Za po\u015brednictwem dr Szybalskiego otrzyma\u0142am adres szefa sanitarnego Armii Polskiej, genera\u0142a profesora Szareckiego. Napisa\u0142am podanie o przyj\u0119cie do s\u0142u\u017cby sanitarnej. Z niecierpliwo\u015bci\u0105 oczekuj\u0119 wezwania.<\/p>\r\n
Listy od Mietka nie przychodz\u0105 wi\u0119cej. Sytuacja na froncie sowieckim ci\u0119\u017cka. Gazety pisz\u0105 o odparciu ataku niemieckiego na Moskw\u0119. W \u015brodowiskach polskich istnieje pogl\u0105d, \u017ce ostra zima zahamuje ofensyw\u0119 Niemc\u00f3w, w\u00f3wczas Anglia przyjdzie Rosji z pomoc\u0105 techniczn\u0105.<\/p>\r\n
Do Urd\u017caru nap\u0142ywaj\u0105 z g\u00f3rskich ko\u0142choz\u00f3w Polacy. Opowiadaj\u0105 o strasznej gehennie, jak\u0105 przeszli, \u017ce \u017cyli na mierzwie po\u015br\u00f3d baran\u00f3w, \u017ce przez ca\u0142y czas pobytu w ko\u0142chozach nie widzieli jarzyn, nawet cebuli. Polacy z ko\u0142choz\u00f3w s\u0105 pokryci wrzodami. Byli skazani na \u0142ask\u0119 lub nie\u0142ask\u0119 Kazach\u00f3w, kt\u00f3rzy pr\u00f3cz g\u00f3r, niczego w \u017cyciu nie widzieli.<\/p>\r\n
Pod koniec pa\u017adziernika przyjecha\u0142 objazdowy cyrk bez mena\u017cerii. By\u0142 to teatrzyk rewiowy. Mama nawi\u0105za\u0142a kontakt z kierownikiem trupy, by co\u015b korzystnie sprzeda\u0107.<\/p>\r\n
Kierownikiem jest rudawy \u017byd, urodzony w Warszawie, zna\u0142 jako tako j\u0119zyk polski. Wyst\u0119puje z \u017con\u0105, kt\u00f3ra w najbli\u017cszych tygodniach b\u0119dzie rodzi\u0107.<\/p>\r\n
-Pewnie \u017cona wkr\u00f3tce wyjedzie na odpoczynek?- powiedzia\u0142a mama.<\/p>\r\n
-O nie. Dziecko oddamy na wychowanie do \u201edietdoma\u201d. Gdy po kilku latach powraca\u0107 b\u0119dziemy z objazd\u00f3w, a dziecko b\u0119dzie przy \u017cyciu, w\u00f3wczas zabierzemy je do siebie, do Moskwy- wyja\u015bni\u0142.<\/p>\r\n
-Rzeczy obecnie mamy do\u015b\u0107, nabyli\u015bmy od Polak\u00f3w. Chodzi mi o co\u015b zagranicznego, na czym musi by\u0107 widoczna marka, bo tacy arty\u015bci, posiadaj\u0105cy rzeczy zagraniczne, maj\u0105 w Moskwie autorytet- powiedzia\u0142 kierownik trupy.<\/p>\r\n
Mama wygrzeba\u0142a z walizy par\u0119 szwajcarskich po\u0144czoch damskich, na kt\u00f3rych widnia\u0142a firma, a opr\u00f3cz tego, na kolorowym sznurku, zwisa\u0142 z\u0142oty, okr\u0105g\u0142y papierek z wyt\u0142oczon\u0105 firm\u0105 i znakiem \u201eSwiss made\u201d.<\/p>\r\n
Artysta klasn\u0105\u0142 w d\u0142onie na widok po\u0144czoch z takimi znakami. Da\u0142 mamie 85 rubli i dwie pary solidnych po\u0144czoch wyrobu sowieckiego, dost\u0119pnych jedynie w Moskwie.<\/p>\r\n
Do artyst\u00f3w zd\u0105\u017ca\u0142y procesje Polek z rzeczami, by osi\u0105gn\u0105\u0107 lepsze ceny, ale \u017cadna nie mia\u0142a rzeczy z widoczn\u0105 mark\u0105 zagraniczn\u0105.<\/p>\r\n
Kolhepowa wysprzedaje rzeczy, bo zamierza wyjecha\u0107 do A\u0142ma Ata, by podda\u0107 c\u00f3rk\u0119 leczeniu.<\/p>\r\n
