy z sieroci\u0144c\u00f3w<\/strong><\/p>\r\n

Wojciechowski rzuci\u0142 te\u017c pomys\u0142 wyszukiwania kandydat\u00f3w na przysz\u0142ych agent\u00f3w nielegalnych w krajowych domach dziecka. To oni mieli mogliby w przysz\u0142o\u015bci zosta\u0107 \u201edublerami\u201d porwanych w Stanach Zjednoczonych dzieci: \u201eMo\u017cna i nale\u017cy ich typowa\u0107 w rozsianych po ca\u0142ym kraju domach dziecka. S\u0105 oni \u0142atwi do wyrwania ze \u015brodowiska (brak rodzin), wcze\u015bniej dojrzewaj\u0105 psychicznie na skutek trudnych warunk\u00f3w materialnych. W\u015br\u00f3d tych dzieci znajduje si\u0119 wiele wybitnie zdolnego, przedsi\u0119biorczego i samodzielnego elementu\u201d. Oficer t\u0142umaczy\u0142 te\u017c stopie\u0144 zaawansowania prac wywiadu w tej kwestii: \u201eW chwili obecnej Oddzia\u0142 V posiada ju\u017c kilka kandydatur wychowank\u00f3w dom\u00f3w dziecka (lat 15-16) charakteryzowanych przez wychowawc\u00f3w jako wybitnie zdolnych. Dla sprawdzenia tych charakterystyk proponujemy przeprowadzi\u0107 z pomoc\u0105 psychologa Wojskowej S\u0142u\u017cby Wewn\u0119trznej testy psychotechniczne. Zakwalifikowanych kandydat\u00f3w odda\u0107 nast\u0119pnie na wychowanie do specjalnie w tym celu wytypowanych rodzin (jeden przyk\u0142ad mo\u017cemy ju\u017c poda\u0107). Mamy tu na wzgl\u0119dzie rodziny bezdzietne lub takie, kt\u00f3rych dzieci doros\u0142y i odesz\u0142y \u00bbna swoje\u00ab. Winny to by\u0107 rodziny kombatanckie o \u017cywych tradycjach walk o wolno\u015b\u0107, zdolne do zaszczepienia m\u0142odym ludziom mi\u0142o\u015bci do ojczyzny i gotowo\u015b\u0107 do ofiar. Przybrani rodzice musz\u0105 by\u0107 inteligentni, aby drog\u0105 osobistego oddzia\u0142ywania uczyni\u0107 wychowanka niejako spadkobierc\u0105 tradycji rodziny, umiej\u0119tnie podsuwa\u0107 odpowiedni\u0105 literatur\u0119, w tym i wywiadowczo-beletrystyczn\u0105 w\u0142a\u015bciwie dawkowan\u0105. Oczekujemy, i\u017c m\u0142odzi ludzie wyrosn\u0105 na nielega\u0142\u00f3w-oficer\u00f3w. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to oczywi\u015bcie z nak\u0142adami ze strony Zarz\u0105du w wysoko\u015bci uzale\u017cnionej od dotychczasowej stopy \u017cyciowej (standardu) przybranych rodzic\u00f3w. W przypadku niemo\u017cliwo\u015bci uplasowania wychowank\u00f3w na mocnej legendzie, co jeste\u015bmy sk\u0142onni wykluczy\u0107, b\u0119dzie mo\u017cna ich wykorzysta\u0107 w ka\u017cdy inny spos\u00f3b od nielega\u0142\u00f3w przerzuconych przez kraje po\u015brednie do oficer\u00f3w kadrowych w\u0142\u0105cznie\u201d.<\/p>\r\n