Z Urd\u017caru ci\u0105gle odchodz\u0105 poborowi. Obecnie obj\u0119to poborem roczniki starsze. Sytuacja na froncie mglista. W gazecie by\u0142a wzmianka, \u017ce stolic\u0119 przeniesiono do Kujbyszewa, dawnej Samary.<\/p>\r\n
Codziennie rano id\u0119 w step, by uzbiera\u0107 na opa\u0142 zeschni\u0119te, kolczaste krzewy karagaju.<\/p>\r\n
Ruch na bazarze os\u0142ab\u0142, a ceny na produkty rolne wzrastaj\u0105. Niewielu ko\u0142cho\u017anik\u00f3w przybywa na bazar. Polacy masowo wyzbywaj\u0105 si\u0119 rzeczy, byle opu\u015bci\u0107 znienawidzone miejsce zes\u0142ania.<\/p>\r\n
W listopadzie wyjecha\u0142a Kolhepowa, zaj\u0119\u0142y\u015bmy jej mieszkanie, n\u0119dzn\u0105 izb\u0119 z glinian\u0105 pod\u0142og\u0105. Noc\u0105 odwioz\u0142a Kolhepow\u0105 jej gospodyni arb\u0105-zaprz\u0119gni\u0119t\u0105 w dojn\u0105 krow\u0119- pod siedzib\u0119 szofera, by nazajutrz rano zabra\u0142 j\u0105 i c\u00f3rk\u0119 do Ajaguzu.<\/p>\r\n
Od po\u0142owy listopada nasta\u0142a nieprzyjemna pora deszczowa. Nieustannie pada drobny, rz\u0119sisty deszcz. Ulice miasta ton\u0105 w b\u0142otnistych ka\u0142u\u017cach. Z glinianych \u015bcian dom\u00f3w kawa\u0142ami odchodz\u0105 zlepy gliny. Na nasz\u0105 cha\u0142up\u0119 te\u017c przyszed\u0142 kres. Dos\u0142ownie p\u00f3\u0142 cha\u0142upy uleg\u0142o deszczom, a dach run\u0105\u0142.<\/p>\r\n
Mama wyruszy\u0142a na poszukiwanie nowego lokum. Wynaj\u0119\u0142a ma\u0142\u0105 izdebk\u0119 u staruszk\u00f3w Gusiew\u00f3w za 100 rubli miesi\u0119cznie. Gospodarz jest str\u00f3\u017cem w ko\u0142chozie, a syn Anton, licz\u0105cy 30 lat, zaj\u0119ty w Urz\u0119dzie Pocztowym, jako kasjer. W domu Gusiewych istnieje radioodbiornik na fale sowieckich radiostacji.<\/p>\r\n
Kupi\u0142y\u015bmy w\u00f3z karagaju. Ko\u0142cho\u017anik zrzuci\u0142 karagaj na podw\u00f3rzu i odjecha\u0142. Przysz\u0142o nam znosi\u0107 opa\u0142 pod dach. W pracy tej pom\u00f3g\u0142 nam Anton. Nie mog\u0142y\u015bmy wyj\u015b\u0107 z podziwu, bowiem po raz pierwszy zauwa\u017cy\u0142y\u015bmy, \u017ce Rosjanin z w\u0142asnej woli pom\u00f3g\u0142 w pracy kobiecie.<\/p>\r\n
Anton wieczorami wysiaduje u nas i wypytuje o warunki \u017cycia w Polsce. Dw\u00f3ch rzeczy nie m\u00f3g\u0142 zrozumie\u0107, \u017ce mog\u0142y\u015bmy w ka\u017cdej chwili wyjecha\u0107 za granic\u0119 i kupi\u0107 dowoln\u0105 ilo\u015b\u0107 produkt\u00f3w i rzeczy.<\/p>\r\n
Matka Antona, podczas jednej z rozm\u00f3w, powiedzia\u0142a:<\/p>\r\n
-Polska nie by\u0142a krajem bogatym, je\u015bli wy\u015bcie nie posiadali krowy.<\/p>\r\n
W og\u00f3le uwa\u017ca\u0142a Polsk\u0119 za kraj ciemny, nie maj\u0105cy kiziak\u00f3w (odch\u00f3d krowi lub barani, zmieszany ze s\u0142om\u0105 i glin\u0105. Po wysuszeniu s\u0142u\u017cy, jako opa\u0142).<\/p>\r\n
Cz\u0119sto zachodzi\u0142am do Gusiew\u00f3w, cz\u0119stowali mnie kluskami z mlekiem.<\/p>\r\n