Akceptacja<\/strong><\/p>\r\n

Koncepcje Oddzia\u0142u V zosta\u0142y zaakceptowane przez kierownictwo wywiadu – zar\u00f3wno przez zast\u0119pc\u0119 szefa Zarz\u0105du II ds. operacyjnych p\u0142k. Wac\u0142aw Jagielnicki, jak i samego gen. W\u0142odzimierza Oliw\u0119. Wprawdzie ten ostatni uzna\u0142 niekt\u00f3re propozycje za nieco sensacyjne, ale zezwoli\u0142 na ich zastosowanie \u201etytu\u0142em pr\u00f3by\u201d. Nie jest zatem przypadkiem, \u017ce w dokumentacji Zarz\u0105du II znajdujemy wykaz 23 wytypowanych przez wywiad dom\u00f3w dziecka. Co ciekawe wszystkie z wytypowanych sieroci\u0144c\u00f3w usytuowane by\u0142y w pasie przygranicznym w po\u0142udniowo-zachodniej cz\u0119\u015bci kraju (w okolicach Jeleniej G\u00f3ry, Legnicy, Wa\u0142brzycha i K\u0142odzka), kt\u00f3ry podlega\u0142 \u015al\u0105skiemu Okr\u0119gowi Wojskowemu. W dokumencie wywiadu wymieniono plac\u00f3wki w nast\u0119puj\u0105cych miastach: Czatkowice, Su\u0142\u00f3w, Nowa Ruda, Bierut\u00f3w, P\u0119cz, Bystrzyca G\u00f3rna, Mienice, Wa\u0142brzych, Boles\u0142awiec, Domaszk\u00f3w, Gowor\u00f3w, Pieszyce, Pi\u0142awa G\u00f3rna, Jawor, Cieplice (dwa o\u015brodki), Karpacz, Szklarska Por\u0119ba, K\u0142odzko (dwa o\u015brodki), Legnica, Le\u015bna i Rakowice. W niekt\u00f3rych przypadkach list\u0119 t\u0119 uzupe\u0142niono o nazwisko kierownika o\u015brodka.<\/p>\r\n

O wdro\u017ceniu planu \u015bwiadczy r\u00f3wnie\u017c informacja, kt\u00f3r\u0105 znajdujemy w jednym z dokument\u00f3w z grudnia 1966 r.: \u201erozpracowaniu jednego obywatela obcego z to\u017csamo\u015bci\u0105 nadaj\u0105c\u0105 si\u0119 do wykorzystania dla przygotowywanego przez nas nielega\u0142a\u201d. W innym dokumencie dotycz\u0105cym nielega\u0142\u00f3w wymienia si\u0119 konkretn\u0105 osob\u0119 (zrezygnowa\u0142em tutaj z podania jej imienia i nazwiska) w ten spos\u00f3b j\u0105 charakteryzuj\u0105c: \u201esierota, wychowanek domu dziecka, planowany do pracy nielegalnej na terenie W\u0142och\u201d.<\/p>\r\n

Z materia\u0142\u00f3w Zarz\u0105du II z p\u00f3\u017aniejszego okresu wynika, \u017ce po 1965 r. powi\u0119kszy\u0142a si\u0119 liczba przerzuconych za granic\u0119 nielega\u0142\u00f3w. Jednak kierownictwo wywiadu wci\u0105\u017c nie by\u0142o zadowolone z efekt\u00f3w ich dzia\u0142alno\u015bci. Zast\u00f3j w tej kwestii mia\u0142o prze\u0142ama\u0107 utworzenie w 1972 r. Wydzia\u0142u \u201eN\u201d, kt\u00f3rego zadaniem by\u0142o typowanie, rozpracowanie i szkolenie nielega\u0142\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich rekrutowa\u0142a si\u0119 jednak z kr\u0119gu kadry oficerskiej i rezerwist\u00f3w Zarz\u0105du II. By\u0107 mo\u017ce niekt\u00f3rzy z nich to w\u0142a\u015bnie wytypowani przez s\u0142u\u017cby wychowankowie dom\u00f3w dziecka. Wci\u0105\u017c nie wiele o tym wszystkim wiadomo. Ludzie Jaruzelskiego i Kiszczaka (by\u0142y szef wywiadu wojskowego) s\u0105 nawet bardziej milcz\u0105cy ni\u017c ich sowieccy dysponenci. Gdy w Polsce do dzi\u015b obowi\u0105zuje w tej sprawie tajemnica, to w Rosji i na Zachodzie ukaza\u0142o si\u0119 sporo relacji pami\u0119tnikarskich autorstwa kierownik\u00f3w i wykonawc\u00f3w tego zbrodniczego procederu.<\/p>\r\n

Z oddzia\u0142u nielega\u0142\u00f3w do Radiokomitetu<\/strong><\/p>\r\n

Kim by\u0142 oficer, kt\u00f3ry wprowadza\u0142 nowy spos\u00f3b rekrutacji nielega\u0142\u00f3w? Z akt personalnych pp\u0142k. Miros\u0142awa Wojciechowskiego wynika, \u017ce od 1954 r. s\u0142u\u017cy\u0142 on w wywiadzie wojskowym PRL, kt\u00f3rego tw\u00f3rcami i pierwszymi szefami byli Sowieci. Przez lata cieszy\u0142 si\u0119 on opini\u0105 dobrego i pomys\u0142owego oficera, cho\u0107 niekt\u00f3rych prze\u0142o\u017conych razi\u0142a jego wynios\u0142o\u015b\u0107 i ambicje. W latach 1960-1962 Wojciechowski by\u0142 oficerem attachatu wojskowego PRL w Waszyngtonie sk\u0105d w marcu 1962 r. zosta\u0142 wydalony przez Amerykan\u00f3w za to, i\u017c pr\u00f3bowa\u0142 zakupi\u0107 obj\u0119t\u0105 embargiem literatur\u0119 techniczn\u0105 i wojskow\u0105. W listopadzie 1971 r. na wniosek Wydzia\u0142u Zagranicznego KC PZPR Wojciechowski zosta\u0142 zwolniony ze s\u0142u\u017cby wojskowej. W latach 1971-1976 by\u0142 kierownikiem sektora analiz i informacji Wydzia\u0142u Zagranicznego KC PZPR (w drodze wyj\u0105tku decyzj\u0105 Zarz\u0105du II nie zastrze\u017cono mu wyjazd\u00f3w za granic\u0119). Nast\u0119pnie, przez dekad\u0119 pracowa\u0142 \u201ena odcinku\u201d dziennikarskim pe\u0142ni\u0105c w latach 1976-1983 stanowisko dyrektora – redaktora naczelnego Polskiej Agencji Informacyjnej \u201eInterpress\u201d. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c prezesem Polskiego Zwi\u0105zku Narciarskiego (1980-1984). W okresie dyktatury Jaruzelskiego zosta\u0142 przewodnicz\u0105cym Komitetu ds. Radia i Telewizji (1983-1986) i kierowa\u0142 medialn\u0105 propagand\u0105 re\u017cimu. Jako zaufany Jaruzelskiego by\u0142 protektorem i kreatorem wielu karier radiowych i telewizyjnych, kt\u00f3rych nie przerwa\u0142 wcale 4 czerwca 1989 roku\u2026<\/p>\r\n

S\u0142awomir Cenckiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n

<\/em><\/strong>Autor jest historykiem. W po\u0142owie roku w wydawnictwie Zysk i S-ka uka\u017ce si\u0119 napisana przez niego wsp\u00f3lnie z Adamem Chmieleckim ksi\u0105\u017cka po\u015bwi\u0119con\u0105 dziejom wywiadu wojskowego PRL (Zarz\u0105du II Sztabu Generalnego).<\/em><\/p>\r\n

videofact.com<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W jednej z ostatnich swoich r\u00f3l filmowych Angelina Joli wcieli\u0142a si\u0119 w posta\u0107 oficera CIA – Salt , kt\u00f3r\u0105 skruszony oficer KGB Oleg Wasilij Or\u0142ow (grany przez Daniela Olbrychskiego) oskar\u017ca o udzia\u0142 w siatce dzia\u0142aj\u0105cych na terenie Stan\u00f3w Zjednoczonych \u201enielega\u0142\u00f3w\u201d – sowiecko-rosyjskich szpieg\u00f3w szczeg\u00f3lnego typu. W hollywoodzkim filmie Phillipa Noyce\u2019a bodaj po raz pierwszy w […]","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,84,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35864"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35864"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35864\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35864"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35864"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35864"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}