Z \u0142agieru powr\u00f3ci\u0142 Polak Burakowski, odziany w fufajk\u0119 i watowane spodnie. Nogi mia\u0142 odmro\u017cone, owini\u0119te szmatami, przedstawia\u0142y jeden cuchn\u0105cy ropie\u0144. Siedzia\u0142 w obozie przymusowej pracy na dalekiej p\u00f3\u0142nocy, za ko\u0142em polarnym. Szkorbut zniszczy\u0142 mu z\u0119by. M\u00f3wi\u0142, \u017ce w kraju ma \u017con\u0119 i dzieci, ale zapomnia\u0142, gdzie mieszkaj\u0105 i jak im na imi\u0119.<\/p>\r\n
Z ko\u0142chozu przyby\u0142a do Urd\u017caru \u017cona pu\u0142kownika- \u015aniadecka, znana we Lwowie pianistka. Cz\u0119sto zachodzimy do niej i radzimy o wyje\u017adzie z Urd\u017caru.<\/p>\r\n
W pierwszych dniach grudnia otrzyma\u0142am od genera\u0142a Wolikowskiego 200 rubli. Mama otrzyma\u0142a 300 rubli od ksi\u0119dza Cie\u0144skiego. Przys\u0142a\u0142 nam op\u0142atek i zaproszenie przyjazdu do Buzu\u0142uku, gdy tylko min\u0105 mrozy.<\/p>\r\n
Gazety sowieckie zamie\u015bci\u0142y na czo\u0142owym miejscu wiadomo\u015b\u0107, \u017ce w Moskwie przebywa genera\u0142 Sikorski i \u017ce jest go\u015bciem Stalina.<\/p>\r\n
W zwi\u0105zku z pobytem genera\u0142a Sikorskiego w Moskwie, kr\u0105\u017c\u0105 w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w wersje, \u017ce armia nasza zostanie przeniesiona na po\u0142udnie Z.S.S.R., a stamt\u0105d wyjedziemy za granic\u0119.<\/p>\r\n
-Mamo, przyspieszmy wyjazd, przeczucie m\u00f3wi mi, aby\u015bmy nie zwleka\u0142y, tylko ju\u017c wyjecha\u0142y- nak\u0142aniam mam\u0119.<\/p>\r\n
Mama nie chce wyjecha\u0107 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119. Ufa s\u0142owom m\u0119\u017ca zaufania, kapitana W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142owicza. Odradza nam opuszczenie Urd\u017caru, m\u00f3wi:<\/p>\r\n
-Moja rodzina pozostanie tutaj. B\u0119d\u0119 przysy\u0142a\u0142 jej pieni\u0105dze, a oni b\u0119d\u0105 spokojnie i tanio \u017cy\u0107. Latem mog\u0105 pla\u017cowa\u0107 na s\u0142o\u0144cu i za\u017cywa\u0107 k\u0105pieli w potoku g\u00f3rskim.<\/p>\r\n
Danuta Helebrand, b\u0119d\u0105c w wi\u0119zieniu, pozna\u0142a wr\u00f3\u017cenie z kamyczk\u00f3w. Pono\u0107 przepowiada trafnie. Poprosi\u0142am j\u0105, by i mnie powr\u00f3\u017cy\u0142a.<\/p>\r\n
Danuta roz\u0142o\u017cy\u0142a na liczne kupki drobne kamyczki polne i z miejsca g\u0142o\u015bno zawo\u0142a\u0142a:<\/p>\r\n
-Ocierajcie si\u0119 o Ew\u0119, dwie grube ryby s\u0105 przy niej.<\/p>\r\n
Po kr\u00f3tkiej przerwie powiedzia\u0142a:<\/p>\r\n
-Za trzy miesi\u0105ce wyjedziesz st\u0105d na po\u0142udnie. B\u0119dziesz przez d\u0142u\u017cszy czas w \u015brodowisku ludzkim. Tam przejdziesz r\u00f3\u017cne chwile: dobre i nieprzyjemne. Rozpoczniesz pracowa\u0107 za p\u00f3\u0142 roku. Listy, kt\u00f3re przychodzi\u0142y, a obecnie przesta\u0142y przychodzi\u0107, zn\u00f3w b\u0119d\u0105 przychodzi\u0142y. Je\u015bli chodzi o stron\u0119 materialn\u0105, z biegiem lat b\u0119dzie ci coraz lepiej.<\/p>\r\n
Ze Lwowa do Kazachstanu – kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em><\/strong><\/p>\r\n POPRZEDNIE CZ\u0118\u015aCI <\/strong>Ze Lwowa do Kazachstanu – kartki z pami\u0119tnika kuzynki Ewy<\/em>:<\/strong><\/p>\r\n\r\n
\r\n